Vreemde dromen lokken de held uit De jacht op het verloren schaap terug naar het Dolfijnenhotel. Een weerzien met de mysterieuze Schaapman leidt tot bizarre ontmoetingen met een aantrekkelijke maar nerveuze receptioniste, een eenarmige Amerikaanse dichter, een nukkig tienermeisje, een gefrustreerde acteur, een betoverende callgirl en een zelfvoldane schrijver (Hiraku Makimura). Hoe zijn ze allemaal met elkaar verbonden? En waarom vallen er steeds meer dodelijke slachtoffers?

==

De Japanse schrijver Haruki Murakami (1949) schreef onder andere de romans De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren, Kafka op het strand en zijn magnum opus, de trilogie 1q84. Zijn werk wordt in meer dan 40 landen uitgegeven en is bekroond met diverse internationale prijzen.

==

‘De vrolijkste roman van het omvangrijke oeuvre. [...] Duizelingwekkende diepgang en zelfrelativering maken de roman voortreffelijk.’ – Het Financieele Dagblad

Van Haruki Murakami verschenen eveneens

==

Ten zuiden van de grens

De jacht op het verloren schaap

Hard-boiled Wonderland en het einde van de wereld

De opwindvogelkronieken

Spoetnikliefde

De olifant verdwijnt

After Dark

Kafka op het strand

Norwegian Wood

Na de aardbeving

Waarover ik praat als ik over hardlopen praat

Blinde wilg, slapende vrouw

1q84

Slaap

Kangoeroecorrespondentie

De broodjesroofverhalen

De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren

Haruki Murakami

Dans dans dans

Vertaald uit het Japans door Luk Van Haute

==

==

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van de Stichting Fonds voor de Letteren en van het Vlaams Fonds voor de Letteren

==

==

© 1988 Haruki Murakami

© 2008 Nederlandse vertaling Luk Van Haute

Oorspronkelijke titel Dansu dansu dansu

Oorspronkelijke uitgave Kodansha, Tokyo

Omslagontwerp Vruchtvlees

E-book Perfect Service, Schoonhoven

==

ISBN 978 90 254 4260 6

NUR 302

==

Dit e-book werd gemaakt op basis van de negende druk, 2014, isbn 978 90 254 4347 4

==

www.murakami.nl

www.atlascontact.nl

1
Maart 1983

Ik droom vaak van het Dolfijnenhotel.

In die dromen maak ik daar deel van uit. Ik bedoel, ik maak er letterlijk deel van uit, als een soort aanhoudende toestand. De dromen vertonen een duidelijke continuïteit. De proporties van het Dolfijnenhotel zijn vertekend. Het ziet er heel langgerekt uit, zodat het eerder op een lange overdekte brug lijkt dan op een hotel. Die brug strekt zich uit van de oertijd tot het einde van het heelal. En daar maak ik dus deel van uit. Iemand laat er tranen vloeien. Tranen om mij.

Het hotel heeft mij in zich opgenomen. Ik kan duidelijk de hartslag en de warmte ervan voelen. In mijn dromen ben ik opgegaan in het hotel.

Ziedaar mijn dromen.

==

Ik word wakker en vraag me af waar ik ben. Ik denk het niet alleen, ik stel mezelf ook echt hardop de vraag: ‘Waar ben ik?’ Het is echter een zinloze vraag. Onnodig hem te stellen, het antwoord is al bekend. Dit is mijn leven. Mijn bestaan. Een aanhangsel van het werkelijke wezen dat ik ben. Een handjevol omstandigheden, zaken, toestanden die, hoewel ik me niet meteen herinner er toestemming voor te hebben gegeven, onopgemerkt mijn eigenschappen zijn gaan uitmaken. Af en toe slaapt er een vrouw naast me. Maar meestal ben ik alleen. Het geraas van de autosnelweg die vlak tegenover mijn flat loopt, het whiskyglas naast mijn hoofdkussen (er zit nog een bodempje van vijf millimeter in), en het vijandige – of misschien gewoonweg onverschillige – stoffige ochtendlicht. Soms regent het. Wanneer het regent, blijf ik gewoon in bed liggen suffen. De whisky die nog in het glas zit, drink ik op. En terwijl ik naar de regendruppels die van de dakrand vallen staar, denk ik aan het Dolfijnenhotel. Ik probeer langzaam mijn ledematen te strekken. Daarmee zoek ik bevestiging dat ik gewoon mezelf ben, dat ik nergens in ben opgegaan. Ik maak nergens deel van uit. Maar ik herinner me nog wel de gewaarwording van de droom. Als ik daar mijn hand probeer uit te strekken, beweegt het totaalbeeld waar ik deel van uitmaak mee. Het reageert als het mechanisme van een vernuftige constructie die op water draait, radertje voor radertje, langzaam en behoedzaam, stap voor stap met slechts een minimum aan geluid. Als ik mijn oren spits, kan ik net horen in welke richting het zich voortbeweegt. Met mijn gespitste oren vang ik ook iemands zachte gesnik op. Een heel zacht gesnik, hoorbaar van ergens in de duisternis. Er huilt iemand om mij.

==

Het Dolfijnenhotel bestaat echt. Het staat in een troosteloze uithoek van de stad Sapporo. Enkele jaren geleden heb ik er een week gelogeerd. Hoe lang geleden is dat intussen? Voor de duidelijkheid zal ik proberen het me te herinneren. Vier jaar. Nee, vierenhalf om precies te zijn. Ik was toen nog in de twintig. Ik verbleef er samen met een jonge vrouw. Zij had het hotel uitgekozen. Zij had voorgesteld er de nacht door te brengen. ‘Hier moeten we logeren,’ had ze gezegd. Als zij er niet op had aangedrongen, zou het waarschijnlijk nooit in me opgekomen zijn om in het Dolfijnenhotel te verblijven.

Het was een armoedig hotelletje, en buiten ons waren er vrijwel geen andere gasten te bespeuren. De hele week van mijn verblijf heb ik misschien twee of drie mensen in de lobby gezien, meer niet, en ik weet niet eens zeker of die in het hotel kwamen overnachten. Maar hier en daar ontbrak er een sleutel op het bord bij de receptie, en dus vermoed ik dat wij niet de enige gasten waren. Veel waren het er niet, maar toch een paar. Nu ja, als je ergens in een grote stad een bord met hotel ophangt, en je nummer staat in de Gouden Gids, dan is het nogal onwaarschijnlijk dat er helemaal niemand komt opdagen. Maar goed, de weinige andere gasten die er dan al waren, moeten verdomd stil en schuw geweest zijn. Wij kregen hen nagenoeg niet te zien, hoorden hen verder niet, en merkten ook niets van hun aanwezigheid. De positie van de sleutels op het bord was het enige dat van dag tot dag een beetje veranderde. Misschien slopen ze als schimmige schaduwen met ingehouden adem langs de muren van de gang. Zo nu en dan weerklonk het bijna bedeesde geratel van de op- en neergaande lift. Wanneer dat geluid stopte, woog de stilte nog zwaarder dan voorheen.

Een vreemd hotel was het in elk geval.

Het deed me denken aan een doodlopend straatje in de biologische evolutie. Genetische regressie. Een parasiet die onomkeerbaar in de verkeerde richting evolueert. Een verweesd wezen, waarvan de ontwikkelingsvector is verdwenen, doelloos en verlamd in de schemer van de geschiedenis. Een verdronken vallei in de tijd. Dat was niemands schuld. Het ging er niet om wie iets verkeerds had gedaan, en evenmin om wie redding kon brengen. Om te beginnen hadden ze daar nooit een hotel moeten bouwen. Met die blunder was het allemaal begonnen. Vanaf de eerste stap zat het allemaal fout. De eerste hemdsknoop was verkeerd geknoopt, en daardoor was alles onherroepelijk in de war gestuurd. Pogingen om de verwarring te corrigeren, leidden alleen maar tot nieuwe brokjes verwarring. En als gevolg daarvan ging alles er stilaan vervormd uitzien. Als je iets aandachtig wilde bekijken, boog je heel spontaan je hoofd een paar graden opzij. Dat soort vervorming. ‘Opzij buigen’ is eigenlijk te sterk uitgedrukt, het ging slechts om een licht schuine stand, zodat het niet echt kwaad kon en het ook niet speciaal onnatuurlijk aanvoelde. Misschien zou je er uiteindelijk zelfs aan wennen wanneer je er langere tijd verbleef, maar toch bleef de vervorming wat irritant (als je aan zoiets gewend raakte, zou het trouwens best kunnen dat je de normale wereld ook met een scheef hoofd ging bekijken).

==

Zo’n hotel was het Dolfijnenhotel. En dat het niet normaal was – dat dat hotel na een opeenstapeling van verwarringen zijn verzadigingspunt zou bereiken en in de afzienbare toekomst helemaal opgeslokt zou worden door de grote draaikolk van de tijd – dat kon iedereen zo zien. Het was een triestig hotel. Het was zo triestig als een van decemberregen doorweekte zwarte hond met slechts drie poten. Natuurlijk, in de wereld is er geen gebrek aan triestige hotels, maar het Dolfijnenhotel was toch nog een tikkeltje anders. Het Dolfijnenhotel was conceptueel triestig. Dat maakte het des te droever.

Het spreekt voor zich dat, behalve een onwetende gast die er per ongeluk binnenstapt, nauwelijks iemand zo’n hotel zou uitkiezen om er te overnachten.

‘Dolfijnenhotel’ was trouwens niet de officiële naam. Eigenlijk heette het ‘Dolphin Hotel’, maar omdat het beeld dat die naam bij me opriep zo ver verwijderd was van de concrete werkelijkheid (de naam Dolphin Hotel doet me denken aan een resorthotel, wit als een met suiker geglazuurd gebakje, ergens aan de Egeïsche Zee) noemde ik het persoonlijk Dolfijnenhotel. Bij de ingang hing een koperen plaat met daarin dolphin hotel gegraveerd. Als zo’n aanduiding er niet had gehangen, zag je volgens mij niet dat het een hotel was. Zelfs mét het uithangbord leek het er amper op. Als het al ergens op leek, dan op een sjofel museum. Het soort bijzonder museum waar mensen met bijzondere interesses binnenglippen om bijzondere stukken te bekijken.

Maar als mensen die indruk hadden van het Dolfijnenhotel, betekende dat helemaal niet dat hun verbeelding met hen op de loop ging. In feite fungeerde een deel van het Dolfijnenhotel wel degelijk als museum.

Wie zou er in zo’n hotel logeren? Een hotel dat gedeeltelijk dienstdeed als bizar museum? Een hotel waarvan de donkere gangen waren volgestouwd met opgezette schapen, bestofte pelzen, beschimmelde documenten en oude, bruin verkleurde foto’s? Een hotel waaraan als opgedroogde modder massaal onvervulde verlangens vastklitten?

Alle meubels waren verbleekt, alle tafels kraakten, geen van de deuren sloot goed. De vloerbedekking op de gang was versleten, de gloeilampen gaven niet meer af dan een zwak schijnsel. De stoppen van de wastafels waren verwrongen, zodat het water er niet goed in bleef staan. Het gekuch waarmee de zwaarlijvige schoonmaakster (haar benen deden me aan olifantenpoten denken) door de gangen liep, voorspelde niet veel goeds. De uitbater, die steeds aan de balie zat, was een man van middelbare leeftijd met droevige ogen. Hij miste twee vingers. Je zag zo dat alles wat hij deed bij voorbaat tot mislukken gedoemd was. Hij was het prototype van dat soort mislukkeling. Elk facet van zijn bestaan werd gekleurd door een schaduw van miskleunen, nederlagen en tegenslagen, alsof hij was opgehaald uit een oplossing van lichtblauwe inkt waarin hij een dag te weken had gelegen. Je zou hem zo in een glazen kist in het biologielokaal van een school willen zetten. En er dan een label aan hangen: man die mislukt in alles wat hij doet. De meeste mensen hoefden hem maar te zien om zich al min of meer ellendig te voelen, en bij een flink aantal wekte hij regelrechte woede op. De aanblik van zo’n ellendeling maakt een bepaald soort mensen nu eenmaal redeloos en oncontroleerbaar kwaad. Wie logeert er nu in zo’n hotel?

Wij dus. ‘Hier moeten we logeren,’ had ze gezegd. En daarna was ze weg. Ze liet me alleen achter en verdween. Het was de Schaapman die me wist te vertellen dat ze weg was. ‘Ze is ervandoor, man,’ deelde de Schaapman me mee. De Schaapman wist het, dat ze weg moest gaan. Dat zie ik nu ook in. Het was haar opzet om mij daarheen te leiden. Dat was als het ware lotsbeschikking. Net zoals de Moldau in de zee uitmondt. Dat zat ik te bedenken terwijl ik naar het rikketikken van de regendruppels keek: het lot.

Toen het Dolfijnenhotel opdook in mijn dromen, was zij het eerste waar ik aan dacht. Ze is opnieuw naar mij op zoek, bedacht ik me ineens. Waarom zou ik anders keer op keer hetzelfde dromen?

Zij – ik wist niet eens haar naam. Hoewel ik toch een paar maanden met haar had samengewoond. Eigenlijk wist ik helemaal niets over haar, niets essentieels in elk geval. Het enige wat ik wist, was dat ze bij een exclusieve callgirlclub hoorde. Het was een privéclub die alleen zakendeed met klanten van standing, van wier identiteit men zeker was. Ze was een luxeprostituee, zeg maar. Daarnaast had ze nog een aantal andere jobs. Overdag werkte ze normaal als parttimeredactrice bij een kleine uitgeverij, en ze kluste ook bij als model, gespecialiseerd in oren. Ze leidde, kortom, een heel druk leven. Het was natuurlijk niet zo dat ze geen naam had. In feite beschikte ze zelfs over meerdere namen. Maar tegelijkertijd had ze geen naam. Geen van haar bezittingen – die had ze trouwens zo goed als niet – droeg haar naam. Ze bezat geen treinabonnement, geen rijbewijs, geen creditcard. Ze had wel een kleine agenda, maar daarin had ze met een balpen alleen maar een onbegrijpelijke wirwar van codes gekrabbeld. Er was geen enkele verwijzing naar haar identiteit. Misschien hebben prostituees wel een naam, maar ze leven in een naamloze wereld.

Hoe dan ook, ik wist nagenoeg niets over haar. Niet waar ze geboren was, niet hoe oud ze eigenlijk was. Ik wist zelfs niet wanneer ze jarig was. Over haar schoolverleden wist ik al evenmin iets. Noch of ze familie had. Ik wist niets. Plotseling was ze daar en toen verdween ze weer, als een regenbui. Enkel de herinnering liet ze me na.

Maar nu had ik het gevoel dat de herinnering aan haar opnieuw een zekere realiteit begon aan te nemen. Ik voelde dat ze me riep via de context van het Dolfijnenhotel. Ja, ze was opnieuw naar mij op zoek. En alleen door andermaal deel te worden van het Dolfijnenhotel zou ik haar nog een keer kunnen ontmoeten. Ongetwijfeld was zij daar om mij aan het huilen.

Terwijl ik naar de neertikkende regen keek, mijmerde ik over hoe het was om ergens deel van uit te maken. Over dat iemand om mij aan het huilen was. Het voelde als iets uit een verschrikkelijk verre wereld. Alsof het op de maan of zo gebeurde. Het ging tenslotte om een droom. Hoe ver ik mijn hand ook uitstrekte, hoe snel ik ook rende, het leek onbereikbaar.

Waarom zou iemand een traan laten om mij?

Maar toch, zij was naar me op zoek. Ergens in het Dolfijnenhotel. En ergens in mijn hart had ik er ook op gehoopt deel uit te maken van die plaats. Om op te gaan in dat merkwaardige, noodlottige oord.

Maar terugkeren naar het Dolfijnenhotel was geen eenvoudige zaak. Het was niet zo dat ik zomaar eventjes per telefoon een kamer reserveerde en het vliegtuig nam naar Sapporo, en dat daarmee de kous af was. Samen met een hotel ging het hier namelijk ook om een context. Een context die de vorm van een hotel had aangenomen. Terugkeren naar het Dolfijnenhotel betekende een hernieuwde confrontatie met de schaduwen van het verleden. Die gedachte stemde me onweerstaanbaar zwaarmoedig. De afgelopen vier jaar had ik er al mijn energie aan besteed die kille, sombere schaduwen van me af te werpen. Terugkeren naar het Dolfijnenhotel betekende dus alles verzaken wat ik deze vier jaar in stilte zwoegend had vergaard. Natuurlijk stelden mijn verworvenheden niet zoveel voor. Het merendeel was, hoe je het ook wendt of keert, rommel voor het tijdelijk comfort. Niettemin heb ik naar beste vermogen die rommel bijeengebracht om mezelf met de werkelijkheid te verbinden, en een nieuw leven op te bouwen op basis van mijn eigen bescheiden gevoel van eigenwaarde. Zei ze me nu dat ik moest terugkeren naar de oorspronkelijke leegte? Moest ik het raam openzetten en alles naar buiten kieperen?

Maar tenslotte was alles daar begonnen. Dat besefte ik. Dus kon het ook nu alleen daar beginnen.

Ik ging languit op het bed liggen, en starend naar het plafond slaakte ik een diepe zucht. Verzet je niet langer, dacht ik bij mezelf. Verzet je niet, het is hoe dan ook vergeefs. Dit gaat jouw krachten te boven. Los van wat jij erover denkt, het kan alleen maar daar beginnen. Het is allemaal netjes geregeld.

==

*

==

Laat ik wat over mezelf vertellen.

Mezelf even voorstellen.

Dat heb ik vroeger op school vaak genoeg gedaan. Als we overgingen naar een nieuwe klas, moesten we om de beurt vooraan komen staan en een en ander over onszelf vertellen. Dat was voor mij een echte ramp. Het ging me niet alleen niet goed af, ik zag ook absoluut de zin van dergelijke praktijken niet in. Want wat wist ik eigenlijk over mezelf? Was de ik die mijn bewustzijn me voorhield wel de echte ik? Was mijn zelfbeeld niet een vervormd beeld dat ik bewust en naar eigen goeddunken had gereconstrueerd, net zoals de stem die ik op band had opgenomen niet als mijn eigen stem klonk? ... Dat soort gedachten speelde constant door mijn hoofd. Telkens als ik mezelf moest voorstellen, telkens als ik voor andere mensen over mezelf moest vertellen, leek het alsof ik mijn schoolrapport eigenmachtig aan het herschrijven was. Ik voelde me er alleen maar ongemakkelijk bij. Ik probeerde me dus zo veel mogelijk te beperken tot objectieve feiten die geen interpretatie of duiding behoefden (ik heb thuis een hond, ik hou van zwemmen, ik eet niet graag kaas – dat soort dingen), maar dan nog had ik de indruk dat ik fictieve dingen vertelde over een fictief personage. En wanneer ik luisterde naar wat de anderen zeiden, scheen het mij eveneens toe dat zij het over iemand anders hadden dan zichzelf. Wij leven allemaal in een fictieve wereld en ademen fictieve lucht.

Maar goed, laat ik toch maar iets zeggen. Alles begint met praten over jezelf. Dat is de eerste stap. Of het juist is of niet kan later nog beoordeeld worden. Die beoordeling kan door mij gebeuren, of net zo goed door iemand anders. Dit is in elk geval het moment om te vertellen. En ik moet me het vertellen ook eigen maken.

Tegenwoordig eet ik graag kaas. Ik herinner me niet sinds wanneer, maar zonder het te beseffen kreeg ik ineens de smaak te pakken. In mijn eerste jaar op de middelbare school stierf mijn hond aan een longontsteking die hij had opgedaan door in de regen te lopen. Sindsdien heb ik nooit meer een hond in huis gehaald. Zwemmen doe ik nog altijd graag.

Ik dank u voor uw aandacht.

Maar zo eenvoudig komt een mens er niet van af. Als je iets verlangt van het leven (en wie zou dat niet doen?), eist het leven meer gegevens van je. Om een duidelijk patroon uit te tekenen, zijn er meer verbindingspunten nodig. Anders krijg je nooit antwoord.

geen antwoord mogelijk wegens onvoldoende gegevens. gelieve op de annuleertoets te drukken.

Ik druk op de annuleertoets. Het scherm wordt wit. Mijn klasgenoten beginnen dingen naar me te gooien. Vertel ons meer. Vertel ons meer over jezelf. De leraar fronst zijn wenkbrauwen. Ik sta als aan de grond genageld, sprakeloos.

Spreek! Anders kan niets beginnen. En zo lang mogelijk. Of het juist is of niet, daar kun je later nog over nadenken.

==

*

==

Soms bleef ze bij me slapen. Dan ontbeten we samen, voor ze naar haar werk ging. Zij heeft evenmin een naam. Maar dat komt gewoon doordat ze geen rol van betekenis speelt in dit verhaal. Zij zal zo meteen uit mijn leven verdwijnen. Om verwarring te vermijden, geef ik haar dus geen naam. Maar ik zou daardoor niet de indruk willen wekken dat ik haar geringschat. Ik was zeer op haar gesteld, en dat gevoel blijft, ook nu ze weg is, onveranderd.

Zij en ik waren om zo te zeggen vrienden. Zij was voor mij althans de enige persoon die ik als vriend kon bestempelen. Zij van haar kant had naast mij ook een echte relatie. Ze werkte bij de telefoonmaatschappij en berekende met de computer telefoonrekeningen. Ik vroeg haar geen details en zij was er ook niet echt spraakzaam over, maar ik denk dat haar werk daarop neerkwam. Voor elk telefoonnummer de berekening maken en een factuur opstellen – iets van dien aard. Telkens als ik dus de maandelijkse telefoonrekening in de bus kreeg, leek het net of ik een persoonlijke brief van haar ontving.

Daarnaast ging ze met mij naar bed. Twee of drie keer per maand, niet meer. Ze beschouwde me als een of ander maanmannetje. ‘Hé, moet je niet stilaan terug naar de maan?’ zei ze giechelend. We lagen in bed, naakt, onze lichamen verstrengeld. Ze hield haar borsten tegen mijn zij gedrukt. We lagen vaak zo te praten in de uren voor het ochtendgloren. Het geraas van de autosnelweg ging onafgebroken door. Op de radio weerklonk een eentonig nummer van The Human League. The Human League – wat een idiote naam. Waarom jezelf zo’n nietszeggende naam geven? Vroeger gaven de mensen hun band tenminste nog een fatsoenlijke naam. The Imperials, The Supremes, The Flamingos, The Falcons, The Impressions, The Doors, The Four Seasons, The Beach Boys.

Ze moest lachen wanneer ik dat zei. Ze noemde me een rare kwast. Ik begreep niet wat er raar aan me was. Ik vond mezelf een heel normaal mens met heel normale ideeën. The Human League.

‘Ik ben graag bij jou,’ zei ze. ‘Af en toe heb ik echt zin om je te zien. Wanneer ik op kantoor aan het werk ben, bijvoorbeeld.’

‘Mm-mm,’ zei ik.

‘Af en toe,’ benadrukte ze. En zweeg toen gedurende dertig seconden. Het nummer van The Human League was intussen afgelopen, en er speelde nu iets van een mij onbekende groep. ‘Dat is het probleem met jou,’ ging ze verder. ‘Ik ben dolgraag hier zo met je samen, maar ik zie het niet zitten om elke dag van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat bij je te zijn. Ik vraag me af waarom.’

‘Mm-mm,’ zei ik.

‘Niet dat ik me ongemakkelijk bij je voel, hoor. Maar wanneer we samen zijn, lijkt alleen de lucht soms ineens ijler te worden. Alsof we op de maan zijn.’

‘Dit is een kleine stap voor...’

‘Hé, dit is geen grapje.’ Ze richtte zich op en keek me strak aan. ‘Ik zeg dit voor je eigen bestwil. Wie anders doet zoiets voor jou? Nou? Heb je andere mensen die zo vriendelijk zijn je op zulke dingen te wijzen?’

‘Nee,’ antwoordde ik in alle eerlijkheid. Niemand anders zou dat doen.

Ze ging opnieuw liggen en drukte haar borsten weer zachtjes tegen me aan. Ik streelde haar rug.

‘Het is dus gewoon zo. Soms wordt de lucht ijl wanneer ik bij jou ben, alsof we op de maan zijn.’

‘De lucht op de maan is niet ijl,’ merkte ik op. ‘Er is helemaal geen lucht aan het maanoppervlak, zie je. Dus...’

‘IJle lucht,’ zei ze stilletjes. Ik weet niet of ze me negeerde of me niet gehoord had, maar haar stille stem maakte me nerveus. Ik weet niet waarom, maar die had iets wat me nerveus maakte. ‘Soms krijg ik het ineens benauwd. Volgens mij adem jij dan heel andere lucht in dan ik. Zo ervaar ik het tenminste.’

‘Er zijn onvoldoende gegevens,’ zei ik.

‘Bedoel je daarmee dat ik niets van jou af weet?’

‘Ik word zelf niet eens goed wijs uit mezelf,’ zei ik. ‘Echt waar. Ik bedoel dat niet filosofisch of zo. Ik zeg het meer in praktische zin. Alles bij elkaar zijn er onvoldoende gegevens.’

‘Maar je bent al drieëndertig, toch?’ zei ze. Zelf was ze zesentwintig.

‘Vierendertig,’ corrigeerde ik haar. ‘Vierendertig jaar en twee maanden.’

Ze schudde haar hoofd. Toen stond ze op uit het bed, ging naar het raam en trok het gordijn open. Buiten kon je de snelweg zien. Erboven hing, wit als een stuk gebeente, de maan van zes uur ’s ochtends. Ze droeg een pyjama van mij.

‘Ga jij maar terug daarnaartoe,’ zei ze, terwijl ze naar de maan wees.

‘Is het daar niet te koud?’ zei ik.

‘Koud? Op de maan, bedoel je?’

‘Nee, daar waar jij nu staat,’ zei ik. Het was februari. Ze stond bij het raam en haar adem vormde een wit wolkje. Pas toen ik haar erop attent maakte, leek ze zich van de kou bewust te worden.

Ze dook snel terug in bed. Ik sloeg mijn armen om haar heen. De pyjama voelde ijzig kil aan. Ze drukte de punt van haar neus tegen mijn hals. Ook haar neus was helemaal koud. ‘Ik ben echt graag bij je,’ zei ze.

Ik wilde iets zeggen, maar vond niet meteen de juiste woorden. Ik gaf veel om haar, en ik genoot ervan om op deze manier met z’n tweeën in bed te liggen. Ik hield ervan haar lichaam te warmen en zachtjes met mijn vingers door haar haar te strijken. Ik hield ervan naar haar rustige ademhaling te luisteren terwijl ze sliep, haar ’s morgens uit te zwaaien wanneer ze naar haar werk vertrok, de telefoonrekening die zij had berekend te ontvangen en blindelings te vertrouwen, te zien hoe ze mijn te grote pyjama droeg. Maar als het erop aankwam, kon ik zulke dingen niet goed uitdrukken. ‘Ik heb je lief’, dat was het natuurlijk niet; ‘Ik ben gek op je’ al evenmin.

Hoe moest je zoiets zeggen?

Ik kreeg dus helemaal niets gezegd. De woorden kwamen domweg niet. En ik wist dat zij gekwetst was doordat ik niets zei. Ze probeerde te vermijden dat ik het zou aanvoelen, maar ik voelde het niettemin. Ik voelde het terwijl mijn vingers de vorm van haar ruggengraat onder haar zachte huid volgden. Heel duidelijk. We lagen een hele poos in elkaars armen zonder iets te zeggen, en luisterden naar liedjes waarvan we niet eens wisten hoe ze heetten. Ze legde teder haar handpalm op mijn kruis.

‘Trouw met een maanvrouwtje, en maak prachtige maankindjes,’ zei ze minzaam. ‘Dat is het beste.’

Terwijl ik haar omhelsde, staarde ik over haar schouder naar de maan die door het raam scheen. Zo nu en dan reed er met een onheilspellend gebulder een zwaarbeladen vrachtwagen voorbij, als een ijsberg die begint in te storten. Wat vervoeren die dingen in godsnaam, vroeg ik me af.

‘Wat heb je in huis voor het ontbijt?’ vroeg ze me.

‘Niets speciaals. Zowat hetzelfde als altijd: ham, eieren, toast, de aardappelsalade die ik gisteren voor tussen de middag gemaakt heb, en koffie. Ik zal wat melk voor je opwarmen en koffie verkeerd maken,’ zei ik.

‘Geweldig,’ glimlachte ze. ‘Wil je ook een eitje met ham voor me bakken, koffie zetten en een sneetje brood roosteren?’

‘Natuurlijk. Met plezier,’ zei ik.

‘Wat denk je dat ik het liefste doe?’

‘Ik heb eerlijk gezegd geen flauw idee.’

‘Wat ik het allerliefste doe,’ – ze keek me in de ogen terwijl ze het zei – ‘is op een koude winterochtend, wanneer je denkt: brr, ik wil niet opstaan, bij het aroma van de koffie, de geur van een eitje met ham dat sist in de pan, de klik van het brood in de rooster dat opspringt, vol ongeduld en overtuiging uit bed springen.’

‘Goed,’ lachte ik, ‘ik zal het eens proberen.’

==

*

==

Ik ben geen rare kwast.

Daar ben ik echt van overtuigd.

Een gemiddelde burger kun je me misschien niet noemen, maar een rare kwast ben ik zeker niet. Op mijn manier ben ik een doodnormale vent. Recht voor z’n raap. Zo recht als een pijl. Ik besta als mezelf, dat is een onontkoombaar en volkomen natuurlijk gegeven. En omdat dat zo voor de hand ligt, sta ik er nauwelijks bij stil hoe ik op andere mensen overkom. Hoe anderen mij zien laat me koud. Dat is niet zozeer míjn probleem als wel hún probleem.

Een bepaald soort mensen vindt mij naïever dan ik eigenlijk ben, en anderen vinden me weer berekenender dan in werkelijkheid het geval is. Maar dat kan me niet schelen. Daarbij, de frase ‘dan ik eigenlijk ben’ duidt louter op een vergelijking met mijn zelfbeeld. Voor anderen ben ik echt naïef of berekenend. Dat doet er ook niet toe. Het is niet meteen een probleem. In de wereld bestaan geen misverstanden; er zijn alleen maar meningsverschillen. Zo denk ik er tenminste over.

Anderzijds voelen bepaalde mensen zich aangetrokken door mijn normaalheid. Het zijn er bijzonder weinig, maar ze bestaan wel degelijk. Net als twee hemellichamen die door het duistere heelal zweven, trekken die mannen/vrouwen en ik elkaar spontaan aan, om dan weer los te laten. Ze komen bij me langs, gaan met me om, en op een dag zijn ze er niet meer. Ze worden mijn vriend, worden mijn geliefde, worden zelfs mijn echtgenote. In sommige gevallen worden ze een tegenstander. Maar hoe het ook zij, allemaal gaan ze weer bij me weg. Ze zien het niet meer zitten, of ze geven alle hoop op, of ze vervallen in stilzwijgen (al draai je de kraan open, er komt niets meer uit), en dan zijn ze weg. Mijn appartement heeft twee deuren: een ingang en een uitgang. Die zijn niet onderling uitwisselbaar. Via de ingang kun je niet naar buiten, en via de uitgang kun je niet naar binnen. Dat is zo geregeld. Mensen komen binnen via de ingang, en gaan naar buiten via de uitgang. Er zijn verschillende manieren om binnen te komen en verschillende manieren om naar buiten te gaan. Maar naar buiten gaan doen ze hoe dan ook allemaal. Sommigen zijn weggegaan om nieuwe mogelijkheden uit te proberen, anderen om tijd te besparen. Sommigen zijn doodgegaan. Niemand is ooit gebleven. In mijn kamer is niemand. Behalve ik. En ik ben me constant bewust van de afwezigheid van degenen die zijn weggegaan. De woorden die ze in de mond namen, hun ademhaling, de liedjes die ze neurieden – als stofjes dwarrelen ze nog steeds door de kamer.

Het beeld dat ze van mij hadden klopte vermoedelijk wel zo’n beetje. Juist daarom kwamen ze allemaal regelrecht naar me toe, om dan even later weer te verdwijnen. Ze bespeurden normaalheid in mij, en apprecieerden de oprechtheid die me eigen is – een andere formulering schiet me niet te binnen – om te proberen die normaalheid te handhaven. Ze wilden mij iets mededelen, wilden hun harten voor mij openen. Het waren bijna allemaal zachtmoedige mensen. Maar ik was niet bij machte hun iets te geven. En zelfs al had ik dat gekund, dan nog was dat niet voldoende geweest. Ik deed altijd mijn best om hun zo veel mogelijk te geven. Ik deed alles wat ik maar kon. Ik wilde hen ook nodig hebben. Maar uiteindelijk wilde het niet lukken. En dus gingen ze weg.

Dat viel me natuurlijk zwaar.

Maar wat me nog zwaarder viel, was dat ze mijn appartement veel verdrietiger verlieten dan dat ze het waren binnengekomen. Dat de innerlijke slijtage bij hun vertrek weer een stap verder gevorderd was. Dat kon ik merken. Het klinkt gek, maar zij leken meer gehavend dan ik. Ik vraag me af waarom. Waarom was ik altijd degene die achtergelaten werd? Waarom bleef ik altijd achter met de schaduw van een gehavend persoon in mijn hand? Waarom toch? Ik wist het niet.

Er zijn onvoldoende gegevens.

Daarom krijg ik nooit antwoord.

Er ontbreekt iets.

Toen ik op een dag terugkeerde van een werkvergadering, zat er een ansichtkaart in de bus. Er stond een foto op van een astronaut die in ruimtepak over het maanoppervlak wandelt. Er was geen afzender vermeld, maar ik wist ogenblikkelijk van wie de kaart was.

‘Ik denk dat het beter is als we elkaar niet meer zien,’ had ze geschreven. ‘Waarschijnlijk trouw ik binnenkort met een aardbewoner.’

Ik kon het geluid horen van een deur die sloot.

geen antwoord mogelijk wegens onvoldoende gegevens. gelieve op de annuleertoets te drukken.

Het scherm wordt wit.

Hoe lang blijft dit nog duren, dacht ik bij mezelf. Ik ben al vierendertig. Hoe lang gaat dit zo nog door?

Verdrietig was ik niet. Tenslotte was het duidelijk mijn schuld. Het lag voor de hand dat ze me zou verlaten, en dat had ik van het begin af aan geweten. Zij besefte het, en ik besefte het. Maar we hadden op een klein wonder gehoopt. Dat er bij de minste of geringste kans een fundamentele ommekeer zou komen. Maar natuurlijk kwam die niet. En dus ging ze weg. Toen ze er niet meer was, voelde ik me eenzaam, maar het was een eenzaamheid die ik al eerder had ervaren. En ik wist ook dat ik erin zou slagen die eenzaamheid te laten voorbijgaan.

Ik was het gewend.

Die gedachte deed me dan weer walgen. Het leek alsof er een verstikkende zwarte vloeistof vanuit mijn ingewanden tot in mijn strot omhooggeperst werd. Ik stond voor de spiegel boven de wastafel en dacht: dit ben ik dan. Dit ben jij. Jij hebt jezelf laten wegkwijnen. Het is veel erger met je gesteld dan je denkt. Mijn gezicht zag er veel valer, veel ouder uit dan anders. Ik waste het zorgvuldig met zeep, smeerde lotion over mijn huid, waste toen nogmaals rustig mijn handen, en droogde met een schone handdoek grondig mijn handen en mijn gezicht. Daarop ging ik naar de keuken om orde te scheppen in de koelkast, terwijl ik een blikje bier dronk. Ik gooide wat slap geworden tomaten weg, zette de bierblikjes netjes op een rij, wisselde potjes van plaats en maakte een boodschappenlijstje.

In de vroege ochtend lag ik in mijn eentje naar de maan te staren, me afvragend hoe lang dit nog zo zou doorgaan. Te zijner tijd zou ik wel weer ergens een andere vrouw tegenkomen. We zouden elkaar spontaan aantrekken als hemellichamen. En we zouden weer vergeefs op een wonder hopen, onze tijd verdoen, eelt op onze zielen laten komen, en uit elkaar gaan.

Hoe lang gaat dat zo nog door?

2

Een week nadat ik haar ansichtkaart met het maanlandschap had gekregen, moest ik voor mijn werk naar Hakodate. Zoals zo vaak was de opdracht in kwestie niet meteen aanlokkelijk te noemen, maar ik verkeerde niet in een positie om kieskeurig te zijn. Zo gevarieerd waren de opdrachten die mijn richting uit kwamen trouwens niet. Over het algemeen, of dat nu een goeie zaak is of niet, valt verschil in kwaliteit hoe langer hoe minder op naarmate je de uitersten nadert. Met golflengtes is het net zo: als je een bepaald punt overschrijdt, kun je nog nauwelijks horen welke van twee aangrenzende tonen de hoogste is. Uiteindelijk hoor je zelfs niets meer, laat staan dat je kunt differentiëren.

De opzet was om in een damesblad eethuisjes in Hakodate te bespreken. Samen met een fotograaf zou ik een paar zaken bezoeken, waarbij ik de teksten zou schrijven en de fotograaf wat plaatjes zou schieten. Vijf bladzijden in totaal. Dat is het soort reportages waar damesbladen naar op zoek zijn, en iemand moet ze schrijven. Net zoals vuilnis ophalen of sneeuwruimen. Iemand moet het doen. Het heeft niets te maken met graag of niet graag doen.

De afgelopen drieënhalf jaar had ik een hele reeks van dit soort culturele klusjes gedaan. Cultureel sneeuwruimen.

Nadat ik door omstandigheden uit het bedrijfje was gestapt dat ik voordien met een vriend had geleid, had ik een halfjaar vrijwel niets uitgevoerd en als in een waas geleefd. Ik had totaal geen zin om iets te doen. De herfst en winter daarvoor was er van alles gebeurd. Ik was gescheiden. Een vriend was gestorven. Op een bizarre manier nog wel. Een vrouw was er zonder een woord vandoor gegaan. Ik had eigenaardige mensen ontmoet, en was in eigenaardige toestanden verwikkeld geraakt. En toen dat allemaal voorbij was, werd ik omgeven door een stilte dieper dan ik ooit had ervaren. In mijn flat werd ik verstikt door een angstwekkend gemis. Een halfjaar lang sloot ik me op. Behalve voor de noodzakelijke levensbehoeften kwam ik overdag amper buiten. En ’s ochtends dwaalde ik in alle vroegte doelloos door de verlaten stad. Zodra er mensen in de straten verschenen, keerde ik terug naar huis om te slapen.

Tegen de avond stond ik op, flanste een eenvoudige maaltijd in elkaar, at die op en voerde de kat. Na het eten ging ik op de vloer zitten, herhaalde almaar weer in gedachten wat me overkomen was en probeerde de dingen op een rijtje te zetten. Ik veranderde de volgorde, maakte een lijstje van mogelijke alternatieven, en vroeg me af of ik juist gehandeld had. Dat ging zo door tot het ochtendgloren. Dan ging ik weer naar buiten om door de lege straten te dolen.

Die dagelijkse routine hield ik een halfjaar vol, van januari tot juni 1979. Niet één boek las ik. Ik sloeg zelfs de krant niet open. Naar muziek luisterde ik evenmin. Ik keek geen tv, ik luisterde niet naar de radio. Ik zag niemand, ik sprak met niemand. Ik dronk zo goed als geen alcohol. Ik had gewoon geen zin om te drinken. Ik had geen flauw benul van wat er in de wereld gebeurde, wie er in de belangstelling stond of wie er dood was. Niet dat ik alle informatie koppig weigerde; ik hoefde het eenvoudig niet te weten. Ik was me er wel bewust van dat de wereld niet stilstond. Dat voelde ik op mijn huid, zelfs al zat ik roerloos in mijn kamer. Maar ik kon er geen greintje interesse voor opbrengen. Alles waaide aan me voorbij, als een geruisloos briesje.

Ik bleef gewoon op de vloer zitten en liet in gedachten het verleden de revue passeren, dag in dag uit. Maar vreemd genoeg verveelde dat me niet, en ook na een halfjaar was ik het nog niet beu. Dat kwam door de enormiteit en de veelzijdigheid van wat ik had meegemaakt. Enorm, maar ook reëel. Tastbaar reëel. Als een monument dat omhoog torent in de nachtelijke duisternis. En dat monument was speciaal voor mij opgericht. Ik bestudeerde het van alle kanten. Door die gebeurtenissen te doorstaan had ik natuurlijk schade opgelopen. En die schade was niet gering. Geruisloos was er heel wat bloed gevloeid. Een deel van de pijn verdween na verloop van tijd, maar een ander deel kwam pas later opzetten. Toch was het niet vanwege mijn verwondingen dat ik me een halfjaar onafgebroken afzonderde in mijn kamer. Ik had gewoon tijd nodig. Ik had die periode van een halfjaar nodig om de gebeurtenissen en alles wat ermee te maken had concreet – daadwerkelijk – te verwerken en uit te pluizen. Ik was beslist niet autistisch geworden, en ik weigerde evenmin om koppig iets met de buitenwereld te maken te hebben. Het was louter een kwestie van tijd. Ik had behoefte aan zuiver fysieke tijd om er behoorlijk bovenop te komen en nog een keer op te krabbelen. Over de zin van dat opkrabbelen of over de richting die het verder uit moest, dacht ik liever niet na. Dat was weer een ander probleem; daar kon ik later nog over piekeren. Eerst en vooral moest ik mijn evenwicht hervinden.

Ik praatte zelfs niet met de kat.

Soms ging de telefoon, maar ik nam niet op.

Soms klopte er iemand op de deur, maar ik gaf geen antwoord.

Er kwamen ook een paar brieven. Mijn voormalige zakenpartner liet weten dat hij zich zorgen om me maakte. ‘Ik weet niet waar je uithangt,’ schreef hij, ‘en dus stuur ik maar een brief naar dit adres.’ Ik moest het hem maar laten weten als hij iets voor me kon doen. Met het bedrijf liep alles vrij goed. Hij vermeldde ook wat nieuwtjes over gemeenschappelijke kennissen. Ik moest de brief wel vier of vijf keer herlezen voordat de inhoud tot me doordrong, waarna ik hem opborg in een la van mijn bureau.

Er was ook een brief van mijn ex-vrouw. Daarin stond een aantal praktische mededelingen. De toon was bijzonder zakelijk. Maar helemaal aan het eind schreef ze dat ze ging hertrouwen. ‘Met iemand die je niet kent,’ voegde ze eraan toe. Haar botte bewoordingen leken te insinueren dat ik hem ook in de toekomst niet zou leren kennen. Het betekende in elk geval dat ze het had uitgemaakt met de vent met wie ze iets had toen ze van me scheidde. Dat verwonderde me niet eens. Ik kende hem vrij goed, en veel stelde hij niet voor. Hij speelde jazzgitaar, maar verbazend veel talent had hij niet. Bijster interessant was hij evenmin. Ik kon me absoluut niet voorstellen waarom ze zich tot zo’n vent aangetrokken had gevoeld. Nu ja, dat waren mijn zaken niet. Ze schreef dat ze zich om mij geen zorgen maakte. Omdat ik me altijd wel wist te redden. Waar ze bekommerd om was, dat waren de mensen die vanaf nu met mij te maken zouden krijgen. Dat baarde haar de laatste tijd om een of andere reden grote zorgen, zei ze.

Ik herlas de brief een paar keer, en stopte hem ten slotte ook in de lade.

En zo vergleed de tijd.

Op het financiële vlak was er geen probleem. Ik had genoeg gespaard om een halfjaar rond te komen, en daarna zou ik wel weer zien. De winter ging, de lente kwam. Mijn flat vulde zich met warm, vredig licht. Elke dag bestudeerde ik de lijnen die de binnenkomende lichtstralen tekenden, en begreep zo dat de invalshoek van de zon beetje bij beetje veranderde. De lente bracht ook allerlei oude herinneringen met zich mee. Aan mensen die weg waren, aan mensen die dood waren. Ik dacht terug aan een tweeling, twee vrouwen met wie ik een tijdje had samengewoond. Dat was in 1973, dat weet ik nog goed. In die tijd woonde ik naast een golfterrein. Als het avond werd, klommen we over het draadgaas het golfterrein op om er rond te slenteren en verloren balletjes te rapen. Avondschemering in de lente deed me aan die taferelen denken. Waar was iedereen heen?

Ingang en uitgang.

Ik herinnerde me ook de kleine kroeg waar mijn overleden vriend en ik stamgasten waren. Daar brachten we al zwetsend de tijd door. Maar achteraf bekeken leek het wel de meest essentiële tijd van mijn leven te zijn geweest. Vreemd was dat. Ik herinnerde me ook nog de oude muziek die ze daar draaiden. We waren studenten. We dronken bier en rookten sigaretten. We hadden behoefte aan zo’n stek. En we babbelden over van alles. Waarover we babbelden kon ik me niet meer herinneren. Ik wist alleen nog dat het over van alles was.

Hij was dood nu.

Hij nam alles met zich mee de dood in.

Ingang en uitgang.

De lente werd almaar intenser. De geur van de wind veranderde. Zo ook de tint van het nachtelijk duister. Geluiden gingen anders klinken. En toen begon het te zomeren.

Eind mei stierf mijn kat. Het was een plotselinge dood. Er was geen enkel voorteken geweest. Toen ik op een ochtend wakker werd, lag de kat tot een bolletje gerold in een hoek van de keuken – dood. Waarschijnlijk was hij gestorven zonder het zelf goed te beseffen. Zijn lijf was helemaal verstijfd, als een koud geworden braadkip, en zijn vacht zag er valer uit dan toen hij nog leefde. Sardientje heette hij. Zijn leven was beslist geen pretje geweest. Niemand had ooit bijster veel van hem gehouden, en evenmin had hij ooit bijster veel van iets gehouden. Hij had de mensen altijd wantrouwig bekeken. Wat moet je van me? kon je in zijn ogen lezen. Ik kende geen andere katten die tot zo’n soort blik in staat waren. Maar goed, hij was dood. Als je eenmaal dood bent, kunnen ze je niets meer afnemen. Dat is het grootste voordeel van de dood.

Ik stopte het kattenlijk in een papieren zak van het grootwarenhuis Seiyu, zette die op de achterbank van de auto, en kocht een schop bij een ijzerhandel in de buurt. Terwijl ik westwaarts reed, zette ik voor het eerst sinds heel lang de radio aan en luisterde naar rockmuziek. Het was voornamelijk vervelende muziek: Fleetwood Mac, Abba, Melissa Manchester, The Bee Gees, kc & The Sunshine Band, Donna Summer, The Eagles, Boston, The Commodores, John Denver, Chicago, Kenny Loggins... De deuntjes borrelden op als bellen, en verdwenen weer. Waardeloze troep, als je het mij vraagt. Massaconsumptiemuziek om tieners hun laatste centen af te troggelen.

Maar toen werd het me plotseling droef te moede.

De tijden waren veranderd. Dat was alles.

Met mijn handen om het stuur geklemd probeerde ik me een paar banale radiodeuntjes uit mijn tienertijd te herinneren. Nancy Sinatra – hmm, dat was rommel, vond ik. The Monkees waren ook afgrijselijk. Zelfs Elvis had een hele hoop sullige liedjes gezongen. En dan was er die Trini Lopez, man toch. De meeste liedjes van Pat Boone deden me aan zeep denken. Fabian, Bobby Rydell, Annette, en natuurlijk Herman’s Hermits. Wat een ramp was me dat. Al die onbenullige Engelse bands die de een na de ander de kop opstaken. Met hun lange haar en hun gekke, dwaze kleren. Eens kijken wie ik me nog kon herinneren. The Honeycombs, The Dave Clark Five, Gerry & The Pacemakers, Freddie & The Dreamers... Een eindeloze reeks. Jefferson Airplane, net een verzameling lijken met rigor mortis. Tom Jones – de naam alleen al deed me huiveren. En Engelbert Humperdinck, die lelijke kloon van Tom Jones. Herb Alpert & Tijuana Brass, bij wie alles als reclamemuziek klonk. Die schijnheilige Simon & Garfunkel. De zenuwzieke Jackson Five.

Het was toen precies hetzelfde.

Er was niets veranderd. De dingen bleven constant, constant, constant bij het oude. Alleen het jaartal veranderde, en mensen wisselden elkaar af; dat was alles. Dit soort onbenullige wegwerpmuziek had altijd bestaan, en zou ook altijd blijven bestaan. Net zoals het wassen en afnemen van de maan.

Terwijl ik over dat soort dingen zat te suffen, legde de auto een behoorlijke afstand af. Ergens onderweg speelde ‘Brown Sugar’ van The Rolling Stones. Ik moest onbewust glimlachen. Een prachtig nummer. Eindelijk iets fatsoenlijks, dacht ik. Wanneer was ‘Brown Sugar’ een hit, vroeg ik me af. In 1971? Ik dacht er even over na, maar kon het me niet precies herinneren. Het was ook niet belangrijk. Of het nu 1971 was of 1972, wat deed het er nog toe? Waarom moest ik dat allemaal zo serieus nemen?

Eenmaal in de bergen verliet ik lukraak de autosnelweg, en vond een geschikt bos om de kat te begraven. Een eind in het bos groef ik met de schop een put van een meter diep, legde Sardientje er met papieren zak en al in, en bedekte hem met aarde. Sorry, maar meer zit er voor ons niet in, was mijn laatste groet aan Sardientje. Terwijl ik de kuil dichtgooide, kwinkeleerden er ergens de hele tijd vogeltjes. Hun gezang klonk als de hoge tonen van een fluit.

Toen de kuil helemaal gevuld was, borg ik de schop in de koffer van de auto en keerde terug naar de autosnelweg. Terwijl ik richting Tokyo reed luisterde ik opnieuw naar muziek.

Ik dacht nergens aan. Ik luisterde gewoon naar de muziek.

Ze draaiden Rod Stewart en The J. Geils Band. Toen kondigde de omroeper een oldie aan. Het was ‘Born to Lose’ van Ray Charles. Dat was een triest lied. ‘Born to lose,’ zong Ray Charles, ‘and now I’m losing you.’ Toen ik die tekst hoorde, werd het me echt droef te moede. Ik kreeg er zowaar tranen van in mijn ogen. Dat gebeurde zo af en toe. Iets kleins kon genoeg zijn om me te raken op het gevoeligste plekje van mijn hart. Halverwege zette ik de radio af en stopte bij een benzinestation. Ik ging het bijbehorende wegrestaurant binnen en bestelde een vegetarisch broodje met koffie. In afwachting van mijn bestelling ging ik naar de toiletten om de aarde van mijn handen te wassen. Ik at slechts een stukje van het broodje, maar dronk twee kopjes koffie.

Hoe zou het intussen met de kat zijn, vroeg ik me af. Het zal daar nu wel pikdonker zijn. Ik hoorde weer het geluid van de aarde die op de papieren zak viel. Meer zit er voor ons niet in, vriend. Niet voor mij, en niet voor jou.

Een uur lang zat ik daar in dat restaurant wezenloos naar het bord met het vegetarische broodje te staren. Na precies een uur kwam er een serveerster in een paars uniform naar mijn tafel en vroeg me aarzelend of ze het bord mocht afruimen. Ik knikte.

Oké, dacht ik.

Het was tijd om me weer onder de mensen te begeven.

3

In de gigantische mierenhoop van deze hyperkapitalistische maatschappij is het niet zo moeilijk om werk te vinden. Zolang je tenminste niet te veeleisend bent over de aard en de inhoud van de job, dat spreekt voor zich.

Toen ik het bedrijf nog had, kreeg ik vrij veel te maken met redactiewerk en schreef daarbij ook zelf teksten. Ik kende tevens verschillende mensen met connecties in die wereld. Het was dus eenvoudig genoeg om als freelanceschrijver in mijn eigen onderhoud te voorzien. Een dure levensstijl had ik toch niet.

Ik haalde een oude agenda tevoorschijn en belde een paar mensen. En ik vroeg hun op de man af of ik iets voor hen kon doen. Ik legde uit dat ik door omstandigheden een tijdje had aangemodderd, maar dat ik nu opnieuw aan de slag wilde. Ze speelden me al snel een paar klussen door. Niets bijzonders, meestal was het bladvulling voor reclameblaadjes of bedrijfsfolders. De helft van de teksten die ik schreef was volslagen nonsens waar niemand wat aan had, en dat is nog zacht uitgedrukt. Verspilling van papier en inkt. Maar ik stond er niet bij stil, en kweet me, als het ware op de automatische piloot, netjes van mijn taak. In het begin stelde de hoeveelheid werk niet veel voor. Ik werkte een uur of twee per dag, en daarna maakte ik een wandelingetje of pakte een filmpje. Ik zag zo een hoop films. Op die manier deed ik het een maand of drie rustig aan. In elk geval kon ik opgelucht zijn dat ik weer een beetje in contact was met de samenleving.

Maar de herfst was nog maar amper begonnen of er kwam verandering in mijn situatie. De vraag naar werk nam ineens drastisch toe. Mijn telefoon stond niet stil, en de postbus zat steeds voller. Ik ontmoette veel mensen tijdens werkvergaderingen en ging met hen uit eten. Ze waren aardig voor me en beloofden in de toekomst nog meer opdrachten naar me door te spelen.

De reden was eenvoudig. Ik was niet kieskeurig en nam alles aan wat mijn richting uit kwam. Ik was klaar tegen de deadline, klaagde nooit en schreef leesbaar. Mijn werk was stipt en nauwkeurig. Klussen waar anderen hun neus voor ophaalden klaarde ik in alle ernst, en ik keek nooit verongelijkt wanneer de vergoeding aan de lage kant was. Als om halfdrie ’s nachts de telefoon ging met de boodschap dat ik tegen zes uur twintig kantjes af moest hebben (over de voordelen van analoge uurwerken, of over de charmes van vrouwen van in de veertig, of over de schoonheid van Helsinki – waar ik natuurlijk nooit geweest was), dan was ik om halfzes netjes klaar. En als ze me opdroegen het te herschrijven, herschreef ik het tegen zes uur. Dat mijn reputatie steeds beter werd, was dus niet meer dan normaal.

Net als sneeuwruimen.

Als er sneeuw op de weg viel, dan ruimde ik die keurig aan de kant.

Ik had geen greintje ambitie, geen greintje verwachting. Ik kweet me gewoon systematisch van alles wat op me afkwam. Eerlijk gezegd waren er wel degelijk momenten dat ik me afvroeg of ik zo mijn leven niet aan het verkwanselen was. Maar als er zoveel papier en inkt verspild wordt, zo concludeerde ik, wie was ik dan om te klagen over het verkwanselen van mijn leven? We leven in een hyperkapitalistische maatschappij. Verspilling is dus de hoogste deugd. Politici noemen het de verfijning van de binnenlandse consumptie. Ik noem het zinloze verspilling. Een verschil van opvatting. Maar opvattingen mogen dan onderling verschillen, dit is nu eenmaal de maatschappij waarin we leven. Als het ons niet aanstaat, moeten we maar naar Bangladesh of Soedan gaan.

Mij interesseert Bangladesh noch Soedan.

Daarom werk ik braaf verder.

Al snel bleven de opdrachten niet langer beperkt tot reclamewerk. Ik werd nu ook benaderd door tijdschriften, om de een of andere reden veelal damesbladen. Ik waagde me ook aan interviews en korte reportages op locatie. Maar dat was niet per se interessanter werk dan bij reclameblaadjes. Gezien de aard van de tijdschriften interviewde ik vooral mensen uit de showbizz. Die gaven alleen maar voorgekauwde verklaringen, om het even wat ik vroeg. Nog voor de vraag gesteld was, kon je het antwoord al voorspellen. In de ergste gevallen riep de manager me vooraf bij zich om alvast mijn vragenlijstje door te nemen. En dus waren de antwoorden allemaal netjes voorbereid. Toen ik een zangeresje van zeventien eens een onverwachte vraag stelde, kwam de manager die naast ons stond tussenbeide. ‘Dat was niet afgesproken, dus daar kan ze helaas niet op antwoorden.’ Tjonge, soms vroeg ik me serieus af of deze wichten zonder hun manager wel wisten welke maand er volgde op oktober. Natuurlijk kon je dit geen interviews noemen. Maar ik deed mijn best. Voor het interview deed ik zo zorgvuldig mogelijk research, en bedacht vragen die iemand anders niet zou stellen. Ik schaafde de opbouw bij tot in de details. Maar gewaardeerd werden die inspanningen amper, en lovende woorden kreeg ik er niet voor. Dat ik me toch zo uitsloofde, was omdat het voor mij zo makkelijker was. Zelfdiscipline. Vingers en hoofd, die enige tijd niet aan het werk gezet waren, afpeigeren voor praktische – en zo mogelijk zinloze – doeleinden.

Maatschappelijke re-integratie.

Op den duur kreeg ik het drukker dan ooit tevoren. Boven op een aantal regelmatige opdrachten waren er ook veel dringende losse klussen. Klussen waarvoor ze geen enkele kandidaat konden vinden, belandden geheid bij mij. Hetzelfde gold voor lastige, ingewikkelde karweien. De positie die ik bekleedde in die wereld was als die van een autokerkhof aan de rand van de stad: al wat niet behoorlijk functioneerde kwam men bij mij dumpen. Diep in de nacht, terwijl iedereen in diepe slaap verzonken was.

Het voordeel was dat mijn spaarrekening na verloop van tijd een nooit gezien bedrag vertoonde, en dat ik het te druk had om het op te souperen. Ik deed mijn auto, die een hoop mankementen vertoonde, weg en nam goedkoop een Subaru Leone over van een kennis. Het was niet het nieuwste model, maar hij had nog niet zoveel kilometers op de teller en was voorzien van een radio-cassettespeler en airconditioning. Het was de eerste keer in mijn leven dat ik in een auto met dergelijke extraatjes reed. Het appartement waar ik tot dan toe gewoond had, lag te ver van het centrum, en dus verhuisde ik naar de buurt Shibuya. Met de autosnelweg vlak voor het raam was het wat lawaaierig, maar als je je daar niet te veel van aantrok, was het een vrij goeie stek.

Ik ging naar bed met een aantal vrouwen die ik via mijn werk had leren kennen.

Maatschappelijke re-integratie.

Ik wist met welk soort meisjes ik moest slapen. Ik wist ook wie ik in bed kon krijgen en wie niet. En van wie ik met mijn handen af moest blijven. Naarmate je ouder wordt leer je dat soort dingen vanzelf. En ik wist ook wanneer het tijd was om er een eind aan te maken. Dat ging allemaal heel natuurlijk en eenvoudig. Ik kwetste niemand, en zelf raakte ik ook niet gekwetst. Het enige wat ontbrak, was dat prangende bonzen van het hart.

Degene met wie ik de meest hechte relatie had, was het meisje van de telefoonmaatschappij. Ik had haar leren kennen op een oudejaarsfeestje. We waren allebei dronken en ginnegapten wat met elkaar, het klikte, we gingen naar mijn appartement en belandden in bed. Ze was slim en had heel mooie benen. In mijn tweedehands Subaru maakten we allerlei uitstapjes. Wanneer ze in de stemming was, belde ze me op om te vragen of ze bij me mocht komen slapen. Zij was de enige partner die op die manier een voet tussen de deur kreeg. We beseften allebei dat een dergelijke relatie nergens toe leidde. Maar het was als een soort periode van respijt in ons leven die we stilletjes deelden. Het gaf me gemoedsrust, en dat was lang geleden. We omhelsden elkaar teder en spraken lieve woordjes. Ik kookte voor haar, en we wisselden verjaardagscadeautjes uit. We gingen naar jazzclubs en dronken cocktails. We maakten nooit ruzie. We begrepen wat we van elkaar verlangden. Maar toch kwam ook daar op een dag een einde aan. Het was een abrupt einde, alsof de film plotseling afbrak.

Haar vertrek deed me meer verdriet dan ik had verwacht. Een hele tijd voelde ik me ondraaglijk leeg. Ik was tenslotte degene die nergens heen ging. Allemaal gingen ze hun weg, de een na de ander, alleen ik bleef eeuwig pas op de plaats maken in een verlengde periode van respijt. Een leven dat reëel was in zijn irrealiteit.

Maar dat was niet de belangrijkste oorzaak van het gemis dat ik voelde.

Het grootste probleem was dat ik haar niet vanuit het diepst van mijn hart gewild had. Ik mocht haar. Ik was graag met haar samen. Ik kon genieten van ons samenzijn. Het vertederde me ook. Maar eigenlijk wilde ik haar niet. Toen ze amper drie dagen weg was, zag ik dat duidelijk in. Het was waar: terwijl ik bij haar was, was ik eigenlijk op de maan geweest. Terwijl ik haar borsten tegen mijn zij voelde, was ik eigenlijk op zoek geweest naar iets anders.

Ik had er vier jaar over gedaan om enigszins een evenwicht te herwinnen in mijn bestaan. De mij toevertrouwde taken had ik allemaal plichtsgetrouw afgewerkt, en men had vertrouwen in mij. En sommige mensen – niet veel, maar toch – voelden een soort sympathie voor me. Maar – dat spreekt voor zich – dat alleen was niet genoeg. Het was lang niet genoeg. Uiteindelijk was ik na al die tijd weer terug bij af.

Oké, dacht ik. Op mijn vierendertigste kan ik dus weer van voren af aan beginnen. Oké, hoe moet het nu verder? Wat is het eerste wat ik moet doen?

Daar hoefde ik eigenlijk niet over na te denken. Ik wist al wat me te doen stond. De conclusie hing al heel lang als een dichte wolk boven mijn hoofd. Ik was alleen niet bij machte geweest om de daad bij het woord te voegen. Ik had het steeds een dagje uitgesteld, en dan nog een dagje. Ik moest naar het Dolfijnenhotel gaan. Dat was het vertrekpunt.

En daar moest ik haar terugzien. Die jonge vrouw, de luxeprostituee, die me naar het Dolfijnenhotel had geleid. Want dat was wat Kiki nu van mij verlangde. (Aan de lezer: ze heeft een naam nodig. Zelfs al is dat een voorlopige naam. Ik noem haar dus Kiki. Kiki, fonetisch geschreven. Ik zal die naam pas achteraf te weten komen. De omstandigheden doe ik later uit de doeken, maar in dit stadium heb ik besloten haar deze naam te geven. Zij is dus Kiki. In een zonderlinge, kleine wereld werd ze tenminste zo genoemd.) En Kiki had de contactsleutel in handen. Ik moest haar nog één keer terugroepen naar deze kamer. Deze kamer waar degenen die er eenmaal weggingen normaal gesproken niet nog een keer terugkwamen. Ik wist niet of zoiets mogelijk was. Maar ik moest het tenminste proberen. Daarmee zou een nieuwe cyclus beginnen.

Ik pakte mijn koffer en werkte in allerijl de opdracht met de dringendste deadline af. Alle andere opdrachten die ik voor de volgende maand in mijn agenda had geschreven, annuleerde ik. Ik belde iedereen op en zei dat ik helaas door familieomstandigheden voor een maand weg moest uit Tokyo. Sommige redacteurs mompelden wat bezwaren, maar het was de allereerste keer dat ik zoiets deed en ik liet hun nog voldoende tijd om er een mouw aan te passen. Uiteindelijk gaven ze dus allemaal hun goedkeuring. ‘Binnen een maand kom ik terug en meld ik me weer voor de dienst,’ zei ik. En zo stapte ik op het vliegtuig richting Hokkaido. Het was begin maart 1983.

Maar mijn desertie was natuurlijk niet na één maand afgelopen.

4

Ik huurde voor twee dagen een taxi, en verkende samen met de fotograaf het aanbod aan restaurants in het ondergesneeuwde Hakodate.

Mijn manier van werken was systematisch en efficiënt. Het voornaamste bij dit soort reportages was het voorbereidende werk en het opstellen van een strikte planning. Daar stond of viel alles mee, kon je wel zeggen. Voorafgaand aan de eigenlijke reportage verzamelde ik uitvoerig materiaal. Er bestonden organisaties die voor lui zoals ik van alles en nog wat uitvlooiden. Zolang je maar bereid was lid te worden en je jaarlijkse bijdrage te betalen. Als je bijvoorbeeld informatie wilde hebben over restaurants in Hakodate, zochten ze een heel dossier bij elkaar. Ze gebruikten een grote computer om uit een doolhof van gegevens op een doeltreffende manier het nodige bijeen te zoeken. Ze maakten een kopietje, stopten alles netjes in een map en lieten die bezorgen. Het kostte natuurlijk een paar centen, maar als je bedacht hoeveel tijd en moeite je jezelf daarmee bespaarde, waren het zeker geen overdreven kosten.

Daarnaast ging ik ook zelf op pad om informatie te vergaren. Er waren gespecialiseerde bibliotheken met allerhande materiaal over reizen, en er waren bibliotheken waar je regionale kranten en publicaties verzameld vond. Als je die allemaal bij elkaar legde, kwam je een heel eind. Op basis van de verzamelde informatie koos ik de restaurants die in aanmerking kwamen. Ik belde ze een voor een op om hun openingstijden en sluitingsdagen te weten te komen. Als dat achter de rug was, kon ik me eenmaal ter plekke een hoop tijd besparen. Ik trok lijnen in mijn notitieboekje en stelde een dagelijks schema op. Ik bekeek de plattegrond en stippelde een route uit. De onbesliste factoren werden tot een minimum beperkt.

Nadat we op onze locatie waren aangekomen, maakten de fotograaf en ik een ronde langs de restaurants. Samen zo’n dertien zaken. Natuurlijk aten we telkens maar een paar hapjes en lieten we de rest liggen. Gewoon even de smaak testen. Verfijning van de consumptie. In deze fase verzwegen we nog dat we op reportage waren. We namen ook geen foto’s. Eenmaal buiten beoordeelden de fotograaf en ik de smaak en gaven punten van 1 tot en met 10. Als het goed was, bleef het restaurant op de lijst. Als het slecht was, schrapten we het. Het was de bedoeling dat iets meer dan de helft afviel. Intussen namen we contact op met lokale blaadjes en lieten hen een vijftal zaken aanbevelen die op onze lijst ontbraken. Die bezochten we ook. En we maakten onze keuze. Toen onze definitieve selectie vastlag, belden we de respectieve restaurants op, noemden de naam van het tijdschrift, en vroegen toestemming om interviews te doen en foto’s te nemen. Dat alles was in twee dagen klaar. Diezelfde avond laat schreef ik in mijn hotelkamer een ruwe tekst.

De volgende dag schoot de fotograaf snel wat plaatjes van de gerechten, en intussen stelde ik vragen aan de uitbaters. Kort en bondig. Na drie dagen waren we klaar. Natuurlijk waren er collega’s die het nog sneller afwerkten. Maar die deden geen enkele research. Ze selecteerden domweg lukraak wat bekende zaken om te bezoeken. Er waren er zelfs die hun teksten schreven zonder een hap te eten. Als je wilde, kreeg je wel iets op papier. Eerlijk gezegd, ik dacht niet dat er veel waren die dit soort reportages even nauwgezet deden als ik. Als je het serieus nam, was het best lastig werk, maar niets belette je om er met de pet naar te gooien. In de uiteindelijke stukken merkte je nauwelijks het verschil. Oppervlakkig bekeken zagen ze er hetzelfde uit. Maar als je goed las, was er wel degelijk een subtiel verschil.

Ik geef deze uitleg niet omdat ik op wil scheppen of zo.

Ik wil alleen maar de grote lijnen van mijn werk duidelijk maken. De dingen waar ik mijn energie in steek.

Ik had vroeger al verschillende keren samengewerkt met de fotograaf. We konden vrij goed met elkaar opschieten. We waren allebei profs. Zoals mensen die dode lichamen bergen, met hun steriele witte handschoenen, hun grote maskers en hun smetteloze gympies. Wij deden ons werk snel en vaardig. We zeiden niet meer dan nodig was en respecteerden elkaars werk. We wisten allebei dat we dit banale werk deden voor het geld. Maar als we het dan toch deden, wilden we het goed doen. In die zin waren we profs. De derde avond had ik mijn tekst volledig klaar.

De vierde dag hadden we vrijgehouden als reservedag. Maar het werk zat erop, en bij gebrek aan andere bezigheid huurden we een auto om buiten de stad een dagje te gaan langlaufen. ’s Avonds zaten we met z’n tweetjes gezellig in een pot nabe te prikken en sake te drinken. Een ontspannende dag. Ik had hem mijn tekst bezorgd, en vanaf nu was ik niet meer nodig. Het nog resterende werk kon iemand anders van me overnemen. Voor het slapengaan belde ik inlichtingen in Sapporo om het telefoonnummer van het Dolphin Hotel te vragen. Ik kreeg het meteen. Ik ging rechtop in bed zitten en slaakte een zucht. Oké, nu wist ik tenminste dat het Dolfijnenhotel nog niet over de kop was gegaan. Dat mocht een opluchting heten. Het zou me niet hebben verbaasd als het intussen failliet was gegaan. Nadat ik eens diep had ademgehaald, draaide ik het nummer. Er nam onmiddellijk iemand op. Alsof men erop had zitten wachten, zo snel. Het bracht me enigszins van mijn stuk. Dit liep iets te gesmeerd.

Degene aan de andere kant van de lijn was een jonge vrouw. Een jonge vrouw? Wat kregen we nu? Het Dolfijnenhotel was niet het soort hotel met jongedames aan de receptie.

‘Met het Dolphin Hotel,’ zei ze beleefd.

Verrast verifieerde ik voor alle zekerheid het adres. Het was precies hetzelfde als vroeger. Waarschijnlijk was het meisje een nieuwe kracht. Eigenlijk was dat niet eens zo vreemd. Ik zei dat ik een kamer wilde boeken.

‘Dank u wel. Een ogenblikje alstublieft. Ik verbind u zo meteen door met onze boekingsmanager,’ zei het meisje met een heldere, opgewekte stem.

Boekingsmanager? Ik was opnieuw in de war. Dit viel niet meer te verklaren. Wat was er in ’s hemelsnaam met het Dolfijnenhotel gebeurd?

‘Sorry voor het wachten. U spreekt met de boekingsmanager.’ Ditmaal was het een mannenstem, maar eveneens jong. Het was een alerte, minzame stem. In elk opzicht de stem van een professionele hotelbediende.

Ik boekte alvast een eenpersoonskamer voor drie nachten. Ik gaf mijn naam en mijn telefoonnummer in Tokyo op.

‘Staat genoteerd. Een eenpersoonskamer voor drie nachten, vanaf morgen,’ bevestigde de man.

Ik kon verder niets meer bedenken, en dus bedankte ik hem en hing op, nog steeds in de war. Nadat ik had opgehangen nam die verwarring alleen maar toe. Ik bleef een hele poos naar het telefoontoestel staren. Ik had het gevoel dat iemand me zou opbellen om de hele toestand uit te leggen. Maar er kwam geen uitleg. Nu goed, het zij zo. Ik legde me erbij neer. Alles zou wel duidelijk worden wanneer ik ter plekke was. Ik moest er gewoon heen. Niet gaan was geen optie. Een briljant alternatief had ik niet.

Ik belde de receptie om de vertrektijden van de trein naar Sapporo te vragen. Even voor de middag was er een sneltrein – precies goed. Daarop belde ik de roomservice en liet een flesje whisky en ijsblokjes brengen. Al drinkend keek ik naar de nachtfilm op tv. Het was een western met Clint Eastwood. Clint lachte niet één keer. Zelfs geen glimlach kon eraf. Ook geen zure. Ik probeerde een paar keer naar hem te lachen, maar hij gaf geen krimp. Toen de film afgelopen was en de whisky ook bijna op was, deed ik het licht uit en sliep als een roos tot de ochtend. Zonder te dromen.

==

*

==

Door het raam van de trein was alleen sneeuw te zien. De hemel was zo helder dat mijn ogen na een tijdje prikten. Ik was trouwens de enige passagier die zo dom was om naar buiten te kijken. De rest wist ook zonder te kijken dat er alleen maar sneeuw te zien was.

Omdat ik niet had ontbeten, ging ik nog voor de middag naar de restauratiewagen om te lunchen. Ik dronk een biertje en at een omelet. Tegenover me zat een man van rond de vijftig, strak in het pak en zijn das netjes geknoopt. Hij at een broodje met ham en dronk ook een biertje. Ik vermoedde dat hij ingenieur was, en dat bleek nog te kloppen ook. Hij opende het gesprek en stelde zich voor als werktuigbouwkundig ingenieur bij de onderhoudsdienst van de luchtmacht. Daarop gaf hij me een gedetailleerde uitleg over schendingen van het luchtruim door bommenwerpers en gevechtsvliegtuigen van het Sovjetleger. Maar hij leek zich niet zozeer druk te maken over de onwettelijkheid van die schendingen van het luchtruim. Wat hem bezighield was het financiële plaatje van de f4-Phantomtoestellen. Hij vertelde me hoeveel kerosine die dingen vraten in één enkele scramble. Een gruwelijke verspilling van brandstof was het volgens hem. ‘Japanse vliegtuigbouwers kunnen dat veel goedkoper voor elkaar krijgen. Als ze willen, kunnen ze goedkope gevechtsjets bouwen die qua prestatie niet onderdoen voor de f4, en wel onmiddellijk.’

En dus legde ik hem uit dat verspilling de hoogste deugd is in een hyperkapitalistische maatschappij. Doordat Japan van Amerika Phantom Jets kocht, er scrambles mee deed en zo nutteloos brandstof verbruikte, draaide de wereldeconomie weer net een tikje beter, waardoor het kapitalisme tot nog grotere hoogten steeg. Als iedereen ineens zou ophouden met verspillen, zou er grote paniek uitbreken en zou de wereldeconomie instorten. Verspilling was de brandstof die tegenstrijdigheid voortbracht, tegenstrijdigheid activeerde de economie, en activering creëerde andermaal verspilling.

Kan best zijn, zei hij na even te hebben nagedacht. Maar hij voegde eraan toe dat hij zich met een dergelijke sociale structuur niet kon verenigen, misschien omdat hij als kind de oorlog had meegemaakt, toch het toppunt van schaarste.

‘Anders dan jullie jongelui kunnen wij ons maar moeilijk bij die complexe gang van zaken neerleggen,’ zei hij met een bitter lachje.

Me erbij neerleggen deed ik zelf ook absoluut niet, maar omdat ik het gesprek niet nodeloos wilde rekken, sprak ik hem niet tegen. Nee, me erbij neerleggen deed ik niet. Ik stelde alleen maar vast en erkende de situatie. Tussen die twee dingen is een cruciaal verschil. Maar goed, ik at mijn omelet op, groette hem en stond op.

Voor de trein Sapporo bereikte, deed ik een dutje van een halfuur en las in de biografie van Jack London die ik gekocht had in een boekhandel bij het station van Hakodate. Vergeleken bij de turbulente levensloop van Jack London leek mijn leventje zo vredig als dat van een eekhoorn die in een holte boven in een eikenboom op de lente wacht, soezend op een kussentje van nootjes. Voorlopig leek dat tenminste zo. Dat is nu eenmaal biografieën eigen. Wie zou er in ’s hemelsnaam de biografie lezen van een beambte in de stadsbibliotheek van Kawasaki die tot zijn dood een saai en ongestoord leventje leidde? Wij zijn, met andere woorden, op zoek naar compensatiegedrag.

==

Aangekomen in het station van Sapporo besloot ik op mijn gemak naar het Dolfijnenhotel te lopen. Het was een kalme namiddag zonder een zuchtje wind, en ik had maar één schoudertas als bagage. De lucht was prikkelend fris. Op de straat lagen overal vuile hopen sneeuw. De mensen trippelden er omzichtig langs. De energieke ademstoten van blozende schoolmeisjes zweefden de lucht in als witte tekstballonnetjes. Ik sloeg het allemaal gade terwijl ik rustig verder kuierde. Het was vierenhalf jaar geleden dat ik in Sapporo was geweest, maar het voelde aan als veel langer geleden.

Onderweg ging ik een koffiehuis binnen om even uit te blazen en dronk een kop hete, sterke koffie met een scheut brandy erin. Om me heen ging het stadsleven zijn gangetje. Een stelletje fluisterde elkaar wat toe, twee zakenlui hadden documenten uitgespreid en zaten cijfers te bestuderen, een groepje studenten besprak een ski-uitstapje en vervolgens de nieuwe Police-elpee. Het soort alledaagse taferelen dat zich in willekeurig welke stad in Japan ontvouwde. Verplaats het interieur van dit koffiehuis naar Yokohama of Fukuoka, en het zou daar helemaal niet uit de toon vallen. Hoewel er uiterlijk niets ongewoons was aan mijn omgeving, of misschien wel juist daarom, viel ik halverwege mijn kop koffie ten prooi aan een verzengende eenzaamheid. Ik kreeg de indruk dat ik de enige volslagen buitenstander was. Ik maakte totaal geen deel uit van deze stad, van dit dagelijkse leven.

Toegegeven: ik zou ook niet kunnen zeggen in welk koffiehuis in Tokyo ik me dan wél thuis voelde. Maar in de koffiehuizen van Tokyo voelde ik nooit zo’n hevige eenzaamheid. Ik dronk er koffie, las er een boek en bracht er de tijd door. Het was gewoonweg een deel van mijn dagelijks leven waar ik verder niet speciaal bij stil hoefde te staan.

Maar hier in Sapporo sloeg de eenzaamheid toe, alsof ik moederziel alleen achtergelaten was op een pooleiland. Het uitzicht was hetzelfde als altijd. Het was een uitzicht dat je overal aantrof. Maar als je de bovenlaag eraf krabde, dan was dit terrein voor mij volslagen onbekend. Zo kwam het me voor. Het zag er bekend uit – maar het was anders. Het leek een andere planeet. Taal, kledij en voorkomen waren hetzelfde, maar toch was er een cruciaal verschil. Sommige dingen functioneerden anders. Maar om te weten wat gangbaar was op deze planeet en wat niet, zat er niets anders op dan alle functies een voor een uit te proberen. En als ik er bij eentje naast zat, zou ik mezelf verraden als wezen van een andere planeet. Iedereen zou opstaan en me verwijtend aanwijzen. Jij bent anders. Jijbentandersjijbentandersjijbentanders.

Al nippend van mijn koffie zat ik daarover te mijmeren. Het was maar een dagdroom, maar dat ik eenzaam was, dat was de naakte waarheid. Ik was met niemand verbonden. Dat was mijn probleem. Ik was mezelf aan het terugvinden, maar ik was met niemand verbonden.

Wanneer heb ik ooit oprecht van iemand gehouden?

Het moet heel lang geleden zijn. Ergens tussen twee ijstijden. In elk geval heel lang geleden. In een historisch verleden. Het Jura-tijdperk of zo, dat soort vervlogen tijden. Allemaal zijn ze sindsdien verdwenen. De dinosaurussen, net zo goed als de mammoeten en de Siberische tijgers. Van de gasbommen die insloegen op het Miyashita-park is ook geen spoor meer. En toen diende de hyperkapitalistische maatschappij zich aan. En in die maatschappij was ik eenzaam en alleen achtergelaten.

Ik betaalde de rekening en ging naar buiten. Zonder verder nog ergens aan te denken stapte ik regelrecht naar het Dolfijnenhotel.

Omdat ik me de locatie niet precies meer herinnerde, had ik me vooraf een beetje zorgen gemaakt of ik het meteen zou vinden, maar die bezorgdheid was volkomen overbodig geweest. Ik vond het hotel direct. Het had een ware gedaanteverandering ondergaan en was nu een gigantisch gebouw van zesentwintig verdiepingen. Moderne lijnen in Bauhausstijl, grootschalige constructies van blinkend glas en roestvrij staal, wapperende nationale vlaggen aan een rij masten bij de oprit, portiers in onberispelijk uniform die taxi’s wenkten, een glazen lift regelrecht naar het restaurant op de hoogste verdieping... Wie kon dat over het hoofd zien? In een marmeren zuil bij de ingang was een dolfijn uitgehouwen, met daaronder het opschrift: dolphin hotel.

Twintig seconden lang stond ik versteld met halfopen mond omhoog te staren naar het hotel. Toen slaakte ik een lange, diepe zucht, die linea recta tot aan de maan leek te reiken. Ik was verbijsterd – en dat was nog zacht uitgedrukt.

==

5

Ik kon me niet eeuwig aan het hotel blijven vergapen, en dus besloot ik maar naar binnen te gaan. Het adres klopte en de naam klopte. En ik had geboekt. Er zat dus niets anders op dan naar binnen te gaan.

Ik wandelde de licht hellende oprit op en stapte langs de fonkelend opgepoetste draaideur naar binnen. De lobby was zo ruim als een sporthal. Glazen wanden reikten helemaal tot aan het gewelfde plafond en lieten het stralende zonlicht naar beneden stromen. Op de vloer stonden talrijke grote, duur uitziende bankstellen, met daartussenin een overvloed aan potplanten. Voorbij de lobby bevond zich een prachtige tearoom. Het soort plek waar je een sandwich bestelde, en men je vervolgens vier met plakjes superieure ham belegde sneetjes brood ter grootte van een visitekaartje serveerde, netjes geschikt op een grote zilveren schaal. Artistiek gegarneerd met wat frietjes en pickles. Drink er een koffie bij, en je zat algauw aan de prijs van een bescheiden middagmaal voor een gezin van vier. Aan de muur hing een olieverfschilderij van wel vijf vierkante meter, dat zo te zien een moeraslandschap ergens in Hokkaido afbeeldde. Kunst kon je het niet meteen noemen, maar door zijn omvang had het in elk geval iets. Het was behoorlijk druk in de lobby, zo te zien wegens een of andere bijeenkomst. Een deel van de banken was ingenomen door een groep goed geklede mannen van middelbare leeftijd. Ze knikten en lachten uitvoerig naar elkaar. De manier waarop ze hun kin naar voren staken en hun benen kruisten was bij allemaal hetzelfde. Waarschijnlijk dokters of professoren. Daarnaast – of hoorden ze toch bij hetzelfde gezelschap? – was er een groep opgedofte jonge vrouwen aanwezig. De ene helft was in kimono, de andere helft droeg een statige jurk. Er zaten ook een paar buitenlanders. En verder zag ik zakenlui, keurig in het pak, met een onopvallende das, aktetas in de hand, wachtend op hun afspraak.

Kortom, het Dolfijnenhotel nieuwe stijl deed goede zaken.

Het was een hotel dat kapitaal investeerde en dat netjes weer terugverdiende. Ik wist hoe je zo’n hotel kon vestigen. Ooit had ik namelijk iets gedaan voor het reclameblaadje van een hotelketen. Om een hotel van dit genre van de grond te krijgen had je mensen die alles vooraf incalculeerden. Men bracht een professioneel team samen en voerde alle mogelijke gegevens in in een computer, om zo een nauwkeurige simulatie te maken. Zelfs de aankoopprijs en het verbruik van het wc-papier werd verrekend. Met hulp van werkstudenten onderzocht men tevens hoeveel mensen er passeerden in de belangrijkste straten van Sapporo. Om het aantal bruiloften in te schatten, ging men na hoeveel huwbare mannen en vrouwen er in de stad waren. Er werd alle mogelijke informatie vergaard. En zo werden zakelijke risico’s drastisch beperkt. Men nam de tijd om een gedetailleerd plan uit te werken, een projectteam samen te stellen en de grond aan te kopen. Dan wierf men het personeel en werd er een schitterende reclamecampagne gelanceerd. Als er iets met geld op te lossen viel – en de overtuiging was er dat dat geld ooit terugkwam –, dan gooide men er zoveel kapitaal tegenaan als nodig was. Zo werkte dit soort big business.

Alleen grote concerns die diverse bedrijven onder hun paraplu hebben, konden dergelijke big business aan. Want hoezeer je de risico’s ook probeerde uit te schakelen, er bleven altijd latente risico’s die niet in te calculeren vielen, en alleen concerns van die orde van grootte konden die opvangen.

Om eerlijk te zijn, kon ik niet zeggen dat het Dolfijnenhotel nieuwe stijl me beviel.

Onder normale omstandigheden zou ik nooit mijn geld uitgeven om er te logeren. Te duur en te veel franje. Maar niets aan te doen. Dit was nu eenmaal de nieuwe gedaante van het Dolfijnenhotel.

Ik ging naar de balie om me aan te melden. Meisjes in uniforme lichtblauwe blazerjasjes verwelkomden me met een stralende glimlach, als in een reclame voor tandpasta. Het aanleren van deze manier van lachen maakte ook deel uit van de kapitaalinvesteringen. Elk van de meisjes droeg een blouse zo wit als maagdelijke sneeuw en hun kapsel was onberispelijk. Ze waren met z’n drieën, maar degene die zich tot mij wendde, was de enige met een bril. Ze zag er leuk uit en de bril stond haar goed. Ik was enigszins opgelucht dat zij zich over mij ontfermde. Ze was de mooiste van de drie, en ik mocht haar meteen. Haar lach had iets dat me aansprak. Ze leek wel een hotelfee, de verpersoonlijking van wat een hotel hoort te zijn. Wanneer ze met haar kleine gouden staf zwaaide, zou mijn kamersleutel tevoorschijn komen in een wolk van dwarrelend toverpoeder, net als in een Disneyfilm.

Maar in plaats van een toverstaf gebruikte ze de computer. Ze toetste gezwind mijn naam en het nummer van mijn creditcard in, en nadat ze het scherm had gecontroleerd gaf ze me, andermaal breed glimlachend, mijn keycard. Mijn kamernummer was 1523. Ik verzocht haar om een brochure van het hotel. Ik vroeg haar ook hoe lang dit hotel al in deze vorm bestond. Sinds oktober vorig jaar, antwoordde ze zonder nadenken. Dat was dus amper vijf maanden geleden.

‘Mag ik u nog wat vragen?’ zei ik. Ook ik toverde een professioneel charmante glimlach op mijn gezicht. Die heb ik namelijk net zo goed. ‘Vroeger was hier op deze locatie toch een hotelletje dat ook Dolphin Hotel heette? Weet u wat daarmee gebeurd is?’

Haar glimlach raakte een beetje uit de plooi. Zoals het gracieuze, stille wateroppervlak van een bron verstoord wordt door de weggegooide kroonkurk van een bierflesje, zo spreidden zich over haar gezicht lichte rimpelingen uit, die vervolgens weer tot rust kwamen. Haar glimlach was echter iets terughoudender dan daarnet. Ik observeerde die subtiele verandering met bewondering. Ik was zo onder de indruk dat ik verwachtte dat de fee uit de bron tevoorschijn zou komen om me te vragen of de kroonkurk die ik er net in gegooid had van goud dan wel van zilver was. Maar natuurlijk deed ze dat niet.

‘Daar vraagt u me wat,’ zei ze. Met haar wijsvinger raakte ze even de brug van haar bril aan. ‘Dat was een poosje voor wij hier openden, daarover zou ik dus...’

Daar brak ze haar zin af. Ik wachtte op het vervolg, maar dat kwam niet.

‘Het spijt me,’ zei ze.

‘Mm-mm,’ zei ik. Ik begon haar hoe langer hoe meer te waarderen. Ik wilde ook met mijn wijsvinger mijn bril aanraken, maar helaas droeg ik er geen. ‘Wie kan ik dan wel vragen naar wat er gebeurd is?’

Met ingehouden adem dacht ze even na. Haar glimlach was intussen verdwenen. Blijven lachen terwijl je je adem inhoudt, is heel moeilijk. Probeer het maar eens.

‘Neemt u me niet kwalijk. Een ogenblikje alstublieft,’ zei ze, en ze verdween naar achteren. Zo’n dertig seconden later kwam ze terug in het gezelschap van een man van rond de veertig in een zwart pak. Overduidelijk een ervaren rot in het hotelwezen. Ik had voor mijn werk al meerdere keren met dergelijke figuren te maken gehad. Het waren rare jongens. Ze spreidden te allen tijde een glimlach tentoon, maar voor elke situatie een andere. Ze beschikten over wel vijfentwintig verschillende soorten. Van de beleefde, onderkoelde grijns tot de voldane, maar perfect beheerste grimas. Die lachgradaties hadden allemaal een nummer, van één tot en met vijfentwintig. En die gebruikten ze afhankelijk van de situatie, alsof ze een golfstok uitkozen. Zulke types waren het.

‘Hoe kan ik u helpen?’ zei hij, terwijl hij me hoffelijk toeknikte met een lach ergens uit het middensegment van zijn repertoire. Mijn kledij leek geen al te beste indruk op hem te maken, want zijn glimlach zakte drie geledingen. Ik droeg een warm halflang jachtvest met bont aan de binnenkant (en een Keith Haring-badge op de borst gespeld), een wollen muts (het type dat het Alpenkorps van de Oostenrijkse landmacht draagt), een robuuste broek met tal van zakken, en stevige werklaarzen bestemd om op besneeuwde wegen te wandelen. Het waren allemaal degelijke kwaliteitsproducten, praktisch ook, maar een tikkeltje te heavy duty voor deze hotellobby. Maar dat was mijn schuld niet. Het ging om een verschil in levenswijze, een verschil in opvattingen.

‘U had een vraag over dit hotel?’ vroeg hij op uiterst beleefde toon.

Ik legde mijn handen op de balie en herhaalde de vraag die ik net aan het meisje had gesteld.

De man monsterde mijn Disneyhorloge met de blik van een dierenarts die de verstuikte voorpoot van een kat bestudeert.

‘Neemt u me niet kwalijk, maar...’ Hij laste een korte pauze in. ‘Waarom wilt u weten wat er met het vroegere hotel is gebeurd, als ik vragen mag? Zou u zo vriendelijk willen zijn mij de reden daarvoor mede te delen?’

Ik legde het hem eenvoudig uit. Een paar jaar geleden had ik in het toenmalige Dolphin Hotel gelogeerd en was ik bevriend geraakt met de eigenaar. Ik wilde nu voor het eerst in lange tijd nog eens een bezoekje brengen, en moest vaststellen dat de zaak compleet was omgebouwd. Dus wilde ik graag weten wat er van hem geworden was. Het was in elk geval een volstrekt persoonlijke aangelegenheid, zei ik.

Hij knikte een paar keer ten teken dat hij me begrepen had.

‘Om u de waarheid te zeggen, ik weet ook niet hoe het precies zit,’ zei de man, voorzichtig zijn woorden wikkend. ‘Maar simpel gezegd komt het erop neer dat wij de grond van het voormalige Dolphin Hotel hebben aangekocht om er een nieuw hotel op te bouwen. De naam is weliswaar dezelfde, maar qua management is het een volledig ander hotel, dat er helemaal los van staat.’

‘Waarom is de naam behouden?’ probeerde ik.

‘Neemt u me niet kwalijk, maar wat dergelijke informatie betreft, moet ik u helaas...’ zei hij.

‘U weet ook niet waar de vorige eigenaar gebleven is?’

‘Tot mijn grote spijt niet,’ antwoordde hij, omschakelend naar glimlach nummer 16.

‘Bij wie kan ik dan wel terecht met mijn vragen?’

‘Tja, hoe zal ik het zeggen?’ zei hij, zijn hoofd lichtjes opzij gebogen. ‘Wij werken hier alleen maar. Met de situatie van voor de opening hebben we hoegenaamd niets te maken. Ik zou u dus niet meteen kunnen zeggen wie op de hoogte is... Het spijt me zeer.’

Wat hij zei was natuurlijk zo gek nog niet, maar toch voelde ik argwaan. Er zat iets gekunstelds aan zijn manier van antwoorden, net als bij het meisje. Ik kon hun uitleg niet zomaar slikken, al wist ik niet waar precies het probleem zat. Wanneer ik iemand interviewde, kon ik altijd op dit soort professionele alarmbelletjes rekenen. De manier van praten wanneer mensen iets verborgen, hun gelaatsuitdrukking wanneer ze logen. Er was geen bewijs voor. Het was gewoon een gevoel dat er meer achter hun woorden zat.

Het was echter duidelijk dat verder aandringen niets zou opleveren. Ik bedankte de man in het zwarte pak voor zijn moeite. Hij maakte een lichte buiging en verdween weer naar achteren. Toen hij weg was, vroeg ik het meisje hoe het zat met maaltijden en met de roomservice. Ze bracht me beleefd op de hoogte. Terwijl ze uitleg gaf, keek ik haar de hele tijd in de ogen. Het waren heel mooie ogen. Als ik haar zo bleef aankijken, zou ik er dingen in gaan zien. Toen haar blik de mijne kruiste, begon ze te blozen. Daardoor mocht ik haar nog meer. Ik vroeg me af waarom. Omdat ze eruitzag als een hotelfee? Hoe dan ook, ik bedankte haar, liep weg van de balie en nam de lift naar mijn kamer.

==

Kamer 1523 was best wel luxueus. Voor een eenpersoonskamer waren het bed en het bad ruim bemeten. De minibar was rijkelijk voorzien. Er was ook een flinke voorraad briefpapier en enveloppen. De schrijftafel was trouwens prachtig. In de badkamer waren shampoo, crèmespoeling, aftershave en een badmantel te vinden. De kasten waren ruim. Het tapijt was nieuw en zacht. Ik trok mijn jas en laarzen uit en ging op de bank zitten om de hotelbrochure te lezen. Die was mooi verzorgd. Ik had zelf ook zulke brochures gemaakt, dus ik wist waarover ik het had. Dit was geen half werk.

Het Dolphin Hotel was een geheel nieuw type luxe stadshotel, stond er in de brochure. Het was voorzien van alle eigentijdse faciliteiten en bood vierentwintig uur per dag alle mogelijke diensten aan. Alle kamers waren ontworpen om de gasten het gevoel te geven dat ze thuis waren. Het meubilair was speciaal uitgekozen om rust en warm comfort uit te stralen. ‘Een humane omgeving’ was de term in de brochure. Kortom, er was niet op een paar centen gekeken, en dus was het prijskaartje hoog.

Toen ik de brochure grondig doornam, moest ik toegeven dat dit hotel van echt van alles en nog wat voorzien was: een groot ondergronds winkelcentrum, een overdekt zwembad, een sauna en een solarium. Een indoortennisveld, een fitnessruimte met tal van trainingstoestellen en professionele begeleiding, een conferentiezaal met cabines voor simultaan tolken, vijf restaurants en drie bars. En ook nog een cafetaria die de hele nacht open was. Er was zelfs een limousineservice. Verder was er nog een studieruimte, volledig uitgerust met alle mogelijke kantoorbenodigdheden, waar iedereen vrij gebruik van kon maken. Alles wat je maar kon bedenken, was er. Tot een heliport op het dak toe.

Niets ontbrak.

De allernieuwste voorzieningen, een grandioos interieur.

Maar welk bedrijf was dan eigenaar en uitbater van dit hotel? Ik las de brochure van de eerste tot de laatste letter. Maar er stond niets in over het moederbedrijf. Een vreemde geschiedenis, zoveel was zeker. Een dergelijke super-de-luxe hotel bouwen en runnen was alleen mogelijk voor geroutineerde bedrijven die een hotelketen in hun bezit hadden, maar dat soort bedrijven zou gegarandeerd zijn naam noemen en werd ook verondersteld promotie te maken voor de andere hotels van de keten. Als je bijvoorbeeld in een Prince Hotel overnachtte, dan stonden in de brochure alle Prince Hotels van het land met adres en telefoonnummer afgedrukt. Zo ging dat.

En waarom zou een magnifiek hotel als dit per se de naam overnemen van een miezerig hotelletje als het voormalige Dolphin Hotel?

Hoezeer ik ook mijn hersens pijnigde, ik kon geen verklaring bedenken.

Ik gooide de brochure op de tafel, leunde languit achterover op de bank en staarde naar het raam, waarachter zich, vijftienhoog, de hemel uitstrekte. Staalblauwe lucht was het enige dat ik kon zien. Door ernaar te staren, leek ik op den duur zelf te vliegen.

Ik dacht met weemoed terug aan het oude Dolfijnenhotel. Daar was door het raam heel wat te zien geweest.

6

Ik doodde de tijd met een verkenningstochtje door het hotel. Ik inspecteerde de restaurants en de bars, nam een kijkje in het zwembad, de sauna, de fitnessruimte en de tenniszaal, en kocht een paar boeken in het winkelcentrum. Vervolgens hing ik wat rond in de lobby en speelde een paar potjes Pacman in het Game Center. Zo was de middag om voor ik het besefte. Het lijkt hier wel een pretpark, dacht ik bij mezelf. Op die manier kon je dus ook de tijd doden in deze wereld.

Ik stapte het hotel uit en kuierde wat rond. Al wandelend kwam geleidelijk mijn geografische herinnering aan de buurt terug. Toen ik destijds in het Dolfijnenhotel logeerde, doolde ik elke dag tot vervelens toe door de straten. Ik wist dus nog ongeveer wat er zich achter elke hoek bevond. Omdat het Dolfijnenhotel geen restaurant had – en zelfs al had het er een gehad, dan had ik waarschijnlijk nog geen zin gehad om er iets te eten – at ik met haar (Kiki dus) altijd in een nabijgelegen eethuisje. Een uur lang dwaalde ik met een gevoel van herkenning van de ene straat naar de andere, alsof ik een bezoekje bracht aan de buurt waar ik vroeger had gewoond. Toen de zon was ondergegaan, begon ik duidelijk de koude lucht op mijn huid te voelen. De sneeuw die op het voetpad plakte, kraakte nu onder mijn voeten. Maar er stond geen zuchtje wind, en dus was het prettig wandelen. De hemel was helemaal helder. Zelfs de door uitlaatgassen grijs verkleurde sneeuw, die als mierenhopen op alle straathoeken lag opgestapeld, zag er onder de straatverlichting maagdelijk en sprookjesachtig uit.

De omgeving van het Dolfijnenhotel zag er aanmerkelijk anders uit dan vroeger. ‘Vroeger’ is natuurlijk veel gezegd, het was maar een goeie vier jaar geleden, en het merendeel van de winkels en restaurants die we toen gezien hadden of waren binnengegaan was er dus nog wel. De sfeer op straat was op zich ook zoals vroeger. Maar toch kon je ogenblikkelijk zien dat er iets gaande was in deze buurt. Enkele panden waren gesloten en hadden een bord met verbouwingsplannen uithangen. Een groot gebouw was men al aan het optrekken. Ik zag een drive-through-hamburgerrestaurant, een boetiek met merkkleding, een showroom voor westerse auto’s, een koffiehuis met innovatief design en aangeplante sara-bomen in de binnentuin, een chic kantoorgebouw waarvoor een overvloed aan glas was gebruikt. Dit nieuwe type winkels en gebouwen was blijkbaar de traditionele, van ouderdom verkleurde huisjes met twee verdiepingen, de goedkope eettenten met een noren-gordijntje aan de ingang en de patisseriewinkeltjes waar de kat steevast zijn middagdutje lag te doen voor de kachel, een voor een aan het verdringen. Voorlopig vertoonde het straatbeeld een merkwaardige mengelmoes, als bij een kind dat van gebit wisselt. Er was ook een bankfiliaal geopend. Misschien was dat de invloed van het nieuwe Dolphin Hotel. Als zo’n groot hotel plotseling opdook in een banale uithoek van de stad waar voordien niets te zien was geweest
– waar met andere woorden een wat desolate sfeer hing –, dan raakte het evenwicht van dat stadsdeel vanzelf drastisch verstoord. De toestroom van mensen veranderde, er ontstond animo. En de grondprijzen gingen omhoog.

Het kon ook zijn dat de veranderingen in een breder kader pasten. Met andere woorden, de komst van het Dolphin Hotel bracht de veranderingen niet teweeg, maar was zelf een symptoom van het veranderingsproces in de stad. Stadsrenovatieplannen op lange termijn, zeg maar.

Ik ging een kroeg binnen waar ik vroeger al eens was geweest, en bestelde wat sake en iets te eten. Het was er vuil, luidruchtig, goedkoop en lekker. Als ik in mijn eentje ergens ging eten, koos ik altijd voor de tent die er het luidruchtigst uitzag. Zo kon ik beter tot rust komen. Ik voelde me er niet eenzaam, en ik kon mezelf toespreken zonder dat het iemand opviel.

Na mijn maaltijd voelde ik me nog niet helemaal voldaan, en dus bestelde ik nog een beetje sake. Terwijl de hete rijstwijn langzaam mijn maag binnengleed, vroeg ik me af wat ik hier in godsnaam kwam doen. Het Dolfijnenhotel bestond niet meer. Wat ik er ook was komen zoeken, het was weg, foetsie. Het bestond niet meer. In plaats daarvan stond er dat idiote futuristische hotel dat op een geheime basis uit Star Wars leek. Het was simpelweg een anachronistische droom geweest. Ik had gedroomd van het gesloopte Dolfijnenhotel, ik had gedroomd van Kiki die via de uitgang was verdwenen, meer was het niet. Het kon best zijn dat daar iemand om mij zat te huilen. Maar ook dat behoorde tot het verleden. Op deze plek bleef niets meer over. Wat had ik hier nog te zoeken?

Inderdaad, dacht ik. Of misschien mompelde ik het wel hardop tegen mezelf. Het is gewoon zo. Hier is niets meer overgebleven. Ik heb hier niets meer te zoeken.

Ik zat een poosje met mijn lippen op elkaar geperst naar het vaatje met sojasaus op de bar te staren.

Wanneer je lang alleen woonde, ging je naar allerlei dingen staren. En je begon af en toe in jezelf te mompelen. Je ging in drukke restaurants eten. Je begon een innige affectie te koesteren voor een tweedehands Subaru. En beetje bij beetje hoorde je niet meer bij deze tijd.

Ik ging naar buiten en liep terug naar het hotel. Ik was er een heel eind van vandaan, maar de weg terugvinden was simpel. Vanwaar in de stad je ook omhoogkeek, overal zag je het Dolphin Hotel staan. Zoals de Drie Wijzen uit het Oosten met de ster aan het nachtelijke firmament als richtpunt makkelijk Jeruzalem – of was het Bethlehem? – bereikten, zo vond ook ik probleemloos mijn weg terug naar het Dolphin Hotel.

Terug in mijn kamer nam ik een bad, en terwijl ik mijn haar droogde, staarde ik schuins door het raam naar het stadslandschap van Sapporo. Ik herinnerde me dat ik tijdens mijn verblijf in het Dolfijnenhotel destijds vanuit mijn kamer een klein kantoortje kon zien. Ik wist totaal niet wat voor bedrijf het was, maar er waren in elk geval mensen druk aan het werk. Dat had ik op een dag kunnen gadeslaan door het venster. Wat zou er van dat bedrijf geworden zijn? Er werkte één mooi meisje. Hoe zou het nu met haar zijn? Wat deed men daar trouwens in dat bedrijf?

Omdat ik niets omhanden had, ijsbeerde ik een tijdje door de kamer. Toen ging ik op een stoel zitten en zette de tv aan. Er waren alleen maar afgrijselijke programma’s te zien. Ik had de indruk dat me allerlei soorten nagemaakte kots werden voorgeschoteld. Nagemaakt en dus niet echt vies, maar als je er maar lang genoeg naar keek, begon het op echte kots te lijken. Ik deed de tv uit, kleedde me aan en ging naar de bar op de zesentwintigste verdieping. Ik ging aan de toog zitten en dronk een wodka met soda en citroensap. De muren van de bar waren volledig opgetrokken uit glas, waardoor je zicht had op het nachtelijke Sapporo. Alles hier deed me denken aan een ruimtestation uit Star Wars. Maar los daarvan was het best een rustige, aangename bar. De cocktails waren bereid zoals het hoort. De glazen waren van uitstekende kwaliteit. Als je er twee tegen elkaar tikte, maakte dat een mooi geluid. Buiten mij waren er maar drie andere klanten. Twee mannen van middelbare leeftijd zaten aan een afgelegen tafeltje op gedempte toon te praten bij een glas whisky. Ik wist niet waarover ze het hadden, maar zo te zien was het iets zeer gewichtigs. Misschien beraamden ze een aanslag op Darth Vader.

Aan een tafeltje onmiddellijk rechts van me zat een meisje van een jaar of twaalf, dertien iets te drinken met een rietje terwijl ze naar haar walkman luisterde. Het was een mooi meisje. Haar lange haar was bijna onnatuurlijk steil en hing zacht neer op de tafel. Ze had lange wimpers en haar pupillen waren bijna pijnlijk helder. Ze trommelde ritmisch met haar vingers op tafel. De broze, slanke vingertoppen maakten een merkwaardig kinderlijke indruk vergeleken bij de rest van haar. Niet dat ze zich probeerde voor te doen als een volwassene, maar ze leek uit te stralen dat ze vanuit de hoogte op alles neerkeek. Dat was niet kwaadwillig of agressief. Het was gewoon... hoe zal ik het zeggen... neutraal omlaagkijken. Net zoals we hier uit het raam op het nachtelijke tafereel neerkeken.

Maar in feite keek ze nergens naar. Ze leek zelfs geen acht te slaan op wat er om haar heen gebeurde. Ze droeg een blauwe jeans, witte Conversegympies en een sweatshirt met het opschrift genesis. De mouwen van het sweatshirt waren opgerold tot haar ellebogen. Al trommelend op de tafel concentreerde ze zich op het bandje in haar walkman. Af en toe vormden haar kleine lippen onduidelijke flarden tekst.

‘Dat is citroenlimonade, hoor,’ kwam de barman me toefluisteren als wilde hij zich verdedigen. ‘Ze wacht op haar moeder.’

‘Ach zo,’ antwoordde ik vaag. Nu ik erbij stilstond: het was inderdaad een vreemd gezicht dat een meisje van twaalf of dertien om tien uur ’s avonds in de bar van een hotel zat te drinken met een koptelefoon op haar hoofd. Maar tot het moment dat de barman me erop attent maakte, had ik het niet ongewoon gevonden. Ik had naar haar gekeken alsof het de normaalste zaak van de wereld was.

Ik bestelde nog een wodka en kletste wat met de barman. Over het weer, de economische toestand – dat soort prietpraat. En toen gooide ik er achteloos tussendoor dat deze buurt zo veranderd was. De barman lachte wat ongemakkelijk en zei dat hij tot voor kort in een hotel in Tokyo had gewerkt en dus nagenoeg niets wist over Sapporo. Net op dat moment kwamen er nieuwe klanten binnen, zodat ook dit gesprek op niets uitdraaide.

Ik dronk uiteindelijk vier wodka’s met soda. Ik had het gevoel dat ik kon blijven drinken, maar hield het veiligheidshalve bij vier en tekende de rekening. Het meisje aan het tafeltje luisterde onverstoorbaar naar haar walkman. Haar moeder was nog steeds niet op komen dagen en het ijs in haar citroenlimonade was helemaal gesmolten, maar daar leek ze totaal niet mee te zitten. Toen ik opstond van mijn barkruk keek ze plotseling naar me op. Ze bekeek twee, drie seconden mijn gezicht, en glimlachte toen flauwtjes. Of misschien was het alleen maar een lichte trilling van haar lippen geweest. Maar mij leek het alsof ze naar me had gelachen. En dat – hoe gek het ook mag klinken – ontroerde me heel even. Ik voelde me door haar uitverkoren. Het was een vreemde ontroering, die ik voordien nog nooit had ervaren. Mijn lichaam leek vijf of zes centimeter boven de grond te zweven.

Nog steeds van mijn stuk gebracht nam ik de lift naar de vijftiende verdieping en ging terug naar mijn kamer. Waarom was ik zo van de wijs? Gewoon vanwege een meisje van een jaar of twaalf dat naar mij lachte. Ze kon zowat mijn dochter zijn.

Genesis – nog zo’n dwaze groepsnaam.

Maar nu ik het woord op haar sweatshirt had gezien, kwam het me voor als erg symbolisch. Oorsprong, schepping, het ontstaan.

Maar waarom moesten rockgroepen toch altijd zulke pretentieuze namen bedenken?

Ik ging met mijn schoenen aan op het bed liggen, sloot mijn ogen en probeerde me haar opnieuw voor de geest te halen. Walkman. Witte vingers die op tafel trommelen. Genesis. Gesmolten ijs.

Oorsprong, schepping, het ontstaan.

Nu ik zo stillag met mijn ogen dicht, voelde ik de alcohol langzaam zijn werk doen. Ik maakte de veters van mijn werklaarzen los, deed mijn kleren uit en kroop in bed. Ik was blijkbaar veel vermoeider en zatter dan ikzelf beseft had. Ik verwachtte half dat een meisje aan mijn zij zou zeggen: ‘Een beetje te veel op, zeker?’ Maar niemand zei iets. Ik was alleen.

Oorsprong, schepping, het ontstaan.

Ik stak mijn arm uit om het licht uit te knippen. In het duister vroeg ik me plotseling af of ik zou dromen van het Dolfijnenhotel. Maar uiteindelijk droomde ik nergens van. Toen ik ’s morgens wakker werd, voelde ik me hopeloos leeg. Noppes, dacht ik bij mezelf. Geen droom, geen hotel. Ik deed de verkeerde dingen op de verkeerde plaats.

Mijn werklaarzen lagen aan het voeteneinde van het bed – net twee jonge hondjes dood langs de weg.

Buiten hingen lage, donkere wolken. Uit de grauwe lucht leek elk moment sneeuw te gaan vallen. Bij die aanblik verging me de lust om iets te doen. De wijzers van de klok stonden op vijf over zeven. Ik zette de tv aan met de afstandsbediening en keek een tijdje vanuit bed naar het ochtendnieuws. De omroeper was aan het vertellen over de komende verkiezingen. Na een kwartier had ik er genoeg van en stond op, ging naar de badkamer, waste mijn gezicht en schoor me. In een ultieme poging om mezelf een beetje op te monteren, neuriede ik de ouverture van Figaro’s bruiloft. Na een poosje leek het me eerder die van De toverfluit te zijn. Hoe meer ik erover nadacht, hoe minder onderscheid ik tussen de twee kon maken. Het was zo’n dag waarop niets leek te gaan lukken. Bij het scheren sneed ik in mijn kin, en toen ik mijn hemd wilde aantrekken, liet er een knoop van de mouw los.

Aan de ontbijttafel trof ik opnieuw het meisje aan dat ik de vorige dag in de bar had gezien. Ze was in het gezelschap van een vrouw die wellicht haar moeder was. Vanochtend had ze haar walkman niet bij zich. Ze droeg wel hetzelfde genesis-sweatshirt. Ze zat verveeld van haar thee te nippen en raakte ook nauwelijks haar brood en roerei aan. Haar moeder – ik ging er tenminste van uit dat ze dat was – was een tengere vrouw van voor in de veertig. Haar haar was achter op haar hoofd in een paardenstaart gebonden, en ze droeg een camelkleurige kasjmieren trui op een witte blouse. De vorm van haar wenkbrauwen was precies als die van haar dochter, en ze had een slanke, elegante neus. De manier waarop ze nonchalant boter over haar toast smeerde had iets aantrekkelijks. Ze had een air dat alleen vrouwen die gewend zijn aan de aandacht van anderen zich kunnen aanmeten.