-

ADAM FOULDS

HET GEBROKEN WOORD

Vertaald door Onno Kosters en Han van der Vegt

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

-

© 2008 Adam Foulds

© 2014 Nederlandse vertaling Onno Kosters en Han van der Vegt

Oorspronkelijke titel The Broken Word

Oorspronkelijke uitgave Jonathan Cape, Londen

Omslagontwerp en verzorging e-book Suzan Beijer

ISBN 978 90 254 4266 8

e-ISBN 978 90 254 4332 0

D/2014/0108/571

NUR 306

www.atlascontact.nl

-

1 · WAT ER GAANDE WAS

De gebalde gloed van een lucifervlam bij daglicht

en de donkere hand van de kelner bewegingloos

als een ornament, de vlam een rechtopstaand blad

dat zich, toen Jenkins zijn sigaret aanzoog, naar hem toe boog

doordat de trein trager was gaan rijden.

Hij wou maar dat de trein doorreed, hier

midden in de leeuwkleurige sloppenwijk

met z’n kattenpensionstank.

Hij zag, bij de derde klasse, mensen in de treinramen

gaan zitten of voorzichtig naar buiten

springen op hun brede, gevoelloze voeten.

De kelner wuifde het vlammetje uit.

Wilt u iets drinken, meneer?

De vijf zit in de klok.

De kelner stond daar in de koker

van zijn witte hemd, al dan niet

begrijpend. Met een schok

kwam de trein weer op snelheid. Vanzelfsprekend

als water in een glas behield hij zijn evenwicht.

Jenkins blies rook in zijn richting.

En er is een Engelsman, een Engelse jongen,

meneer, aan boord bij… andere mensen.

Werkelijk? Wie?

Ik weet zijn naam niet, meneer.

Zeg dat hij naar me toe komt,

en als antwoord op je vraag: ja, breng me een borrel.

*

De wagon zwart van de lijven.

Frisse geuren van opengespleten vruchten.

Hij stelde vragen en kreeg

een oude man aan het praten, want

hij hield van de zachte slagen

van hun medeklinkers, het geschitter

van tanden, en hij had het geluid

van verzamelde, gewogen

en langzaam uitgesproken gedachten gemist, ideeën

die langzaam in de zon waren ontstaan,

oneindig ver verwijderd van het schorre

geschreeuw, gejengel, gezeur

en gebluf van school.

Het kalmeerde hem. De nobele jukbeenderen kalmeerden hem.

De oude man leek op Joseph

van zijn eigen boerderij

die hem altijd wel iets

kleins en levends kon laten zien.

Hij vertelde over zijn zoon in de stad,

het moeizame bestaan, de ambitie.

Toen een kuchje, hij werd op de schouder getikt.

Pardon, meneer. Meneer Jenkins nodigt u uit

bij hem te komen, met uw welnemen.

*

Tafels. Lege zitplaatsen. Tafellinnen.

Hier zit je zoals het hoort.

Die Jenkins, hij kende hem nog vaag, had een snor van tweed:

rood bruin wit garen

Je zult nog wel niet roken.

en haar zo dun en gepommadeerd,

en zo tot in de puntjes glad

dat het wel een lik verf leek.

Je bent nog niet zo lang terug.

Jenkins bekeek de bleke huid van de jongen

met een air alsof hij iets heel slims zei.

Ik ben vanochtend geland.

En school?

Klaar. In de herfst ga ik studeren.

Jenkins, die dat niet had gedaan, vroeg niet waar.

Je laatste zomer. Je had in Engeland kunnen blijven,

weet je. Was misschien beter geweest.

Tom zei niets, toen: Ik wilde naar huis.

Jenkins drukte zijn sigaret

in de asbak tot ze uit was,

de laatste rook krulde langs zijn hand, zijn mouw in.

Ik neem aan dat je vader je heeft geschreven

over de toestand.

Tom probeerde zijn blik beleefd

van het uitzicht weer op Jenkins te richten:

Hij heeft het genoemd.

De toestand is dusdanig, Jenkins boog zich naar voren

en liet zijn woorden zachtjes, een voor een los

als bijen uit het vlieggat van hun korf,

dat je daar niet zomaar

met ze zou moeten zitten praten.

Tom knipperde met zijn ogen, vingertoppen op de tafelrand.

Maar ik heb altijd…

O, we hebben allemaal altijd, maar de zaken zijn veranderd.

De eed is evengoed gezworen

bij je vaders landgoed.

Welke eed?

De rituelen, de beloften:

meedoen of je keel door.

Of erger. Hier niet ver vandaan

waren er twee die niet wilden.

Aan stukken gesneden, begraven, weer opgegraven

waarna anderen, om ze in het gareel te houden,

werden gedwongen stukken van ze te eten.

Een van hen hield het niet natuurlijk en verraadde de boel.

Jenkins keek naar Tom, de jongen z’n

vingertoppen nog steeds op de tafelrand,

z’n mond een beetje open, een blos

van angst, de goede, gezonde angst

die hem zou kunnen redden.

*

Jenkins werd afgehaald door Fuller,

die hem naar de auto leidde onder al zwarte bomen.

De eerste sterren prikten tussen de takken,

de twee mannen liepen, zwegen.

In de auto pas, Fuller:

We hebben er nog twee opgepakt.

O ja?

Ja. De jongens konden zich moeilijk inhouden,

moet ik zeggen, hebben ze nogal

op hun falie gegeven.

*

Jenkins nam zijn besluit zodra hij zag

hoe ze die gezichten tot moes

hadden geslagen, de zwakke geluiden hoorde

die ze daar op de grond maakten.

Meneer Prior

de jongste daar, in kleermakerszit,

een sigaret tussen zijn trillende vingertoppen,

neem de heren mee

naar buiten en verlos ze uit hun lijden, alstublieft.

Prior keek op. De anderen keken weg.

Toen hij ze eenmaal overeind had

en mee naar buiten had genomen,

keken ze elkaar, even, aan.

Hij liet ze voor zich uit lopen.

Toen hij hun handen vastgebonden

tegen hun onderrug zag,

werd hij getroffen door een gedachte,

een al te ingewikkelde, volkomen betekenisloze

koortsgedachte:

de gevangen handen van de gevangenen

en hij, de vanger, drie doosjes: hij aan de buitenkant,

binnenin hun handen, gevangenen

van hun eigen lichamen.

Het sloeg nergens op.

Hij plantte zijn stoffige schoenen

in de weke holten van hun knieën

en liet ze knielen

en om er niet bij na te hoeven denken

schoot hij ze . . . . . één . . . . . twee

neer, elk opengespleten hoofd viel

weg onder zijn hand.

Toen Jenkins naar buiten kwam keek hij op

en zag dat er nog wat te doen viel:

hij moest met emmer en spons

de twee natte rode sproeivlekken

op de muur van het politiebureau

nog schoonmaken.

*

Thuis. De deur zwaait naar binnen open.