HOE KRIJGT ZE HET VOOR ELKAAR

Allison Pearson

Hoe krijgt ze
het voor elkaar

Een komedie over falen, een tragedie over succes

2011
Uitgeverij Contact
Amsterdam/Antwerpen

De vertaling op p.218 van het sonnet van Shakespeare is van Peter Verstegen, Van Oorschot, 1993.

Eerste druk augustus 2002
Elfde druk november 2011

© 2002 Allison Pearson
© 2002 Nederlandse vertaling Karina van Santen en Martine Vosmaer
Oorspronkelijke titel I don’t know how she does it
Omslagontwerp © 2011 The Weinstein Company. All rights reserved.
Uitvoering Zeno
Zetwerk Text & Image
ISBN 978 90 254 3989 7
NUR 302

www.uitgeverijcontact.nl

Voor Evie
met liefs

goochelen (onoverg.; goochelde, h. gegoocheld) [1340-1350 ‘toveren, goochelen’ Mnl. goken (bedriegen), guichelen of Lat. joculari (schertsen)] 1 vlugge, voor het oog bedrieglijke toeren met de handen verrichten, door handigheid de toeschouwers misleiden: goochelen met kaarten; iem. iets uit de zak goochelen 2 (fig.) op handige of bedrieglijke wijze met iets omspringen: goochelen met woorden en klanken; de wethouder van financiën wist met de cijfers te goochelen.

Van Dale groot Woordenboek der Nederlandse Taal

De wielen van de bus gaan rond en rond
rond en rond, rond en rond
de wielen van de bus gaan rond
en rond als de bus gaat rijden

De baby’s in de bus gaan op en neer
op en neer, op en neer
de baby’s in de bus gaan op en neer
als de bus gaat rijden

De mamma’s in de bus die zeggen ssst
zeggen ssst, zeggen ssst
de mamma’s in de bus die zeggen ssst
als de bus gaat rijden

DEEL EEN

1

Thuis

01.37 uur: Hoe ben ik hier terechtgekomen? Kan iemand me dat alsjeblieft vertellen? Niet in deze keuken, ik bedoel in dit leven. Het is de ochtend van de kerstzang op school en ik sta appeltaartjes te meppen. Nee, laten we daar heel duidelijk over zijn, ik sta appeltaartjes te mishandelen, een heel wat kritischer en subtieler proces.

Ik gooi de luxeverpakking weg, pruts de taartjes uit hun foliebakjes, leg ze op een snijplank en laat een deegroller op hun onschuldige meelgezichtjes neerdalen. Dat is niet zo makkelijk als het klinkt, geloof me maar. Als je te hard slaat maken de taarten een soort dikkedamesbuiging met uitbollende deegrokken en begint het fruit eruit te druipen. Maar met een krachtige, neerwaartse beweging – verbeeld je dat je een torretje moet pletten – kun je een kruimelige aardverschuiving veroorzaken die het gebak een prettig thuisgebakken aanzien geeft. En thuisgebakken, daar ben ik op uit. Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens. Thuis is waar de goede moeder voor haar kinderen staat te bakken.

En dat allemaal vanwege een brief die Emily tien dagen geleden meebracht uit school en die nu met een Tinky Winky-magneet op de koelkast zit geplakt: of ‘ouders alsjeblieft een vrijwillige bijdrage willen leveren in de vorm van passende feestelijke consumpties’ voor het kerstfeest dat altijd op de kerstzang volgt. Het briefje is in bessenrode letters en onderaan staat een sneeuwpop met een baret en een verlegen grijns naast de handtekening van juffrouw Empson. Maar laat je niet misleiden door de vlotte informele toon of het clustertje knusse uitroeptekens!!! O, nee. Briefjes van school zijn geschreven in code, een code die zo slinks in de tekst verstopt zit dat hij alleen ontcijferd kan worden door de geheime dienst of door schuldbewuste vrouwen in een vergevorderd stadium van slaapgebrek.

Neem dat woord ouders bijvoorbeeld. Als ze ‘ouders’ schrijven, bedoelen ze eigenlijk nog steeds moeders. (Heeft een vader met een vrouw onder handbereik ooit een briefje van school gelezen? Technisch gesproken is dat waarschijnlijk niet onmogelijk, maar het briefje zal dan een uitnodiging voor een partijtje zijn geweest, en bovendien een uitnodiging voor een partijtje dat tien dagen geleden is gevierd.) En ‘vrijwillig’? Vrijwillig is juffenpraat voor ‘Op straffe des doods en/of je kind zal nooit op de juiste middelbare school komen.’ En met ‘passende feestelijke consumpties’ bedoelen ze beslist niet iets wat door een luie valsspeler in een supermarkt is gekocht.

Hoe ik dat weet? Dat weet ik doordat ik nog steeds achtervolgd word door de blik die mijn moeder in 1974 wisselde met mevrouw Davies toen een jongetje in een stoffige groene parka naar het altaar van het Oogstfestival liep met twee blikjes Delmonte-perziken in een schoenendoos. Die blik was onvergetelijk. Hij zei: wat is dat voor treurige del die even naar de Spar op de hoek is gerend om Gods gaven te eren terwijl Onze Lieve Heer duidelijk verlangt naar een fruitpotpourri onder plasticfolie in een mandje? Of een gevlochten brood. Het brood van Frieda Davies, dat door haar tweeling de hele kerk door werd gemanoeuvreerd, was even dik gevlochten als de lokken van een Rijnmaagd.

‘Je moet weten, Katharine,’ legde mevrouw Davies later uit, met dat afkeurende omgekeerde niesgeluid in haar neusholten boven de theebiscuitjes, ‘er zijn moeders die hun best doen, zoals je mammie en ik. En dan heb je het soort dat’ – lange snuif – ‘niet hun best doet.’

Natuurlijk wist ik wie dat waren. Vrouwen Van De Franse Slag. Al in 1974 begon het obscene verhaal over moeders die werkten de ronde te doen. Vrouwspersonen die broekpakken droegen en zelfs, werd gefluisterd, hun kinderen televisie lieten kijken als het nog licht was. Geruchten over verwaarlozing kleefden aan deze wezens als stof aan hun gordijnkappen.

Dus nog voordat ik oud genoeg was om te begrijpen wat het betekende een vrouw te zijn, had ik al begrepen dat de vrouwenwereld in tweeën was gedeeld: je had fatsoenlijke moeders, zelfopofferende taartbaksters en goed geboende hoedsters van de bovenlader, en je had het andere soort. Op mijn vijfendertigste weet ik precies tot welke soort ik behoor, en dat sta ik hier dus te doen, vrees ik, in het holst van de nacht van 13 december: appeltaartjes meppen met een deegroller tot ze eruitzien als iets wat moeder heeft gemaakt. Vroeger hadden vrouwen tijd om appeltaart te bakken en moesten ze orgasmes veinzen. Nu krijgen we het orgasme wel voor elkaar, maar moeten we appeltaart veinzen. En dat noemen ze vooruitgang.

‘Verdomme. Verdomme. Waar heeft Paula de zeef verstopt?’

‘Kate, wat ben je in godsnaam aan het doen? Het is twee uur.’

Richard staat in de deuropening van de keuken tegen het licht te knipperen. Rich in zijn pyjama uit Jermyn Street, die badstofbobbelig uit de droogtrommel is gekomen. Rich met zijn hectaren Engelse redelijkheid en zijn uitputtende vriendelijkheid. Rustige Richard, noemt mijn Amerikaanse collega Candy hem, omdat het op zijn ethische architectenbureau zo rustig is dat het werk bijna tot stilstand is gekomen en hij er een halfuur over doet om de vuilnisbak buiten te zetten en altijd tegen me zegt dat ik het rustiger aan moet doen.

‘Rustig, Katie, je bent net die kermisattractie. Je weet wel. Waar gillende mensen aan de wand blijven plakken zolang het rotding blijft draaien?’

‘Middelpuntvliedende kracht.’

‘Dat weet ik. Ik bedoel, hoe heet die attractie?’

‘Geen idee. De dodenwand?’

‘Precies.’

Ik snap hem wel. Ik ben niet zo ver heen dat ik niet doorheb dat er meer in het leven moet zijn dan midden in de nacht taart vervalsen. En vermoeidheid. Diepzeeduikersvermoeidheid, vermoeidheid van een reis naar de bodem van de uitputting; eerlijk gezegd ben ik daar nooit meer vanaf gekomen sinds de geboorte van Emily. Al vijf jaar loop ik rond in een loden pak van slapeloosheid. Maar wat is het alternatief? Vanmiddag de school instappen, doen of mijn neus bloedt en een doos supermarktdelicatessen op de tafel met feestelijke offerandes gooien? Dan kan Emily aan de Mamma Die Er Nooit Is en de Mamma Die Schreeuwt, de Mamma Die Haar Best Niet Doet toevoegen. Over twintig jaar, als mijn dochter gearresteerd wordt bij Buckingham Palace voor een poging tot ontvoering van de koning, komt er een misdaadpsycholoog op het journaal die zegt: ‘Vrienden menen dat Emily Shattocks geestelijke problemen terug te voeren zijn op een schoolkerstzang waar haar moeder, een schimmige aanwezigheid in haar leven, haar vernederde in het bijzijn van haar klasgenootjes.’

‘Kate? Hallo?’

‘Ik heb de zeef nodig, Richard.’

‘Waarvoor?’

‘Om de appeltaartjes met poedersuiker te bestrooien.’

‘Waarom?’

‘Omdat ze te gelijkmatig van kleur zijn en iedereen op school zal zien dat ik ze niet zelf heb gemaakt, daarom.’

Richard knippert langzaam met zijn ogen als Stan Laurel die de zoveelste enorme puinhoop in ogenschouw neemt. ‘Niet waarom poedersuiker. Waarom bakken, Katie, ben je gek? Je bent net drie uur terug uit Amerika. Niemand verwacht van je dat je iets voor de kerstzang maakt.’

‘Ik verwacht dat van me.’ De woede in mijn stem overvalt me en ik zie Richard in elkaar krimpen. ‘Dus, waar heeft Paula die stomme zeef verstopt?’

Rich ziet er opeens ouder uit. De frons die ooit een geamuseerd uitroepteken tussen zijn wenkbrauwen was, heeft zich zonder dat ik het merkte verdiept en verbreed tot een hek met vijf tralies. Mijn prachtige, geestige Richard, die ooit naar me keek zoals Dennis Quaid naar Ellen Barkin in The Big Easy, kijkt nu naar me, na dertien jaar gelijkwaardig, wederzijds steunend partnerschap, op de manier waarop een rokend proefdier naar een medisch onderzoeker kijkt – hij weet dat dergelijke experimenten misschien nodig zijn voor de vooruitgang van de mens, maar smeekt toch om vrijgelaten te worden.

‘Niet schreeuwen,’ zucht hij, straks maak je ze wakker.’ Een zuurstokstreeparm gebaart naar boven waar onze kinderen liggen te slapen. ‘Bovendien heeft Paula hem niet verstopt. Hou toch op haar overal de schuld van te geven, Kate. De zeef woont in de la naast de magnetron.’

‘Nee, hij woont hier in deze kast.’

‘Niet meer sinds 1997. Kom alsjeblieft naar bed, liefje. Je moet over vijf uur weer op.’

Als ik Richard naar boven zie gaan, wil ik dolgraag mee, maar ik kan de keuken zo niet achterlaten. Dat kan ik gewoon niet. Hij ziet eruit of er zwaar gevochten is; er liggen legogranaatscherven over een groot gebied verspreid en een paar verminkte Barbies – een zonder benen, een zonder hoofd – houden een soort picknick op onze geruite reisplaid, die nog vol gras zit van zijn laatste uitje naar Primrose Hill in augustus. Naast het groenterek ligt een bergje rozijnen op de grond waarvan ik zeker weet dat het er al lag op de ochtend dat ik naar het vliegveld ging. Een paar dingen zijn veranderd tijdens mijn afwezigheid: er zijn zes appels bij gekomen in de grote glazen schaal op de vurenhouten tafel naast de tuindeuren, maar niemand heeft eraan gedacht het oude fruit onderin weg te gooien en de peren op de bodem zweten inmiddels een kleverige, geelbruine hars uit. Wanneer ik de peren stuk voor stuk in de vuilnisbak gooi, huiver ik een beetje bij de aanraking van rottend vruchtvlees. Nadat ik de schaal heb afgewassen en afgedroogd, veeg ik zorgvuldig alle verdwaalde geelbruine smurrie van de appels en leg ze terug. De hele operatie kost misschien zeven minuten. Daarna begin ik de wolken poedersuiker van het roestvrij stalen aanrecht te vegen, maar het poetsen veroorzaakt een kwalijke geur. Ik ruik aan het vaatdoekje. Het is slijmerig van de bacteriën en stinkt zoet en walgelijk als dodebloemenwater. Hoe goor moet een vaatdoekje worden voordat iemand anders in dit huis bedenkt dat het weg kan?

Ik smijt de vaatdoek in de overvolle vuilnisbak en zoek onder de gootsteen naar een nieuwe. Die is er niet. Natuurlijk is er geen nieuwe, Kate, je was er niet om een nieuwe te kopen. Ik vis de oude vaatdoek uit de vuilnisbak en week hem in warm water met een scheut Dettol. Nu hoef ik alleen nog maar Emily’s vleugels en stralenkrans klaar te leggen voor morgenochtend.

Ik heb net het licht uitgedaan en ben op weg naar boven als ik een akelige gedachte krijg. Als Paula de verpakking van de taartjes in de vuilnisbak ziet, zal ze het nieuws van mijn Grote Appeltaartfraude via de nanny-tamtam verspreiden. Shit. Ik haal de dozen uit de vuilnisbak, rol ze in de krant van gisteren en draag het pakket ver van me af de voordeur uit. Ik kijk links en rechts om zeker te zijn dat niemand me ziet en schuif ze dan in de grote zwarte zak voor het huis. Nu het bewijs van mijn schuld vernietigd is volg ik eindelijk mijn man naar bed.

Vanuit het raam op de overloop en door de decembermist heen zie ik een wassende maan achterover in zijn ligstoel boven Londen hangen. Zelfs de maan mag één keer per maand uitrusten. Mannetje op de Maan natuurlijk. Als het een Vrouwtje op de Maan was, zou ze nooit zitten. Of wel soms?

Ik poets op mijn gemak mijn tanden. Twintig tellen voor elke kies. Als ik lang genoeg in de badkamer blijf, zal Richard in slaap vallen en niet proberen met me te vrijen. Als we niet vrijen, hoef ik morgen niet in bad. Als ik niet in bad hoef, heb ik tijd om te beginnen aan de e-mails die zich hebben opgestapeld toen ik weg was en kan ik misschien zelfs een paar cadeautjes kopen onderweg naar mijn werk. Nog maar tien dagen om boodschappen te doen voor de kerst, en ik ben in het bezit van precies negen cadeautjes, wat betekent dat ik er nog twaalf moet, plus kleinigheidjes voor in de kousen van de kinderen. En er is nog steeds niets bezorgd van KwikToy, de snelle on line cadeaudienst.

‘Kate, kom je naar bed?’ roept Rich uit de slaapkamer. Zijn stem klinkt zwaar van de slaap. Gelukkig.

‘Ik moet even met je praten. Kate?’

‘Ik kom zo,’ zeg ik. ‘Even bij de kinderen kijken.’

Ik klim de trap op naar de volgende overloop. Het kleed hier boven is zo rafelig dat elke tree eruitziet als het dode gras dat je vijf dagen na een bruiloft onder de feesttent vindt. Een dezer dagen krijgt iemand hier een ongeluk. Boven gekomen blaas ik even uit en vervloek zwijgend deze hoge, smalle Londense huizen. In de stilte voor de deur van de kinderkamers hoor ik hun verschillende slaapstijlen – zijn biggetjesgesnuif, haar prinsessenzuchtjes.

Als ik niet kan slapen, en geloof me, ik zou dromen van slaap als mijn hoofd niet te vol zat met andere dingen, sluip ik graag Bens kamer in om op de blauwe stoel te gaan zitten en alleen maar naar hem te kijken. Mijn baby ziet eruit alsof hij zichzelf in bewusteloosheid heeft gestort, als een heel klein mannetje dat probeert op een optrekkende bus te springen. Vanavond ligt hij over de hele lengte van het ledikantje, op zijn buik, de armen uitgestrekt, de vingertjes om een onzichtbare paal gekruld. Tegen zijn wang genesteld ligt de onsmakelijke kangoeroe die hij aanbidt – een plank vol met de mooiste knuffels die een bezorgde ouder maar kan kopen en waar moet hij zo nodig van houden? Een scheel buideldier uit de bak met restanten bij Woolworths. Ben kan ons nog niet vertellen dat hij moe is, dus zegt hij in plaats daarvan gewoon Roe. Hij kan niet slapen zonder Roe omdat Roe voor hem slapen betekent.

Het is de eerste keer in vier dagen dat ik mijn zoon zie. Vier dagen, drie nachten. Eerst was er het reisje naar Stockholm om mijn neus te laten zien bij een zenuwachtige nieuwe klant, en toen belde Rod Master van kantoor met de mededeling dat ik als de donder naar New York moest om het handje vast te houden van een oude klant die gerustgesteld moest worden dat de nieuwe klant niet te veel van mijn tijd opslokte.

Benjamin verwijt me nooit mijn afwezigheid. Nog te klein. Hij begroet me altijd met hulpeloze verrukking, als een fan die met zijn armen wiekt tijdens een première in Hollywood. Zo niet zijn zusje. Emily is vijf en zit vol jaloerse wijsheid. Mamma’s thuiskomst is altijd het begin van een uitgebreide reeks terechtwijzingen en straffen.

‘Eigenlijk leest Paula me dat verhaal voor.’

‘Maar ik wil dat pappa me in bad doet.’

Wallis Simpson werd hartelijker verwelkomd door de koninginmoeder dan ik door Emily na elke zakenreis. Maar ik verdraag het. Mijn hart vouwt een beetje dubbel en op de een of andere manier verdraag ik het. Misschien vind ik dat ik het verdien.

Ik laat Ben zachtjes snurken en duw voorzichtig de deur van de andere kamer open. Badend in het suikerzoete schijnsel van haar Assepoesterlampje ligt mijn dochter, zoals ze het prettig vindt, bloot als een pasgeboren baby. (Kleren, afgezien van bruids- of prinsessenkledij, zijn een voortdurende ergernis voor haar.) Wanneer ik het dekbed omhoog trek, trappen haar benen protesterend als een kikker in een laboratorium. Als baby al had Emily er een hekel aan om toegedekt te liggen. Ik had een dichtritsslaapzakje voor haar gekocht, maar ze woelde erin rond en blies haar wangen op als zo’n windgod op de hoek van een oude landkaart tot ik mijn nederlaag moest erkennen en het weggaf. Zelfs in haar slaap, als het gezicht van mijn dochter de donzige gloed van een abrikoos heeft, zie je de vastberaden hoek van haar kin. Op haar laatste rapport stond: ‘Emily is erg prestatiegericht en moet leren beter tegen haar verlies te kunnen.’

‘Doet dat je aan iemand denken, Kate?’ zei Richard met dat geschopte-hondjesblafje dat hij de laatste tijd heeft ontwikkeld.

Het afgelopen jaar heb ik diverse keren geprobeerd mijn dochter uit te leggen – ik vond dat ze oud genoeg was om het te horen – waarom mamma naar haar werk moet. Omdat mamma en pappa allebei geld moeten verdienen om van alles te betalen, ons huis en alle dingen die ze graag doet, zoals balletlessen en op vakantie gaan. Omdat mamma een baan heeft waar ze goed in is en omdat het echt belangrijk is dat vrouwen werken, net als mannen. Elke keer leidt de toespraak naar een opwekkend hoogtepunt – trompetten, koren, de wenende vrouwenbeweging die met vlaggen zwaait – waarin ik Emily verzeker dat ze dat allemaal zal begrijpen als ze groot is en zelf interessante dingen wil doen.

Maar helaas, het pleidooi voor gelijke kansen dat in de liberale westerse maatschappij allang gewonnen is, slaat niet aan bij het fundamentalistische regime van de vijfjarige. Er is geen andere God dan mamma, en pappa is haar profeet.

’s Ochtends, als ik me opmaak om het huis uit te gaan, stelt Emily steeds weer dezelfde vraag tot ik haar wel kan slaan, en daarna kan ik wel huilen, de hele weg naar mijn werk, omdat ik haar heb willen slaan.

‘Breng jij me vanavond naar bed? Brengt mamma me vanavond naar bed? Ja mamma? Wie brengt me vanavond naar bed? Jij, mam, jij?’

Weet je hoeveel manieren er zijn om het woord nee te zeggen zonder het woord nee zelf te gebruiken? Ik weet het.

Niet Vergeten

Engelenvleugels. Offerte voor nieuwe traploper. Lasagne uit de vriezer halen voor lunch zaterdag. Keukenpapier kopen, speciaal poetsspul voor roestvrij staal, cadeautje en kaart voor Harry’s partijtje. Hoe oud is Harry? Vijf? Zes? Moet eens zorgen voor een goed gevulde cadeaula als een echte moeder. Kerstboom kopen en stijlvolle lampjes aanbevolen in de Telegraph (Selfridges of Habitat? Weet het niet meer. Verdomme).

Kerstsmeergeld/cadeau voor nanny (Kaartje voor de Eurostar? Geld? DKNY?) Emily wil Pipi plaspop (over mijn lijk). Cadeau voor Richard (Wijnproeverij? Arsenal? Pyjama), schoonouders boek – De verloren tuinen van zus of zo? Richard vragen kleren van stomerij op te halen. Feestje op kantoor wat moet ik aan? Zwarte fluwelen te klein. NU ophouden met eten. Lila netkousen. Benen harsen geen tijd, scheren dan. Afspraak voor stressverpletterende massage. Zo snel mogelijk afspraak voor coupe soleil (begin eruit te zien als George Michael in zijn tussenperiode). Bekkenbodem Knijijijijijp! Pilvoorraad!!! Taart glazuren (waarmee? – Delia vragen.) cranberry’s. Cocktailworstjes. Postzegels voor kaarten veertig x. Cadeautje voor E’s onderwijzeres? En hoe dan ook, zorgen dat Ben van speen af is voor kerst met schoonouders. KwikToy achter de vodden zitten, waardeloos postordercadeaubedrijf. Uitstrijkje NB. Wijn, gin. Bisschopswijn. Ma bellen. Waar heb ik recept voor gans ‘droog met haardroger’ van Simon Hopkinson gelaten? Vulling? Hamster???

2

Kantoor

06.37 uur: ‘Stillige nacht, heilige nacht. Stillige nacht, heilige nacht. Stillige nacht, heilige naaacht!’ Ik word geaaid, geknuffeld en als dat niet werkt ten slotte wakker gekerstlied door Emily. Ze staat aan mijn kant van het bed en wil weten waar haar cadeautje is. ‘Je kunt hun liefde niet kopen,’ zegt mijn schoonmoeder, die kennelijk nooit genoeg poen in het probleem heeft gestoken.

Ik heb een keer geprobeerd met lege handen van een zakenreis terug te komen, maar op weg naar huis van Heathrow verloor ik de moed, liet de taxi ergens stoppen en dook een Toys’ R’Us in, waar ik mijn jetlag blootstelde aan een waterval van giftige kleuren. Emily’s wereldwijde Barbieverzameling is nu zo sensationeel sletterig dat het nog maar een kwestie van tijd is voordat Tracey Emin er een tentoonstelling van maakt. Flamenco Barbie, AC Milan Barbie (voetbalshirt, hippe laarsjes), Thaise Barbie – een lenig krengetje dat achterover kan buigen om aan haar eigen tenen te sabbelen – en eentje die Richard Klaus Barbie noemt, een griezelige überblondine met nietsziende blauwe ogen, een rijbroek en zwarte laarzen.

‘Mamma,’ zegt Emily en meet haar nieuwste cadeautje met een kennersoog, ‘deze feeën-Barbie zou met een toverstokje kunnen zwaaien en zorgen dat het kindeke Jezus niet boos is.’

‘Barbie komt niet voor in het Jezusverhaal, Emily.’

Ze werpt me haar beste Hillary Clinton-blik toe, vol edele, dit-doetmij-meer-pijn-dan-jou-neerbuigendheid. ‘Niet dát kindeke Jezus,’ zucht ze, ‘een andere, dommie.’

Want wat je van een vijfjarige kunt kopen als je terugkomt van een bezoek aan een klant is geen liefde of zelfs vergeving, maar een soort amnestie. Hele minuten waarin de behoefte om verwijten te spuien kortstondig wordt overheerst door de behoefte om in woeste vreugde een pakje open te rukken. (Elke werkende moeder die beweert dat ze haar kinderen niet omkoopt moet Leugenaar toevoegen aan haar cv.) Emily heeft daarom een cadeautje van elke keer dat haar moeder ontrouw was – elke uitwedstrijd met haar carrière – net zoals mijn moeder een nieuw bedeltje voor haar armband kreeg elke keer als mijn vader een uitwedstrijd speelde met een andere vrouw. Tegen de tijd dat mijn vader wegliep was ik dertien en kon ma de gouden handboei om haar pols nauwelijks meer tillen.

Ik lig net te denken dat alles nog veel erger zou kunnen (mijn man is tenminste geen alcoholistische serie-overspelpleger), als Ben de slaapkamer in kruipt. Ik geloof mijn ogen niet.

‘O god, Richard, wat is er met zijn haar gebeurd?’

Rich loert over de rand van het dekbed alsof hij zijn zoon, die in januari één wordt, voor het eerst ziet. ‘O ja. Paula heeft hem meegenomen naar die zaak bij de garage. Ze zei dat het in zijn ogen hing.’

‘Hij ziet eruit als iets uit de Hitlerjugend.’

‘Ach, het groeit wel weer aan. En Paula vond, en ik ook natuurlijk, dat hele Kleine Lord-krulletjesgedoe – ach, zo zien kinderen er tegenwoordig toch niet meer uit?’

‘Hij is niet een kind. Hij is mijn baby. En zo wil ik dat hij eruitziet. Als een baby.’

De laatste tijd merk ik dat Rich een standaardprocedure heeft ontwikkeld om mijn woedeaanvallen te hanteren. Een soort gelaten, onderdanige hoe-te-handelen-bij-een-kernaanval-houding, maar vanochtend kan hij een opstandig gemompel niet onderdrukken.

‘Volgens mij hadden we nooit op korte termijn een internationaal vergadertelefoontje met de kapper kunnen organiseren.’

‘En wat moet dat betekenen?’

‘Het betekent alleen dat je dingen moet leren loslaten, Kate.’ En met een geoefende beweging schept hij de baby van de grond, veegt het groene snot van zijn neusje en gaat naar beneden voor het ontbijt.

07.15 uur: De omschakeling van werk naar thuis is soms zo abrupt dat ik zweer dat ik de tandwielen kan horen knarsen in mijn hoofd. Het duurt even tot ik weer op de golflengte van de kinderen zit. Overlopend van goede bedoelingen begin ik in de Julie Andrews-modus, een en al tennisclubenthousiasme en dwaze, zangerige nadruk.

‘En, kinderen, wat zouden jullie vandáág voor het ontbíjt willen?’

Emily en Ben ontzien deze vriendelijke vreemde een poosje tot Ben er niet meer tegen kan en in zijn kinderstoel gaat staan, zijn armpjes uitstrekt en in mijn arm knijpt om te zien of ik het wel ben. Hun opluchting is overduidelijk als in het volgende uitgeputte halfuur het valse kreng dat ze als mamma kennen terugkomt. ‘Je krijgt cornflakes en dat is dat! Nee, we hebben geen Smacks. Kan me niet schelen wat je van pappa mag.’

Richard moet vroeg weg. Een lokatiebezichtiging met een klant in Battersea. Kan ik de overdracht aan Paula doen? Ja, maar alleen als ik klokslag kwart voor acht weg kan.

07.57 uur: En daar komt ze, wapperend met de ingewikkelde smoezen van de ware spijtloze. Het verkeer, de regen, de stand van de sterren. Je weet hoe dat gaat, Kate. Dat weet ik zeker. Ik klak met mijn tong en zucht in de daartoe bestemde bijvalspauzes terwijl mijn nanny koffie voor zichzelf maakt en ongeïnteresseerd mijn krant doorbladert. Als ik erop zou wijzen dat Paula het, in de zesentwintig maanden dat ze voor onze kinderen zorgt, voor elkaar heeft gekregen een op de vier ochtenden te laat te komen, zou ik een ruzie riskeren, en een ruzie zou de lucht die mijn kinderen inademen vervuilen. Dus nee, er komt geen ruzie. Niet vandaag. Drie minuten om de bus te halen, acht minuten lopen verderop.

08.27 uur: Ik kom te laat op mijn werk. Onbeschaafd, onverschrokken te laat. De busstrook staat vol bussen. Laat de bus maar zitten. Longverschroeiende sprint door City Road en dan dwars over Finsbury Square waar mijn hakken wegzakken in het verboden gras en ik het gebruikelijke Heedaar! oogst van de oude vent die beroepshalve tegen je schreeuwt als je over het gras rent.

‘Heedaar, juffie! Kejje derniet omheen zoals alle andere mensen?’

Toegeschreeuwd worden is gênant, maar ik begin te vrezen dat een klein, schandalig deel van me het eigenlijk leuk vindt juffie genoemd te worden in een openbare ruimte. Op je vijfendertigste, als de zwaartekracht en twee kleine kinderen aan je trekken, moet je je complimentjes halen waar je maar kunt. Trouwens, ik bereken dat de sluiproute misschien twee en een halve minuut scheelt.

08.47 uur: Edwin Morgan Forster, een van de oudste en meest gedistingeerde instituten van de City, het financiële hart van Londen, staat op de hoek van Broadgate en St Antony’s Lane. Het is een negentiende-eeuws fort met een grote voorsteven van twintigste-eeuws glas waardoor het eruitziet als een schip dat een warenhuis in is gevaren en er aan de andere kant weer uit. Als ik de hoofdingang nader vertraag ik tot een draf en controleer mijn uitrusting.

Schoenen, twee dezelfde? Oké.

Geen babyspuug op jasje? Oké.

Rok niet in onderbroek gestopt? Oké.

Bh niet zichtbaar? Oké.

Zo, ik ga naar binnen. Struin kwiek het marmeren atrium door en zwaai mijn pasje naar Gerald van beveiliging. Sinds de opknapbeurt van anderhalf jaar geleden lijkt de lobby van Edwin Morgan Forster, die er ooit uitzag als een bank, nu op zo’n door Russische constructivisten ontworpen speelplaats voor pinguïns. Elk oppervlak is van een oogbolversplinterend poolwit, behalve de achterwand, die in precies hetzelfde turquoise is geschilderd als de Yardley-geschenkzeepjes waar mijn oudtante Phyllis dertig jaar geleden dol op was, maar die door de ontwerper werd beschreven als een ‘oceaantint van visie en futurisme’. Voor dit stuk wijsheid dokte een bedrijf dat betaald wordt om andermans geld te beheren volgens onbevestigde bronnen $ 750 000.

Dit gebouw is niet te geloven. Zeventien verdiepingen bediend door vier liften. Deel dat door vierhonderddertig werknemers, houd rekening met zes knopjesdrukkende neuroten, twee rotzakken die de deur niet open willen houden en Rosa Klebb met een broodjeskar en je komt uit op een mogelijke wachttijd van vier minuten of de trap nemen. Ik neem de trap.

Arriveer op dertiende etage met fuchsiakleurig gezicht en stuit onmiddellijk op Robin Cooper-Clark, onze krijtstreep-Director of Investment. De botsing tussen geuren is even direct als doordringend. Ik: Eau de Zweet. Hij: Floris Elite met ondertonen van Winchester en notenhouten dashboard.

Robin is uitzonderlijk lang en heeft de gave op je neer te kijken zonder echt op je neer te kijken, zonder dat je je klein gaat voelen. Het was geen verrassing toen ik vorig jaar in een overlijdensadvertentie las dat zijn vader een bisschop met een militaire onderscheiding was. Robin heeft zowel iets heiligs als iets onverwoestbaars over zich: er zijn tijden geweest bij EMF dat ik dacht dat ik dood zou gaan zonder zijn vriendelijkheid en licht spottende respect.

‘Opmerkelijke kleur, Kate, wezen skiën?’ Robins mond krult bij de hoeken omhoog en is op weg naar een glimlach, maar één borstelige, grijze wenkbrauw wordt ongelovig opgetrokken naar de klok boven de Dealing Desk.

Kan ik riskeren net te doen of ik er al vanaf zeven uur ben en alleen even weg ben gerend voor een cappuccino? Een blik door het kantoor vertelt me dat mijn assistent Guy al veelbetekenend staat te grijnzen bij de waterkoeler. Verdomme. Guy moet mij op precies hetzelfde moment in de gaten hebben gekregen want, over de gebogen hoofden van de handelaars met hun telefoons onder hun kin, over de secretaresses en de Europadesk en het Global Equities Team in hun paarse Lewin’sshirts, komt de voor-alle-superieuren-bestemde stem van mijn assistent. ‘Ik heb het document van Bengt Bergman op je bureau gelegd, Katharine,’ meldt hij, ‘wat vervelend voor je dat het weer zo lastig was hier te komen.’

Let op het gebruik van het woordje ‘weer’ – de druppel gif op de punt van de dolk. Etterbakje. Toen we drie jaar geleden Guy Chase naar de European Business School stuurden, was hij het beste jongetje van de klas in vierdelig grijs met gebrekkige persoonlijke verzorging. Hij kwam terug in antracietgrijze Armani en het gezicht van iemand met een graad in blinde ambitie. Ik geloof dat ik in alle oprechtheid kan zeggen dat Guy de enige man bij Edwin Morgan Forster is die het leuk vindt dat ik kinderen heb. Waterpokken, zomervakanties, kerstzang – het zijn allemaal gelegenheden voor Guy om te schitteren in mijn afwezigheid. Ik zie nu hoe Robin Cooper-Clark vol verwachting naar me kijkt. Denk na, Kate, denk na.

Het is mogelijk om ongestraft te laat te komen in de City. Het geheim is dat je iets moet bedenken wat mijn juridische vriendin Debra een mannenexcuus noemt. Senior managers die oprecht zouden walgen bij verhalen over een spugende nachtelijke baby of een gedeserteerde nanny (merkwaardig genoeg wordt kinderopvang, hoewel beide ouders ervoor betalen, altijd geacht de verantwoordelijkheid van de vrouw te zijn) accepteren zonder meer alles wat te maken heeft met de verbrandingsmotor. ‘Pech met de auto/ingebroken in de auto.’ ‘Je had de – [vul in beschrijving van chaos] op de – [vul in straat] moeten zien.’ Die doen het allebei erg goed. Het autoalarm is sinds kort een waardevolle toevoeging aan het repertoire van mannelijke excuses omdat het weliswaar vrouwelijke symptomen vertoont – hypergevoelige onvoorspelbaarheid, hoog gegil – maar vastzit aan een mannenexcuus en in de garage gerepareerd kan worden.

‘Je had die puinhoop op Dalston Junction moeten zien,’ zeg ik tegen Robin, met een masker van stoïcijnse stedelijke berusting op mijn gezicht geplooid en mijn armen gespreid om een hele reeks autobloedbaden aan te geven. ‘Een of andere maniak in een wit busje. Stoplichten op hol. Ongelooflijk. Moet daar zeker, o, twintig minuten vast hebben gezeten.’

Hij knikt: ‘Autorijden in Londen maakt je bijna dankbaar voor de spoorwegen.’

Er valt een hartenkloplange pauze. Een pauze waarin ik probeer te vragen hoe het met Jill Cooper-Clark gaat, omdat ze die zomer te horen heeft gekregen dat ze borstkanker heeft. Maar Robin is zo’n Engelsman die vanaf de geboorte is uitgerust met een waarschuwingssysteem dat alle binnenkomende vragen van persoonlijke aard onderschept en af laat ketsen. Dus terwijl mijn lippen nog bezig zijn de naam van zijn vrouw te vormen zegt hij: ‘Ik zal Christine vragen of ze een lunch voor ons kan reserveren, Kate. Ze hebben een of andere kelder bij de rechtbank omgebouwd – ze serveren er vast voorgekookte getuigen. Klinkt geestig, vind je niet?’

‘Ja, ik vroeg me net af hoe...’

‘Uitstekend. Spreek je nog.’

Tegen de tijd dat ik de veilige haven van mijn bureau heb bereikt, ben ik tot mezelf gekomen. Het zit namelijk zo: Ik houd van mijn werk. Zo klinkt het misschien niet altijd, maar het is waar. Ik houd van de adrenalinestoot, als aandelen waarmee ik gegokt heb hun belofte waarmaken. Ik krijg er een kick van dat ik een van de weinige vrouwen ben in de Club Lounge op het vliegveld, en als ik terugkom vind ik het heerlijk mijn gruwelverhalen over de reis aan vrienden te vertellen. Ik houd van de hotels met roomservice die als een geest opduikt en van de velden witte katoen die me de slaap geven waar ik naar hunker. (Toen ik jonger was wilde ik naar bed met andere mensen; nu ik twee kinderen heb is mijn diepste wens naar bed te gaan met mezelf, liefst twaalf uur achter elkaar.) Het meest houd ik van het werk, de zenuwtintelende voldoening goed te zijn, de zaak in de hand te hebben terwijl de rest van het leven zo’n verschrikkelijke rotzooi lijkt. Ik vind het leuk dat cijfers doen wat ik zeg en nooit vragen waarom.

09.03uur: Zet mijn computer aan en wacht op verbinding. Het netwerk is vanochtend zo traag dat het sneller zou zijn naar Hong Kong te vliegen om die stomme Hang Seng persoonlijk op te halen. Ik typ mijn wachtwoord in – Ben Pampers – en ga rechtstreeks naar Bloomberg om te zien wat de markten vannacht hebben gedaan. De Nikkei is stabiel, de Braziliaanse Bovespa danst zijn gebruikelijke dolle samba, terwijl de Dow Jones eruitziet als de computeruitdraai van een niet meer te reanimeren patiënt op de intensive care, Baby, it’s cold outside, en niet alleen door de mist die aan de kantoorgebouwen buiten mijn raam snuffelt.

Vervolgens check ik de valuta op dramatische bewegingen en typ TOP in om alle berichten uit het bedrijfsleven binnen te halen. Het belangrijkste nieuws gaat over Gayle Fender, een obligatiehandelaar, of liever gezegd ex-handelaar. Ze heeft haar bedrijf, Lawrence Herbert, een proces aangedaan wegens seksisme omdat mannelijke collega’s veel grotere bonussen kregen dan zij, voor minder goede resultaten. De kop luidt: ‘IJsprinses bevriest tegenover mannen.’ Voor de media zijn vrouwen in de City allemaal Elizabeth I of schootdanseres in ruste. Zeg maar oude vrijster en hoer verpakt in de Wall Street Journal.

Mij persoonlijk heeft het idee om een IJsprinses te worden altijd wel aangesproken – zou je de outfit kunnen kopen? Afgezet met wit bont, stalactiethakken met bijpassende pikhouweel. Hoe dan ook, Gayle Fenders verhaal zal aflopen zoals die verhalen altijd aflopen: met ‘Geen commentaar’ als ze met neergeslagen ogen een rechtszaal door een zijdeur verlaat. Deze City smoort afvalligheid: we hebben manieren om te zorgen dat je niet praat. Mensen de mond snoeren met biljetten van vijftig pond werkt meestal goed.

Ik klik op e-mail. Negenenveertig nieuwe berichten in mijn postvak sinds ik voor het laatst op kantoor was. Even scannen en eerst de rotzooi schiften.

Gratis proefabonnement op een nieuw investeringsblad? Prullenmand.

U wordt uitgenodigd voor een congres over globalisering aan het meer van Genève, de catering is in handen van de wereldberoemde chefkok Jean-Louis... Prullenmand.

Personeelszaken wil weten of ik in de nieuwe EMF-bedrijfsvideo wil optreden. Alleen als ik mijn eigen trailer krijg met John Cusack aan het bed vastgebonden.

Of ik een kaart wil ondertekenen voor een zielepiet op de boekhouding die wegbezuinigd is? (Jeff Brooks gaat vrijwillig weg, zeggen ze, maar de verplichte ontslagen volgen binnenkort.) Ja.

Het bericht boven in het postvak komt van Celia Harmsworth, hoofd personeelszaken. Er staat dat mijn baas Rod Master geen kans ziet het kennismakingspraatje te houden voor EMF-trainees tijdens de lunch en of ik het alsjeblieft wil overnemen? ‘Je zou ons een groot genoegen doen als je om 13.00 uur in de vergaderzaal op de dertiende verdieping zou kunnen zijn!’

Nee, nee, nee. Ik moet vóór vrijdag negen fondsrapporten schrijven. Bovendien moet ik vanmiddag om half drie bij een zeer belangrijk kerstspel zijn.

Nu de werkmemo’s weggewerkt zijn, kom ik toe aan de echte, de mails die ertoe doen: berichten van vrienden, grapjes en verhalen die als snoepjes de hele wereld over gaan. Als het echt waar is wat ze zeggen, dat ik tot de tijdgebrekgeneratie behoor, dan is e-mail onze schuldbewuste snack, ons troostvoedsel. Het is nauwelijks uit te leggen hoeveel voeding ik krijg van mijn regelmatige e-mailcontacten. Daar heb je Debra, mijn beste vriendin van school, nu moeder van twee kinderen, juriste bij Addison Pope, recht tegenover de Bank of England en ongeveer tien minuten lopen van Edwin Morgan Forster. Niet dat ik ooit bij haar langsga. Ze had net zo goed op Pluto kunnen werken. En dan heb je Candy. Grofgebekte collega-fondsenmanager, internetwonder en trotse export uit Rockaway, New Jersey, Candace Marlene Stratton. Mijn wapenzuster en een vrouw in de voorhoede van de laatste ontwikkelingen in het wereldwijde korsettenwezen. Mijn lievelingspersonage in de literatuur is Rosalind in As You Like It, Candy’s lievelingsfiguur in de literatuur is die jongen uit een thriller van Elmore Leonard met een T-shirt waarop staat: ‘JE ZIET ME KENNELIJK AAN VOOR IEMAND DIE HET EEN REET KAN SCHELEN.’

Candy zit daar, naast de pilaar, vijf meter verderop, en toch wisselen we op een gemiddelde dag nauwelijks meer dan een paar gesproken woorden. Maar op het scherm lopen we elkaars hoofd in en uit als ouderwetse buren.

Van: Candy Stratton
Aan: Kate Reddy, EMF
Kate,
V: Waarom zijn getrouwde vrouwen dikker dan ongetrouwde?
A: Ongetrouwde vrouwen komen thuis, kijken wat er in de koelkast ligt en gaan naar bed. Getrouwde vrouwen komen thuis, kijken wat er in bed ligt en gaan naar de koelkast.
Alles ok? Ik blaasontsteking. Te veel SX
xxxx

Van: Debra Richardson
Aan: Kate Reddy, EMF
Mogge,
Hoe was Zwdn en NY? Arme jij. Felix is van tafel gevallen en heeft zijn arm op 4 plaatsen gebroken (wist niet dat er 4 plaatsen waren die konden breken). Nachtmerrie. Zes uur op de eerste hulp. Leve de gezondheidszorg! Ruby meldde gisteren dat ze van haar nanny, haar pappa, haar konijn, haar broertje, alle Teletubbies en haar mamma houdt, in die volgorde. Leuk om te weten dat het allemaal de moeite waard is, hè?
Niet vergeten vr. LUNCH. Niet afzeggen.
Deb xxxx

Van: Kate Reddy
Aan: Candy Stratton
Weer een paar ontspannen dagen. Stockholm, New York, Hackney. Tot ochtendgloren opgebleven om appeltaarten te frauderen voor Emily’s kerstzang – vraag maar niet verder.
Daarbij heeft Pol Pot Ben gruwelijk nazikapsel gegeven en durf ik niet te klagen omdat ik weg was en weg zijn betekent dat je al je rechten op moederlijk gezag inlevert. Bovendien moet ik Rod Mastermind eraan herinneren dat ik vandaag vroeger weg moet voor de zang.
Enig idee hoe, zonder de volgende woorden te gebruiken
a) kind, of
b) weggaan?
LIEFS K
PS: Wat is SX? Doet vaag belletje rinkelen.

Van: Candy Stratton
Aan: Kate Reddy
schat, stop huishoudgodin spelen. kijk andere moeders recht aan en zeg: ik heb het druk en daar ben ik trots op anders ga je eraan. zeg tegen rod master dat je lijdt aan menstruatie-overm8. Aussies gruwen nog meer van vrouwentrubbels dan Britten.
Toedeloe xxxxxx

Ik kijk naar de andere kant van het kantoor en zie Candy uit een blikje slurpen dat ze in de lucht steekt om me vrolijk toe te drinken. Tot voor kort bleef Candy’s dieet beperkt tot coke – de light-variant en die andere – waardoor ze broodmager bleef met prominente borsten: dat leverde haar zat liefhebbers op, maar niet veel liefde. Candy is een jaar ouder dan ik en op haar zesendertigste een geboren vrijgezel. Soms ben ik jaloers op haar vermogen om de meest fantastische dingen te doen, zoals iets gaan drinken na haar werk of in het weekend naar de wc gaan zonder begeleiding van een nieuwsgierige vijfjarige, of afgepeigerd op haar werk komen na een hele nacht seks in plaats van afgepeigerd op je werk komen na een hele nacht met het jammerende product van seks. Candy raakte een paar jaar geleden toch nog verloofd met een consultant van Andersons. Helaas had ze het zo druk met een deal voor een Duits pensioenfonds dat ze hem drie keer achter elkaar liet zitten. De derde keer zat Bill op haar te wachten in een restaurant bij Smithfield en raakte in gesprek met een verpleegster uit het St-Bartziekenhuis aan het tafeltje naast hem. Ze zijn in augustus getrouwd.

Maar Candy zegt dat ze zich pas zorgen gaat maken over haar vruchtbaarheid als ze bij Cartier een biologische klok maken.

Van: Kate Reddy, EMF
Aan: Debra Richardson
Lieve D
Zo laat vanochtend, kan niet veel schrijven. helemaal niet van plan lunch af te zeggen.
Waarom is eerlijk vrouwenexcuus altijd minder acceptabel dan nep mannenexcuus?
Snap er niks van, K.

Van: Debra Richardson
Aan: Kate Reddy
Omdat ze niet willen weten dat je een leven hebt, oen.
Tot vr.
D xx

Ik besloot Rod Master niet persoonlijk te benaderen over de kwestie van vroeger weggaan om bij Emily’s kerstspel te zijn. Ik kan het beter achteloos als PS aan een zakelijke e-mail plakken. Dan ziet het eruit als een harde werkelijkheid en niet als een gunst. Net antwoord gekregen.

Van: Rod Master
Aan: Kate Reddy
Jezus Katie, het lijkt of je pas gisteren je eigen kerstspel had.
Natuurlijk, neem alle tijd, maar we moeten praten ±17.30. En ik wil dat je weer naar Stockholm gaat om Sjö z’n hand vast te houden. Is vrijdag oké, schoonheid?
Ciao Rod

Nee, vrijdag is helemaal niet oké. Niet te geloven dat hij van me verwacht dat ik vlak voor de kerst nog een trip maak. Op die manier mis ik het feestje op kantoor, moet ik de lunch met Debra weer afzeggen en heb ik geen tijd meer om inkopen te doen.

Wij werken in een kantoortuin maar de marketingdirector heeft een van de twee kamers met muren, de andere is van Robin Cooper-Clark. Als ik bij Rod binnenstamp om te protesteren is het kantoor leeg. Toch blijf ik er nog even, om te genieten van het uitzicht door het hoekraam dat van vloer tot plafond reikt. Recht onder me is de Broadgate-ijsbaan, een bord van ijs midden tussen de verspringende torens van beton en staal. Op dit uur is hij leeg op een eenzame schaatser na, een lange, donkere jongen in een groene trui die achtjes draait, denk ik aanvankelijk, maar als hij de lange streep naar beneden maakt, realiseer ik me dat het een groot dollarteken is. Nu de mist optrekt, ziet de City eruit als tijdens de Blitz toen de rook van de branden wegdreef, en doemt op wondere wijze de koepel van de St. Paul op. Kijk je de tegenovergestelde kant op dan zie je de toren van Canary Wharf staan knipogen als een hitsige cycloop.

Als ik Rods kamer uit kom, loop ik recht tegen Celia Harmsworth aan, maar niemand raakt gewond want ik stuiter gewoon terug van Celia’s onvoorstelbare buste. Als Engelse vrouwen van bepaalde komaf de vijftig bereiken, hebben ze geen borsten meer, dan hebben ze een boezem of zelfs, afhankelijk van het aantal hectaren land en de ouderdom van hun familienaam, een buste. Borsten komen met z’n tweeën, maar een buste is altijd enkelvoud. De buste ontkent de mogelijkheid van een spleetje of elke vorm van geschommel. Waar borsten zeggen: ‘Kom spelen!’ zegt de buste, net als de stompe neus van een botsautootje: ‘Uit de weg!’ De koningin heeft een buste en Celia Harmsworth ook.

‘Katharine Reddy, altijd zo’n haast,’ kijft ze. Als hoofd personeelszaken is Celia verreweg de minst persoonlijke persoon in het gebouw; kinderloos, bloedeloos, kil als een kelder en met de gave om ervoor te zorgen dat je je tegelijkertijd onbruikbaar en gebruikt voelt. Toen ik na Emily’s geboorte weer aan het werk ging, ontdekte ik dat Chris Bunce, de hedge fund-manager die de afgelopen twee jaar het meeste geld heeft binnengehaald voor EMF, de afgekolfde melk die ik in de koelkast bij de liften bewaarde met een scheut wodka had aangelengd. Ik benaderde Celia en vroeg haar, van vrouw tot vrouw, welke stappen ik naar haar idee zou moeten ondernemen tegen een idioot die meldde dat alcohol in de melk voor een twaalf weken oude baby ‘een gebbetje’ was, toen ik hem erover aansprak in Davy’s Bar.

Ik herinner me nog het afkeurende mondje van Celia, en dat was niet voor die boer van een Bunce bestemd. ‘Gebruik je vrouwelijke streken, kind,’ zei ze.

Celia meldt hoe blij ze is dat ik de trainees kan toespreken bij de lunch. ‘Rod zei dat je de presentatie slapend kon doen. Gewoon dia’s en broodjes, je kent het wel, Kate. En vergeet de Missionstatement niet hè?’

Ik reken even snel. Als de introductie zeg een uur duurt, inclusief drankjes, dan heb ik nog een halfuur om een taxi te vinden en naar Emily’s school aan de andere kant van de stad te komen voor het begin van het kerstspel. Zou genoeg moeten zijn. Ik denk dat ik het red als ze in godsnaam maar geen vragen gaan stellen.

13.01 uur: ‘Goedemiddag, dames en heren, ik ben Kate Reddy en ik heet u allemaal welkom op de dertiende verdieping. Dertien is voor sommige mensen een ongeluksgetal, maar niet hier bij Edwin Morgan Forster, dat in de top-tien van moneymanagers van Engeland staat, wereldwijd in de top-vijftig in termen van activa, en dat vijf jaar achter elkaar tot moneymanager van het jaar is uitgeroepen. Vorig jaar bedroegen onze revenuen meer dan driehonderd miljoen pond, hetgeen verklaart waarom kosten nog moeite zijn gespaard voor de fantastische tonijnsandwiches die u vandaag voor u ziet uitgestald.’

Rod heeft gelijk. Ik kan dit soort dingen slapend; in wezen doe ik het ook zo’n beetje slapend, want de jetlag begint op te komen, mijn kruin begint strak te trekken en mijn benen voelen alsof iemand ze aan het vullen is met ijswater.

‘U zult zeker bekend zijn met de term “fondsenmanager”. Op zijn simpelst gezegd is een fondsenmanager een chique gokker. Het is mijn werk om bedrijven over de hele wereld te bestuderen, na te gaan hoe hun producten het op de markten doen, de staat van dienst van de lui in het zadel bekijken, een flinke hap geld op het beste paard zetten en dan bij god hopen dat ze niet over de eerste de beste hindernis struikelen.’

Door de hele zaal klinkt gelach, het oerdankbare gelach van twintigers die klem zitten tussen arrogantie omdat ze een van de niet meer dan zes traineeplaatsen bij EMF hebben bemachtigd en doodsangst bij de gedachte door de mand te vallen.

‘Als de paarden waarop ik gewed heb struikelen, moet ik een beslissing nemen: maken we ze meteen af of is het de moeite waard het gebroken been te behandelen. Vergeet niet, dames en heren, medelijden kan duur zijn, maar het is niet altijd geldverspilling.’

Twaalf jaar geleden was ik zelf een trainee. Ik zat in precies zo’n zaaltje, sloeg mijn benen linksom en rechtsom over elkaar, en wist niet of het erger was eruit te zien als de Hertogin van Kent of als Sharon Stone. Als de enige vrouwelijke rekruut in mijn jaar was ik omringd door jongens, grote, dierlijke jongens, geheel ontspannen in hun krijtstreep vacht. Zo niet ik: in het zwart crêpe mantelpakje waar ik mijn laatste veertig pond aan had besteed zag ik eruit als een opgeprikte school-inspectrice.

Het stel groentjes van dit jaar is tamelijk doorsnee. Vijf jongens, twee meisjes. De jongens hangen altijd achterin, de meisjes zitten rechtop op de eerste rij, pen in de aanslag om aantekeningen te maken die ze nooit nodig zullen hebben. Na een poosje ga je de types herkennen. Daar is meneer de Anarchist, met die klittenband bakkebaarden en norse Liam Gallagher-look. Vandaag in pak, maar geestelijk draagt hij nog een leren jack. Dave was tijdens zijn studie waarschijnlijk actievoerder. Hij studeerde economie om zich beter te wapenen voor de arbeidersstrijd, terwijl hij de lui op zijn gang moreel chanteerde om die ondrinkbare koffie uit Rwanda te kopen.

Op dit moment zit hij zichzelf wijs te maken dat hij die City-shit een paar jaar gaat doen, maximaal vijf. Even stevig wat poen binnenslepen en dan beginnen aan zijn kruistocht voor de mensenrechten. Ik heb bijna medelijden met hem. Over zeven jaar woont Dave in een soort modernistisch mausoleum in Notting Hill, gebukt onder het schoolgeld voor twee kinderen en een vrouw met een fatale Jimmy Choo-schoenenverslaving, en zit hij net als wij allemaal te knikkebollen achter Friends, met de New Statesman ongelezen op schoot.

De drie andere jongens zijn roze hooggeboren types met kakschoolscheidingen. Degene die Julian heet heeft zo’n overactieve adamsappel dat hij bijna cider maakt. Zoals gewoonlijk zijn de meisjes onmiskenbaar vrouwen, terwijl de mannen nauwelijks meer dan jongens zijn. Samen beslaan de twee vrouwelijke trainees van EMF het hele spectrum van het vrouwzijn – de ene is een pafferig provinciaals meisje met een vriendelijk blotebillengezicht en een fluwelen haarband, de dagtiara van haar klasse. Clarissa zusofzo. Ik spiek even in de lijst van stereotiepe biografieën en zie dat Clarissa ‘moderne studies’ heeft gedaan aan de universiteit van Peterborough. Puur kruiwagengevalletje. Moet een nichtje van een van de directeuren zijn, je komt EMF niet binnen met zo’n graad tenzij je een bloedverwant van geld bent.

Het meisje naast haar ziet er interessanter uit. Geboren en getogen in Sri Lanka, maar opgeleid op Cheltenham Ladies’ College en de London School of Economics, een van die kleindochters van het Britse Rijk die uiteindelijk Engelser worden dan de Engelsen – hun innemende beleefdheid, hun verzorgde grammatica. Momo Gumeratne, met haar opmerkelijke bladvormige ogen die kalm door een schildpadbril kijken en haar katachtige uitstraling, is zo mooi dat ze niet door de City moet lopen zonder een gewapende lijfwacht.

De trainees beantwoorden mijn keurende blik. Ik vraag me af wat ze zien. Blond, redelijke benen, genoeg in vorm om niet als moeder bestempeld te worden. Ze zouden nooit kunnen vermoeden dat ik uit het noorden kom (accent gladgestreken toen ik in het zuiden ging studeren). Ze zijn misschien zelfs een beetje bang voor me. Laatst zei Rich dat ik hem soms angst aanjoeg.

‘Kijk, iedereen heeft vast weleens het zinnetje gezien dat ze in piepkleine, onderste-regel-van-de-kaart-bij-de-opticien-lettertjes op de afschriften van je bank en je hypotheek zetten? “NB Winsten uit het verleden geven geen garantie voor de toekomst!” Ja? Nou, daar kom ik om de hoek kijken. Als ik verkeerd gok, gaat de waarde omlaag, dus doen we bij EMF alle mogelijke moeite om te zorgen dat dat niet gebeurt en meestal lukt dat. Maar als ik, zoals vanochtend, bezig ben voor drie miljoen dollar aandelen van een luchtvaartmaatschappij te verkopen, dan vind ik het nuttig mezelf voor ogen te houden dat dit het enige gokje ter wereld is waardoor een oud vrouwtje in Dumbarton zonder pensioen kan komen te zitten. Maak je overigens geen zorgen, Julian, trainees krijgen beperkte ruimte om een deal te sluiten. We geven je vijftig mille om mee te beginnen, alleen om wat te oefenen.’

Julians wangen verkleuren van gerookte forel tot aarbei en de hand van het pafferige meisje schiet omhoog: ‘Kunt u me vertellen waarom u juist die aandelen vandaag hebt verkocht?’

‘Dat is een hele goede vraag, Clarissa. Kijk, ik had een pakket van vier miljoen dollar en de waarde ging omhoog en steeg nog steeds, maar we hadden al veel geld verdiend en ik wist uit de vakbladen dat er slecht nieuws over luchtvaartmaatschappijen in de lucht hing. Dan is het de taak van een fondsenmanager om het geld van onze klanten eruit te halen vóórdat de waarde zakt. Ik probeer voortdurend de goede dingen die zouden kunnen gebeuren af te zetten tegen de Straf van een Almachtig Pissige God die op de loer zou kunnen liggen.’

In mijn ervaring is de basistest voor alle Edwin Morgan Forster-trainees niet of ze in staat zijn de grondregels van het investeren te doorgronden of een pasje voor de parkeerplaats te bemachtigen. Nee, je laat zien wat je waard bent als je je gezicht in de plooi kunt houden wanneer je voor het eerst de Missionstatement van het bedrijf hoort. De Missionstatement, binnenshuis ook wel de vijf zuilen der wijsheid genoemd, is institutioneel gelul van de eerste orde. (Wat voor verknipte logica heeft verstokte kapitalisten aan het eind van de twintigste eeuw op het idee gebracht leuzen na te papegaaien die ooit gepreveld werden door maoïstische boeren die niet eens op hun eigen fiets mochten rijden?)

‘En onze Vijf Zuilen zijn:

1) Samenwerking!

2) Onderlinge eerlijkheid!

3) Beste resultaten!

4) Zorg voor klanten!

5) Inzet voor succes!’

Ik zie dat Dave dapper probeert een meesmuilend lachje te onderdrukken. Goed zo, jongen. Blik op de klok. Shit. Hoogste tijd. ‘Zo, als er geen vragen meer zijn...’

Verdomme. Dat andere meisje heeft nu haar hand omhoog. Van de mannen kun je tenminste rustig aannemen dat ze geen vragen stellen. Zelfs als ze niets weten, zoals dit stelletje, en al zeker niet meer als ze zijn opgeklommen tot mijn niveau, waar vragen stellen een bekentenis is dat er nog dingen in de wereld zijn die boven je pet gaan.

‘Sorry,’ begint de jonge Sri-Lankaanse, alsof ze zich verontschuldigt voor een fout die ze nog moet begaan. ‘Ik weet dat EMF een, tja, mevrouw Reddy, kunt u me eerlijk vertellen hoe u het vindt om als vrouw dit werk te doen?’

‘Kijk, juffrouw...?’

‘Momo Gumeratne.’

‘Kijk, Momo, er zijn hier zestig fondsenmanagers en daarvan zijn er maar drie vrouw. EMF heeft een gelijkekansenbeleid en zolang er trainees als jij blijven komen, zullen we dat in de praktijk kunnen waarmaken.

Ten tweede heb ik gehoord dat de Japanners werken aan een tank waarin je baby’s buiten de baarmoeder kunt laten groeien. Die zullen ze wel geperfectioneerd hebben tegen de tijd dat jij kinderen wilt, juffrouw Gumeratne, dus dan zullen we echt in staat zijn de eerste lunchuurbaby te krijgen. Geloof me, dat zou iedereen bij Edwin Morgan Forster erg gelukkig maken.’

Ik ga ervan uit dat ik haar daarmee de mond heb gesnoerd, maar Momo is niet zo’n watje als ik dacht. Met een blos op haar koffiekleurige huid steekt ze haar hand weer op. Terwijl ik me omdraai om mijn tas te pakken, als indicatie dat de bijeenkomst afgelopen is, begint ze te praten:

‘Sorry, mevrouw Reddy, maar mag ik vragen of u zelf kinderen hebt?’

Nee, dat mag ze niet. ‘Ja, de laatste keer dat ik keek waren het er twee. En mag ik je aanraden, juffrouw Gumeratne, je zinnen niet te beginnen met sorry. Er zijn heel veel woorden die nuttig zullen blijken in dit gebouw, maar sorry hoort daar niet bij. Zo, als dat alles is, dan moet ik nu echt de markten gaan checken – winnaars kiezen, geld managen! Dank voor jullie aandacht, dames en heren, en kom gerust naar me toe als je me in het gebouw ziet, dan zal ik je testen op onze Vijf Zuilen van Wijsheid. Als je werkelijk geluk hebt, geef ik jullie mijn persoonlijke Zuil Nummer Zes.’

Ze kijken me schaapachtig aan.

‘Zuil Nummer Zes: als geld reageert op jouw aanraking, dan is er geen grens aan wat een vrouw in deze City kan bereiken. Geld ziet niet dat je een vrouw bent.’

14.17 uur: Je kunt altijd een taxi nemen uit een hele rij voor Warburg. Elke dag behalve vandaag. Vandaag zijn alle taxichauffeurs naar een speciale anti-Katebijeenkomst. Na zeven minuten niet hysterisch worden op de stoeprand stort ik me voor een taxi met zijn licht uit. De chauffeur zwenkt om me heen. Ik zeg dat ik het bedrag op de meter verdubbel als hij me naar Emily’s school brengt zonder zijn remmen te gebruiken. Heen en weer geslingerd op de achterbank als we door de smalle, verstopte straten zigzaggen, voel ik de aderen in mijn nek en pols springen als krekels.

14.49 uur: De houten vloer in de aula van Emily’s school is speciaal aangelegd om te laat arriverende werkende moeders op hakken te ontmaskeren. Ik klikklak naar binnen op het moment dat de engel Gabriel het grote nieuws brengt aan de maagd Maria, die aan de wol van de ezel naast haar begint te plukken. Maria wordt gespeeld door Genevieve Law, de dochter van Alexandra Law, klasseouder en Moeder Overste – met andere woorden, uitdagend niet-werkend. Er is ernstige rivaliteit tussen de Moeder Oversten om de hoofdrollen in de productie voor hun jongen zeker te stellen – geloof me, ze hebben die baan in de directie of bij belangrijke tv-series niet opgegeven om te moeten toekijken hoe hun kleine Joshua de broer van de herbergier mag spelen in een poloshirtje van Gap.

‘Vorig jaar was een schaap perféct voor hem,’ roepen ze, ‘maar deze kerst kan hij volgens ons echt een grotere uitdaging aan.’

Als de drie wijzen – een plukkerige roodharige jongen die voortgeduwd wordt door twee kleine meisjes – over het toneel lopen met hun geschenken voor het Kindeke Jezus gaat de zaaldeur achter ons open met een verraderlijk gepiep. Honderd paar ogen kijken om naar een vrouw met een roodaangelopen gezicht, een plastic boodschappentas en een aktetas. Dat moet de moeder van Amy Redman zijn. Als ze kruiperig en verontschuldigend in de achterste rij stoelen schuift, sist Alexandra Law haar luidruchtig toe. Mijn instinctieve sympathie voor dit medeschepsel wordt bijna onmiddellijk overvleugeld door een onaardige opwelling van dankbaarheid dat ik dankzij haar niet meer de laatste ben. (Ik wil niet dat andere werkende moeders onevenredig veel lijden. Echt niet. Ik hoef alleen te weten dat we het allemaal ongeveer in gelijke mate verknallen.)

Op het toneel kondigt een jankerig gejengel uit een cassetterecorder het laatste kerstlied aan. Mijn engel is de derde van links op de achterste rij. Bij deze belangrijke gelegenheid heeft Emily dezelfde geconcentreerde inktzwarte blik, dezelfde vorsend samengetrokken wenkbrauwen als toen ze uit de baarmoeder kwam. Ik weet nog dat ze een paar minuten de verloskamer rondkeek alsof ze wilde zeggen: ‘Nee, niet verklappen, ik kom er nog wel op.’ Vanmiddag zingt mijn dochter, geflankeerd door wriemelende jongetjes, van wie er een duidelijk naar de wc moet, het kerstlied zonder over de woorden te struikelen, en ik voel een steek van trots in mijn ribbenkast.

Waarom zijn kleuters die in ijltempo ‘Daar hoorden zij engelen zingen’ brengen zoveel ontroerender dan het hele toonvaste King’s College Koor? Ik grabbel in een dichtgeslibd hoekje van mijn jaszak en vind een zakdoekje.

15.41 uur: Bij de feestelijke consumpties zijn een paar vaders die zich verstoppen achter videocamera’s, maar verder is de hal stampvol moeders, motten die rond de lichtjes van hun leven fladderen. Bij school-gebeurens zien andere vrouwen er altijd uit als echte moeders; ik voel me nooit oud genoeg voor die titel, of voldoende gekwalificeerd. Ik voel mijn lichaam overdreven moederlijke gebaren aannemen, als een mimespeler. Maar het bewijs dat ik moeder ben houdt zich stevig vast aan mijn linkerhand en staat erop dat ik haar stralenkrans in mijn haar draag. Emily is duidelijk opgelucht en dankbaar dat mamma het heeft gehaald: vorig jaar bereikten onderhandelingen net een kritieke fase en moest ik op het laatste moment op een vliegtuig naar Amerika springen. Ik bracht voor de troost een muzikale sneeuwbol van New York mee, weggeratst bij Saks aan Fifth Avenue, maar het was geen troost. De keren dat je er niet bent herinneren kinderen zich zoveel beter dan de keren dat je er wel bent.

Ik moet nodig weg om kantoor te bellen, maar daar is de onvermijdbare Alexandra Law, die juichende complimentjes in ontvangst neemt voor Genevieves Maagd Maria en voor haar eigen Beierse Lebkuchen. Alexandra pakt een van mijn appeltaartjes, steekt een achterdochtige nagel in het bergje poedersuiker voordat ze het hele geval in haar mond propt en het vonnis uitspreekt, met een douche van kruimels: ‘Waaan-zin-ni-ge appeltaart, Kate. Heb je de appels in cognac of grappa geweekt?’

‘O, een scheutje van dit en een scheutje van dat, Alex, je weet hoe het gaat.’

Ze knikt. ‘Ik wilde iedereen vragen om voor volgend jaar kerststol te maken. Wat vind je? Heb jij een goed recept?’

‘Nee, maar ik weet een supermarkt die er een heeft.’

‘Ha-ha-ha-ha! Kostelijk. Ha! Ha! Ha!’

Alexandra is de enige vrouw die ik ken die lacht alsof het voorgeschreven is. Vreugdeloos, schuddend, Ted Heath-schouders. Nog even en dan gaat ze me vragen of ik al parttime werk.

‘Zo, werk je nu parttime? Nee. Nog steeds fulltime. Hemeltjelief! Hoe krijg je het voor elkaar, ik begrijp het echt niet. Moet je horen Claire, ik vraag net aan Kate hoe ze het voor elkaar krijgt. Begrijp jij het?’

19.27 uur: De spanning van het engel zijn heeft zijn tol geëist van Emily. Ze is zo uitgeput dat ik erop reken drie bladzijden van het bedverhaaltje te kunnen overslaan zonder dat ze het merkt. Ik moet verder met die e-mailachterstand. Maar net als ik de bladzijden omsla, gaat er een achterdochtig oog open.

‘Mamma, je doet het fout.’

‘O ja?’

‘Je hebt het stukje weggelaten waar Knorretje in Kanga’s buidel springt!’

‘O jeetje, echt waar?’

‘Geeft niet, mamma. We kunnen gewoon helemaal opnieuw beginnen.’

20.11 uur: Het antwoordapparaat dat op de tafel naast de tv staat is vol. Ik luister de berichten af. Een brouw-r laat me weten dat KwikToy mijn telefoontje over niet-bezorgde kerstcadeaus beantwoordt. ‘Helaas zullen de artikelen door de onverwacht grote vraag niet voor nieuwjaar geleverd kunnen worden.’

Christus. Hoe halen ze het in hun hoofd?

Een bericht van mijn moeder komt daarna en vult het grootste deel van het bandje. Uit onzekerheid over de technologie laat ma nog steeds pauzes open zodat degene aan de andere kant van de lijn kan antwoorden. Ze belde om te zeggen dat ik me geen zorgen hoef te maken, ze redt het prima zonder ons met Kerstmis: op de een of andere manier is haar geruststelling snijdender dan een klacht zou zijn. Het is dat verpletterende een-tweetje dat moeders in de loop der eeuwen hebben geperfectioneerd: eerst bezorgen ze je een schuldgevoel en dan voel je je wrevelig over je schuldgevoel, waardoor je je nog verschrikkelijker voelt.

‘Ik heb boeken voor Emily en Ben op de post gedaan en een kleinigheid voor jou en Richard. Ik hoop dat het de goeie dingen zijn.’ Hierin is ze net als in zoveel andere dingen bang om het verkeerd te doen.

Na mijn moeders fletse verwijt is het een opluchting te luisteren naar de stem van Jill Cooper-Clark die me prettige kerstdagen wenst. Sorry dat het niet gelukt is met kerstkaarten dit jaar, ben een beetje wankel – gelach – maar haar nieuwe specialist ziet er uit als Dirk Bogarde, dat wel. Doet de groeten en vraagt of ik haar een keer wil bellen.

Ten slotte hoor ik een stem waar zo weinig warmte in klinkt dat ik hem nauwelijks herken: Janine, een vriendin en voormalig effectenmakelaar. Janine is vorig jaar opgehouden met werken toen het bedrijf van haar man de wind in de rug kreeg op de aandelenmarkt en Graham het soort rijkdom verwierf waarmee je een jacht kunt kopen dat Tabitha heet en ooit aan een neef van Onassis toebehoorde. Toen Janine nog werkte, waren we moegestreden makkers waar het ging om het bestieren van een huishouden en het proberen te overleven in Mannenland onder een spervuur van sluipschutters. Tegenwoordig volgt Janine ’s middags cursussen in de Chelsea Physic Garden om te leren hoe je elk seizoen je bloembak in tiptop conditie houdt. Ze heeft winter- en zomerovertrekken voor haar sofa’s, die verwisseld worden in de juiste tijd van het jaar, en sinds kort heeft ze alle familiefoto’s ingeplakt, in gecapitonneerde albums die op de salontafel in haar woonkamer liggen en de zoete geuren van leer en voldoening uitwasemen. De laatste keer dat ik Janine vroeg waar ze mee bezig was, zei ze: ‘O, je weet wel, gewoon klungelen.’ Nee, dat weet ik niet. Klungelen en ik, ik geloof niet dat we ooit aan elkaar zijn voorgesteld.

Janine belt om te vragen of we nog op hun oudjaarsavonddiner komen. Het spijt haar dat ze ons moet lastigvallen. Ze klinkt helemaal niet spijtig. Ze klinkt vals, met de verontwaardiging van een versmade gastvrouw.

Welk oudjaarsavonddiner? Na een paar minuten graven in de stapel op de haltafel – foldertjes voor tandoori, dode blaadjes, één bruine want – komt een ongeopende stapel kerstpost boven. Ik blader door de enveloppen tot ik er een vind met het adres in Janines keurig vloeiende handschrift. Hij bevat een fotomontage van Graham, Janine en hun volmaakte, probleemloze kinderen plus een uitnodiging voor het diner. RSVP voor 10 december.

Ik doe nu wat ik altijd doe bij dergelijke gelegenheden: ik geef Richard de schuld. (Het hoeft zijn fout niet te zijn, maar iemand moet de schuld krijgen, anders is het leven toch niet te verdragen?) Rich zit op zijn knieën op de keukenvloer en is bezig voor Ben een rendier te maken van karton en iets wat eruitziet als de ontbrekende bruine want. Ik vertel hem dat we niet eens meer in staat zijn om de evenementen die we niet bij kunnen wonen af te zeggen: onze sociale doodverklaring is bijna voltooid. Opeens word ik overvallen door het verlangen zo’n vrouw te zijn die uitnodigingen prompt beantwoordt op dik, roomkleurig briefpapier met een William Morris-rand. En met vulpen, niet met een of andere uitgedroogde groene viltstift die ik uit Emily’s etui heb gejat.

Rich haalt zijn schouders op. ‘Hou toch op, Kate. Je zou gek worden.’

Misschien, maar het zou leuk zijn om de keuze te hebben.

23.57 uur: Het bad. Mijn favoriete plek op aarde. Ik leun over de lege kuip, gooi de eendjes en het gezonken galjoen eruit, en peuter de alfabetletters los die, sinds de klinkers per ongeluk door de wc zijn gespoeld, boze, Kroatische vloeken zijn gaan vormen langs de rand (scrtchk!). Ik pel het korstige, halfopgedroogde Barbiewashandje los: het ruikt naar iets wat ik me vaag herinner als pad; en dan trek ik, beginnend in een hoek, aan de antislipmat met zuignapjes die nog even vasthouden voor ze met een verontwaardigde boer loslaten.

Vervolgens snuffel ik in het medicijnkastje naar ontspannende badolie – lavendel, zeekomkommer, bergamot – maar de ontstressers zijn altijd op en ik moet het doen met iets schuimigs dat Vitaliteit heet in lichtgevend limoengroen. Dan zet ik de kraan op heter dan je kunt verdragen, zo heet dat mijn lichaam even denkt dat het koud is als ik erin klim. Ga achteroverliggen, neusgaten vlak boven het oppervlak als een krokodil. Ik kijk naar de vrouw die snel verdwijnt in de beslagen spiegel naast me en ik denk, dit is háár tijd, alleen van haar, afgezien van een vergeten Barney de dinosaurus die opeens tussen haar knieën opduikt met de grijns van een seriemoordenaar.

Het bad is oeroud, het email dooraderd met grijsblauwe strepen. Het geld was op toen we de keuken hadden gedaan, dus is het huis in opklimmende staat van wanorde: hoe hoger je komt hoe lager de maatstaven. Keuken van Terence Conran, zitkamer van Ikea, badkamer van Schimmel de Boeman. Maar met mijn contactlenzen uit en kaarsjes aan, is de lepreus afbladderende badkamer voor mij eerder een soort vestaalse Romeinse tempel dan een afwezige vochtwerende laag ter waarde van vijfduizend pond.

Als de belletjes op mijn handen uit elkaar spatten, verschijnen er schilferige rode eilandjes op de knokkels. Het zit ook al achter mijn rechter oor. Stresseczeem noemt de verpleegster op kantoor het. ‘Kun je een manier bedenken om de spanningen in je leven iets te verlichten, Kate?’ Nou, even zien; een hersentransplantatie, een prijs in de loterij, mijn man herprogrammeren zodat hij bedenkt dat dingen die onder aan de trap liggen meestal mee naar boven genomen moeten worden.

Ik zie niet hoe ik zo verder kan. Maar ook niet hoe ik ermee op kan houden. Ik vraag me toch af of ik niet te hard was tegen dat Sri-Lankaanse meisje bij de introductie vandaag. Momo Zusofzo? Ze leek best aardig. En vroeg me eerlijk te zijn. Had ik dat moeten zijn? De enige manier om het te redden bij EMF is je te gedragen als een van de jongens, heb ik haar verteld; en als je je als een van de jongens gedraagt noemen ze je agressief en lastig, dus ga je je als vrouw gedragen en dan zeggen ze dat je emotioneel en lastig bent. Lastig is hun woord voor alles wat zij niet zijn. Ach, ze komt er wel achter.

Als ik op haar leeftijd had geweten wat ik nu weet, zou ik dan ooit kinderen hebben gekregen? Ik doe mijn ogen dicht en probeer me een wereld zonder Emily en Ben voor te stellen: het is als een wereld zonder muziek of bliksem.

Ik zak terug onder water en laat mijn gedachten de vrije loop, maar het voelt alsof ze als zeepokken vastzitten aan mijn hersenen.

Niet Vergeten

Paula aanspreken met ferme, nieuwe benadering van kinderhaar knippen/op tijd zijn enz. Rod Master aanspreken met ferme nieuwe benadering van rol bij klanten, namelijk IK BEN NIET HUN NOODGEISHA