-

WOUTER GODIJN

Hoe ik een beroemde Nederlander werd

ROMAN

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

-

De auteur ontving voor het schrijven van deze roman een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

© 2013 Wouter Godijn

Omslagontwerp Roald Triebels

Omslagbeeld © Jens Sarton

Verzorging e-book Suzan Beijer

ISBN 978 90 204 1315 1

e-ISBN 978 90 254 4078 7

D/2013/0108/528

NUR 301

www.atlascontact.nl

-

‘Miljoenen, tientallen miljoenen moslims zullen uit Europa moeten vertrekken.’

GEERT WILDERS, in een interview met de Deense televisie.

‘“Waar geeft u les in, professor Krinkel?”

“V-Verweer tegen de Z-Z-Z-Zwarte Kunsten,” mompelde professor Krinkel. (…) “N-niet dat jij daar b-behoefte aan hebt, nietwaar P-Potter?”’

J.K. ROWLING, Harry Potter en de steen der wijzen.

-

‘Warm aanbevolen. Een boek dat elke Nederlander zou moeten lezen.’

Cornelia Maayeveld

-

HOOFDSTUK EEN

1

Waarom is het altijd weer zo’n schok – die als je hem analyseert voor pakweg viervijfde uit geluk blijkt te bestaan en, om de opwinding nog wat meer pit te geven, voor één vijfde uit afgrijzen?

Het plotselinge zien van een snoek in het transparante water van een sloot, waarin tot op dat ogenblik niets bijzonders was te zien.

Wilfried (‘Frietje’ voor plagers, Willie voor vrienden) wist dat zulke grote snoeken bestonden. Hij had over ze gelezen, hij had foto’s en plaatjes van ze gezien. Daarna had hij er wel eens een laten zweven boven het grasveldje in de achtertuin en hij liet er ook wel eens een voorbijglijden langs het langzaam in de schemering verdwijnende behang van zijn slaapkamer. Maar ‘in het echt’, in een sloot niet ver van zijn huis – dat was nieuw.

Minstens een meter lang en zo dik als mamma’s benen: mamma’s bóvenbenen. De blik van één goudomrand, indigozwart oog was onmiskenbaar op hem gericht. Er was een zekere overeenkomst met het kraaloog van een speelgoeddier, maar ook een immens verschil. De blik van het snoekenoog was ijskoud. Alles waar deze blik op rustte werd ingedeeld in de categorieën ‘eetbaar’, ‘gevaarlijk’ en ‘onbelangrijk’. Een fractie van een seconde spartelde Wilfried tegen en toen zat hij opgesloten in de laatste categorie. Hij omklemde zijn bamboehengeltje (geen partij voor dit monster) vaster. Stelde zich voor hoe hij een baksteen naar de snoekenkop keilde. Een indrukwekkende plons en toen een dode snoek. Wilfried liet zich fotograferen door de toegestroomde pers en ja, hij wilde ook wel een paar vragen beantwoorden. Jammer dat hij werd onderbroken door geschreeuw. Dat was niet netjes, dat er nu iemand door dat hoe heette het ook alweer? o ja interview, heen begon te schreeuwen. Hij was het trouwens zelf.

‘Snooooeeeek! Hele grote snooooeeeek!’ krijste hij, zo hard dat zijn keel pijn deed.

Van links en rechts kwamen andere jongens aanhollen, meteen rood en verhit, op hun beurt ook weer losbarstend in geschreeuw. Er waren vriendjes bij, maar ook jongens die hij alleen vaag van gezicht kende. Hij voelde een eigenaardig mengsel van teleurstelling en opluchting omdat de verantwoordelijkheid voor de snoek hem werd ontnomen. Het getier leek af en toe zichtbaar te worden: een vleeskleurige wolk boven de jongenshoofden, die plotseling verscheen en verdween, telkens van vorm veranderend.

‘Ik haal me blinker! Ik haal godferdegodfer gelijk me blinker!’ Wegstervende voetstappen, een krimpende jongen. Wilfried keek hem na, bijna op zijn gemak. PLONS-PLONS-plons-plons: wat was dat? Ze gooiden met aardkluiten naar de snoek.

Een snoek van veertig, vijftig centimeter zou zich met een woeste staartslag in veiligheid hebben gebracht. Deze, meer dan twee keer zo groot, keek naar hen, met die blik, die zowel jongens als aardkluiten scheen terug te brengen tot hun essentie: je kon weliswaar niet zeggen dat die essentie ‘niets’ was, maar veel méér was het ook niet. Één krankzinnig lange seconde meent Wilfried te zien dat een plooi naast de enorme bek verandert in een smalend lachje: dans voor me, aapjes, dans.

Ze sprongen op en neer langs de meeverende waterkant. ‘Hij swemp! Hij gaat ervandoor!’ Langzaam en statig begon de snoek zich te verplaatsen. Precies in het midden van de sloot, buiten het bereik van de jongens, gleed hij in de richting van de duiker een paar honderd meter verderop – eigenlijk was hij een ‘zij’. Zo’n grote was altijd een vrouwtje, de mannetjes werden niet groter dan een centimeter of tachtig. Als ze het had gedaan met zo’n mannetje at ze hem dikwijls op.

In plaats van de snoek te achtervolgen, zoals de anderen, verzonk Wilfried in gedachten. Zodra hij hun traagheid en de aantrekkingskracht die ze op hem uitoefenden onderging, wist hij met welk soort gedachten hij te maken had: ‘stoute’ gedachten. Ze probeerden je mee te tronen naar het koninkrijk van het kwaad. De kwaadaardigheid van déze gedachten zat hem overigens niet in de ‘slechtheid’ van de daden waartoe ze hem trachtten te verleiden, maar in de doelloosheid van die daden.

Ik kan een voorntje vangen – die snoek pakt dat voorntje nooit. Als hij het voorntje pakt dan – man je hep geen schijn van kans. Sou een werphengel moete hebbe mettun staaldraadje…

Intussen klinken de stemmen van de zich verwijderende jongens al gedempt. Bomen en struikgewas eisen hun rechten weer op en beginnen te ruisen. De zon laat haar warmte opnieuw met kracht neerdalen. In dat water is geen snoek te zien en je kunt je al niet goed meer voorstellen dat het anders zou kunnen zijn. Een middag die heel geschikt is om op je rug in het gras te liggen en naar de wolken te kijken. Die daar lijkt op het bollewangengezicht van een Disneydwerg en die op een speelgoedtractor en die –

Een meter of tien verderop ontdekte Wilfried een schooltje dromerige voorns naast een nuffig bosje waterplanten, dat eruitzag alsof het onlangs was bijgesnoeid door de onderwaterplantsoenendienst. Toen hij zijn dobber tussen de vissen inwierp, schoten ze weg. Nou niet teleurgesteld zijn. Ze kunnen terugkomen. En dieper dan je onder water kunt kijken kunnen dur nog een paar zitten.

Het was alsof het bonzen van zijn hart invloed had op zijn dobber. Precies op het ritme van zijn hartslag begon het rood-witte drijflichaam op en neer te wippen. Toen verdween het onder water. Wachten, wachten, ja – nú!

Een voorn, zijn zilverkleurige flanken schitterden in het zonlicht. Wilfried trok zo hard dat het dier met een enorme sprong de afstand die hen scheidde overbrugde, zijn graaiende linkerhand ontweek en tegen zijn borst smakte (zijn rechterhand probeert eerst nog het bamboehengeltje fijn te knijpen en laat het daarna los om de linkerhand te hulp te schieten, vanuit een ooghoek zien we hoe de hengel omlaag knikt), zijn blouse besmeurend met een verse laag schubben en slijm – vers. Lachstem van zijn moeder: ‘Onze Wilfried drukt zijn vangst graag liefdevol tegen zijn borst.’ Zijn viskleren, stijf van al dat hard geworden slijm, hier en daar zelfs een beetje knapperig, hangen in de schuur. Voor hij iets heeft gevangen, stinkt hij al naar vis.

Maar omdat dit alles – stuntelige voornvangst, haha-mammalach, stinkkleren in een schemerschuur – toch niet past bij de jongen die Wilfried wil zijn, weet hij er vijf seconden later al niets meer van, als hij op de jongens af loopt, hengel in zijn rechterhand, de voorn die hem smekend aankijkt stevig vastgeklemd in de linker. Kennelijk schoot de luchtmacht de jongens te hulp. Een vliegtuig liet een dieptebom in de sloot vallen, precies zoals in het Kuifje-album Cokes in voorraad, waardoor het water metershoog opspatte – nee, een steen, een joekel, die een van de jongens moest hebben gevonden tussen de struiken.

Wilfried begon te rennen. Maar niet te hard. Hij wist uit ervaring wat er allemaal kon gebeuren als je met een hengel in je hand begon te hollen. A: de hengel kon tegen een boomtak slaan die je niet had gezien en uit je hand schieten, b: de punt van de hengel stak zich plotseling vast in de grond, je zag hoe de hengel bliksemsnel veranderde in een soort hoepel en als het goed tegenzat, was hij daarna helemaal kapot, c: het snoer bleef haken aan een struik, de dobber verdween plotseling uit je gezichtsveld en je zag hoe het haakje (daarnet huppelde het nog gezellig op en neer naast je middel) zich gretig op je linkerhand stortte, de punt gaat er nu in, de weerhaken nu: je hebt jezelf gevangen, d, e en f: allerlei andere rampen.

Wilfried genoot van zijn zelfbeheersing. Hij deed het precies goed, dat hollen. Nog even en hij had de jongens bereikt – maar veel belangrijker dan het vluchtige besef dat zijn niet al te solide individualiteit het nu weer moest opnemen tegen al die anderen, was de gedachte dat hij zich waarschijnlijk opnieuw dicht bij dat verbluffende wezen bevond dat enkel door te bestaan, door er te zijn, de intensiteit waarmee je leefde op z’n minst scheen te verdubbelen.

‘Ga jij nou doen Willy…?’

‘IJ Frietje dat kan helemaal niet debiel met zoon engeltje kan je em helemaal niet fangen!’

‘Pleur even op man die snoek is dood ik hep um doodgegooi die steen kwam precies op se kop en toen issie gesonken! Hij is gesonken en nou leggie op de bodem man!’

Hij registreerde hun opwinding. Dat sommigen erin waren geslaagd nat en modderig te worden. (Hoe ze dat zo snel en zo grondig voor elkaar hadden gekregen begreep hij niet, maar het verbaasde hem ook niet.) Dat een van hen expres tegen hem op liep. Dat het water, daar waar hun steen terecht was gekomen, nog troebel was. Hij maakte zich los van het groepje en liep verder, heel langzaam nu, en bleef naar het water kijken. De voorn deed een wanhopige poging zich uit zijn hand te wringen. Hij onderdrukte zijn medelijden. Ga maar lekker dood. Kan me niet schelen. De duiker was nu vlakbij.

Kreten achter hem.

‘IJ lul die snoek is dood!’

‘Niezo stom doen Willy ij is weg!’

Toen herhaalde het wonder zich. Ze zweefde boven een terracottakleurige open plek vlak bij de duiker, omringd door blauw glanzende, langgerekte, bijna zwarte waterplanten, die zich uitstrekten van de onzichtbare bodem tot vlak onder het wateroppervlak. Ze leek nu íets kleiner. Nee, nóg groter juist. De gedachte ‘is het wel dezelfde?’ diende zich aan en werd uitgewist. Hoe het diepe donkergroen op haar rug, dat aan de kleur van sommige soorten boomschors deed denken, lichter werd, haast geel, als hij zijn blik liet afdalen naar haar zijkant. Als hij het wilde doen, moest het nu. Anders kwamen de anderen en die zouden hem tegenhouden. Of hij zou er uit zichzelf van afzien, omdat het belachelijk leek, omdat álles belachelijk leek, daar waar zo veel jongens plonsden en brulden.

Ongeveer een halve meter van haar kop kwam de voorn in het water terecht. Verder weg zou beter zijn geweest, maar daar was het snoer te kort voor. Hij zag een zilverkleurig wolkje schubben confetti-achtig dwarrelen naast haar bek – en pas daarna realiseerde hij zich dat ze had ‘gebeten’. De voorn was verdwenen: opgeslokt. Je moet niet direct aanslaan. Je moet wachten. Het geluid van de jongensstemmen keerde terug.

‘IJ at oettie aar…?’

‘Heppie de snoek gesien…?!’

Het geluid van rennende voetstappen voegde zich erbij – een ballon vol geluid, die op hem af deinde. Hij sloeg aan. Er volgde een reeks gewaarwordingen en beelden, die elkaar pijlsnel opvolgden en dus kennelijk maar weinig tijd in beslag namen, maar die, omdat ze zo levendig waren en zelfs maanden later nog gemakkelijk op te roepen, achteraf ook heel lang leken te duren. Eerste gewaarwording: er zit een grote hond aan me hengel vast ik wee nie of ik die wel kan houwe. Dan een beeld: zijn hengel hoefijzerkrom naar het wateroppervlak wijzend. Volgende beeld: de snaarstrakke lijn verdwijnt in de duiker. Hij voelde nu niet meer alleen de grote hond trekken, maar ook hoe de lijn langs de rand van de duiker schuurde. Volgende gewaarwording: alle spanning was opeens weg. Zelden had hij zo’n sensatie van rust en vrede gehad: Kerstmis, maar dan zoals Kerstmis in werkelijkheid nooit was. Beeld: de hengel was weer recht, aan de top wuifde een eindje nylon van ongeveer anderhalve meter (hij voelt een soort vertedering als hij ernaar kijkt), de dobber was er niet meer. Een van de jongens stond tegen hem te schreeuwen: ‘Heb je nou gedaan debiel ik seg toch je kan em niet fangen met die engel.’ Hij negeerde hem. Een andere jongensstem: ‘Hij sit in die pijp die snoek!’

Een jongen ging plat op z’n buik liggen om in het gat van de duiker te kijken; hij stak er zelfs een hand in. Een andere jongen – natuurlijk zijn ze allemáál jaloers en dus kwaad, ook de toon waarop Wilfrieds vrienden praten is verwijtend – gaf Wilfried zo’n harde duw dat hij twee, drie seconden met één voet in het water stond. Het jongensjargon hiervoor was ‘een zeikpootje halen’. Hij stapte er weer uit en ging in het gras zitten om het water uit zijn schoen te gieten en zijn sok uit te wringen. Hij had zijn blik even op de duwer laten rusten: sterker dan ik – maar dat was niet de reden dat hij van een gevecht afzag. De aanval was, vond hij, niet belangrijk genoeg. Volkomen ónbelangrijk eigenlijk, vergeleken met de gebeurtenissen die eraan voorafgingen.

De jongen die zijn blinker was gaan halen keerde terug: wel tien keer trok hij de blinker langs de duikeropening zonder dat er iets gebeurde. Binnen een halfuur werden er nog twee voorns en één baars gevangen die in plaats van de blinker aan het snoer werden bevestigd met behulp van een driepotige snoekhaak en vervolgens werden gedwongen om de duiker in te zwemmen. Ze kwamen er alle drie weer uit zonder nieuwe verwondingen. Voor straf werden ze in de sloot geworpen als om het verst gegooide tennisballen. Opeens bedacht een van de jongens dat de duiker de sloot verbond met een andere, aan de overkant van een brede straat. Schreeuwend en springend staken ze over, sommigen renden wel drie keer heen en weer omdat ze iets vergeten hadden (pet, visserskist, zakje brood) en werden bijna aangereden. (Een prachtig geluid, vooral op een zomerse dag: krijsende remmen; een dikke man doet er onwaarschijnlijk lang over uit zijn auto te komen, terwijl hij iets onverstaanbaars schreeuwt en nóg roder wordt; de lucht is inmiddels helemaal blauw geworden.) Op alle mogelijke manieren werd de jacht op de reuzensnoek voortgezet: tevergeefs. Er verscheen zelfs een volwassen man in een camouflagepak, met allerlei hightech-materiaal, maar ook hij bereikte niets. Op een gegeven moment zat er wel een snoekje aan een van zijn vijf – vijf! – hengels. Maar het was slechts een ‘dertiger’ (snoek groter dan 29 en niet groter dan 39 cm). Onder de maat dus en het beest schoot nog los ook: het gezag van het camouflagepak nam daardoor sterk af. Wilfried was inmiddels allang een toeschouwer geworden. De groep begon uit elkaar te vallen. Sommige jongens besloten ‘om weer op voorn te gaan’. Een jongen ving een kikker en probeerde die onder de kleren van een andere te laten zakken.

Iedereen weet dat je geen snoek kunt vangen zolang er kikkers onder kleren worden gestopt. Er werd nog steeds geschreeuwd, maar de spanning was uit het geluid verdwenen.

Wilfried ging op weg naar huis: een wandeling van een minuut of vijf tussen voetbalvelden, hoge populieren en tennisbanen. Iemand die toegang had tot zijn innerlijk zou hebben vastgesteld: deze jongen is uitzinnig gelukkig.

2

De volgende dag keerde Wilfried terug naar de sloot. Voor het blauw hing een grijs wolkengordijn, dat de zon uren, misschien zelfs dagen zou verbergen, maar waar geen druppel regen uit zou vallen. Zodra je er even naar had gekeken, was je daar vrij zeker van. Je herkende het wolkentype. Er stond nauwelijks wind. Geluiden klonken afgerond, héél precies uitgesneden in de stilte. Wilfried zag maar twee andere jongens vissen.

Hij deed alsof hij een jongen was die een geschikt visplekje zocht – en zoals dat gaat met een kind dat doet alsof, duurde het niet lang of hij geloofde het zelf. Hier te veel waterplanten. Hier had hij nog nooit iets gevangen. Daar had het water zo’n vieze grauwe kleur. Het ene plekje na het andere werd afgekeurd. Pas toen hij de duiker bereikte, drong het weer tot hem door dat hij naar de snoek zocht. Hij wist dat hij haar niet zou vinden, maar dat betekende allerminst dat het geen zin had om haar te zoeken.

Hij dacht: ze is nu – diep in de polder. Ze is nu – in dat riviertje wee nie meer hoe ut heet de stad heeft daar een andere naam Achterburg of zo. Hij dacht: in een gracht. In een plas. In de haven. Hij merkte dat hij net als de vorige dag de straat overstak om in de sloot waar de duiker op uitkwam verder te zoeken – in die sloot viste hij eigenlijk nooit. Hij voelde dat iets in de atmosfeer zich samentrok. Een kikker: ga een kikker fange en natuurlijk: iedereen wil zien hoe ik dat doe. De waterkant was hier op sommige plaatsen drassig en zoog zachtjes smakkend aan zijn schoenzolen. De jongens waren er nu ook weer, alleen waren ze doorschijnend, hij hoorde ze roepen: Kijk at Willy oet. Kijk wat hij oet. Toen zag hij zijn dobber, vlakbij, niet ver van een lage, sprietige bos bruingevlekt riet. In plaats van plat op het water te drijven, stak hij er parmantig bovenuit en dat betekende dat er in ieder geval nog een eindje snoer met lood aan vast zat. In ieder geval: het zóú kunnen, het was niet onmogelijk, dat er meer aan vast zat. Wilfried probeerde het wateroppervlak met zijn blik te doorboren. Op een bewolkte dag kon je niet goed zien wat zich eronder verborg. Bovendien was het water in deze sloot troebel. (Er waren grote verschillen tussen sloten: de ene was net een aquarium, terwijl de andere gevuld leek met donker bier, of met water waarin iemand een blik groene verf had laten leeglopen, de ene sloot bruiste van het leven, in de andere lagen alleen rottende boomtakken, behangen met zwarte slierten waterplant.)

Hij zocht naar een steentje, vond een leegstaand slakkenhuis – gooide het in het water vlak bij de dobber. Plop. Er gebeurde niets. Snoek is weg. Ruw stak hij zijn hengel in het water, maaide hem onder de dobber door en trok de lijn naar zich toe. De tweede breuk bevond zich een centimeter of vijftien onder het lood, niet ver van de plaats waar de haak had gezeten. Daar heppie um dus doorgebeten. Zijn stemming sloeg om; kreeg iets plechtigs. Alles ging zoals het móést gaan. Een jongen van zijn leeftijd die zo’n grote snoek ving, dat hoorde niet. Eerst moest hij zelf groot worden en dan – later – zou hij… Een meter of twee verderop zag hij een ridder staan, donkerblauwe wapenrok, glimmende maliënkolder. Zoals hij het eindje snoer met de dobber vasthield, omklemde de ridder het gevest van zijn zwaard. Hij wist dat de ridder hetzelfde dacht als hij: ik zweer dat ik je krijg.

Zijn blik stak de sloot over, hipte wat rond (ben een mus geworre) tussen de volkstuintjes aan de overkant van het water (als er een goeie storm komp lasert dat schuurtje só uit ulkaar kijk die kasse voor tomatuh seker die frouw hep wel een érg dikke kont), snuffelde even aan de elektriciteitsdraden boven de spoorlijn daarachter en begon vervolgens op te stijgen, almaar hoger, tot hij bleef rusten op de ‘berg’ – eigenlijk niet meer dan een hoge heuvel, ten westen van de stad. Over de ‘berg’ deden vreemde verhalen de ronde. Dat er nog nooit iemand op de top was geweest – mocht niet, van de regering. Dat de hele berg omringd was door een ijzeren hekwerk dat onder stroom stond en werd bewaakt door ‘marresjausees’ en ‘mieleterre’. Volwassenen dempten hun stem als ze over de berg spraken. Merkten ze dat hun kinderen probeerden toch wat te verstaan, dan zwegen ze abrupt.

De begroeiing was zo dicht dat ze aan een groene vacht deed denken. Mosgroen, schuttinggroen, dennennaaldgroen, turkooise – ongelooflijk, dat er zo veel soorten donkergroen bestonden. En als de zon zou doorbreken, verschoot elke kleur van kleur. Dicht bij de top werd het groen nóg donkerder, bijna zwart was het daar, als het oog van een snoek.

-

HOOFDSTUK TWEE

1

Natuurlijk kon je ook zelf een ridder zijn. Plastic helm (met een lange witte pluim en een vizier dat open kan), bloedrode mantel (leidde vroeger een gezapig bestaan als kort gordijn voor een kast), plastic borstkuras en zwaard (de verrukkelijke zzzoefff waarmee het de schede verlaat!) – dat lag allemaal voor je klaar in je speelgoedkist. Zodra je alles aan en om had werd je neus overweldigd door a: de muffe mantelgeur die je even associeerde met het woord ‘knus’ – moet weg een ridder is nie knus – en b: die geheimzinnige plasticlucht die verwant is aan de geur van zachte, zoete snoepjes. Je kinderlichaam werd dat van een man. Behendig, katachtig lenig, sterk, onvermoeibaar. Het halletje met de kapstok waar de jassen zich verdrongen als dieren rond een voederbak en de trap naar de bovenste verdieping hadden even iets luchtspiegelingachtigs – en daarna waren ze veranderd in een tochtige gang en trap in een kasteel. Brandende fakkels in roestige stalen ringen aan de muren. De schurk, kanariegeel haar en dito baard, hysterische grijns, rende de trap op. Jij erachteraan.

‘Blijf staan schurk!’

Hij draaide zich om. ‘Ridder Wilfried, mag ik je een goede raad geven?’

Je voelde een heldenglimlach op je lippen verschijnen. Je had de indruk dat hij zo goed lukte, dat je vluchtig overwoog om naar de spiegel in de badkamer te gaan om ernaar te kijken.

‘Dat mag,’ antwoordde je koeltjes.

‘Als je leven je lief is, maak dat je wegkomt! Zo snel als je kan!’

Een gloeiende golf van genot toen je hem van repliek diende.

‘Kom maar op!’

Zwaardgekletter. Hij maakte een schijnbeweging, maar je had hem door. Je ving de aanval soepel op en toen was het jouw beurt. Beng! Kleng! Beng! Je wrong je langs hem heen. Nu stond jij boven aan de trap. Je hakte op hem in. Zo af en toe gebeurde er iets wat je bij nader inzien niet beviel en dan ging je terug in de tijd om een verandering aan te brengen. Het zelfvertrouwen van de schurk raakte kennelijk aangetast, want hij rende weg. (De choreografie van het gevecht werd daardoor even verstoord: de gang die de vluchtende schurk nu in snelt, is dezelfde waar hij voor het gevecht uit vluchtte, dat kan niet is raar niet logisch is stom Wilfried is een stommerd hahaha! – maar de stommerd is tegelijk een god die niet alleen heerst over de tijd, maar ook over de ruimte en hij draait het kasteel gewoon honderdtachtig graden om, zodat alles weer klopt.)

Je sprong van de trap om de schurk in te halen, je mantel fladderde om je hoofd, precies zoals een mantel om het hoofd van een omlaag springende held hoorde te fladderen. Opnieuw barstte de strijd los. Je voelde dat de ‘finale’ eraan kwam. Daardoor verslapte je aandacht, en de schurk kreeg de gelegenheid een gevaarlijke tegenaanval in te zetten. Je slaagde erin zijn zwaard net te ontwijken. Met het jouwe sneed je zijn keel open – wist je dat zeker? Het zou anders kunnen aflopen. Zó veel bloederige mogelijkheden… Nee, deze keer ging het zo. Je zag het onontbeerlijke rode sap al uit zijn hals kwijlen, nee, niet zo veel, het moest niet te smerig worden, alsjeblieft niet zoals die keer dat je –

De schurk probeerde nog iets te zeggen. Stervende schurken werden vaak spraakzaam. Nog een laatste belediging? Of juist een schuldbekentenis? ‘Ik heb spijt, ridder Wilfried… spijt… van alles… Red haar!’

Je was al onderweg. Je rende een zaal vol knetterende vlammen in, waarin ze je handenwringend opwachtte.

‘O Wilfried, zullen we hier samen omkomen?’

‘Geen denken aan, vertrouw op mij!’

Later, terwijl rondom jullie donderend gejuich losbarstte (vanuit je ooghoeken vang je een glimp op van zwaaiende, klappende mensen, allemaal met een bewonderende uitdrukking op hun gezicht), boog ze zich naar je toe om je af te likken, nee, zak, te kussen. Hè – wat gebeurt er nu?

Deze keer gaat het anders. Maar hoe? Wat betekent dit? Dit is – raar. Je bent vastgebonden, met metalen kettingen, aan een koude muur. (Op de achtergrond is er even de gedachte dat je dit eerder hebt meegemaakt, maar hoe-dan-waar-dan?) Je hebt geen kleren aan. Je bent hartstikke bloot. Ze komt op je af, een geheimzinnig lachje op haar lippen. Als ze vlakbij is blijft ze staan en laat twee vingers licht langs je huiverende borstspieren glijden. Ja zeg! Dit kan toch helemaal niet! De tijd terugspoelen en deze beelden weglaten.

2

Vrienden waren lastiger dan imaginaire vijanden. Ze deden bijvoorbeeld lang niet altijd wat Wilfried wilde. Zelden stonden ze hem toe ridder Wilfried te zijn. Meestal moest hij zich tevredenstellen met de rol van Willy. Een enkele keer zat er niet meer in dan Frietje: ‘We gaan foetballuh Frietje en jij mag lekkurrr nie meedoen…!’

Toch waren ze onweerstaanbaar: als hun stemmen weerkaatsten tussen de oranjerode huizenmuren (het glazige zonlicht lijkt dan even te trillen) móést hij naar ze toe. Ze veranderden in cowboys op paarden; de glimmende auto’s daar verderop werden de rotsen die ze dienden te bereiken voor ze werden ingehaald door de indianen.

‘Kataklopkataklopkataklop!’

‘Waarom roep jij nou “kataklopkataklopkataklop”?’

‘Dat zijn de hoeven van mijn paard.’

‘Nee man, dat klinkt zo: kabámkabámkabám.’

Discussies over dergelijke kwesties konden minuten duren. In plaats van hen te bespringen, wachtten de indianen (achter hen ruist de wind in het hoge gras van hun eeuwige jachtvelden) geduldig tot ze eruit waren.

Een dag later waren ze zelf indianen; of ruimtereizigers, commando’s, ridders, musketiers – ‘Zeggie nou Willy? Muskusklieren…? Ben je wel lekker?’ – soldaten in de eerste, tweede of toekomstige, alles overtreffende derde wereldoorlog, of in ‘Fjetnam’, legendarische voetballers – ‘Dan ben ik Marredonna.’ ‘Nee man jij kan Marredonna nie sijn die ben ik al.’ – Zwarte Pieten, legendarische schaatsers, ijsberenjagers, geheim agenten, detectives. Ze trokken identiteiten aan en uit als jassen. Zoals de dag telkens anders was, warm, koud, zonnig, bewolkt, het regende, regende niet, sneeuwde, de sneeuw smolt alweer – en tegelijk steeds dezelfde, nooit eindigende dag scheen te zijn.

Ze richtten clubs op die vergaderden in gedeeltelijk ondergrondse hutten, waarin een klamme aardegeur hing en zaklantaarns flakkerend licht verspreidden. Waarin grimmig werd gestreden om voorzitter- en penningmeesterschap en spinnen en regenwormen werden doodgemarteld. Ze ontdekten braakliggende terreinen tussen kantoorgebouwen in aanbouw, waar het gras tot je middel kwam, je voeten wegzakten in zompige plassen en zanderige heuvels gewillig veranderden in de Himalaya.

Op een zonnige dag beklommen Wilfried en een vriend een van de hoogste toppen. Toen ze boven waren, was het ze allebei onmiddellijk duidelijk dat ze daar even zouden blijven. Voorzichtig liet Wilfried zijn billen op de grond zakken, die warm was – maar hij voelde dat zich onder het laagje warmte een dieper liggende kou verstopte, die als hij te lang bleef zitten een ijzige afdruk in zijn broek zou achterlaten. De andere jongen hurkte naast hem neer, sloeg zijn armen om zijn knieën.

Wilfried zag een groepje kinderen dat hij wel kende door het gras beneden waden. Drie jongens en één stoer meisje (een indianenveer in de band om haar hoofd, witte slobberblouse, spijkerbroek met afgeknipte pijpen, indrukwekkend bruine benen). Het exclusieve van zijn verheven positie drong daardoor pas goed tot hem door.

Die vier kinderen waren onmiskenbaar ergens anders, zoals beesten in een dierentuin, achter tralies, ergens anders waren – wárm was het vandaag. Zijn ouderlijk huis, kon hij dat zien? Ja daar, zo klein dat er iets madurodammerigs over was neergedaald. En de berg? Wow! De berg leek nu plotseling groter.

Opeens de schorre stem van zijn vriend: ‘Dekke man! Tege de grond!’

Ongeloof. Dat kan hij niet gezegd hebben – maar toch scheen hij het te hebben gedaan. En bovendien ging zijn vriend in dezelfde trant verder.

‘Ze zien ons! Kijken naar ons!’

Ze lagen allebei met één wang tegen het zand.

‘Wíe …?!’

‘Zíj – op de berg.’

Wilfried richtte zijn blik opnieuw op het groenbehaarde, boven de stad uittorenende monster. Hij voelde zijn opwinding wegebben. Dur is niks te sien. Tuurlijk nie. Hij wil gewoon spele. Wat zou zijn tegenzet zijn? Hij aarzelde tussen een patrouille van een vijandelijk leger, uitgerust met allerlei supersonische bewapening, en een stel bloeddorstige Saracenen met kromzwaarden – en toen gebeurde er iets wat zijn hart deed overslaan. Het was of het zich door een flessenhals wrong.

Er was écht iets op de berg. Tussen de bomen was een flits, zoals je ziet wanneer een glasscherf het zonlicht vangt, maar groter – véél groter.

‘Wat was dat?’

‘Ik seg toch: se hebbe ons in de gate! Komp doordat wij nou óók hoog zijn.’

‘Ja, maar wie dan?’

Wilfrieds vriend begon telkens naar adem happend aan een betoog over ‘wat zijn vader zei’, waarin de hekken die de regering om de berg zou hebben laten plaatsen een rol speelden, en verdwenen onderzoekers – wéér een lichtflits.

‘Jesus!’

‘Se sien ons éch…!’

‘…moeten hier weg!’

Ze lieten zich omlaag rollen: dat hadden ze een televisieheld in een vergelijkbare situatie zien doen. Na een meter of vijf (het leken er vijftig) bleven ze steken. Ze zetten de afdaling voort in verticale toestand, hollend met hoge sprongen. Zand spatte op. Wilfried zag rode, vleermuisachtige diertjes om hen heen dwarrelen – niet echt, niettemin opdringerig.

Aan de voet van de helling en buiten het gezichtsveld van wie of wat zich op de berg bevond, schakelden ze over op een trage, zwoegerige en tegelijk stoere wandelpas. Mannen in de wildernis. Zand in hun haar, aan de binnen- en de buitenkant van hun kleren, in hun schoenen – en ook in hun mond, merkten ze, toen ze de toestand knarsend bespraken.

‘Was ut nou denkie?’

‘Weenie. Mensen. Polisie of lui van de regering of zo.’

‘En as ut nou us géén mensen waren…?’

‘…bedoel je?’

‘Het kan ook iets anders zijn – dat méén ik man. Mijn vader seg: dur is niemand die weet wat er op de berg is. Dur is zelfs niemand die weet wat de berg is.’

Ze besloten hun ouders bij te praten. Het viel Wilfried op dat de lacherigheid waarmee gewoonlijk op een opgewonden jongensverhaal werd gereageerd achterwege bleef. Zoals wel vaker als de berg ter sprake kwam, hadden zijn ouders iets betrapts, alsof hij had gehoord dat een van hen een scheet liet.

‘Ga je nou doen, pap…?’

Zijn vader boog zich nog dieper over zijn stamppot, zijn brillenglazen besloegen.

‘Páhap…?!’

‘Jongen, ik denk dat ’t gewoon de zon was. De zon die weerkaatste in een raampje of zo – d’r zal wel een of ander gebouwtje staan. ’t Was niks bijzonders in ieder geval.’

3

Zoals soms alles draaide om voetbal of ‘vissuh’, kon hun leven ook worden overheerst door iets wat kort en krachtig werd aangeduid als ‘bloot’. Een jongen ontdekte bijvoorbeeld dat er een kapperszaak was geopend met een tafel vol tijdschriften waarin je ‘alles zag’; na een kwartiertje verjoeg de kapper de jongens die met de tijdschriften onder de kapstokken waren gekropen. Of ze verzamelden zich in het huis van een jongen met uithuizige ouders om pappa’s Playboyverzameling te onderwerpen aan een minutieus onderzoek.

De vrouwen in die tijdschriften vervulden Wilfried met een wonderlijk mengsel van walging, verrukking en ontzag, alsof hij gluurde in een paradijselijke hel. Hoe ze de fotograaf aankeken. De mysterieuze driehoekige baardjes tussen hun benen. (‘Achter de wolken schijnt de zon!’ krijste een van de jongens.) Hun kolossale, sneeuwwitte borsten, uitmondend in tepels als vlezige bloemen, roodbruin of roze, die Wilfrieds blik met een onweerstaanbare kracht naar zich toe zogen.

Op een dag haalde een van zijn vrienden hem op om buiten te spelen. Zodra de huisdeur achter hen in het slot was gevallen, vertelde de jongen, struikelend over zijn woorden, dat Karin, die ‘al tiete had en haar dáár’ bereid was ‘alles te late sien’ als zij hun broek voor haar zouden laten zakken. Wie was Karin? wilde Wilfried weten. ‘Ach man die ken je wel, die meid uit de “Tureluur” [een nabijgelegen torenflat] met dat lange blonde haar.’ (Wilfried stond opeens weer op de bergtop, zag haar door het gras waden; deze keer voelde hij dat zijn keel kurkdroog werd.) Oké – en wáár was ze?

In de bosjes bij de sloot, antwoordde de jongen met een verduidelijkend knikje.

Het ging om een sloot vlak bij Wilfrieds huis, waar de jongens zelden kwamen omdat ‘er geen staart zat’.

Een staart zat er overigens wel, maar goede vangsten waren er zeldzaam. Het struikgewas dat de sloot omzoomde was, zeker in de zomer, meters hoog en bijna ondoordringbaar. Met zware benen drentelde Wilfried achter de jongen aan. Langs de huizen. Over een grasveld, naar de sloot.

Boven het riet zoemden libelles en vliegen met kobaltblauwe en smaragdgroene dekschilden. Wilfried hoorde een plons: een kikker of een rat die in het water sprong. Of een vis die erbovenuit sprong. De takken hingen op sommige plaatsen over het water; de jongens moesten ze opzij buigen. Andere takken grepen naar hun enkels of sloegen plotseling in hun gezicht. Sommige hadden doorns. Je moest nadenken over elke stap. Maar Wilfried kon het niet laten tegelijk de sloot af te speuren.

‘Snoek!’

De vis werd grotendeels aan het zicht onttrokken door waterplanten, die aan het wateroppervlak veranderden in geelgroene blubber. Toch had Wilfried het dier opgemerkt, een gestreepte schim tussen vage schaduwpartijen.

‘Zestiger,’ zei hij wijsneuzig.

‘Véértiger,’ verbeterde de andere jongen.

Hij schopte een kluit aarde de sloot in; een kolk en de snoek was weg.

‘Kom op Willy. We hebben nou wat anders te doen dan vissuh.’

Even later bukte hij zich en verdween op handen en voeten onder het struikgewas. Wilfried deed hem na, terwijl zijn keel opnieuw droog werd. De grilligheid van de natuur had hier een soort gang in het struikgewas laten ontstaan, die zich na een meter of twee verbreedde tot een door takken overhuifde open plek. En daar was ze al. Haar broek op haar enkels, haar benen onverschillig gespreid. Haar shirt, hagelwit, scherp contrasterend met haar bruine huid, opgetrokken tot haar oksels; dat over ‘tiete en haar dáár’ was grootspraak geweest. Ze ondersteunde haar half opgerichte bovenlichaam met haar ellebogen. Ze lag op een heel licht blauwe deken, die een verrukkelijke muffe geur verspreidde. De om haar heen hurkende jongens hadden iets wat deed denken aan kraaien op een tak. Ze loerde naar hen van onder de wimpers van haar half gesloten ogen. Heel diep in haar pupillen zag Wilfried een venijnige schittering.

‘Nou jullie.’

De jongens knoopten hun broek open. Één piemel rees met schokjes op. De andere drie reikten al trillend naar de hemel. Het meisje kwam wat verder overeind, haar ogen nu wijd open, een vaag lachje om haar grote, gulzige mond.

‘Ze zijn alle vier stijf,’ stelde ze een beetje overbodig vast – met een zakelijke klank in haar stem. Seconden vergleden: ze nam de tijd.

‘Draai jullie ’s om.’

Wilfried voelde hoe een zwoel luchtstroompje heel licht zijn liezen beroerde. Zijn piemel priemde naar het water, dat hij zag blinken achter een web van takken en blaadjes.

4

We zijn nu toe aan een scène die, als je de dagenlange nasleep niet meerekent, hooguit drie minuten heeft geduurd. Maar er is iets vreemds mee aan de hand: het lijkt alsof de scène nooit helemaal is geëindigd, alsof hij altijd – weliswaar steeds verder vervagend – op de achtergrond van Wilfrieds bestaan aanwezig is gebleven.

We beginnen op het moment dat een elfjarige, hard hollende Wilfried zijn moeder in de gaten krijgt. Ze bevindt zich aan de overkant van de straat. Ze is in gevecht met een oud zonnescherm dat ooit oranje is geweest, maar dat na jarenlang gebruik een kleur heeft aangenomen die aarzelt tussen beige en een krachteloos soort geel. Het is niet duidelijk of het zonnescherm het schuurtje ín moet, of dat ze het net tevoorschijn heeft gehaald en van plan is het naar de achtertuin te slepen. Haar gezicht (dat de laatste jaren een beetje pafferig is geworden) is rozerood aangelopen. Ze probeert haar rechterarm om het telkens wegglippende scherm te vouwen, zodat ze het kan wurgen. Dan ziet ze Wilfried en ze wisselen een verbazingwekkend intense blik van verstandhouding uit. Stel dat je zou proberen de betekenis van die blik in woorden te vangen dan zou je iets krijgen in de trant van: ik houd meer van jou dan van wie of wat ook op de wereld en dat zal altijd zo blijven – maar het gaat veel te snel voor al die woorden en die zijn er dus ook niet; alleen het bijbehorende gevoel.