Martin Amis

London Fields

Vertaald door Gerrit de Blaauw

Deze digitale editie is gemaakt naar de 3e druk, 2013

De vertaling van sonnet 31 van Shakespeare (hoofdstuk 22) is ontleend aan W. van Elden, Shakespeare sonnetten, ’s Gravenhage 1959.

Olympus maakt deel uit van Uitgeverij Atlas Contact
London Fields verscheen eerder bij Uitgeverij Contact
Oorspronkelijke titel London Fields
Copyright © 1989 Martin Amis
Copyright Nederlandse vertaling © 1990 Gerrit de Blaauw
Vormgeving omslag Studio Jan de Boer
Afbeelding omslag James W. Parter/Cerbis/Imageselect

ISBN 978 90 254 4249 1/NUR 302

www.atlascontact.nl

aan mijn vader

KANTTEKENING

Een paar opmerkingen over de titel. Diverse mogelijkheden dienden zich aan. Een tijdlang speelde ik met De richting van de tijd. Daarna vond ik Millennium een uiterst rake titel (een wijdverbreide overtuiging: alles heet tegenwoordig Millennium). Ik heb zelfs, ’s avonds laat, met De dood van de liefde geflirt. Op het laatst was de meest serieuze kanshebber Het slachtoffer, dat zowel onheilspellend als bijzonder pakkend leek. En ik aarzelde en schipperde met titels als London Fields, of Het slachtoffer: Eindversie…

Maar zoals u ziet ben ik ironisch trouw gebleven aan mijn verteller, die me er ongetwijfeld graag aan zou hebben herinnerd dat er twee soorten titels zijn – twee graden, twee ordes. Een titel van de eerste soort kiest een naam voor iets wat er al is. Een titel van de tweede soort is voortdurend aanwezig: hij leeft en ademt, of probeert dat, op elke bladzij. Mijn suggesties (en ze hebben me slaap gekost) behoren alle tot de eerste soort. London Fields is een titel van de tweede soort. Laten we het dus maar London Fields noemen. Dit boek heet London Fields. London Fields…

M.A.
Londen

Dit is een waar verhaal, maar ik kan niet geloven dat het werkelijk gebeurt.

Het is nog een moordgeschiedenis ook. Ik kan mijn geluk niet op.

En een liefdesverhaal (denk ik), over alle vreemde dingen, zo laat in de eeuw, zo laat op de vervloekte dag.

Dit is het verhaal van een moord. Hij is nog niet gepleegd. Maar hij wordt gepleegd. (Dat is hem geraden.) Ik ken de moordenaar, ik ken het slachtoffer. Ik ken de tijd, ik ken de plaats. Ik ken het motief (haar motief) en ik ken het middel. Ik weet wie de tegenspeler zal zijn, de sukkel, de arme schlemiel, die ook totaal wordt afgemaakt. En ik kan ze niet tegenhouden, denk ik, ook al zou ik het willen. De vrouw zal sterven. Dat heeft ze altijd gewild. Je kunt de mensen niet tegenhouden als ze eenmaal beginnen. Je kunt de mensen niet tegenhouden als ze eenmaal beginnen te scheppen.

Wat een geschenk. Deze bladzij is kortstondig bevlekt met mijn tranen van dankbaarheid. Hoe vaak treft een romanschrijver het dat iets werkelijk gebeurt (iets wat samenhangend en dramatisch is en redelijk goed in de markt ligt), en dat hij het alleen nog maar hoeft op te schrijven?

Ik moet kalm blijven. Ook nu moet ik me aan de inlevertermijn houden, vergeet dat niet. O, die geladen spanning. Iemand streelt mijn hart met gevoelige vingers. De dood houdt de mensen bezig.

Drie dagen geleden (ja toch?) ben ik van New York naar hier gevlogen, een nachtvlucht. Ik had het vliegtuig praktisch voor mij alleen. Ik ging languit liggen en riep voortdurend op zielige toon de stewardessen, om me codeïne en koud water te brengen. Maar de nachtvlucht deed wat een nachtvlucht doet. Lieve help. Jezus, ik lijk de Hond van de Baskervilles wel… Om halftwee ’s nachts mijn tijd werd ik wakker geschud voor een klef broodje. Ik ging bij een raam zitten en keek door de lichte nevels naar de velden die hun regimenten formeerden, in vol paradetenue, de trieste graafschappen, als een leger ter grootte van Engeland. Daarna de stad zelf, Londen, strak en precies als een spinneweb. Ik had het vliegtuig voor mij alleen omdat geen zinnig mens naar Europa wil, nu niet, voorlopig niet; iedereen wil de andere kant op, zoals Heathrow bevestigde.

Londen rook naar slaap. Somnopolis. Het rook ernaar, en naar slapeloze zorg en onrust, en verijdelde ontsnapping. Want wij zijn allen dichters of baby’s in het holst van de nacht, worstelend met het bestaan. Er waren, behalve ikzelf, haast geen arriverende reizigers. Alle drukte op de luchthaven hield verband met vertrekkende vliegtuigen. Terwijl ik in een overvolle gang naar de ingeblikte instructies stond te luisteren, keek ik door de gelaagde hoon van de vroege ochtendregen omlaag naar de parkeerterreinen en startbanen: al die haaien met hun rechtopstaande vinnen, voshaaien, reuzenhaaien, grote witte haaien – moordenaars. Moordenaars, stuk voor stuk.

Wat het appartement aangaat – dat overtreft mijn stoutste verwachtingen. Dat meen ik. Als ik binnenkom, kan ik mijn geluk niet op. Ik ben sprakeloos. En dat alles voor een kleine advertentie in de New York Review of Books? Ik trek duidelijk aan het langste eind. Ja, ik heb Mark Asprey mooi te pakken. Ik loop door de kamers en denk beschaamd aan mijn gammele krot in een stinkende achterbuurt van New York. Hij is tenslotte een collega-schrijver, en ik zou gelukkiger zijn geweest, zo al niet met exacte gelijkwaardigheid, dan toch met een globale gelijkenis. Natuurlijk heb zelfs ik het gevoel dat de inrichting van een bedroevend slechte smaak getuigt. Wat schrijft Mark Asprey eigenlijk? Musicals? Hij schrijft aardige briefjes. ‘Beste Sam, Welkom!’ zo begint zijn kattebelletje.

Niets in de flat neemt er genoegen mee alleen maar handig of praktisch te zijn. De toiletborstel is een besnorde scepter. De keukenkranen kronkelen van de gargouilles. Hier woont duidelijk iemand die zijn ochtendkoffie verwarmt op de toortsen van Tsjerkessische danseresjes. De heer Asprey is vrijgezel: geen twijfel mogelijk. Er hangen bijvoorbeeld een heleboel gesigneerde foto’s aan de muren – modellen, actrices. In dat opzicht lijkt zijn slaapkamer op een pizzatent genaamd Twee Jongens uit Italië. Maar deze jongen komt uit Londen; en het is niet zijn pasta die ze aanprijzen. Het moeizame opschrift, de handtekening met lus: zelfverwonding van de tere, de legendarische hals.

En ik mag ook nog zijn auto gebruiken, zijn vervoermiddel, dat me buiten gehoorzaam staat op te wachten. In zijn briefje verontschuldigt Mark Asprey zich voor de auto en deelt hij me mee dat hij een betere heeft, een veel betere, gestationeerd bij zijn buitenhuisje, of buitenhuis, of buitenplaats. Gisteren wankelde ik naar buiten om hem te bekijken. De auto, van het nieuwste model, streeft een toestand van steengrijze onzichtbaarheid na. Zelfs mijn onderzoekende blik vond hij ongepast en pijnlijk. Tot de accessoires behoren bedrieglijk echt lijkende nepdeuken, een afneembaar toupet van roest op de motorkap en zelfklevende sleutelkrassen overal op de lak. Een Engelse strategie: afgunstpreventie. Alles is veranderd, alles is hetzelfde gebleven, de laatste tien jaar. De pubsfeer van Londen, die is beslist intenser geworden: de rook en het zand en het stof van de bouwvakkers, de toiletstank, de straten als een gruwelijk tapijt. Er zullen ongetwijfeld verrassingen zijn als ik wat rond ga kijken, maar ik heb altijd het idee gehad dat ik wist waar het met Engeland naar toe ging. Amerika was het land dat je in de gaten moest houden…

Ik stapte in en reed een rondje. Ik zeg rondje om een gedeeltelijke verklaring te geven voor de tien minuten durende draaierigheid die me beving toen ik terugkwam in de flat. Ik was onder de indruk van de hevigheid van het gevoel. Duizeligheid en een nieuwe walging, een morele walging, afkomstig uit de ingewanden, waar alle moraal vandaan komt (alsof je wakker wordt na een schandelijke droom en vol ontzetting naar het bloed aan je handen zoekt). Op de stoel naast die van de bestuurder ligt, onder een elegant witzijden sjaaltje, een zware krik. Mark Asprey is zeker bang voor iets. Hij is zeker bang voor de armen van Londen.

Drie dagen hier en ik ben klaar – ik ben klaar om te gaan schrijven. Hoor mijn knokkels eens kraken. Het echte leven komt zo snel voorbij dat ik het niet langer kan uitstellen. Het is niet te geloven. Twee decennia van minutieuze hersenpijniging, twee decennia van niet-beginnen, en plotseling ben ik klaar. Ach, dit jaar was altijd al voorbestemd om het jaar van het vreemde gedrag te worden. Ik kan met gepaste bescheidenheid en voorzichtigheid zeggen dat ik de ingrediënten van een bijzonder pakkend misdaadverhaal onder handbereik heb. Ook nog origineel, op zijn eigen manier. De vraag is nu eens niet: Wie heeft het gedaan, maar: Waarom gaat-ie het doen? Ik voel me slap en opgetogen. Ik voel me ziekelijk en fris. Ik denk dat ik niet zozeer een romanschrijver ben als wel een uiterst precieze monnik die verslag doet van het echte leven. Technisch gesproken ben ik vermoedelijk ook medeplichtig-door-aansporing, maar dat kan me nu even geen moer schelen. Ik werd vandaag wakker en dacht: Als Londen een spinneweb is, wat is dan mijn rol? Misschien ben ik de vlieg. Ik ben de vlieg.

Opschieten. Ik ben er altijd van uitgegaan dat ik met het slachtoffer zou beginnen, met haar, met Nicola Six. Maar nee, dan zou er iets niet kloppen. Laten we beginnen met de schurk. Ja. Met Keith. Laten we beginnen met de moordenaar.

1 DE MOORDENAAR

Keith Talent was een schurk. Keith Talent was een gemene schurk. Je zou zelfs kunnen zeggen dat hij de gemeenste schurk was. Maar niet de allergemeenste, niet de gemeenste aller tijden. Er wáren gemenere schurken. Waar? Daar in het hete licht van de VoordeelMarkt bijvoorbeeld, met autosleutels, beige sporthemd, en een draagkartonnetje Peculiar Brew, de schermutseling voor de deur, de smerige bedreiging en de elleboog in de zwarte nek van de jammerende dame, dan de roestige auto met de wachtende blondine, en wegwezen, naar het volgende karwei, wat dan ook, wáár ook maar behoefte aan was. De monden van deze gemeenste schurken – de ogen. Binnen die ogen een piepklein glimlachloos universum. Nee. Zó gemeen was Keith niet. Hij had ook zijn goede kanten. Hij haatte mensen niet om stereotiepe redenen. Hij had tenminste een multiraciale kijk op de dingen – op het roekeloze, hulpeloze af. Intieme ontmoetingen met vreemdgekleurde vrouwen hadden hem wat vriendelijker gemaakt. Zijn goede kanten hadden allemaal een naam. Dank zij de Fetnabs en Fatima’s die hij had gekend, de Nketchi’s en Iqbala’s, de Michiko’s en Boguslawa’s, de Ramsarwatee’s en Rajashwari’s, was Keith, in dit opzicht, een man van de wereld. Zij waren de openingen in zijn gitzwarte pantser: God zegene hen allen.

Hoewel hij ingenomen was met bijna al zijn andere karaktertrekken, haatte Keith zijn gunstige eigenschappen. In zijn ogen vormden die zijn voornaamste gebrek – zijn enige, tragische tekortkoming. Toen het moment daar was, in het kantoortje bij de laadplaats van de fabriek aan een zijweg van de M4 bij Bristol, toen hij daar stond, met zijn dikke kop in de prikkende nylonkous gepropt, en de zelfverzekerde vrouw haar trillende hoofd tegen hem schudde, en Chick Purchase en Dean Pleat allebei Doe het dan. Doe het dan schreeuwden (hij zag hun wriemelende kousemonden nóg voor zich), toen was Keith zich totaal niet bewust geweest van zijn mogelijkheden. Hij was niet in staat gebleken de Aziatische vrouw op de knieën te knuppelen, en door te gaan met knuppelen tot de man in het uniform de brandkast zou openen. Waarom had hij gefaald? Waarom, Keith, waarom? Eigenlijk had hij zich helemaal niet lekker gevoeld: een halve nacht op een of ander weggetje, in een auto gevuld met de koortsige hitte van boerende criminelen; geen ontbijt, geen stoelgang; en toen zag hij, tot overmaat van ramp, overal om zich heen groen gras, frisse bomen, golvende heuvels. Chick Purchase had de tweede bewaker al invalide geslagen, en even later sprong Dean Pleat terug over de balie en ging hij de vrouw met zijn geweerkolf te lijf, zonder scrupules. Keiths twijfels hadden dus niets veranderd – behalve aan zijn carrièrekansen in de wereld van de gewapende roofoverval. (Het is moeilijk aan de top, en het is ook moeilijk onderaan; sindsdien was Keiths naam geen cent meer waard.) Als hij het had kunnen doen, dan had hij het gedaan, met alle plezier. Hij miste gewoon… hij miste gewoon het talent.

Daarna keerde Keith de gewapende roofoverval voor eens en altijd de rug toe. Hij ging zich bezighouden met gangsterpraktijken. In Londen kwam dat grofweg neer op vechten om drugs; in het deel van West-Londen dat Keith zijn thuis noemde, kwam het neer op vechten om drugs met zwarten – en zwarten kunnen beter vechten dan blanken, onder andere omdat ze het allemáál doen (er zijn geen gewone burgers). De echte gangster vestigt zijn macht door middel van escalatie: het succes gaat naar de mannen die de exponentiële sprong kunnen maken, naar de mannen die iedereen van tijd tot tijd versteld doen staan met hun geweld. Pas toen Keith diverse keren in elkaar was geslagen en een voorliefde voor ziekenhuiseten begon te ontwikkelen, kwam hij tot de slotsom dat hij niet voor gangster in de wieg was gelegd. Tijdens een van zijn herstelperioden, toen hij veel tijd doorbracht in de koffieshops aan Golborne Road, raakte hij in de ban van een raadsel. Dat raadsel was het volgende. Hoe kwam het dat je zo vaak een zwarte jongen met een blank meisje zag (altijd een blondine, altijd, vermoedelijk vanwege de maximale contrastwerking), en dat je nooit een blanke jongen met een zwart meisje zag? Werden de blanke jongens die met een zwart meisje uitgingen door de zwarte jongens in elkaar geslagen? Nee, of niet vaak; maar je moest voorzichtig zijn, en zijn ervaring was dat er maar zelden langdurige relaties werden aangeknoopt. Maar hoe kregen ze het dan voor elkaar? Opeens, in een flits, zag hij het. De zwarte jongens sloegen de zwarte meisjes in elkaar die met blanke jongens uitgingen! Natuurlijk. Een stuk makkelijker. Hij bedacht hoe slim het was en trok er een les uit, een les die hij, diep in zijn hart, allang kende. Als je geweld wilt gebruiken, beperk je dan tot vrouwen. Beperk je tot de zwakken. Keith zei het gangsterbestaan vaarwel. Hij sloeg een nieuwe bladzij om. Nu hij de geweldscriminaliteit had opgegeven, ging het Keith voor de wind, en langzaam maar zeker klom hij naar de top van zijn nieuwe vak: de niet-gewelddadige misdaad.

Keith werkte als oplichter. Daar staat hij, op de hoek van de straat, met drie of vier collega’s, drie of vier medeoplichters; ze lachen en hoesten (ze staan altijd te hoesten) en zwaaien met hun armen om warm te worden; ze lijken op gruwelijke vogels… Op mooie dagen stond hij vroeg op en verkeerde vele uren in de maatschappij, in de samenleving, met de bedoeling haar op te lichten. Keith lichtte mensen op met zijn limousine-service op luchthavens en stations; hij lichtte mensen op met zijn nepparfums en nep-eau de colognes, in de kraampjes op het trottoir van Oxford Street en Bishopsgate (zijn twee belangrijkste artikelen waren Brutaal en Schandaal); hij lichtte mensen op met niet-pornografische pornografie in de achterkamertjes van winkels met een kortlopend huurcontract; en overal op straat lichtte hij mensen op met de omgekeerde kartonnen doos of melkkrat en de drie kromme speelkaarten: Zoek de Vrouw! Vaak was het hier, en soms ook elders, moeilijk om de grens te trekken tussen het geweldsmisdrijf en zijn niet-gewelddadige kleine broertje. Keith verdiende drie keer zo veel als de premier en bezat nooit een cent, doordat hij elke dag zwaar verloor bij Mecca, de bookmaker aan Portobello Road. Hij won nooit. Soms stemde dat hem tot nadenken, om de andere donderdag, rond lunchtijd, terwijl hij, in nappajas, zijn hoofd gebogen over de paardensportpagina, in de rij stond voor zijn werkloosheidsuitkering; daarna reed hij naar de bookmaker aan Portobello Road. Zo had Keith nog jaren door kunnen gaan. Hij was totaal niet geschikt voor moordenaar, niet in zijn eentje. Hij had zijn slachtoffer nodig. De buitenlanders, de geblokte en geruite Amerikanen, de loerende, brillende Japanners die stokstijf over de kartonnen doos of het melkkrat gebogen stonden – ze vonden de vrouw nooit. Maar Keith wel. Keith vond haar.

Natuurlijk, hij had al een vrouw, de kleine Kath, die hem onlangs een kind had geschonken. Al met al had Keith haar zwangerschap gunstig ontvangen: het was, zei hij graag bij wijze van grap, een hele handige nieuwe manier om zijn vrouw in het ziekenhuis te krijgen. Hij had besloten de baby bij zijn geboorte de naam Keith te geven – Keith junior. Kath dacht daar, opmerkelijk genoeg, anders over. Toch was Keith onwrikbaar en aarzelde hij maar één keer, toen hij kortstondig overwoog de baby Clive te noemen, naar zijn hond, een grote, oude, onvoorspelbare Duitse herder. Hij veranderde nog één keer van gedachten; Keith moest het worden… In het blauw gewikkeld kwam de baby thuis, met moeder. Keith hielp ze persoonlijk uit de ambulance. Terwijl Kath met de afwas begon, zat Keith voor de gestolen kachel en bekeek het nieuwe gezinslid met een afkeurende blik. Er was iets mis met de baby, goed mis. Het probleem met de baby was dat het een meisje was. Keith keek diep in zijn hart en vermande zich. ‘Keithette,’ hoorde Kath hem mompelen, terwijl haar knieën neerdaalden op het koude linoleum. ‘Keithene. Keitha. Keithinia.’

‘Nee, Keith,’ zei ze.

‘Keithnab,’ zei Keith, alsof hij die naam langzaam ontdekte. ‘Nkeithi.’

‘Nee, Keith.’

‘…Waarom is dat kreng zo knalgeel?’

Na een paar dagen, toen Kath de baby voorzichtig met ‘Kim’ aansprak, vloekte Keith zijn vrouw niet langer stijf en kwakte hij haar niet meer met veel overtuiging tegen de muur. ‘Kim’ was tenslotte de naam van een van Keiths helden, een van Keiths goden. En Keith bedroog die week uit alle macht, hij bedroog iedereen, leek het wel, en vooral zijn vrouw. Kim Talent werd het dus – Kim Talent, kleine Kim.

De man had ambitie. Hij droomde ervan het ver te schoppen; hij klooide niet zomaar wat aan. Keith was niet van plan en had ook geen zin om de rest van zijn leven een oplichter te blijven. Zelfs hij vond dat werk demoraliserend. En met oplichten alleen zou hij nooit de dingen kunnen krijgen die hij wilde, de goederen en diensten die hij wilde, niet zolang een reeks doorslaggevende successen bij de bookmaker uitbleef. Hij had het gevoel dat Keith Talent in de wieg was gelegd voor iets wat een klein beetje bijzonder was. Eerlijkheidshalve moet hier worden opgemerkt dat hij niet aan moord dacht, nog niet, behalve misschien in een schimmig, potentieel bestaan dat aan alle denken en doen voorafgaat… Je karakter bepaalt je lot. Keith had vaak te horen gekregen, van diverse rechters, vriendinnen en reclasseringsambtenaren, dat hij een ‘slecht karakter’ had, en hij had dat altijd grif toegegeven. Maar wilde dat ook zeggen dat hem een slecht lot beschoren was…? Vroeg wakker, terwijl Kath zich log van het bed losmaakte om voor de kleine Kim te zorgen, of vastzittend in een van de verkeersopstoppingen die zijn dag gewoonlijk aan banden legden, streefde Keith in gedachten een ander droombeeld na, een beeld van rijkdom, roem en een soort flonkerende superlegitimiteit – de verchroomde spaken van een mogelijke toekomst in de hoogste regionen van de dartssport.

Keith was zijn leven lang een vrijetijdsdarter of -pijltjesgooier geweest, al sinds het eenvoudige dartsbord op de keukendeur, maar de laatste tijd was hij serieus geworden. Hij had natuurlijk altijd voor zijn pub gespeeld en de sport op de voet gevolgd; je hoorde de engeltjes bijna zingen wanneer Keith, op die speciale avonden (drie of vier keer in de week), de sigaretten klaarlegde op de leuning van de bank en zich opmaakte om naar een dartswedstrijd op de televisie te gaan kijken. Maar nu had hij zijn zinnen gezet op de andere kant van het scherm. Tot zijn eigen zorgvuldig verborgen gehouden verbazing was Keith doorgedrongen tot de Laatste Zestien van de Sparrow Masters, een jaarlijks interpub-toernooi waarvoor hij zich een paar maanden geleden nonchalant had ingeschreven, op advies van diverse vrienden en bewonderaars. Aan het eind van die weg schitterde de mogelijkheid van een televisiefinale, een cheque van £ 5000, en een wedstrijd, ook op tv, tegen zijn held en dartvoorbeeld, de nummer één van de wereld, Kim Twemlow. Daarna, wel, daarna kwam er alleen nog maar televisie.

En televisie stond voor alles wat hij niet had en werd gevuld door mensen die hij niet kende en nooit zou kunnen zijn. Televisie was de enorme winkelruit, zwak elektrisch geladen, waartegen Keith zijn neus platdrukte. En nu zag hij tussen de wriemelende stipjes en de onmogelijke prijzen een deuropening, of een pijl, of een wenkende hand (met een dart erin), en alles zei – Darts. Professioneel Darts. Internationaal Darts. Hij is daar beneden in zijn garage al urenlang aan het oefenen; zijn ogen prikken nog steeds van de onuitsprekelijke, hartverscheurende schoonheid van een gloednieuw dartsbord, eerder die dag gestolen.

Schitterend anachronisme. Voor de gebruiken en opvattingen van de moderne crimineel haalde Keith zijn neus op. Hij had geen tijd voor het fitnesscentrum, het sjieke restaurant, de lijvige bestseller, de vakantie in het buitenland. Hij had nooit lichaamsoefeningen gedaan (afgezien van inbreken, wegrennen en in elkaar geslagen worden); hij had nog nooit bewust een glas wijn gedronken (of alleen wanneer het hem allemaal niets meer kon schelen); hij had nog nooit een boek gelezen (met uitzondering van Zo speel je Darts), en hij was nog nooit buiten Londen geweest. Ja, toch, één keer. Toen hij naar Amerika ging…

Hij reisde erheen met een vriend, ook een jeugdige oplichter, ook een dartsspeler, ook een Keith: Keith Double. Het vliegtuig was te vol geboekt en de twee Keiths zaten twintig rijen van elkaar. Ze stilden hun doodsangst door in moordend tempo te drinken – daartoe in staat gesteld door stewardess en tas met belastingvrije inkopen – en door zo’n beetje om de tien seconden te roepen: ‘Proost, Keith!’ We kunnen ons het plezier voorstellen van hun medepassagiers, die gedurende de zeven uur durende vlucht meer dan duizend van deze kreten konden registreren. Na de landing in New York werd Keith Talent in het staatsziekenhuis in Long Island City opgenomen. Drie dagen later, toen hij voor het eerst naar het trappehuis wankelde om sigaretten te gaan halen, kwam hij Keith Double tegen. ‘Proost, Keith!’ De verplichte ziektekostenverzekering bleek alcoholvergiftiging te dekken, dus iedereen was tevreden, en werd nog tevredener toen de twee Keiths op tijd hersteld waren om hun retourvlucht te kunnen maken. Keith Double zat tegenwoordig in de reclame, en was vaak in Amerika terug geweest. Keith niet; Keith lichtte nog altijd mensen op in de straten van Londen.

En de wereld, en de geschiedenis, konden niet zodanig worden gere organiseerd dat hij er wijs uit kon worden. Op enige afstand van het strand in Plymouth, Massachusetts, lag vroeger een grote kei, naar wordt beweerd het eerste stuk Amerika dat door de voeten van de Pilgrim Fathers werd betreden. Toen dit oervoorbeeld van Amerikaans onroerend goed in de achttiende eeuw werd teruggevonden, moest het in de richting van de kust worden verplaatst om te voldoen aan de verwachtingen over hoe de geschiedenis zich hoort te voltrekken. Om het Keith naar de zin te maken, om iets met Keith te bereiken, zou je de hele planeet moeten aanpassen – geweldige landschapsverschuivingen, een kolossale herordening in zijn achterhoofd. En dan zou hij zijn sensatiekrantekop vol rimpels moeten trekken.

Keith zag er niet uit als een moordenaar. Hij zag eruit als de hond van een moordenaar. (Niet vervelend bedoeld tegenover Keiths hond Clive, die geruime tijd vóór het delict had aangemonsterd, en waar Keith trouwens totaal niet op leek.) Keith zag eruit als de hond van een moordenaar, gretige kompaan van bekkesnijder of lijkenrover of grafschenner. Zijn ogen straalden een vreemde gloed uit – het deed je heel even denken aan gezondheid, verborgen of slapend of anderszins mysterieus afwezig. De ogen, hoewel vaak bloeddoorlopen, leken dwars door je heen te kijken. In werkelijkheid kaatsten ze alle licht terug. En het was volstrekt niet aangenaam of stimulerend, deze eenrichtingsglans. Zijn ogen waren televisie. Het gezicht zelf was leeuwachtig, opgezwollen van allerlei honger, en zo droog als zacht bont. Keiths grootste trots, zijn haar, was weelderig en vol; maar het zag er altijd uit alsof het pas gewassen was, onvoldoende uitgespoeld, en daarna, nog glibberig van de goedkope shampoo, geföhnd in een overvolle pub – in de opstijgende dranklucht, de grauwmakende sigaretterook. Die ogen, en hun steedse strengheid… Als de troosteloze vrolijkheid van een noodlijdend kinderziekenhuis (Welkom op de Broer Konijnzaal), of als de roomwitte Rolls-Royce van een misdadiger, tijdens het vallen van de avond geparkeerd tussen een metrostation en een bloemenkraam, zo straalden de ogen van Keith Talent, haarfijn scherpgesteld op geld. En op moord? Die ogen – zat er genoeg bloed in voor moord? Nu niet, nog niet. Hij bezat het talent, hier of daar, maar hij had het slachtoffer nodig om het tot gelding te brengen. Hij zou de vrouw algauw vinden.

Of zij zou hem vinden.

Chick Purchase. Chick. Het past volstrekt niet bij zo’n gevierde woesteling en seksmaniak. Een verkleinvorm van Charles. In Amerika is het Chuck. In Engeland kennelijk Chick. Wat een naam. Wat een land… Natuurlijk, ik schrijf deze woorden in de angstige stilte die volgt op de voltooiing van mijn eerste hoofdstuk. Ik durf het nog niet door te lezen. Ik vraag me af of ik ooit de moed zal vinden.

Om redenen die nog niet helemaal duidelijk zijn, schijn ik een joviale en hooghartige toon te hebben aangeslagen. Het lijkt ouderwets, immoreel: zoals Keith. Maar bedenk wel: Keith is modern, modern, modern. Hoe dan ook, ik verwacht dat ik hier beter in word. En binnenkort moet ik het slachtoffer ontmoeten.

Het zou aardig zijn om uit te weiden over de voldoening die het schenkt om na al die jaren daadwerkelijk aan een roman te beginnen. Maar laat ik me niets verbeelden. Dit gebeurt echt.

Hoe weet ik bijvoorbeeld dat Keith als oplichter werkt? Omdat hij míj probeerde op te lichten, onderweg van Heathrow naar Londen. Ik had ongeveer een halfuur onder het bord TAXI gestaan toen de koningsblauwe Cavalier zijn tweede rondje reed en op de standplaats stopte. Hij klom eruit.

‘Taxi, heer?’ zei hij, en hij pakte mijn reistas, zakelijk, vakmatig routineus.

‘Dat is geen taxi.’

Toen zei hij: ‘Geen probleem. Je krijgt hier geen taxi, maat. Kan je op je buik schrijven.’

Ik informeerde naar de prijs en hij noemde die: een bizar bedrag.

‘Limousine, niewaar,’ verklaarde hij.

‘Dat is ook geen limousine. Het is een gewone auto.’

‘We gaan uit van het bedrag op de meter, oké?’ zei hij; maar ik klom al achterin en lag in een diepe slaap voor we wegreden.

Na een poosje werd ik wakker. We naderden Slough, en op de meter stond £ 54,50.

‘Slough!’

Zijn vlammende ogen hielden me scherp in de gaten in de achteruitkijkspiegel. ‘Hoho, wacht even,’ begon ik. Het eigenaardige van mijn ziekte of aandoening is, dat ik nog nooit zo moedig ben geweest. Het geeft me kracht – ik voel het. Zoals je het juiste woord zoekt en vindt, zo vind ik mijn krachten. ‘Hoor eens even. Ik ken hier de weg. Ik ben niet in dit land om Harrods te zien, en Buckingham Palace, en Stratford-on-Avon. Ik zeg niet twenty quids en Trafaldzjar Square en Barnét. Slough? Doe me een lol. Als dit een ontvoering of een moord is, dan kunnen we erover praten. Zo niet, breng me dan naar Londen voor het bedrag dat we hebben afgesproken.’

Hij reed bedaard naar de kant van de weg en stopte. O Jezus, dacht ik: dit is een moord. Hij draaide zich om en toonde een argeloze grijns.

‘Het zit zo,’ zei hij, ‘het zit dus namelijk zo. Ik zag dat je sliep. Ik dacht: “Hij slaapt. Zo te zien kan-ie wel een tukkie gebruiken. Duidelijke zaak. Dan wip ik even bij moeders langs.” Let daar maar niet op,’ zei hij, en hij draaide zijn hoofd met een woeste ruk naar de meter, een merkwaardig geconstrueerd, misschien wel zelfgemaakt apparaat dat nu £ 63,80 aangaf. ‘Vin je niet erg hè, maat?’ Hij wees naar een rij halfvrijstaande, grindstenen huizen – we waren, zag ik nu, in een soort slaapwijk, met veel groen en zonder winkels. ‘Ze is dus namelijk ziek. Ben binnen vijf minuten terug. Oké?’

‘Wat is dat?’ vroeg ik. Ik doelde op de geluiden die uit de autostereo kwamen: doffe dreunen, gevolgd door luidkeels omgeroepen getallen, tegen een woeste achtergrond van schimpscheuten en kreten.

‘Darts,’ zei hij, en zette het af. ‘Ik had je wel binnen willen vragen, maar ja – m’n ouwe moeder. Hier. Lees dit maar.’

Daar zat ik dan, achter in de Cavalier, terwijl mijn chauffeur bij zijn moeder op bezoek ging. In werkelijkheid deed hij heel wat anders: hij bereed (zoals hij me later trots zou toevertrouwen) de schaars geklede Analiese Furnish in alle hoeken van de woonkamer, terwijl haar huidige beschermer, die ’s nachts werkte, in de kamer erboven zijn legendarisch vaste slaap sliep.

Ik hield een vier bladzijden tellende brochure in mijn handen, mij opgedrongen door de moordenaar (al was hij dat natuurlijk nog niet. Hij had nog een eind te gaan). Op de achterkant stond een kleurenfoto van de koningin met een grove opdruk van een parfumflesje: ‘ “Brutaal” – van Ambrosio.’ Op de voorkant stond een zwart-witfoto van mijn chauffeur, onbetrouwbaar glimlachend, ‘KEITH TALENT,’ stond er:

* Chauffeurs- en koeriersdiensten

* Eigen limousine

* Casinoadviezen

* Luxeartikelen en Exclusieve aankopen

* Dartlessen

* Agent voor Londen van Ambrosio, Milaan, Parfums en Bont

Er volgde nog wat informatie over de parfums, ‘Brutaal’, ‘Schandaal’, en minder belangrijke produkten als Fata Morgana, Masker, Dubbel en Angel, en daaronder, tussen dubbele aanhalingstekens, en gevolgd door adres en telefoonnummer: Voor Parfum en Lodderein Moet U Bij Keith Talent Zijn. De twee middenpagina’s van de folder waren onbedrukt. Ik vouwde hem op en stak hem in mijn binnenzak, zonder erbij na te denken; maar die folder is sindsdien van onschatbare waarde gebleken.

Met gebogen tred en twee terloopse correcties van zijn broekriem kwam Keith aanlopen over het tuinpad.

De blatende meter gaf £ 143,10 aan toen de auto stopte en ik opnieuw wakker werd. Langzaam klauterde ik uit de mufgeslapen caravanlucht, als uit een tweede vliegtuig, en strekte de leden voor het huis – en het huis was groot en indrukwekkend, als een oud stationsgebouw.

‘Amerika? Prachtig land,’ zei Keith. ‘New York? Prachtige stad. Madison Square. Park Central. Prachtige stad.’ Hij aarzelde een ogenblik toen hij mijn tas uit de kofferbak haalde, alsof hij schrok, ‘‘t Is een kerk…’ zei hij verwonderd.

‘Het is vroeger een pastorie of een domineeswoning geweest, of zoiets.’ Ik wees naar een steen met inscriptie, hoog in het metselwerk. Anno Domini. 1876.

‘1876!’ zei hij. ‘Dus dit was allemaal van een of andere dóminee.’

Het stond op zijn gezicht te lezen dat Keith nu zijn gedachten liet gaan over de tragische daling van de vraag naar dominees. Ja, de mensen wilden nog steeds leuke dingen, de zaken waarvoor dominees van allerlei slag de bemiddelaars waren. Maar ze wilden geen dominees meer.

Met groot vertoon van hoffelijkheid droeg Keith mijn tas door het hek van de voortuin en bleef daar een tijdje staan terwijl ik bij de dame van de benedenverdieping mijn sleutels haalde. Nu komt de lichtsnelheid niet vaak voor in het leven van alledag: alleen wanneer de bliksem inslaat. We zijn beter vertrouwd met de geluidssnelheid: die man in de verte met een hamer. Hoe dan ook, een Mach-2-gebeurtenis komt plotseling, en voor zo’n gebeurtenis was het dat Keith en ik plotseling in elkaar doken: de opeengestapelde frequenties van drie straaljagers die rakelings over de daken scheerden. ‘Jezus,’ zei Keith. En ik zei het ook. ‘Waar is dát nou goed voor?’ vroeg ik. Keith haalde zijn schouders op, gelijkmoedig, lichtelijk laatdunkend. ‘In een sluier gehuld, niewaar. Allemaal in nevelen gehuld dus namelijk.’

We gingen naar binnen door een tweede voordeur en beklommen een brede trap. Ik denk dat we beiden ongeveer even diep onder de indruk waren van het weelderige en barokke karakter van het appartement. Een prachtig huis, dat moet ik toegeven. Na een paar weken hier zou zelfs de grote Presley heimwee hebben gekregen naar de elegantie en eenvoud van Graceland. Keith liet zijn glanzende blik door het huis dwalen; hij bekeek alles met het wrede maar professionele oog van een plunderaar. Voor de tweede keer die ochtend overwoog ik nonchalant de mogelijkheid dat ik op het punt stond vermoord te worden. Keith zou tien minuten later vertrokken zijn, mijn reistas over zijn schouder, uitpuilend van de siervoorwerpen. In plaats daarvan vroeg hij wie de eigenaar van het huis was en wat hij deed.

Ik vertelde het hem. Keith keek sceptisch. Hier klopte iets niet. ‘Vooral voor het theater en de televisie,’ zei ik. Nu was alles duidelijk. ‘Tv?’ zei hij kalm. Om de een of andere reden voegde ik eraan toe: ‘Ik werk ook voor de tv.’

Keith knikte, terdege geïnformeerd. Ook enigszins ingetogen; en ik moet zeggen dat het me iets deed, die ingetogen blik. Natuurlijk (dacht hij), die tv-mensen kennen elkaar allemaal en vliegen heen en weer tussen de wereldsteden en lenen eikaars flats. Nogal wiedes. Ja, achter alle oppervlakteactiviteit van Keiths ogen vormde zich het beeld van een hemelse elite die kriskras door de troposfeer vloog, als satelliet-tv – in den hogen, boven alles verheven.

‘Ik kom dus namelijk zelf ook op tv. Hopelijk. Over een maand of twee. Darts.’

‘Darts?’

‘Darts.’

En toen begon het. Hij bleef drieënhalf uur. Wat zijn mensen toch wonderlijke wezens. Ze vertellen je alles als je ze de tijd gunt. En ik ben altijd een goed luisteraar geweest. Ik ben altijd een getalenteerd luisteraar geweest. Ik wil het werkelijk horen – ik weet niet waarom. Natuurlijk was ik in dat stadium volstrekt onbevooroordeeld; ik had geen idee wat er gebeurde, wat zich voor mij ontrolde. Binnen een kwartier vertelde hij me, tot in de schokkende bijzonderheden, over Analiese – en over Iqbala, en Trish, en Debbee. Hij maakte kort, maar zonder gêne, gewag van vrouw en dochtertje. En dan al die verhalen over geweldsmisdrijven en Chick Purchase. En over New York. Toegegeven, ik schonk hem het nodige in: bier, of lager, overvloedig opgestapeld, als bommen op rekken, in Mark Aspreys koelkast. Uiteindelijk rekende hij £ 25 voor de rit (speciaal tv-tarief, misschien) en gaf me een ballpoint in de vorm van een dart, waarmee ik nu deze woorden schrijf. Hij zei dat ik hem tussen de middag en ’s avonds altijd kon vinden in het Zwarte Kruis, een pub aan de Portobello Road.

Ik zou hem daar vinden, zeker. En de vrouw zou hem ook vinden.

Toen Keith weg was, ging ik meteen onder zeil. Niet dat ik iets te kiezen had. Tweeëntwintig uur later deed ik mijn ogen weer open en werd begroet door een onwelkom, angstaanjagend schouwspel. Mijzelf, in de plafondspiegel. Er hangt ook een spiegel aan het hoofdeinde, en aan de tegenoverliggende muur. Het is een spiegelkamer, een hel van spiegels… Ik zag – ik zag er niet goed uit. Het leek of ik smeekte, of ik mezelf om iets smeekte. Dr. Slizard zegt dat ik hier nog ongeveer drie maanden doorheen moet, en dan wordt alles anders.

Ik ben sindsdien een paar keer op straat geweest; ja, ik heb een aantal bibberige uitstapjes gemaakt. Het eerste wat ik op straat zag (ik trapte er bijna in) maakte een typisch Engelse indruk op me: een doorweekt witbrood, als de hersens van een dier dat nog veel stommer is dan het stomste schaap. Maar tot nu toe is het allemaal niet zo erg als sommige mensen graag beweren. Het is in ieder geval begrijpelijk, min of meer. Ik ben hier nu tien jaar weg, en wat is er gebeurd? Tien jaren van Betrekkelijke Achteruitgang.

Als Londen een pub is en je wilt het hele verhaal horen, waar ga je dan heen? Naar een Londense pub. En dat ene ogenblik in het Zwarte Kruis zette het hele verhaal in gang. Met Keith is alles in kannen en kruiken. Met Keith zit het wel snor. En nu probeer ik banden aan te knopen met de derde deelnemer, de tegenspeler, de schlemiel, Guy Clinch, die tot mijn grote schrik een alleraardigst mens lijkt te zijn. Ik merk dat het me geen enkele moeite kost om bij anderen in de gunst te komen. Maar er zou helemaal niets op gang zijn gekomen zonder de vrouw. Zonder de vrouw had ik het wel kunnen schudden. Nicola Six was het mirakel, het geschenk uit de hemel. Ze is precies wat ik nodig heb. En nu gaat ze de zaken in eigen hand nemen.

De Engelsen praten, godbetert, over het weer. Maar dat doen alle andere aardbewoners ook, tegenwoordig. Op het ogenblik is het weer super-atmosferisch en dus, in zekere zin, supermeteorologisch (kun je het eigenlijk nog weer noemen?). Het blijft de rest van de zomer zo, zeggen ze. Ik vind het prima, met één voorbehoud. Het weer heeft het verkeerde jaar uitgekozen: het jaar van het vreemde gedrag. Ik kijk ernaar. Het weer, als we het zo nog kunnen noemen, is vaak heel mooi, maar het brengt me aan de rand van de hysterie, zoals alles tegenwoordig.

2 HET SLACHTOFFER

De zwarte taxi zal wegrijden, onherroepelijk en voor altijd, de chauffeur betaald, en royaal getipt, door het slachtoffer. Ze zal de doodlopende straat ingaan. De zware auto zal staan te wachten; de koplampen floepen aan terwijl hij langzaam in haar richting rijdt. Hij zal stoppen, motor stationair, en het portier van de passagiersstoel zwaait open.

Zijn gezicht zal in duisternis gehuld zijn, maar ze zal verbrijzeld glas op de stoel zien liggen, en de krik gereed op zijn schoot.

‘Stap in.’

Ze zal zich vooroverbuigen. ‘Jíj,’ zal ze zeggen, geëmotioneerd door de herkenning: ‘Altijd jij.’

‘Stap ín.’

En ze zal instappen…

Wat is dat noodlot, of die toestand, wat ís het, wat betekent het om een slachtoffer te zijn?

In het geval van Nicola Six, lang, donker en vierendertig, had het te maken met een waanidee, levenslang gekoesterd en op zichzelf niet onbeheersbaar. Van jongs af aan, vanaf het moment dat haar gedachten samenhang begonnen te vertonen, wist Nicola twee vreemde dingen. Het tweede vreemde ding was dat ze niemand ooit iets over het eerste vreemde ding mocht vertellen. Het eerste vreemde ding was dit: ze wist altijd wat er ging gebeuren. Niet voortdurend (de gave werd niet dwangmatig geraadpleegd), en niet elk detail; maar ze wist altijd wat er ging gebeuren. Van jongs af aan had ze een vriendin – Enola, Enola Gay. Enola bestond níet echt. Enola kwam uit het hoofd van Nicola Six. Nicola was enig kind en wist dat ze dat altijd zou blijven.

Je kunt je wel voorstellen hoe de gebeurtenissen verlopen. Nicola is zeven jaar, bijvoorbeeld, en haar ouders gaan met haar picknicken, samen met een ander gezin: en de knappe Dominique komt ook, een vriendinnetje, misschien, een vriendinnetje van vlees en bloed voor het enig kind. Maar de kleine Nicola, verzonken in romantische gedachten en volmaakt tevreden met Enola, wil niet mee (kijk eens hoe ze gilt en zich vastklampt!). Ze wil niet mee omdat ze weet dat de middag op rampspoed zal uitdraaien, op bloed en jodium en tranen. En zo gaat het ook. Honderd meter van de volwassenen (zo ontoegankelijk rond het vierkante laken in de zonneschijn geschaard), staat Nicola op de top van een heuvel met haar nieuwe vriendinnetje, de knappe Dominique. En natuurlijk weet Nicola wat er nu gaat gebeuren: het meisje zal wankelen of struikelen: als ze haar hand uitsteekt om Dominique te steunen, zal Nicola haar speelkameraadje per ongeluk naar beneden duwen, richting rotsen en doornstruiken. Ze zal daarna moeten rennen en roepen, en zwijgend ergens naar toe rijden, en voetenzwaaiend op de bank in het ziekenhuis zitten en om een ijsje vragen. En zo gaat het ook. Toen ze vier was, zag ze de waarschuwingen op de televisie, en de cirkels van concentrische verwoesting, met Londen als een roos in het midden van de schijf. Ze wist dat ook dat zou gebeuren. Het was enkel een kwestie van tijd.

Als Nicola lief was, was ze heel, heel lief. Maar als ze stout was… Over haar ouders had ze geen positieve of negatieve gevoelens: dat was haar stille, diepe geheim. Ze gingen trouwens allebei dood, samen, zoals ze altijd al had geweten. Waarom zou ze ze dan haten? Waarom zou ze dan van ze houden? Na het telefoontje reed ze in een reflex naar de luchthaven. De auto zelf was als een tunnel van koude wind. Een beambte van de luchtvaartmaatschappij bracht haar naar de VIP-room: er was een bar, en veertig of vijftig mensen in uiteenlopende staat van verdriet. Ze dronk de cognac die haar door de steward werd opgedrongen. ‘Gratis,’ bevestigde hij. Er werd een televisie naar binnen gereden. En toen lieten ze – het was ongelooflijk (zelfs Nicola was onthutst) – rechtstreekse beelden zien van de verspreide brokstukken, en van de lijkezakken die in een rij op de Franse akkers lagen. De VIP-room gaf tonelen te zien van protest en intens ongeloof. Een oude man, totaal in de war, wilde telkens opnieuw geld schenken aan een geüniformeerde voorlichtingsfunctionaris. Nicola dronk bedaard nog meer cognac en verwonderde zich erover dat de dood de mensen zo plotseling kon overvallen. Die nacht had ze acrobatische seks met een of andere onvergeeflijke piloot. Ze was toen negentien, en al lang het huis uit. Nicola was aantrekkelijk op een krachtige, magische, niet te beheersen manier, en toch was ze nog niet mooi. Maar er ging toen al een kwade invloed van haar uit.

Meer in het algemeen gesproken — als je keek naar de menselijke wrakstukken die ze in haar kielzog achterliet, de zenuwinstortingen, de verwoeste carrières, de zelfmoordpogingen, de geruïneerde huwelijken (en nog ellendiger scheidingen) – schonk Nicola’s vermogen om de toekomst te voorspellen haar een of twee zekerheden: dat niemand ooit genoeg van haar zou houden, en dat degenen die wel genoeg van haar hielden niet de moeite waard waren. De typische Nicola-romance eindigde altijd bij de voordeur van haar zolderflat; de man-van-het-moment sprintte de gang door, broek op de knieën, een gescheurd jasje over zijn gescheurde overhemd gegooid, op de hielen gezeten door Nicola zelf (soms in een nachtjapon, soms in ondergoed, soms naakt onder een half-omgeslagen handdoek), ofwel om hem weg te jagen met obscene aantijgingen en een behendig geworpen asbak, of om zijn liefde te herwinnen, met excuses, met liefkozingen, of met fysieke kracht. In ieder geval poetste de man-van-het-moment altijd weer de plaat. Vaak rende ze de straat op. Diverse malen had ze de wachtende auto met een baksteen bewerkt. Diverse malen was ze ervoor gaan liggen. Ze bereikte daar vanzelfsprekend nooit iets mee. De auto reed altijd weg met de hoogste snelheid waartoe hij mechanisch in staat was, zij het soms, toegegeven, achteruit. Nicola’s mannen, en hun ontsnappingssnelheden… Terug in de flat stelpte Nicola het bloed uit haar polsen, of ze drukte een ijsblokje tegen haar lip (of een lap vlees tegen haar oog), en dan bekeek ze zichzelf in de spiegel, keek naar wat er overbleef en bedacht hoe vreemd het was – hoe vreemd, dat ze het de hele tijd al had geweten. Ze wist dat het zo zou aflopen. En zo liep het ook af. Het dagboek dat ze bijhield was dan ook niets anders dan de kroniek van een aangekondigde dood…

Nicola behoorde tot de mensen die nooit een druppel zouden moeten drinken, maar ze dronk veel. Nou ja, het wisselde. Een paar ochtenden in de maand voorzag Nicola, gespannen van trots, verdoofd door de aspirine (en onstuimig van de Bloody Mary’s), dat er serieuze verbetering op komst was: bijvoorbeeld maar twee kolossale cocktails voor het avondeten, een globaal maximum van een halve fles wijn bij haar maaltijd, en dan alleen nog die ene whisky of digestif voor het slapengaan. Ze hield zich vaak aan het nieuwe regime tot – en zeker met – de whisky of digestif voor het slapengaan op de volgende dag. Tegen die tijd leek het slapengaan eindeloos ver weg. Er moest altijd heel wat geschreeuwd en gevochten worden voor het slapengaan. En hoe was het ná het slapengaan, of na het éérste slapengaan, met nog diverse vlagen en buien van het een of ander voor de boeg? En dus faalde ze altijd. Ze kon zichzelf zien falen (daar was ze, zichtbaar falend), en daarom faalde ze. Dronk Nicola Six alleen? Ja, ze dronk alleen. Reken maar. En waarom dronk ze alleen? Omdat ze alleen was. En ze was nu ’s nachts meer alleen dan vroeger. Wat onverdraaglijk bleek was de laatste spanne tijds voordat de slaap kwam, het pad van grotere dag naar geweldiger nacht, een kleine dood terwijl de gedachten nog rondfladderden. En zo belandde het glas met een klap op de ronde tafel; de zogenaamd reukloze asbak voerde zijn laatste draaiing uit; en dan het onvaste loopje, de bezoedelde wankeling naar het verafschuwde beddegoed. Zo moest het eindigen.

Het andere einde, de echte dood, de laatste gebeurtenis die al bestond in de toekomst, groeide in omvang naarmate zij het tegemoet snelde. Waar zou ze de moordenaar zien, waar zou ze hem vinden – in het park, de bibliotheek, in de trieste koffieshop, of op straat, haar halfnaakt passerend met een plank op zijn schouder? De moord kende een plaats, en een datum, zelfs een tijdstip: een paar minuten na middernacht, op haar vijfendertigste verjaardag. Nicola zou door de duisternis van de doodlopende straat klikklakken. Dan de auto, het geknerp van de remmen, de openzwaaiende deur en de moordenaar (zijn gezicht in de schaduw, de krik op zijn schoot, één hand uitgestoken om haar bij het haar te grijpen) die zegt: Stap in. Stap ín. En ze stapte in.

Het lag vast. Het stond geschreven. De moordenaar was nog geen moordenaar. Maar het slachtoffer was altijd slachtoffer geweest.

Waar zou ze hem vinden, hoe zou ze hem dromen, wanneer zou ze hem ontbieden? Op de belangrijke ochtend werd ze nat van de gebruikelijke nachtmerries wakker. Ze ging meteen in bad en bleef daar lang liggen, met ronde ogen en opgestoken haar. Op belangrijke dagen voelde ze zich altijd het voorwerp van nauwkeurig onderzoek, wellustig en koortsachtig onderzoek. Haar hoofd leek nu klein of samengedrukt, vergeleken met het kronkelende, door breking vergrote beeld van de reuzin onder het water. Ze stond met dramatische abruptheid op uit het bad en wachtte even voor ze de handdoek pakte. Toen ging ze naakt in het midden van de warme kamer staan. Haar mond was vol, en ongewoon breed. Haar moeder had altijd gezegd dat het een hoerenmond was. Hij leek aan weerskanten een centimeter langer, als de mond van het vrouwelijke clowntje in pornografie. Maar de wangen van het pornografische clowntje waren altijd wit geverfd, witter dan de tanden. Nicola’s gezicht was altijd donker, en haar tanden hadden een vage glans, schuin aflopend naar binnen, als om de breedte van de lippen te compenseren, of gewoon door de zuiging van de allesverslindende ziel. Haar ogen verschoten vlug van kleur, gretig, in wisselend licht, maar hun normale tint was felgroen. Ze had een idee over de dood van de liefde…

De begrafenis, de crematie die ze die dag zou bijwonen was niet belangrijk. Nicola Six, die de overleden vrouw nauwelijks had gekend, was gedwongen geweest een stomvervelend halfuur aan de telefoon te hangen voor het haar lukte een uitnodiging los te praten. Nicola had korte tijd in de antiekzaak van de overleden vrouw gewerkt, jaren geleden. Gedurende een maand of twee had het slachtoffer sigaretten zitten roken in de duffe spelonk in een zijstraat van Fulham Broadway. Toen was ze ermee gestopt. Zo was het steeds gegaan met Nicola’s meer re cente baantjes, die een tijdlang tamelijk talrijk waren. Ze nam een baan, en dan, na een escalerende en ten slotte overlappende reeks late begintijden, vier uur durende lunches, en vroege vertrektijden, was men van oordeel dat ze iedereen had laten stikken (ze was er nooit), en dan kwam ze niet meer. Nicola wist altijd wanneer dat ogenblik was gekomen, en ze koos die dag uit om verder maar weg te blijven. Het feit dat Nicola wist dat het zo zou eindigen zorgde voor een enorme spanning in elke baan die ze nam, vanaf de eerste week, de eerste dag, de eerste ochtend… In een grijzer verleden had ze gewerkt als lector op een uitgeverij, serveerster in een cocktailbar, telefoniste, croupier, employée van een reisbureau, model, bibliotheekassistente, kissogram-meisje, archiefmedewerkster, en actrice. Actrice – daar had ze het heel ver mee geschopt. Toen ze voor in de twintig was had ze repertoiretheater gedaan, Royal Shakespeare Company, mime, een paar televisiespelen. Ze had nog steeds een grote koffer vol kostuums en een stuk of wat videobanden (zielige rijke jonge vrouw, energieke pasgetrouwde dame, naakte hoeri, zinsverbijsterend vluchtig te zien door mistflarden en sluiers). Acteren was therapeutisch, hoewel dramatische rollen haar nog erger in de war maakten. Ze was het gelukkigst met komedie, klucht, slapstick. De evenwichtigste periode in haar volwassen leven was dat jaar in Brighton geweest, waar ze de hoofdrol speelde in Jack en de bonestaak. Het spelen van een mannenrol leek te helpen. Ze speelde Jack in een kort jasje en een zwarte maillot, en met opgestoken haar. Een miljoen moeders vroegen zich af waarom hun zonen zo bleek en koortsig thuiskwamen en gebukt onder een zware last in bed kropen, zonder avondeten. Maar toen sloeg het acterende deel van haar bestaan van zijn ankers en vermengde zich met het echte leven.

Met een handdoek om haar buik zat ze voor de spiegel, zelf een aandenken aan het theater, met zijn proscenium van wrede gloeilampen. Opnieuw voelde ze onvriendelijke ogen in haar rug. Ze bewerkte haar gezicht als een artieste, rouwkleuren, zwart, beige, bloedrood. Ze stond op, draaide zich naar het bed en inspecteerde haar nachtzwarte begrafeniskleren. Zelfs haar fijn afgewerkte ondergoed was zwart; zelfs de klemmetjes van haar jarretelgordel waren zwart, zwart. Ze deed haar klerenkast open, waarbij de manshoge spiegel zichtbaar werd, en ging er zijdelings voor staan met een hand plat op haar buik, en ze voelde alles wat een vrouw op zo’n moment graag voelt. Toen ze op bed ging zitten en achteroverleunde om de eerste zwarte kous aan te trekken, voerden fysieke herinneringen haar terug naar vroegere wassingen, zelfinspecties, intieme voorbereidingen. Een weekend de stad uit met een nieuwe man-van-het-moment. Als ze op vrijdagmiddag in de auto zat, na een zware lunch, en ze reden tergend langzaam door Swiss Cottage naar de autoweg, of door de kronkelige stratenstelsels van Clapham en Brixton en verder (waar Londen niet bereid lijkt afstand te doen van het land, en wil neerstrijken op die velden, tot aan de rotsen en de kliffen en het water), voelde Nicola een bepaalde druk in die paasbeste onderbroek van haar, het tegenovergestelde van seks als het ware, alsof zich langzaam een nieuw, roze maagdenvlies begon te vormen. Tegen de tijd dat ze in Totteridge of Tooting waren, was Nicola weer maagd. Verbijsterd keek ze naar de praatzieke teleurstelling, de babbelende vergissing naast haar met zijn handen op het stuur. Na een glimp van de bomen in de schemering, een kerk, een sprakeloos schaap, dronk Nicola wat in het hotel of het geleende huisje en sliep ongerept in, haar handen gekruist over haar hart, als een heilige. Maar wanneer de chagrijnig ingedommelde man-van-het-moment wakker werd, merkte hij dat praktisch zijn halve torso in Nicola’s mond zat; en de zaterdagmiddag was altijd een uitspatting op alle fronten. Ze haalde bijna nooit de zondag. Het weekend eindigde die avond: een verdoofde en woordeloze terugreis over de autoweg, een griezelig lange en dure rit in een eenpersoons minitaxi; of Nicola Six stond alleen op een kletsnat perron, rechtop en uiterlijk onaangedaan, met een koffer vol schoenen.

Maar laten we over één ding duidelijk zijn: ze had geweldige gaven – geweldige gaven. Alle vrouwen wier gezichten en lichamen min of meer binnen het hedendaagse patroon passen hebben wel een idee van deze privileges en magische vermogens. Tijdens hun glorieuze bloei, hoe kort en betrekkelijk die ook is, vormen zij het erotische middelpunt. Sommigen voelen zich verloren, sommigen ingesloten of benauwd, maar daar zijn ze, in een woud zo groot als China van hardhouten aanbidding. En bij Nicola Six werd de geslachtelijke hunkering omgevormd, op een fantastische manier verhevigd: het verlangen kwam tot haar in de vorm van menselijke liefde. Ze had het vermogen bijna overal liefde op te wekken. Sterke mannen aan het huilen brengen was een peuleschil vergeleken met wat zij deed. Veertig kilo lichte pacifisten baanden zich een weg door ordeverstoringen om thuis te zijn voor het geval ze zou bellen. Huisvaders lieten zieke kinderen in de steek om in de regen voor haar flat te wachten. Aannemers en bankiers die nooit een boek lazen, stuurden haar sonnettenreeksen. Ze bracht gigolo’s aan de bedelstaf, ze steriliseerde dekhengsten, ze deed hartenbrekers in het ziekenhuis belanden. Ze werden nooit meer dezelfde, ze verloren hun hoofd. En het typische aan haar (wat wás er toch met haar?), het typische aan haar was dat ze die liefde moest ontvangen en in tegengestelde vorm moest retourneren, niet alleen tenietgedaan maar vermoord. Karakter is bestemming; en Nicola wist waar haar bestemming lag.

Een kwartier later, gekleed voor de dood, belde ze haar zwarte taxi en dronk twee kopjes zwarte koffie en proefde hongerig de zwarte tabak van een Franse sigaret.

In Golders Green zond ze de taxi heen, en hij reed voor altijd weg. Ze wist dat ze op de terugweg een lift zou krijgen: dat lukte altijd, na een begrafenis. De lucht boven de rood bakstenen aula die ze betrad was zo somber dat een mens er in volle gemoedsrust afscheid van kon nemen. Zoals gewoonlijk kwam ze heel laat, maar de stortvloed van fletse blikken had geen vat op haar. Zonder een poging te doen haar stappen te dempen liep ze bedaard naar achteren en nam plaats in een van de lege rijen, waar geen gebrek aan was. De overleden vrouw werd niet door grote drommen mensen uitgeleide gedaan. Dit was dus alles wat je kreeg: de opzichtige bakkebaarden en ziekelijke onaneursbleekheid van een ouwe nozem in een zwart pak, en de seculiere uitvaartplechtigheid. Nicola verlangde even sterk naar een sigaret als naar de woorden die je soms te horen kreeg: het leven is kort, en vol ellende. Ze werd altijd bijzonder getroffen – daar kwam ze ook voor – door het schouwspel van de bejaarde nabestaanden, vooral de vrouwen. De arme schapen, de sprakeloze schapen (zelfs de natuur maakt ze sprakeloos), even betrouwbaar als professionele rouwdragers maar eigenlijk te goed in het rouwen, te hartstochtelijk, met kapsels als plumeaus, en breekbaar schokkend van wreed verdriet en zelfzuchtige ontzetting… Nicola geeuwde. Alles om haar heen deed aan school denken, de bustes en gedenkplaten, en de houten lambrizering, bedoeld om te ontmoedigen en neer te drukken. Ze sloeg ternauwernood acht op het discreet wegrollen van de doodkist, want ze wist dat hij leeg was, en dat het lichaam al was verdampt door vuur.

Na afloop, op het verstrooiingsveld (een dikke merel scheerde laag over het kletsnatte gras), vertelde Nicola Six, die buitengewoon deugdzaam oogde en klonk, aan diverse geïnteresseerde aanwezigen wie ze was en wat ze daar deed. Het schonk de bejaarden troost zoveel piëteit te ontmoeten bij een lid van de jongere generatie. Ze bekeek het gezelschap met onderzoekende, voorvoelende ogen, en met een inwendig schouderophalen van teleurstelling. Op het parkeerterrein werd haar door verschillende mensen een lift aangeboden; ze maakte een min of meer willekeurige keus.

De bestuurder, de zwager van de broer van de overleden vrouw, zette haar af in Portobello Road, op haar aanwijzing. Vriendelijk nam Nicola afscheid van hem en zijn gezin; ze reikte hun een gehandschoende hand en nam hun dank en lof in ontvangst voor haar aanwezigheid. Lang nadat de auto was weggereden kon ze hen nog horen, terwijl ze op straat haar rouwsluier in orde bracht. Wat een aardige vrouw. Wat goed van haar om te komen. Die huid! En wat een haar! De hele weg terug had Nicola bedacht hoe goed een sigaret haar zou staan, wit en rond tussen haar zwarte vingers. Maar ze had geen sigaretten meer, nadat ze zich op weg naar Golders Green bijna met tabak had vergast. Ze liep nu door Portobello Road en zag een pub waarvan de naam haar aanstond, ‘TV EN DARTS’ luidde de verdere aanbeveling op een geschilderd bordje op de deur, waaraan een stuk karton was bevestigd met de tekst ‘EN VLIPPERKAST’. Alle luchten van Londen leken zich vlak boven haar hoofd samen te ballen, en de donder stond klaar om zijn watervracht te lozen…

Ze ging het Zwarte Kruis binnen. Ze ging de pub en zijn duisternis binnen. Ze voelde dat de kroeg een hartslag oversloeg toen ze de deur achter zich sloot, maar dat had ze verwacht. Ja, het zou een kwade dag zijn (en die dag zou nooit komen) waarop ze een mannenvertrek zou betreden, een overvol toilet als dit, zonder dat iemand zich omdraaide, gromde of fluisterde. Ze liep meteen naar de bar, lichtte als een bruid met beide handen haar sluier op en nam de hoofdrolspelers van het tafereel in ogenschouw, en onmiddellijk wist ze, vol pijn, vol loodzware onbeweeglijkheid, vol geëmotioneerde herkenning, dat ze hem had gevonden, haar moordenaar.

Toen Nicola ten slotte naar de flat terugkeerde, legde ze haar dagboeken klaar op de ronde tafel. Ze maakte een aantekening, ongewoon kernachtig en gedetailleerd: de laatste aantekening. De cahiers die ze gebruikte waren Italiaans, de kaft verlucht met Latijns schrift… Ze hadden nu hun doel gediend en ze vroeg zich af hoe ze zich ervan moest ontdoen. Het verhaal was niet afgelopen, haar leven wel. Ze stapelde de cahiers op en pakte een lint… ‘Ik heb hem gevonden. Aan de Portobello Road, in een kroeg genaamd het Zwarte Kruis, heb ik hem gevonden.’

Ik geloof dat het Montherlant was die eens heeft gezegd dat het geluk met wit schrijft: het is niet te zien op het papier. We weten dat allemaal. De brief met de buitenlandse postzegel die verslag doet van goed weer, lekker eten en gerieflijk logies is lang niet zo leuk om te lezen, of te schrijven, als de brief die verhaalt van bouwvallige chalets, dysenterie en motregen. Wie heeft er ooit, behalve Tolstoj, een opwindende beschrijving van menselijk geluk op papier gekregen? Als ik zo dadelijk begin met hoofdstuk 3, met Guy Clinch, zal ik weliswaar geen beeld van geluk, maar dan toch van goedheid moeten schetsen. Dat wordt knap lastig.

Zodra Keith Talent Nicola Six zag – liet hij zijn derde pijltje vallen. En vloekte. De 32 gram zware dart van wolfraam had zijn grote teen doorboord… Ik dacht dat ik daar een leuke woordspeling op kon maken. Cupido’s pijltje of zoiets. Pijlen van hartstocht? Maar wat Nicola Six in Keith Talent wakker riep was geen hartstocht. Niet in de eerste plaats. Ik denk dat hebzucht en angst om de voorrang streden. Guy Clinch, die zich aan de flipperkast in het zweet stond te werken, verstarde in een wilde zwaai van de armen: je hoorde de bal de goot inschieten. Waarna stilte.

Terwijl het tafereel zich ontrolde, ging ik, zoals dat heet, op in de achtergrond. Natuurlijk had ik geen idee van wat er voor mijn ogen gestalte begon te krijgen. Geen idee? Nou ja, een flauw vermoeden misschien. Dit ogenblik in het café, dit pubmoment – ik zal er telkens op terug moeten komen. Terwijl ik langzaam opschoof aan de bar, werd ik alleen geboeid in de beschaafde zin des woords – maar wel hevig geboeid. Elke pub heeft zijn superstar, zijn held, zijn pubsportheld, en Keith was de Ridder van het Zwarte Kruis: hij móest naar voren treden om zich met de oogverblindende bezoekster te onderhouden. Dat was hij verplicht aan de boys: aan Wayne, Dean, Duane, aan Norvis, Shakespeare, Big Dread, aan Godfrey de barman, aan Fucker Burke, aan Basim en Manjeet, aan Bogdan, Maciek, Zbigniew.

Keith handelde in naam van de mannelijkheid. Hij handelde natuurlijk ook in de naam van rang en stand. Rang en stand! Ja, het bestaat nog steeds. Geweldig uithoudingsvermogen, en in strijd met iedere historische waarschijnlijkheid. Wat ís dat toch met die ouwe, versleten onzin? Het klassenstelsel heeft zichzelf ruimschoots overleefd. Zelfs een nucleaire holocaust zou er, denk ik, nog geen deuk in weten te slaan. Kruipend door het gejodeerde schijthuis dat vroeger Engeland heette, zouden de mensen doorgaan met tobben over accenten en opgestoken pinken, over de meisjesnamen van getrouwde vrouwen en over wc of toilet, over de correcte manier om in gezelschap een kakkerlak te eten. Schei toch uit. Snij je eerst de kop eraf, of begin je met de poten? Over rangen en standen had Keith zich nooit druk gemaakt; hij dacht er ‘dus namelijk’ nooit over na; het behoorde tot een voorbije periode, wat dat ook mocht zijn, en daarom interesseerde het hem niet. Keith zou stomverbaasd zijn als je hem vertelde dat het klassenstelsel elke seconde van zijn leven vergiftigde. In ieder geval was het het klassenstelsel dat Keith er, onderbewust of anderszins, toe bracht om een derde deelnemer te betrekken bij zijn affaires met Nicola Six. Het was het klassenstelsel dat Keith ertoe bracht Guy Clinch erbij te betrekken. Of misschien deed het slachtoffer dat. Misschien had ze hem nodig. Misschien hadden ze hem allebei nodig, als een soort brandstof.

Heb ik hem nodig? Ja. Duidelijk. Guy drong zich aan mij op, net als de andere twee.

Ik verliet het Zwarte Kruis om een uur of vier. Het was mijn derde bezoek. Ik had behoefte aan het gezelschap, hoe huiveringwekkend een deel ervan ook was, en ik deed het er lang niet slecht, onder begeleiding van Keith. Hij stelde me voor aan de Polen en de negers, of pronkte met mij in hun bijzijn. Hij speelde een potje pool met me. Hij liet me zien hoe je vals moet spelen op de fruitautomaat. Ik kocht een heleboel drankjes, en moest een hoop onbehouwen geschooi doorstaan om mijn jus d’orange, mijn soda’s en cola’s. Ik riskeerde mijn leven door een varkenspasteitje te eten. Tot dusver nog maar één echte knokpartij. Een ongelooflijke wirwar van vuistslagen en kopstoten; het eindigde ermee dat Keith zorgvuldig tegen bepaalde lichaamsdelen trapte van een gevallen figuur die de deuropening van de Heren blokkeerde; even later kwam Keith terug naar de bar, nam een slok bier, en liep terug om nog wat trappen uit te delen. Het bleek dat de boosdoener met Deans darts had geknoeid. Nadat de ambulance de man had opgehaald, kwam Keith tot bedaren. ‘Niet met iemands darts,’ zei Keith onafgebroken, bijna in tranen, hoofdschuddend. Ze brachten hem glazen cognac. ‘Zoiets doe je niet… niet met z’n darts.’

Ik verliet het Zwarte Kruis om een uur of vier. Ik ging terug naar het appartement. Ik ging aan het bureau zitten in Mark Aspreys kantoor of studeerkamer of bibliotheek-met-erker. Eigenlijk lijkt het meer op een trofeeënkamer. Eigenlijk is het hele vervloekte huis een trofeeënkamer. Als je van de woonkamer naar de slaapkamer loopt – en ik denk aan de gesigneerde foto’s, de erotische prenten – dan vraag je je af waarom hij niet gewoon een melkwegstelsel van g-strings aan de muren heeft gespijkerd. Hier is het anders. Hier word je omringd door bekers en sjerpen, oorkonden en trofeeën, door ingelijste prijsuitreikingen, eerbewijzen. Mark Asprey, gekoesterd en hooggeacht door het kritische establishment én de media én de academische wereld, bezit eredoctoraten, kartonnen doctorshoeden, drie toga’s, van Oxford, Cambridge en Trinity College Dublin. Ik moet eens naar zijn boeken kijken, waarvan er een heleboel zijn, in een heleboel edities, in een heleboel talen. Hongaars, Japans.

Ik verliet het Zwarte Kruis om een uur of vier. Ik ging terug naar het appartement. Ik zat me daar af te vragen waarom ik het gewoon niet kan, waarom ik gewoon niet kan schrijven, waarom ik gewoon niets kan verzinnen. Toen zag ik haar.

Tegenover Mark Aspreys bibliotheek-met-erker, aan de overkant van de straat, ligt een klein, vierkant stukje groen, met twee smalle bloemperkjes (lagere bloemen, vakbondsbloemen) en een houten bank waarop af en toe wat oudjes zitten, die lijken te wapperen in de wind. Op dat stukje groen bevindt zich, betreurenswaardig en teleurstellend genoeg (hoe bestaat het dat Asprey er genoegen mee neemt?), ook een vuilnisbelt: niets buitensporigs, geen compost of badkuipen of afgedankt meubilair, alleen geselecteerd vuilnis, tijdschriften, oud speelgoed, een sportschoen, een ketel. Dit is een Londens thema; de poging tot groen lijkt zelf het afval aan te trekken. De cilinders van grof draadgaas die ze oprichten om jonge bomen adequaat te beschermen lijken op een soort vat, zodat de mensen ze volproppen met bierblikjes, gebruikte papieren zakdoekjes, oude kranten. In tijden van massale verwarring en angst… Maar daar komen we later nog op terug. Verder met het verhaal. De vrouw was er: Nicola, het slachtoffer.

Ik zat aan Mark Aspreys enorme bureau – ik denk dat ik misschien zelfs mijn handen wrong. O God, die ketenen! Iets waar ik twintig jaar lang onder heb geleden, de bestendige teleurstelling van het niet-schrijven – misschien nog verergerd (ik geef toe dat dat mogelijk is) door Mark Aspreys opmerkelijke en talrijke successen op dat gebied. Het was een schok voor mijn hart om haar te zien: een zachte klap tegen het hart, van binnenuit. Ze droeg nog steeds haar begrafeniskleren, de hoed, de rouwsluier. In haar zwartgehandschoende handen hield ze iets massiefs vast, met een rood lint eromheen; ze liet het zware pak rusten op haar heup en drukte het stevig tegen zich aan alsof ze er troost bij zocht, als een kind. Toen sloeg ze haar sluier op en toonde haar gezicht. Ze zag er zo… dramatisch uit. Ze zag eruit als de vamp in dat reclame filmpje, vlak voordat de klootzak in de helikopter of de onderzeeboot op de proppen komt met de blokjes badzout of de bonbons. Kon ze me zien, met die lage zon achter haar? Ik wist het niet, maar ik dacht: Nicola weet het vast wel. Zij weet alles over licht dat op ramen valt. Zij weet wat je ongestraft kunt doen in een kamer zonder gordijnen, welke vormen van overspel, welke fantastische daden van verraad… Nicola draaide zich om, wankelde en herstelde haar evenwicht. Ze gooide haar last tussen het vuilnis, omklemde haar schouders met gekruiste handen en liep haastig weg.

Ik wachtte ongeveer vijf lange minuten. Toen ging ik naar beneden en pakte mijn geschenk. Zonder te weten wat ik bemachtigd had, ging ik op de bank zitten en trok de knoop in het lint los. Een aanbiddelijk dik en vrouwelijk handschrift, chaos, een bedreigende intelligentie. Ik moest blozen van pornografisch schuldgevoel. Toen ik opkeek zag ik de helft van Nicola Six, tien meter van me af, gehalveerd door een jonge boomstam; ze verstopte zich niet, maar keek me aan. Haar blik was – alleen maar helder, buitengewoon helder. Ik maakte een gebaar alsof ik haar wilde teruggeven wat ik in mijn handen hield. Maar na één hartslag van de tijd liep ze snel weg onder de handenwringende bomen.

Ik zou dolgraag de stem van Keith getrouw willen weergeven. De t’s zijn zwaar explosief. Een korte gutturale plof, als de eerste nanoseconde van een hoestaanval of een keelschraapgeluid, begeleidt de harde k. Als hij kuttekop zegt, en dat doet hij vaak, klinkt het als doodsgereutel. ‘Hemd’ komt eruit als hemp, ‘wesp’ als weps en ‘psychisch’ als spiegies. Vaak zou je bijna gaan denken dat Keith Talent een baby van achttien maanden is.

Ik heb mezelf overigens moeten corrigeren waar het de leeftijden van mijn personages betreft. Ik dacht dat Guy Clinch ongeveer zevenentwintig was. Hij is vijfendertig. Ik dacht dat Keith Talent ongeveer tweeënveertig was. Hij is negenentwintig. Ik dacht dat Nicola Six… Nee, ik heb altijd geweten hoe oud ze is. Nicola Six is vierendertig. Ik maak me zorgen over deze mensen, allen jonger dan ik.

En ondertussen gaat de tijd door met zijn oeroude werk: ervoor zorgen dat iedereen er bedonderd uitziet en zich bedonderd voelt. Heb je dat? En ondertussen gaat de tijd door met zijn oeroude werk: ervoor zorgen dat iedereen er bedonderd uitziet, en zich bedonderd voelt.

3 DE TEGENSPELER

Guy Clinch was een goeie vent – een aardige vent, in ieder geval. Hij kwam niets te kort en het ontbrak hem aan alles. Hij had een geweldige hoop geld, een uitstekende gezondheid, een knap uiterlijk, een goed postuur, een speelse, originele geest; en er zat geen leven in hem. Hij stond open voor alles. Guy bezat, in Hope Clinch, een vrouw die intelligent was, deskundig (het huis was een meesterwerk), stralend Amerikaans (en rijk); en dan was er nog de boven alle twijfel verheven vitaliteit van het kind… Maar als hij ’s morgens wakker werd was er – was er geen leven. Er was slechts levenloosheid.

De gelukkigste periode in Guys vijftien jaar oude huwelijk was gekomen tijdens Hopes zwangerschap, een betrekkelijk recent intermezzo. Ze had de halvering van haar IQ blijmoedig aanvaard, en een tijdlang had Guy het gevoel gehad dat hij haar intellectuele evenknie was. Opeens ging het gesprek over verbeteringen aan het huis, over voornamen, de inrichting van een kinderkamer, meisjesroze, jongetjesblauw – teder materialisme met een zinvol doel. Het huis, toch al nooit helemaal vrij van aannemers, krioelde er nu van; ze schreeuwden, vloekten, onthutsten. Guy en Hope leefden volgens de hormoonkalender. Het gordijnhormoon, het tapijthormoon. Haar misselijkheid ging over. Ze smachtte naar aardappelpuree. Daarna het nestelhormoon: een plotselinge passie voor verstelwerk, voor naald en draad. Wanneer ze haar omvang zagen, wenkten de kooplui van de Portobello Road haar naar hun kraampjes en zeiden streng, gebiedend: ‘Hierheen, schat. Ik heb wat je zoekt.’ En dan doorsnuffelde Hope de kartonnen dozen tot op de vochtige bodem – lapjes fluweel, stukjes satijn. In de achtste maand, toen het meubilair zijn dans door het huis was begonnen en Hope vorstelijk breeduit voor de televisie zat te stoppen en te verstellen (en af en toe zei: ‘Wat dóe ik eigenlijk?’), raadpleegde Guy zijn gezonde verstand, krabde op zijn hoofd, en fluisterde in zichzelf (en hij bedoelde niet de baby): Het komt eraan… Het is onderweg.

O, wat had hij graag een dochtertje willen hebben! In het schaarse licht van de privékliniek, de duurste die ze hadden kunnen vinden (Hope wantrouwde elke vorm van medische zorg die zich niet met een natte vinger op een prijsniveau van vier cijfers waagde: ze hield van de met krullen versierde rekeningen, waarop elk papieren zakdoekje en elk stukje toost keihard stond vermeld; ze had geen tijd voor de koopjes en malle fratsen van het ziekenfonds), bracht Guy zijn tijd zoek met ijsberen en dommelen en in spanning zitten, terwijl specialisten met adellijke titels hun diner onderbraken om even te komen kijken of langswipten op weg naar een spelletje golf. Een meisje, een meisje, gewoon een normaal meisje – Mary, Anna, Jane. ‘Het is een meisje,’ hoorde hij zichzelf over de telefoon zeggen (tegen wie wist hij niet). ‘Vijf pond één ons. Ja, een meisje. Iets meer dan vijf pond.’ Hij wilde voortdurend bij zijn vrouw zijn, maar Hope had hem de toegang tot zowel voorbereidings- als verloskamer ontzegd – om redenen, beheerst maar onweerlegbaar uiteengezet, van vrouwelijke trots.

De baby kwam zesendertig uur later, om vier uur in de ochtend. Hij woog bijna dertien pond. Guy mocht een kort bezoek aan Hopes suite brengen. Als hij er nu op terugkeek, zag hij een beeld voor zich van moeder en zoon die zichzelf schoonboenden met een vergenoegde uitdrukking op hun gezicht, alsof ze even moesten bijkomen van een onbezonnen maar aangenaam stoeipartijtje: een pizzagevecht, zo te zien. Er waren twee extra specialisten aanwezig. De ene tuurde tussen Hopes benen en zei: ‘Je vraagt je af waar het allemaal gezeten heeft.’ De andere mat vol ongeloof het hoofd van de baby. O, het jongetje was gaaf van top tot teen. En het was een monster.

Guy Clinch had alles. Eigenlijk had hij van alles twee. Twee auto’s, twee huizen, twee geüniformeerde kindermeisjes, twee zijden smokings, twee grafietgekoelde tennisrackets enzovoort enzovoort. Maar hij had maar één kind en maar één vrouw. Na Marmadukes geboorte werd alles anders. Om nieuwe inspiratie op te doen herlas hij De egoïst, en Wollheim over Ingres en de Smeltende Vader. De babyboeken hadden hem op een verandering voorbereid; en de literatuur ook, tot op zekere hoogte. Maar niets had hem of wie dan ook voorbereid op Marmaduke… Wereldberoemde kinderartsen stonden versteld van zijn hyperactiviteit, en knielden als wijzen uit het Oosten om zijn aanleg voor koliek te bestuderen. Elk halfuur zoog hij luidruchtig zijn moeders pijnlijke borsten leeg; vaak deed hij een kort dutje rond middernacht; de rest van de tijd bracht hij door met gillen. Alleen van ouders en folteraars en de portiers van vernietigingskampen wordt gevergd dat ze het geluid van zoveel menselijk leed verdragen. Toen alles wat beter ging, en dat ging het op zeker moment, zij het slechts tijdelijk (want Marma-duke, al zachtjes ronkend van de astma, zou spoedig getooid zijn met eczeem), bracht Hope nog steeds een groot deel van haar tijd in bed door, met of zonder Marmaduke, maar nooit met Guy. De hele nacht lag hij, op rampspoed gekleed, in een van de twee logeerkamers, en vroeg zich af waarom zijn vrouw plotseling was veranderd in een zeer interessante en stijlvolle griezelfilm (misschien gesitueerd in een negen tiende-eeuwse omgeving). Thuis liep hij bijna altijd op zijn tenen. Als Hope zijn naam riep – ‘Guy?’ – en hij zei Ja?, dan kwam er geen antwoord, want zijn naam betekende Kom bier. Hij verscheen, voerde de hem opgedragen taak uit en verdween weer. De eerste keer dat Hope hem iets vroeg klonk precies zo als de tweede keer, en de tweede keer klonk als de negende keer. Het gebeurde steeds minder vaak dat Guy probeerde de baby in zijn armen te hijsen (onder de bedenkelijke blik van kinderjuffrouw of nachtzuster, of een van de andere dikbetaalde bewonderaars van Marmaduke), en dan nogal opgelaten zei: ‘Dag, mensenjong.’ Marmaduke nam dan even de tijd om zijn keuzemogelijkheden op een rijtje te zetten; en Guys schuchter onderzoekende gezicht nodigde op de een of andere manier altijd uit tot een krachtige por in de ogen of een straal braaksel, een woeste harkbeweging van de nagels, of op zijn minst een explosieve nies. Guy schrok van zichzelf toen hij veronderstelde dat Hope de nagels van het kind niet knipte om hem beter op afstand te kunnen houden. In ieder geval was zijn gezicht door schrammen getekend; hij zag er soms uit als een vasthoudende maar talentloze verkrachter. Hij voelde zich overbodig. De ontmoeting, de samenkomst – het was gewoon niet gebeurd.

Van alles twee dus, behalve lippen, borsten, de muren van de intimiteit, omhelzende armen, omhelzende benen. Maar daar ging het eigenlijk niet om. Wat dichterbij had moeten komen was nu eenvoudig verder weg dan ooit. Daardoor kon het leven ieder moment voor hem opdoemen. Hij stond open voor alles.

Guy en Hope waren twee keer weg geweest sinds de bevalling, op doktersadvies: van hún dokter, niet die van Marmaduke. Ze vertrouwden hem toe aan de zorg van vijf kindermeisjes, plus een nog geldverslindender peloton medische commando’s. Het was een vreemd gevoel geweest om hem achter te laten; Guy deelde volledig in Hopes angst toen de taxi naar Heathrow reed. De angst werd gaandeweg verzacht door de tijd, en door halfuurlijkse telefoontjes. Het inwendige oor was afgestemd op kinderleed. Als je goed luisterde, klonk alles als babygehuil.

Eerst Venetië, in februari, de mist, het koude troebele water – en wonderbaarlijk autovrij. Guy had zich nog nooit zo dicht bij de zon gevoeld; het was alsof hij in een wolk leefde, in een zee van wolken. Maar veel ochtenden waren somber van stemming en lucht (bedompt, belabberd), en leken het best te worden getypeerd door de gekwelde en toeristloze sfeer van de jodenbuurt, of door de zwakke spikkeling aan de onderkant van een brug (waar de bleke vlammen knetterden als statische elektriciteit, kortstondig verraden door een donkerder achtergrond) – of wanneer je verdwaald was in de doolhof van straatjes, tussen de opeenhoping van schoonheden, en je kon vereenzelvigen met Shakespeareaanse liefdesparen, tot het vervloekte geluid van een niesbui door een kantoorraam naar buiten golfde, gevolgd door het gulzig legen van de neus in. een zakdoek, waarna het doffe geratel van een schrijf- of rekenmachine werd hervat.

Op de vijfde dag brak de zon opnieuw onverbiddelijk door. Ze liepen arm in arm door de Zattere, naar de espressobar waar ze elke ochtend tegen een uur of elf een tussendoortje gebruikten. Het licht dartelde op het water, en de zon trof elk paar mensenogen als een bliksemflits. Guy keek omhoog: hij las in de lucht een Openbaring, Venetiaanse stijl. Hij zei:

‘Er kwam daarnet een heel aardige gedachte in me op. Je zou het in versvorm moeten zeggen.’ Hij schraapte zijn keel. ‘Bij voorbeeld zo:

De zon, de zon, de… kliederende zon:

De wolken zijn als putti* in zijn handen!’

Ze liepen verder. Hopes ovale gezicht stond vastberaden. De sappen in haar mondholte maakten zich al gereed voor de tosti ham-en-kaas die ze zo meteen zou verorberen; daarna het notitieboekje, het Amex-gidsje, de koffie met room. ‘Een afschuwelijke woordspeling, geloof ik,’ mompelde Guy. ‘God nog aan toe.’ Een horde toeristen kwam hen tegemoet. Toen ze zich erdoorheen worstelden, Hope voorop, werden hun armen losgerukt. Guy versnelde zijn pas om haar in te halen.

‘De toerísten,’ zei hij.

‘Je moet niet zo zeuren. Dat slaat nergens op. Wat denk je dat je zélf bent?’

‘Ja maar…’

‘Niks te maren.’

Guy begon te stamelen. Hij had zich naar het water gedraaid en rekte vaag ontstemd zijn hals. Hope sloot lankmoedig haar ogen en wachtte.

‘Wacht even, Hope,’ zei hij. ‘Kijk alsjeblieft. Als ik mijn hoofd beweeg, dan beweegt de zon op het water. Mijn ogen hebben er evenveel over te zeggen als de zon zelf.’

‘…Capisco.’

‘Maar dat betekent – voor iedereen hier is de zon anders op het water. Geen twee mensen zien hetzelfde.’

‘Ik wil mijn tosti.’

Ze liep door. Guy treuzelde, wrong zijn handen en zei: ‘Maar dan is het uitzichtloos. Denk je ook niet? Dan is het… volstrekt uitzichtloos.’

En hij fluisterde dezelfde woorden ’s avonds in het hotel, en bleef ze fluisteren, zelfs na hun terugkeer naar Londen, in de kombuis van de slaap, seconden voordat Marmaduke hem wakker mepte. ‘Maar dan is het uitzichtloos… Totaal uitzichtloos.’

Marmaduke, tijdens hun afwezigheid in uitstekende conditie, in het roze of blauw van een blozende jongensgezondheid, werd binnen een paar uur na hun terugkeer dramatisch ziek. Zonder onderscheid liet hij zich in met elk virus, elk uitbroedsel dat het vroege voorjaar hem bracht. Nog herstellende van de bof, reageerde hij rampzalig op zijn laatste kinkhoestprik. De ene griep loste de andere af, als in een estafette. Artsen bezochten hem nu ongevraagd en onbetaald, uit louter beroeps-nieuwsgierigheid. Op dat moment trad er, zonder duidelijke oorzaak (sir Oliver vroeg of hij er een artikel over mocht schrijven), een radicale verbetering op in Marmadukes toestand. Het leek warempel wel of hij zijn ziekelijke ik afschudde als een dode huid of een nutteloos aanhangsel: uit de koortsige larve van de oude Marmaduke ontsprong een gespierd wonderkind met helder oog, roze tong, en (zo bleek alras) een boosaardige inborst. De verandering voltrok zich volkomen onverwacht. Toen Guy en Hope op een dag de deur uit gingen, was de keukenvloer bedekt met de gebruikelijke weerzinwekkende gastro-enteritische derrie; toen ze na de lunch terugkwamen zagen ze Marmaduke met de handen in de zakken door de zitkamer kuieren, gadegeslagen door een stuk of wat sprakeloze kindermeisjes. Hij had nooit gekropen. In plaats daarvan scheen hij te hebben uitgedokterd dat hij veel meer last kon veroorzaken, en zich veel beter kon amuseren, als hij in topconditie was. Het eerste wat hij deed was kappen met zijn middernachtelijke dutje. De Clinches namen nog meer personeel aan, of deden pogingen in die richting. Voor een ziekelijke baby zorgen, dat was te doen; maar een uit de kluiten gewassen, kwaadaardige peuter was een heel ander verhaal. Tot dan toe was de relatie van Guy en Hope, met het kind en met elkaar, vooral paramedisch van aard geweest. Na Marmadukes wedergeboorte werd die relatie, nou ja – paramilitair is het woord niet. Militair is het woord. De enige mensen die ze konden krijgen en die langer dan een uur of twee bleven waren verplegers die door een krankzinnigengesticht de laan uit waren gestuurd. Nu werd het huis bevolkt door een soort brigade van potige oppassers, en door een paar onder de schrammen zittende kindermeisjes en au pairs. Verbijsterd maar niet verbitterd becijferde Guy dat Marmaduke, nu in zijn negende maand, al een kwart miljoen pond had gekost. Ze gingen weer weg.

Ditmaal vlogen ze eerste klas naar Madrid, logeerden drie nachten in het Ritzhotel, huurden toen een auto en reden naar het zuiden. De auto leek krachtig en luxueus genoeg; hij was ongetwijfeld peperduur. (Hope had kritiek op de verzekering. Guy bestudeerde het goudgerande document: ze zouden onder bijna elk voorwendsel met een vliegtuig worden opgehaald.) Maar toen ze op een avond glanzend door de schrale bossen aan de uiterste zuidkust van het schiereiland zoefden, leek een geweldige schok of dreun de motor in één klap bijna te ontmantelen – de brandstoftoevoer, de drijfstangkop? In elk geval was de auto er duidelijk geweest. Tegen middernacht kon Guy hem niet langer duwen. Ze zagen een paar lichtjes: niet veel, en niet helder.

De Clinches vonden onderdak in een primitieve venta. De onbeklede draad van de gloeilamp, de wc-lucht, het krakkemikkige bed – dat alles zorgde ervoor dat Hope al in huilen was uitgebarsten voordat de señora de kamer uit was. De hele nacht lag Guy naast zijn gedrogeerde vrouw te luisteren. Om een uur of vijf, na een pauze die aan Marmadukes dutjes deed denken, maakte het weekendlawaai in de bar, het contrapunt van jukebox en Impacto, uitgeput plaats voor het oorverdovende gekwebbel op het erf – met een klok-klok hier en een woef-woef daar, hier een tjilp, daar een boe, overal een knor-knor. Het ergst, of het dichtst bij, was een imbeciel trompettende haan, een tenor die samen met de alt van de buren een reveil blies dat door merg en been ging. ‘Kukeleku’, stelde Guy vast, was een van de grootste eufemismen aller tijden. Om zeven uur, na een volstrekt ondraaglijke tenorsolo, veerde Hope recht overeind, vloekte welsprekend en vulgair, nam valium in, bracht haar oogmasker aan, en rolde zich weer op, haar gezicht tegen haar knieën gedrukt. Guy glimlachte flauwtjes. Er was een tijd geweest dat hij liefde kon lezen in de gestalte van zijn slapende vrouw; zelfs in de contouren van de dekens kon hij het lezen…

Hij liep naar buiten, het erf op. De haan, de bespottelijke gallo, stond in zijn hok — ja, een paar centimeter van hun kussens – en keek hem aan met soevereine praal. Guy keek terug en schudde traag het hoofd. Tussen al het stof en het afval liepen kippen rond, op hun dooie gemak, ongetwijfeld dienstbaar aan de haan. Wat de twee varkens betreft, dat waren schoften, zelfs naar de maatstaven van het erf. Een donkere halfvolwassen Duitse herder lag te soezen in een oud olievat. De hond bespeurde de aanwezigheid van mensen en schoot overeind, vol rimpels en plooien maar ineens klaar wakker, met gedroogd zand in de lange klem van de kaak, en liep dwangmatig vriendelijk naar hem toe. Het is een vrouwtje, dacht hij: ook aan de ketting. Toen hij het dier begon te aaien raakten ze verstrikt, verstrikt, zo leek het, juist door de beminnelijkheid van de hond, door haar energieke, kronkelende beminnelijkheid.

De nieuwe welvaart strekte zich in pastelklodders uit naar oost en west, maar dit oord bleef arm door de wind. De wind ruïneerde het, bracht het aan de bedelstaf. Net als de haan deed de wind gewoon wat hij altijd doet, zonder zich af te vragen waarom. Warme lucht stijgt op, koude lucht vult de ruimte: vandaar, op de een of andere manier, het rukken en scheuren, de uitzinnige splijtstormen van deze schuurpapierkust. In zijn tennisbroek stapte Guy van de veranda en liep langs de auto (de auto ontweek zijn blik) naar het gehavende kruisbeeldje. Een motorfiets, een gekwelde ezel, vastgeketend aan zijn kar — verder niets.

De lucht was ook leeg, schoongeblazen, een emotieloos Afrika van blauw. Op het strand viel de wind als schuurpoeder op zijn kuiten aan; met een door vochtig zand gepantserd achterwerk aanschouwde Guy de woelige zee, die zich ongastvrij voor hem opende. Guy voelde zich niet sterk en niet zwak, niet dichter bij het leven dan bij de dood, Guy voelde zich vijfendertig. Hij liep door en knipperde nauwelijks met de ogen toen hij de balzakbarrière doorbrak; het was het water dat leek ineen te krimpen en terug te deinzen, afgeschrikt door zijn menselijke aanraking, terwijl hij moeizaam over de glooiende bodem liep, diep ademhaalde, en zich naar voren stortte, in de zwemmersomhelzing van de zee… Twintig minuten later, toen hij met grote stappen terugliep naar het strand, wierp de wind zich met alle kracht op hem, en dol van vreugde zocht het zand zijn ogen en tanden en het onbehaarde plateau van zijn borst. Honderd meter van de weg bleef Guy staan en stelde zich voor dat hij zich gewonnen gaf (het duurt misschien een tijd voor ze me vinden), dat hij op zijn knieën viel en opzij klapte onder het ijzige schot hagel van de lucht.

Hij ging in de rij staan voor koffie in de ontwakende venta. De dochters waren de zaak aan het dweilen; twee mannen, in tegenoverliggende hoeken van het donkere vertrek, converseerden dapper over de hoofden van de meisjes heen. Guy stond rechtop, blootsvoets, zijn huid en haar minutieus bezaaid met glinsterend zand. Een geïnteresseerde vrouw die Guy Clinch met een half oog had bekeken, had hem misschien goedgebouwd, klassiek, en bovenal gezond genoemd; maar zijn knappe uiterlijk had iets zinloos, iets overbodigs; het leek niet aan hem besteed. Guy wist dat. De gedrongen, grofgeschouderde Antonio, die tegen de pilaar naast de deur geleund stond, één hand slap op zijn ronde buik – en die zelfvoldaan aan zijn eigen bloedrode lendendoek dacht, met het fraaie veter-met-kwastjes-effect daar beneden in zijn kruis – zag Guy totaal niet staan. En de zwabberende dochters hadden alleen oog voor Antonio, de zorgeloze, dronken ezelsbeul Antonio en zijn vuurrode onderbuik… Guy dronk de uitstekende koffie en at met olijfolie bevoch tigd brood, buiten op de klapperende veranda. Toen bracht hij een dienblad met eten en drinken naar Hope, die haar masker afrukte maar met gesloten ogen bleef liggen.

‘Heb je al wat bereikt?’

‘Ik heb gezwommen,’ zei hij. ‘Ik ben jarig vandaag.’

‘…Nog vele jaren.’

‘Deze jongeman hier, Antonio, schijnt heel goed met een moersleutel overweg te kunnen.’

‘O ja? De auto is een wrak, Guy.’

Even daarvoor was er buiten op de klapperende veranda iets belachelijks gebeurd. Toen hij op enige afstand een ritmisch gekerm hoorde, had Guy zijn handen naar zijn slapen gebracht, alsof hij de gedachte wilde stilzetten die door zijn hoofd spookte (en hij had ze nooit. Hij had nooit pornografische gedachten). De gedachte was deze: Hope op haar rug, naakt, ruw gebruikt door een vurige Antonio… Guy was daarna met zijn laatste stukje brood het erf opgelopen en had het de ingeblikte hond voorgehouden. (Hij wierp nogmaals een ongelovige blik op de haan, de stomme gallo.) De hond kermde ritmisch, maar toonde geen eetlust. De vervuilde teef met de vriendelijke snuit wilde alleen spelen, stoeien, samen zijn met anderen, en struikelde telkens over haar lijn. Het smerige stuk touw – twee meter lang – maakte Guy verdrietig zoals de Spaanse wreedheid of onverschilligheid hem nooit eerder verdrietig had gemaakt. Hier op het erf, op een door de wind geteisterd leeg stuk kust, waar alleen ruimte en afstand gratis en in ruime mate voorhanden waren – kreeg de hond er helemaal niets van. Zo arm, en dan nog eens arm, dubbel, drievoudig, exponentieel arm. Ik beb het gevonden, dacht Guy (hoewel het woord niet wilde komen, nog niet). Het is… Ik heb het gevonden en het is… Het is…

‘En wat nu?’

‘We kunnen hier toch wel een paar dagen blijven? De zee is lekker warm,’ zei hij, ‘als je er eenmaal door bent. Tot de auto gerepareerd is. Het is interessant.’

Hopes indrukwekkende bijt-radius maakte zich gereed voor het eerste stuk geroosterd brood. Ze wachtte even. ‘Ik kan er niet meer tegen. Je blijft toch wel met beide benen op de grond staan, hè Guy? Hoor eens, we pakken onze biezen. We gaan hier wég.’

En dus werd het zo’n dag waarop je luchtvaartmaatschappijen en consulaten en autoverhuurbedrijven belt in een nachtmerrie van slechte verbindingen en slecht Spaans: die avond, op het helikopterplatform van Algeciras, glimlachte Hope voor het eerst in vierentwintig uur naar Guy. In feite hadden ze bijna alles (tussen de maaltijden en drankjes en zwempartijtjes door) geregeld vanuit de communicatietoren van een zessterrenhotel een eindje verderop aan de kust, een hotel vol rijke oude Duitsers, wier logge vrolijkheid en onaantrekkelijke verschijning (Guy móest het toegeven) hem sterk aan Marmaduke deden denken.

Daarna was het allemaal heel makkelijk geworden: niet duidelijk en niet doelgericht, maar ook niet moeilijk. Guy Clinch zocht in zijn leven naar een dimensie waaruit een nieuwe kracht zou kunnen opbloeien. En zijn leven, vond hij, zat vast, ingeklemd tussen muren. Het was gesloten. Gesterkt door de subtiele en stille variaties in Hopes afkeer, begon hij zijn leven open te gooien. Guy had een baan. Hij werkte voor het familiebedrijf. Dat hield in dat hij voor spek en bonen in een elegant flatje in Cheapside zat en probeerde het razendsnel groeiende, zich aldoor vertakkende veelkoppige monster van het Clinch-geld in de gaten te houden. (Dat geld leek ook op Marmaduke: wat zou het nú weer gaan doen?) Guy ging steeds minder vaak naar zijn werk en liep in plaats daarvan gewoon wat door de stad.

Angst was zijn raadgever. Als alle andere huizen in de boogvormige rij stond ook dat van Guy op enige afstand van de straat, en dat was heel prettig, dat was heel mooi en ruim; maar angst stuurde hem naar plaatsen waar de winkels en flats elkaar gefascineerd verdrongen boven de straat als een menigte rond een berekuil, met gokhallen, afgrijselijke eettenten, soeprijen, opvanghuizen van het Leger des Heils, en het leven werd uitgestald op handkarren, op pingpongtafels, op onthoofde bouwketen — de voodoo en de honger, de dreadlocks en duffels, de Keiths en Kaths van Portobello Road. Natuurlijk was Guy hier al eerder geweest, op zoek naar een scharrelkip of een pak Nicaragua-koffie. Maar nu zocht hij de essentie.

TV EN DARTS, stond op het bord. EN VLIPPERKAST. De eerste keer dat Guy het Zwarte Kruis binnenstapte was hij een man die door de zwarte deur van zijn angst ging… Hij overleefde het. Hij leefde. De tent was haveloos en ongevaarlijk in het noordelijke licht: een groepje lefgozers en rasta’s die pool speelden boven het klamme groene laken, de tinachtige bleekheid van de blanken (ze leken weggelopen uit een oorlogsreportage), de kwetterende fruitautomaten, de dampende broodjesopwarmer. Guy vroeg om een drankje met de enige stem die hij had: hij veranderde niets aan zijn haar of zijn accent; hij droeg geen sensatiekrant onder de arm, opengeslagen op de paardesportpagina. Met een glas halfzoete witte wijn liep hij naar de flipperkast, een oude Gottlieb, versierd met figuren uit 1001 Nacht (verleidster, duivel, held, maagd) – Oog van de Tijger. Oog van de Tijger… Een verlopen Ierse jongen stond op enkele centimeters afstand en fluisterde in Guys oor wie is de baas wie is de baas, zo lang als hij dat nodig scheen te vinden. Als Guy opkeek, staarde een weerzinwekkende pubveteraan, het gezicht deinend op de ingeblikte rockmuziek, hem bitter aan, zoals de oude man voor wie je stopt bij het zebrapad en die langzaam oversteekt, met onverminderde argwaan: geen vergeving, nooit. De onbegrijpelijke aantijgingen van een hevig bezweet zwart meisje werden ten slotte tot zwijgen gebracht met een biljet van vijf pond. Guy bleef een halfuur, en vertrok. Hij nam zoveel angst mee naar buiten dat er bij ieder bezoek minder van over moest blijven. Maar als hij ’s avonds zou gaan, dan lag het wel even anders.

Keith was de sleutel: Keith, en zijn pubcharisma. Keith was de pub- kampioen. Hij was de luidruchtigste, hij brulde het hardst om meer drank, gebruikte het grofste geweld tegen de fruitautomaat, was het best in darts – een dartsgeweldenaar in het Zwarte Kruis… Het was duidelijk dat Keith iets moest doen met Guy, die veel te afwijkend was om met rust gelaten te worden, met zijn pub-anticharisma. Keith moest hem afwijzen, vriendschap met hem sluiten, hem in elkaar slaan. Hem vermoorden. Daarom deed hij op zekere dag zijn darts in het etui, liep de hele bar door (stamgasten vroegen zich af wanneer het zou gebeuren), leunde met opgetrokken wenkbrauw en tong tussen de tanden over de flipperkast, en bestelde een drankje voor Guy. De heupzak, de opgerolde bankbiljetten. In het huis van Keith waren vele woningen. De hele pub schudde van stilzwijgende bijval.

Proost, Keith! Daarna hoorde Guy erbij. Hij kwam met zwierige stap binnen en noemde de barkeepers bij de naam: God, of Pongo. Daarna hoefde hij geen drankjes meer te kopen voor de zwarte meisjes, en geen drugs meer van de zwarte jongens. De heroïne, de versneden coke, de Temazepam, de dihydrocodeïne had hij altijd geweigerd; hij scheepte ze af met kleine drugsaankopen. Hij nam de hasj en de weed mee naar huis en spoelde ze door de afvalverwerker; hij gooide het spul niet in de goot, uit angst dat een kind of een hond het zou vinden, een onnodige voorzorgsmaatregel want de hasj was geen hasj en de weed was gewoon gras… Nu kon Guy in de bedompte warmte van de pub zitten, en toekijken. Wat het leven hier kenmerkte was de ongelooflijke snelheid: mensen groeiden op en werden oud binnen het bestek van één week. Net als de planeet in de twintigste eeuw, met zijn fantastische coup de vieux. Hier in het Zwarte Kruis was de tijd een metrotrein waarvan de bestuurder in elkaar gezakt op de dodemansknop lag, en die alle stations voorbijraasde. Guy had altijd gedacht dat hij op zoek was naar het leven. Maar het moet de dood zijn geweest die hij zocht – of het besef van de dood. Een open oog voor de dood. Ik heb het gevonden, dacht hij. Het is laaghartig, het is ernstig, het is mooi, het is armzalig; het maakt aanspraak op elke kwalificatie, elk adjectief dat je maar kunt bedenken.

Dus toen Nicola Six op een dag vol donder het Zwarte Kruis binnenkwam en aan de bar ging staan en haar sluier omhoogdeed – was Guy klaar. Hij stond open voor alles.

‘Trut,’ zei Keith terwijl hij zijn derde dart liet vallen.

Omdat het een dart was, een klein projectiel van plastic en wolfraam, viel het onder invloed van de zwaartekracht pijlsnel naar het middelpunt van de aarde. Maar de voortgang werd onderbroken door Keiths linkervoet, die slechts werd beschermd door het gerafelde weefsel van een goedkope sportschoen: je kon de kleine roos van bloed zien. Maar er was die dag nog een andere darter of pijltjeswerper in het Zwarte Kruis; misschien wel die lachende putto, verscholen in de voorstelling op de flipperkast, tussen de sinbads en sirenen, de kobolden en kabouters. Oog van de Tijger! Toen hij haar groene ogen zag, en de breedte van haar mond, zocht Guy met graaiende vingers troost en steun bij de zijkanten van de flipperkast. De bal vloog uit. Waarna stilte.

Ze schraapte haar keel en vroeg iets aan Godfrey de barman, die zijn hoofd bedenkelijk scheef hield.

Toen ze zich omdraaide om weg te gaan bemoeide Keith zich ermee: hij kwam hinkend op haar af, met zijn onbetrouwbare glimlach. Guy keek verwonderd toe. Keith zei:

‘Weinig kans. Ze verkopen hier geen Franse saffies, schat. Kejje vergeten. Hier? Weinig kans. Carlyle!’

Een zwarte jongen verscheen, hijgend, triomfantelijk, alsof hij zijn opdracht al had uitgevoerd. Keith gaf hem instructies en het verfrommelde vijfje, draaide zich om en nam haar taxerend op. De dood was niet nieuw in het Zwarte Kruis, hij was alledaags, dertien in een dozijn; maar op maat gemaakte rouwkledij, hoeden, sluiers? Keith zocht in zijn hersenpan, en zo te zien ook in zijn mond, naar een toepasselijke volzin. Ten slotte zei hij: ‘Sterfgeval zeker? God? Geef ’r een cognac. Is ze wel an toe. Geen naaste familie zeker?’

‘Nee. Geen naaste familie.’

‘Hoe heet je, lieverd?’

Ze noemde haar naam. Keith kon zijn oren niet geloven.

‘Sex!’

‘S-i-x. De naam is Six.’

‘Sieks! Rustig maar, Nicky. We krijgen hier allerlei volk. Hé, maat. Guy…’

Nu kwam Guy in haar krachtveld. Gebiologeerd stelde hij vast dat er inderdaad een streep donker dons boven haar mond liep. Je zag zulke vrouwen soms aan de bar van schouwburgen en concertzalen, in bepaalde restaurants, in vliegtuigen. Je zag ze niet in het Zwarte Kruis. Ze zag er ook uit alsof ze elk moment kon flauwvallen. ‘Hoe maakt u het?’ zei hij (vanuit zijn ooghoek zag hij Keith langzaam knikken), en stak zijn hand uit in de richting van de zwarte handschoen. ‘Guy Clinch.’ Zijn vingers hoopten op de ampères van de herkenning, maar alles wat hij waarnam was een gladde zachtheid, een vochtig gevoel dat iemand anders misschien had voorbereid. De kleine Carlyle stormde het café binnen.

‘Ik wil deze drankjes betalen,’ zei ze terwijl ze een handschoen uittrok. De hand die nu het cellofaan openscheurde had vijf aangevreten vingertoppen.

‘Ik trakteer,’ zei Keith.

‘Ik veronderstel,’ zei Guy, ‘ik veronderstel dat dit bij wijze van rouwbetoon is.’

‘Geen familie?’ vroeg Keith.

‘Gewoon een vrouw voor wie ik vroeger gewerkt heb.’

‘Jong?’

‘Nee nee.’

‘Evenzogoed siert het je,’ vervolgde Keith. ‘Een beetje respect. Al is het maar voor een ouwe taart. Staat ons allemaal te wachten niewaar.’

Ze praatten verder. Met een heftig gebaar van zelfverwijt bestelde Guy nieuwe drankjes. Keith boog zich mompelend naar voren, de handen in een kommetje, om Nicola’s tweede sigaret aan te steken. Maar deze handeling werd snel beëindigd of afgebroken; ze liet haar sluier neer en zei: ‘Dank je wel. Dat was heel vriendelijk van je. Tot ziens.’

Guy keek haar na, net als Keith: de fijne welving van de enkels, de kracht en openhartigheid van de heupen; en die holronde lijn van de strakke zwarte rok, in het indrukwekkende benedendeel.

‘Buitengewoon,’ zei Guy.

‘Ja, niet gek,’ zei Keith terwijl hij zijn mond met de rug van zijn hand afveegde (want hij ging er ook vandoor).

‘Je gaat toch niet…’

Keith draaide zich waarschuwend om. Zijn blik viel op de hand, Guys hand (hun eerste contact), die zijn onderarm zachtjes vasthield. De hand verslapte en viel omlaag.

‘Alsjeblieft, Keith,’ zei Guy met een flets lachje. ‘Ze komt net van een begrafenis.’

Keith nam hem van hoofd tot voeten op. ‘Het leven gaat door niewaar,’ zei hij, luchthartig als altijd. Hij trok zijn windjack recht en snoof manhaftig. ‘Ze droomt ervan,’ zei hij alsof hij tegen de straat buiten sprak. ‘Ze vraagt erom. Smeekt erom.’

Keith drong zich door de zwarte deuren. Guy aarzelde een moment, een pubmoment, en volgde hem toen.

Die avond in Lansdowne Crescent, om kwart voor negen, nog maar enkele minuten verwijderd van zijn twaalfurig samenzijn met Marmaduke, zat Guy op de tweede sofa in de tweede zitkamer met een uitzonderlijk tweede drankje en dacht: Hoe zal ik ooit iets weten te midden van als de trampolinespringer wanneer hij terugvalt naar de aarde en de zwaartekracht. De aarde raken met je gewicht – alleen maar raken. God, stel ons bloot aan gevaar, neem weg ons vulsel en onze ruimte.

Ik keek ze na.

Keith verliet na Nicola het Zwarte Kruis. Guy volgde Keith. Had ik Guy toen maar gevolgd – maar dit was in het prille begin, voordat ik me echt in de zaak ging verdiepen.

Ik begin een veelbelovend ritme te ontwikkelen. Ik kan een hoofdstuk voltooien in twee dagen, zelfs met inbegrip van al het veldwerk dat ik buiten de deur moet verrichten. Om de derde dag doe ik nog meer veldwerk, en vul huiverend en handenwrijvend mijn notitieboekje. Ik schrijf. Ik ben een schrijver… Misschien om wat tegenwicht te bieden aan de kolossale omvang van Mark Aspreys oeuvre heb ik mijn twee vorige publikaties voor me op het bureau gelegd. Memoires van een luisteraar. Bij geruchte. Door Samson Young. Ik. Ja, jij. Een gewaardeerd stilist, in mijn geboorteland Amerika. Mijn memoires, mijn journalistieke werk, geprezen om hun eerlijkheid, hun waarheidsgetrouwheid. Ik ben niet zo’n opgewonden type dat de helft verzint. Dat de werkelijkheid een handje helpt. Ik kan verfraaien, ik kan me bepaalde vrijheden veroorloven. Maar het bedenken van de kale feiten van (bijvoorbeeld) een mensenleven gaat mijn krachten verre te boven.

Waarom? Ik denk dat het misschien iets te maken heeft met het feit dat ik zo’n aardige vent ben, van nature. Hoe het ook zij, op dit ogenblik gedraagt de werkelijkheid zich volmaakt, en niemand zal iets merken.

Ik ben zo opgetogen over de eerste drie hoofdstukken, dat het me de grootste moeite kost om ze niet meteen op te sturen – of zelfs te faxen – naar Missy Harter, van Hornig Ultrason. Er zijn anderen die ik zou kunnen benaderen. Uitgevers informeren geregeld naar mijn eerste roman. Uitgevers dromen ’s nachts van mijn eerste roman. Ik ook. Ik word oud, en in een ongewoon tempo. Missy Harter heeft natuurlijk altijd het hardnekkigst aangedrongen. Misschien bel ik haar. Ik heb de aansporing nodig. Ik heb de stimulans nodig. Ik heb het geld nodig.

Keith kwam vanmorgen langs. Ik weet bijna zeker dat hij een inbraak voorbereidt, want het huis staat vol met draagbare prullaria.

Hij wilde de videorecorder gebruiken. Natuurlijk heeft hij zelf een videorecorder; hij heeft er waarschijnlijk tientallen, hier of daar. Maar dit, zei hij, was iets bijzonders. Toen haalde hij een plastic cassette te voorschijn. Op de voorkant stond de naakte torso van een man; het onderste deel werd aan het gezicht onttrokken door twee afzonderlijke cascades van dicht blond haar. Op de sticker stond £ 189,99.

De band heette Scandinaviërs doen het met hun mond. Die titel bleek juist – zelfs raak gekozen. Ik ging een poosje naast Keith zitten en keek naar vijf mannen van middelbare leeftijd aan een tafel, die Deens of Zweeds of Noors spraken zonder ondertitels. Af en toe kon je een woord verstaan. Radiotherapie. Handicaptoilet. ‘Waar is de afstandsbediening?’ vroeg Keith bars. Hij had de snelzoektoets nodig. We vonden de afstandsbediening maar hij deed het niet. Keith moest de hele film uitzitten: een educatieve rolprent, neem ik aan, over het leiden van een ziekenhuis. Ik sloop naar de studeerkamer. Toen ik terugkwam zaten de vijf oude heren nog steeds te praten. Na de aftiteling stopte de band. Keith keek naar de vloer en zei: ‘Vuile klóótzak.’

Onder andere om hem wat op te vrolijken meldde ik me bij Keith aan voor dartlessen. Zijn tarieven zijn niet mals.

Ook ik heb behoefte aan de snelzoektoets. Maar ik moet alles laten gebeuren in het tempo dat zij kiest. Ik kan hoofdstuk 4 wat op lengte brengen met Keiths seksuele bekentenissen (smerig, gedetailleerd en onstuitbaar), die, in dit stadium, goud waard zijn.

Het kostte geen enkele moeite om Guy Clinch neer te zetten, te vormen, te ontwikkelen. Dat geld was schandelijk snel verdiend. Opnieuw uitgesproken makkelijk.

Omdat ik wist dat Keith ergens anders was (bezig een bejaarde weduwe op te lichten – ook prachtmateriaal), posteerde ik me in het Zwarte Kruis, in de hoop dat Guy zou komen. Voor het eerst zag ik een grappig bedoeld bordje achter de bar: NIET VLOEKEN GVD. En wat moet dat kleed op de vloer? Waar heb je in dit soort tenten een vloerkleed voor nodig? Ik bestelde een jus d’orange. Een van de zwarte jongens – hij noemde zichzelf Shakespeare — keek me aan, hartelijk óf minachtend. Shakespeare is verreweg de minst welvarende van alle negers in het Zwarte Kruis. De landlopersjas, de plastic schoenen, de nooit-gewassen dreadlocks. Hij is de plaatselijke sjamaan: hij heeft een religieuze opdracht. Zijn haar lijkt op een uien-bhaji. ‘Probeer je te minderen, man?’ vroeg hij traag. Ik moest het hem een keer of vier laten herhalen voor ik het begreep. Zijn harsachtige gezicht toonde geen ongeduld. ‘Ik drink niet,’ zei ik tegen hem. Hij stond paf. Natuurlijk was geheelonthouding, zo populair in Amerika, hier nooit meer dan een bevlieging geweest. ‘Echt waar,’ zei ik. ‘Ik ben joods.’ … Een hele sensatie om zoiets te zeggen in een kroeg vol zwarten. Stel je eens voor dat je dat in Chicago zegt, of in Pittsburgh. Stel je voor dat je het in Detroit zegt. ‘Wij drinken niet veel.’ Geleidelijk vulden Shakespeares ogen zich met plezier, alsof ze met een knop werden bestuurd; zijn ogen waren zo te zien minstens even koortsig, even bloederig als de mijne. Een van de pijnlijke kanten van mijn ziekte: hoewel mijn toestand aanspoort, zo niet dwingt, tot een rustig en regelmatig leven, zie ik er, dóór die ziekte, uit als Caligula na een bijzonder zwaar jaar. Tja, met al die wijn en die slavinnen en zo, met al die verfijnde straffen en flitsende martelingen die ik heb toegediend… ‘Alles zit in de ogen, man,’ zei Shakespeare. ‘Alles zit in de ogen.’

Toen kwam hij binnen – Guy – met zwierig blond haar en zwaaiende regenjas. Ik keek toe hoe hij een drankje bemachtigde en zich over de flipperkast boog. Zelfvoldaan verwonderde ik me over zijn doorzichtigheid, zijn trillende, schrikachtige doorzichtigheid. Toen ging ik naast hem staan, legde mijn muntstuk op het glas (zo wil de flipperetiquette het), en zei: ‘Een spelletje dubbel?’ Op zijn gezicht: een routineuze siddering van angst, daarna openheid; daarna voldoening. Ik imponeerde hem met mijn flipperkennis: stille vijf, dubbelflip, schouder-check enzovoort. We waren toch al praktisch vrienden omdat we ons beiden hadden gekoesterd in de zon van Keiths bescherming. En bovendien was hij totaal wanhopig, zoals velen van ons tegenwoordig. Als je niets te doen hebt in een moderne stad (en als je niet aan de grond zit en op straat zwerft), is het moeilijk om mensen te vinden om niets mee te doen. We wandelden samen naar buiten en liepen een poosje door de Portobello Road, en toen – zijn het geen schatten, die Engelsen – nodigde hij me bij hem thuis op de thee.

Eenmaal in het reusachtige huis zag ik nieuwe invasiemogelijkheden. Ik zag landingsplaatsen en bruggehoofden. Zijn enge vrouw Hope had ik al snel onschadelijk gemaakt; ik leek dan misschien een stuk stront dat Guy uit de pub had meegebracht (onder zijn schoenzool), maar met een snelle mediababbel en wat Manhattanroddels had ik haar algauw in het gareel. Ik maakte kennis met haar kleine zusje, Lizzyboo, en bekeek haar aandachtig om te zien of ik haar een toekomst kon bieden. Maar misschien is de huidige au pair meer mijn type: een eend-achtig schepsel, niet jong, met een veelbelovend lege gelaatsuitdrukking. Wat het dienstmeisje, Auxiliadora, betreft: ik liet er geen gras over groeien en nam haar meteen in dienst voor het appartement…

Ik zeg het met tegenzin, maar Mark Asprey was de sleutel. Iedereen was, om de waarheid te zeggen, wild enthousiast toen ik me liet ontvallen dat ik iets met de grote man te maken had. Hope en Lizzyboo waren naar zijn nieuwste West End-kassucces geweest: De bokaal. Het stuk gaat momenteel op Broadway, in aanwezigheid van Asprey zelf. Toen ik haar op slome toon vroeg of ze had genoten, zei Lizzyboo: ‘Ik heb zelfs gehuild. Ik heb zelfs twee keer gehuild.’ Guy kende Aspreys werk niet maar zei vol verbazing, alsof hij in zichzelf sprak: ‘Als je toch eens zó’n schrijver was. Gewoon gaan zitten en het allemaal opschrijven.’ Ik bedwong de aanvechting om mijn eigen twee boeken te noemen (die geen van beide een Engelse uitgever hebben gevonden. Dat zal ik ze betaald zetten. Ja, het doet nog steeds pijn. Het snijdt me nog steeds door de ziel).

De prulschrijver herkent meestal zijn soortgenoten. Toen we alleen in de keuken waren, vroeg Guy wat ik deed en ik vertelde het hem. Ik legde de nadruk op mijn contacten met diverse literaire tijdschriften en zoog een functie als literair adviseur bij Hornig Ultrason uit mijn duim. Ik kan verzinnen: ik kan liegen. Waarom kan ik dan niets verzinnen? Guy zei: ‘Echt waar? Wat interessant.’ Ik vuurde een soort drukgolf op hem af; en ik wreef duim en wijsvinger onder tafel langs elkaar toen hij zei: ‘Ik heb ook een paar dingetjes geschreven…’ ‘Wat goed.’ ‘Een paar verhalen. Uitgewerkte reisnotities, eigenlijk.’ ‘Daar zou ik graag eens naar willen kijken, Guy.’ ‘Het is verder niks bijzonders.’ ‘Laat het oordeel nou maar aan mij over.’ ‘Het is nogal autobiografisch, ben ik bang.’ ‘O,’ zei ik. ‘Dat geeft niet. Maak je dáár maar geen zorgen over.’

‘Laatst, in dat café,’ vervolgde ik, ‘is Keith die vrouw toen nog achternagegaan?’

‘Jazeker,’ zei Guy onmiddellijk. Onmiddellijk, omdat Nicola al aanwezig was in zijn gedachten. En omdat liefde zich met de lichtsnelheid voortbeweegt. ‘Er is niets gebeurd. Hij heeft alleen maar met haar gepraat.’

Ik zei: ‘Keith heeft me wat anders verteld.’

‘Wat dan?’

‘Doet er niet toe. Keith is een leugenaar, Guy… Wat is er gebeurd?’

Even later kreeg ik het kind te zien. Jezus.

Ik lijk op een vampier. Ik kan nergens binnengaan voordat ik over de drempel word genood. Maar ben ik eenmaal binnen, dan blijf ik hangen.

En kom terug wanneer ik zin heb.

Wat een fraaie symmetrie. Alle drie de personages hebben me iets geschonken wat ze zelf hebben geschreven. De folder van Keith, de dagboeken van Nicola, de verhalen van Guy. Dingen die zijn geschreven om uiteenlopende redenen: zelfverheffing, zelfbeschouwing, zelfexpressie. Het eerste gratis aangeboden, het tweede aan het toeval overgelaten, het laatste vleiend verworven.

Feitenmateriaal. Wat ben ik eigenlijk aan het schrijven? Een documentaire? Wat de artistieke kwaliteiten betreft, de verbeeldingsvolle weergave van het leven, wint Nicola het. Ze overtreft ons allemaal.

Ik moet in hun huizen zien te komen. Bij Keith wordt dat lastig, zoals alles bij hem. Waarschijnlijk schaamt hij zich voor de plaats waar hij woont, en waarschijnlijk terecht. Hij hanteert op dat punt vermoedelijk een vaste regel – Keith, met zijn hardnekkigheden, zijn imbecielen-etiquette, zijn criminele leefregels, zijn fanatieke, sentimentele merkvastheid. Bij Keith wordt het uiteraard lastig.

Met het slachtoffer heb ik een brutaal plan. Het doet de waarheid geen geweld aan, en ik móet de waarheid hebben. Guy is redelijk betrouwbaar; zijn dromerige neiging tot overschatten en zijn selectieve blindheid kan ik incalculeren. Maar Keith is een leugenaar, en ik moet alles wat hij me vertelt dubbel of driedubbel natrekken. Er is gewoon geen tijd meer om genoegen te nemen met minder dan de waarheid.

Ik moet in hun huizen zien te komen. Ik moet in hun hoofden zien te komen. Ik moet dieper gaan – o, dieper.

We hebben allemaal dagen van zon en onweer meegemaakt die ons deden beseffen wat het betekent om op een planeet te leven. Maar de recente uitbarstingen gaan een stap verder. Zij doen ons beseffen wat het betekent om in een zonnestelsel, in een melkwegstelsel te leven. Ze doen ons beseffen – en ik word bijna misselijk terwijl ik deze woorden opschrijf – wat het betekent om in een heelal te leven.

Vooral de storm. De storm raast door de stad, hij raast over het eiland, als een voorbode van een nog veel verschrikkelijker natuurgeweld. In de afgelopen weken heeft de storm het leven gekost aan negentien mensen, en aan drieëndertig miljoen bomen.

En nu, bij het vallen van de avond, schudden de bomen voor mijn raam het hoofd als discogangers in het flitslicht van het nachtleven, lang geleden.

* putti: in het Engels een woordspeling met ‘putty’, Ned. ‘was’ (in figuurlijke zin), putti (It.): engeltjes, cupidootjes (vooral op schilderijen uit de renaissance).

4 DE DOODLOPENDE STRAAT

‘Ze droomt ervan. Ze vraagt erom. Smeekt erom.’

Keith baande zich een weg naar de uitgang van het Zwarte Kruis en maakte zich op voor actie, daar op het stenen stoepje, onder het bord. TV EN DARTS. Hij keek naar rechts, hij keek naar links; hij gromde. Daar was ze. Daar was Nicola Six. Ze stak scherp en inktzwart af tegen de pasteltinten van het marktgewoel. Doelloos liep ze langs de kraampjes te dwalen, te dwalen. Als de gedachte bij Keith was opgekomen dat Nicola op hem wachtte of hem probeerde te lokken, dat hij een rol speelde in haar plannen, zou hij dat idee hebben weggewuifd. Maar er lag een nadrukkelijke uitnodiging besloten in de doelloosheid waarmee ze daar liep, in het trage verplaatsen van haar gewicht in de strakke zwarte rok. Heel even had Keith het rare idee dat Nicola hem in de gaten hield; maar dat kon niet kloppen, want Keith hield Nicola in de gaten, en Nicola had zich niet omgedraaid. Iets trok hem vooruit. Ze lokt me, dacht hij, en hij begon haar te volgen. Uitzonderlijke schoonheid, maar vaag beschikbaar: dat was, grofweg, wat Nicola’s verschijning in het Zwarte Kruis aan Keith had meegedeeld. Maar hij kende de aard – het type – van de beschikbaarheid niet. Keith liet een hete boer. Hij ging het uitzoeken.