Het tweede huwelijk van Joan-Marc staat op instorten. De net iets te zware veertiger zoekt zijn toevlucht op Facebook en in meelijwekkende drinkgelagen in het nachtleven van Barcelona. In een poging te begrijpen hoe hij in deze midlifecrisis is beland, komt Joan-Marc uit bij zijn eerste huwelijk – dat hem bijna het leven kostte. Hij viel toen voor de veel dommere maar ook veel knappere Helen, maar na de bruiloft begon de ellende. In een heerlijke, van zelfspot doordrenkte klaagzang laat hij zien hoezeer de echtelieden elkaars leven tot een emotionele hel maakten. Hoe meer pijnlijke anekdotes Juan-Marc opdist, hoe sterker de vraag zich opdringt: zijn we beter af alleen?

==

Gonzalo Torné (1976, Barcelona) won de Premio Jaén de Novela in 2010 voor zijn roman Hilos de sangre. Echtscheiding in de lucht is zijn derde roman en werd, samen met De vlucht van Jesús Carrasco, in Spanje onthaald als een van de beste boeken van 2013.

==

‘Een vernietigend pleidooi tegen het huwelijk.’ – El País

==

‘De beste schrijver van zijn generatie.’ – Revista de Letras

==

‘Het is maar heel zelden dat we getuige kunnen zijn van de opkomst van een schrijver van het niveau van Gonzalo Torné.’ – El Mercurio

Gonzalo Torné

Echtscheiding in de lucht

Roman

Vertaald door Arie van der Wal

==

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

==

==

© 2013 Gonzalo Torné

© 2015 Nederlandse vertaling Arie van der Wal

Oorspronkelijke titel Divorcio en el aire

Oorspronkelijke uitgave Penguin Random House Grupo

Editorial s.a., Barcelona

Omslagontwerp Roald Triebels

Omslagbeeld Vincent Catala / Millennium Images,

uk / Hollandse Hoogte

E-book Perfect Service, Schoonhoven

==

isbn 978 90 254 4377 1

nur 302

==

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2015, isbn 978 90 254 4330 6

==

www.atlascontact.nl

Voor Judit, What could be a finer thing to live with

than a high spirit attuned to softness?

Ik weet heel goed

dat je niet onfeilbaar bent

je veulenoog werd groter en allengs donkerder

==

Ted Hughes

Echtscheiding in de lucht

We gingen naar het kuuroord om te redden wat er nog restte van ons vervloekte huwelijk.

Alleen met dat doel stapte ik in de gehuurde rode Citroën, die zo stug schakelde dat je bij elke verandering van richting van de weg dreigde te raken, en begon moeizaam bochten te nemen onder de aandachtige blik van de middeleeuwse dorpjes die in Catalonië als stenen paddenstoelen uit de grond lijken te schieten.

De bergen plooiden zich tot zacht glooiende heuvels en het dorre landschap maakte plaats voor stoppelvelden van rogge en tarwe; we reden over een spekgladde weg, het gevolg van het noodweer dat ons gedwongen had een paar uur te schuilen bij een benzinestation, waar de ouders van Helen tweehonderd euro uitgaven aan souvenirs.

Het was een warme middag, alsof er een paar uur uit april waren overgewaaid naar de maand november die nog altijd gestaag de bladeren van de populieren liet neerdalen op de loop van de rivier de Corb; het was pijnlijk om te zien hoe die aardkleurige bedding zich als de rug van een of ander beest langs ravijnen, meanders, bochten en niveauverschillen kronkelde. Volgens de kaarten was het nog minder dan vijf kilometer. In een onverwacht ruim uitgevallen bocht naar rechts zag ik in de achteruitkijkspiegel hoe Helen op haar wijsvinger zat te bijten, haar blauwe blik strak gericht op de sigaret die ze buiten de auto hield om haar vader niet te hinderen met de rook. Het kind, dat op de achterbank kauwgom zat te kauwen, kon amper verhullen (door het ontwerp van de wangen en de gulle lijn van de lippen) dat het een gestileerdere en kwiekere versie was van enkele gecombineerde genen van Helens ouders, tussen wie hij in zat. De weg versmalde zich tot een pad dat afdaalde naar een bosrijk gebied, en ik kon de bagage horen stuiteren in de kofferbak.

Toen de gekwelde rivier opnieuw de baan van de auto kruiste, staken we hem over via een brug en reden verder over een onverharde strook grond, omzoomd door decoratieve hoge bomen zonder schaduw, die uitkwam bij het indrukwekkende adellijke landhuis of masía pairal, dat de gemeente op de plek van de ruïne had laten bouwen om er een kuuroord van te maken.

Ik parkeerde op een uitgestrekt grindveld, vlak bij een rechthoekig zwembad zonder zwemmers, en een terras met rustieke houten tafels en plastic stoelen. Ik pakte mijn koffertje, en terwijl Helens ouders hun verzameling tassen en valiezen, Amerikaanse toiletartikelen en gratis verzorgingsproducten bij elkaar zochten, liet ik mijn blik over de golvende graanakkers dwalen die de bergen geel kleurden: op enige afstand begonnen bevloeiingskanalen, met daaromheen afdakjes waar vermoedelijk dieren werden gehouden. Voordat de stem van Helen, opgejaagd door de nieuwsgierigheid van het kind, me maande haar te helpen met de grote koffer die ze had meegebracht uit Montana, schrok ik van de bewegingen van een kikker of pad die afwisselend opdook en verdween tussen het onkruid, zijn lichaam maakte sprongetjes als een kleverig groen hart. Aan elk van de balkons hing een bosje anjers.

Nadat we hadden uitgeladen, liet ik Helen met haar ouders en de kleine alvast naar binnen gaan, ik moest nodig mijn benen nog even strekken alvorens me te melden bij de receptie. Hier en daar kwamen bleke klanten voorbij. Mijn oog viel op een levendige gestalte die zich koelte toewuifde in zijn badjas; hij groette me met een gebaar alsof hij zijn hoed afnam, zijn hoofd was geschoren maar op zijn schedel ontsproot een hardnekkig laagje dons, alsof ze er mokkapoeder op hadden gestrooid. Het meest opwindende van het terras was toezien hoe de kruinen van de bomen geleidelijk het licht absorbeerden, vandaar dat ik naar binnen ging om daar een beetje rond te kijken.

Helen en haar familie stonden in de rij aan de andere kant van een ruime zaal die gedecoreerd was met kroonluchters en vitrines waarin porseleinen flesjes waren uitgestald: kruizemunt, ijzerhard, sarsaparilla, dat soort kruiden. Een gezette vrouw groette me, het netwerk van spataderen dat het vlees van haar dikke benen op zijn plaats hield leek het elk moment te kunnen begeven. Ik keek weg toen ze me een androgyne glimlach schonk, en naarmate ik mijn blik verder door de zaal liet gaan, voelde ik hoe de moed me in de schoenen zonk toen ik de glazen wand ontdekte waar je de activiteitenruimte doorheen kon zien: een stelletje bejaarden zwom de schoolslag, terwijl ze in een andere groep probeerden hun armen te bewegen op het ritme dat de instructeur aangaf.

Mijn oog viel op een vrouw met een huid zo vol gele vlekken dat het wel leek of ze aan het roesten was, en van een vent die zich zo inspande dat hij leek te worden opgeblazen met helium, stond het gezicht op openbarsten. Het was moeilijk voorstelbaar waarom ze zich onderwierpen aan die sadistische oefeningen, wat hun precies was beloofd, of ze soms hoopten hun hart te versterken, de rimpels in hun huid op te lossen, of hun ingewanden te ontstoppen. Na zeventig jaar slijtage was het al heel wat dat ze nog overeind stonden.

Ik had meer dan twee uur gereden vanaf hotel Claris, op een stoel waar ik amper ruimte had om de koppeling te bedienen, mijn knieën deden pijn en ik begon honger te krijgen; ik speurde de tafels af of ze soms koekjes serveerden bij de dranken en op dat ogenblik zag ik als in een heldere flits een zwart jongetje van een jaar of twaalf met gespreide armen tussen de stoelen door zigzaggen. Ik vermoedde dat hij iets in zijn kamer had laten liggen en dat hij het nu ging halen, getransformeerd in een of ander vliegend wezen. Ik was blij voor hem, kinderen met verbeelding zijn nooit alleen. Wat me het droevigst stemt aan het joch van Helen is dat hij geen fantasie heeft, hij zit me overal de hele tijd als een idioot aan te staren. Ik weet dat zijn situatie niet eenvoudig was, maar in Montana heeft zijn vader hem vast wel een paar vervangende moeders aangeboden, en voor een bijdehand kind zijn drie dagen genoeg om zich aan te passen aan een nieuwe omgeving en niet telkens wanneer hij mij tegenkomt een hartverlamming te krijgen; bovendien zie ik er meer uit als een wasp dan de eerste de beste boer in de Midwest.

Ik zocht naar een volwassen neger onder de badgasten die uit het water kwamen met hun haar in lokken samengeklit, waardoor ze eruitzagen alsof ze aan het paren waren met een zeester, ik zocht naar hem onder de verdoofde mummies die aarzelden tussen het bestellen van een kop thee en het aanlokkelijke vooruitzicht van een hartinfarct, tot ik op een van de tafeltjes zijn vinger ontdekte, lang en donker als vochtig fluweel. In het gele overhemd leek hij op een inktvlek in mensengedaante. Hij was geconcentreerd bezig melk in zijn thee te schenken en deed dit zo langzaam dat zich een soort melkachtige hersenen in het kopje vormden die hij zelf oploste door twee keer te roeren met zijn lepeltje. Ik hou van negers, en hoewel ik er zelf nooit een heb gekend, koester ik bij voorbaat sympathie voor ze, ik ben dol op de soepelheid van hun lichaam, maar vanwege hun skelet brengen ze geloof ik geen goede zwemmers voort, te veel kraakbeenweefsel. Die van het kuuroord was een indrukwekkend exemplaar, uit zijn romp groeiden ledematen die zo lang waren dat het leek alsof hij zonder op te staan elk voorwerp in de zaal omver kon schoppen of vastgrijpen. Ik moet hem hebben staan bewonderen, want toen onze blikken elkaar kruisten, keek ik in een paar hardvochtige irissen die op het oogvlies dreven.

Ik wendde mijn blik af en zag Daddy in de richting van de gang sloffen, de koffers achter zich aan slepend; slechts door een enkele geïsoleerde beweging kreeg je een vermoeden van de leeuw die was achtergebleven in dat lichaam in verval. De moeder van Helen volgde hem op een halve meter, gehuld in een halo van cosmetica. Je kunt niet zeggen dat we innig bevriend waren geraakt; de twee keer dat ik alleen met haar was, knauwde ze zo erg dat de Engelse woorden samenklonterden tot een fonische brij die klonk als Gaelisch, en de volgende dag zouden ze op het vliegtuig stappen om uit mijn leven te verdwijnen.

Toen ik me omdraaide, stond Helen alleen bij de receptie, ik nam haar koffer en liet haar voorgaan met de sleutel.

Ik heb een zeer hoge dunk van de rol die hotelkamers, pensions en vakantiehuisjes in het buitenland spelen bij het volwassen worden van een echtpaar, ik ben dol op die contrasten en voorstudies van de huiselijke seks, op die heimelijke kwaliteitsinjecties; maar ik had de hele reis met tegenzin zitten denken aan het moment dat we alleen in de slaapkamer zouden zijn, ik wist niet hoe mijn libido zou reageren na vijf maanden scheiding; het lijkt tovenarij, maar meisjes zwellen op en gaan bol staan in navolging van het model van hun moeder. De dag doorbrengen met de pafferige, vrijwel van mollige rondingen ontdane versie van het roze, levende lichaam met de zachte, vochtige plooien van Helen was niet de best denkbare prikkel geweest.

Die dwaze gedachten verdwenen snel toen ik zag hoe haar silhouet (zo boordevol vitaliteit dat ze me altijd vatbaar heeft geleken voor een burn-out) erin slaagde met het koffertje de trap op te lopen en daarbij de bewegingen van haar rugspieren onafgebroken door te geven aan haar heupen, wat sinds we getrouwd zijn de enige prikkel is die ik nodig heb om de verschillende stemmen in mijn hoofd te laten afzien van de absurde neiging om door elkaar heen te kletsen en ze op te roepen zich allemaal te richten op wat er het volgende halfuur tussen ons ging gebeuren.

Helen had moeite met het slot, ik deed de deur open en zocht tegelijk vanuit mijn ooghoek het krakende bed. We zetten de koffers op de grond. Een speelgoedbureau, een passpiegel, een raam dat uitkeek op de sparren en een badkamer met douchecabine. Helen begon een reeks rekoefeningen in de stijl van Jovanotti, en bij de aanblik van het transparante donshaar in haar oksels zette ik mijn voeten op de rand van de trampoline en maakte me klaar voor de sprong, maar toen het kind met allerlei mondgeluiden de slaapkamer binnenstormde, liet ik me in de stoel vallen; het joch moest eigenlijk in de gang aan het spelen zijn, een gevoel van ergernis kroop omhoog vanuit mijn buik.

‘Ga je zitten? Help je me niet met de koffer?’

Ondanks de vinnige toon van haar gebrekkige Spaans, weet ik dat ze het goed bedoelde, zonder een greintje kwade wil, ze was waarschijnlijk wat versuft doordat ze twee uur met Daddy in de auto opgesloten had gezeten. Ze wist zelfs een spoor van tederheid in haar stem te leggen, dat probeerde ze althans, voor ons bestwil.

‘Je begint al met eisen stellen. Dat is een slecht begin.’

Helen draaide zich langzaam om en bleef (een halve seconde) staan in de houding en onder de hoek die me een gelijktijdige blik gunde op borst en billen, ze verraste me terwijl ik van haar stond te genieten, en ik ken haar te goed om de opborrelende verontwaardiging in haar heldere ogen niet te herkennen. Ze moest iets stroperigs wegslikken voordat ze de zoetst mogelijke snaar van haar stembanden bespeelde: ‘Doe maar geen moeite, John, ik ga even mijn handen wassen en dan pak ik de koffers zelf wel uit.’

Ze draaide me de rug toe en verdween in de badkamer.

‘Je zult wel doodmoe zijn.’

Het kind beëindigde zijn vlucht naar het andere eind van de kamer (hij was geen vogel maar deed met zijn mond het geluid van een motor na) en keek me even aan voordat hij voorzichtig op de vensterbank klom. In de passpiegel kon ik mijn benen zien en ik hoorde het geluid van de douche, Helen hoopte mijn onverwachte stekelige opmerking van zich af te spoelen voordat ze weer naar buiten kwam, dat zou wel eens lang kunnen duren; de minibar was bij de hand, dus haalde ik er twee zakjes gemengde noten uit.

Ik zal ook niet ontkennen dat ik al gehoord had hoe Helen de douchekraan dichtdraaide en de knip van de deur deed toen ik brulde: ‘Kom je er nou nog een keer uit?’

De laatste woorden vielen samen met de verschijning van Helen, gehuld in een om haar borst geknoopte handdoek, ik zag een serie woedende grimassen over haar gezicht trekken, uitmondend in een kinderlijke uitdrukking; ik probeerde tot rust te komen, tenslotte gingen we ervan uit dat we ons vóór de kussen en de liefdesbeten grondig moesten bezighouden met het helen van de wonden van het laatste jaar samenwonen; zelfs een vrouw als Helen, zich op het onzedelijke af bewust van de troefkaart van haar vormen, was in staat twee uur lang de erotische dimensie van haar lichaam te vergeten om zich te concentreren op het verhelpen van haar geestelijke onvrede.

Ze beperkte zich tot glimlachen en in haar handen wrijven, waarna ze begon te neuriën en haar vrouwelijke hulpmiddeltjes uit haar tas te halen, alsof ze twee kinderen onder haar hoede had. Ik onderdrukte de neiging om haar te verwijten dat ze de vloer nat stond te maken, het welwillende soort gebaar dat niets toevoegt omdat het door niemand wordt opgemerkt; het kind neuriede met haar mee, een te oud trucje om functioneel te zijn, maar wel lief en hartelijk, een massage voor mijn ijdelheid, en ik besloot haar zonder bijbedoelingen aan te spreken: ‘Vind je niet dat het tijd wordt het kind naar zijn grootouders te sturen? We kunnen wel wat privacy gebruiken.’

De zon ging onder als een rode munt en als ik mijn ogen dichtkneep deed al dat rijpe graan me denken aan de duizenden tentakels van zeeanemonen die heen en weer bewogen in hun onderzeese leefomgeving.

‘Ze kunnen ons elk moment roepen voor het avondeten. Er is geen tijd. En hij heet Jackson.’

Helen was ook in staat mijn bedoelingen te lezen in het wit van mijn ogen, in de snelle wisselingen van mijn gelaatsuitdrukking, daarvoor dient het gekibbel van het samenleven: het leert je het gezicht van de ander te lezen als een open boek. Ik begon kledingstukken uit de koffer te halen en uit te spreiden om mijn territorium af te bakenen, maar ik herkende de gretige toon in Helens stem, ze wist precies welke emotionele turbulentie ze bij me losmaakte.

‘Bovendien zijn we hiernaartoe gekomen om ons een gezin te voelen, geen geliefden.’

Ik vermoed dat ze zich niet kon inhouden, het is ook te leuk om van alles in beweging te zetten en dan maar te zien wat er gebeurt. Ik strekte mijn benen, mijn voeten deden zeer, alleen vond ik het nogal gênant mijn schoenen uit te trekken in het bijzijn van dat brokstuk uit een ander deel van Helens bestaan, maar neem maar van mij aan dat zij nog geen seconde dacht dat de aanwezigheid van de kleine me de mond zou snoeren, dat weet ik wel zeker.

‘Kom me nou niet aan met allerlei flauwekul, je wilt gewoon niet dat er tijd is.’

Op het terras hadden ze de lichten aangedaan, het gras deed me denken aan de vacht van een geschrokken dier, de rode punten van de klaprozen wogen zwaar als druppels bloed, de avond begon inderdaad te vallen.

Ik herinner me niet dat Helen antwoord gaf, alleen dat de jongen dat rattengegil uitstootte toen zijn moeder hem aan zijn arm de kamer uit trok. Ze had snel iets aangetrokken, ik had niet eens opgelet wat precies, en toen ik alleen achterbleef, deed ik niet alleen mijn schoenen maar ook mijn sokken uit en sloeg snel een flesje gin uit de minibar achterover. De tafels op het terras waren inmiddels leeg, je hoorde hoogstens het starten van een motor, en alles was zo stil dat het mogelijk leek de duisternis in een zucht te verdrijven. De bejaarden hadden zich waarschijnlijk binnen verstopt toen het begon te motregenen, en omdat het frisser was geworden bleven ze nu op hun kamer.

De blauwe avondlucht was blauw genoeg om de takken van de bomen tegen elkaar te zien tikken. De gin brandde toen die in contact kwam met de wanden van mijn keel maar verspreidde meteen een weldadige warmte in mijn aderen en verzachtte de contouren van het absurde avontuur waarin ik me had begeven. Er trok een gedweeë tinteling van ongeduld over mijn rug en handen, en dat was geen onaangenaam gevoel.

‘Ik heb hem naar zijn grootouders gebracht, je hebt je zin.’

Pas op het moment dat ik zag hoe dat vochtige haar zijn gouden glans bijna haartje voor haartje terugkreeg, dat ik haar gekleed in die joggingbroek en dat gekmakende ordinaire topje die ze inderhaast had aangeschoten zag ronddraaien en haar spulletjes (nog meer) zag uitspreiden over de kamer, werden de plooien van mijn hart, die tijdens die hele oersaaie reis droog en strak waren gebleven, weer vochtig en maakten de weg vrij voor een stroom aangename gevoelens die verband hielden met getrouwd zijn en samenleven, gevoelens die me in een uitstekend humeur brachten. Ik wilde haar omhelzen en ter plekke zachtjes in haar bijten, van haar voorhoofd tot het vruchtvlees van haar billen, ik wilde aan haar haar trekken en haar kietelen, en dat min of meer allemaal tegelijk.

Helen stond en profil nog de restanten van haar woede te herkauwen voordat ze een gevoel ter grootte van een knikker wegslikte.

‘Soms weet ik ook niet wat ik met Jackson aanmoet, maar dat zal allemaal wel veranderen wanneer we met ons drieën wonen.’

‘Maar dan moeten we wel eerst onze eigen problemen oplossen.’

Ik probeerde de woorden nog tegen te houden op het moment dat ze mijn mond al uitkwamen. Het is jammer dat geluidsgolven geen staart hebben waar je ze aan vast kunt grijpen voordat ze de ruimte oversteken en de vorm beginnen aan te nemen van taalkundige instructies in het wonderbaarlijke auditieve labyrint dat zich in het binnenoor van Helen ontvouwde.

De maanden die we gescheiden van elkaar hadden doorgebracht, waren lang gebleken, niet dat we vanaf nul begonnen, maar een flinke handvol automatische reacties was opeens niet langer vanzelfsprekend. Ik zal niet ontkennen dat er mensen zijn wier stemming je met een welgekozen opmerking kunt veranderen, ik zeg alleen dat Helen daar niet toe behoorde, zij laat zich meeslepen door haar emoties, vandaar dat mijn mond openviel bij haar onderdanige antwoord, de stap die ze zette buiten de grenzen van haar gekrenktheid.

‘Natuurlijk moeten we eerst onze problemen oplossen, neem me niet kwalijk, daar zijn we tenslotte voor gekomen.’

De badkamerspiegel reageerde op ons stilzwijgen met een fluorescerende gloed, die veel weg had van applaus. Ze glimlachte naar me voordat ze haar haar in een staart draaide en uitkneep, waardoor er een paar druppels op de grond vielen. Het heeft iets komisch om ruzie te maken met dezelfde lippen, kaak, armen en heupen die je hebt aangeraakt en in verschillende bedden boven je hebt zien bewegen; dat het lichaam binnen handbereik blijft wanneer je de sluier van de ruzie openscheurt, is een van de aangename kanten van het huwelijk. Ik pakte haar bij haar schouders, maar ze liet zogenaamd een paar kousen vallen om zich in één beweging van me los te maken, en toen ze weer overeind kwam glimlachte ze opnieuw naar me, alleen was het deze keer geen zuivere uitdrukking (het ontroerde me het enige levende zoogdier te zijn dat in staat was die verkilling in een blik zo precies te interpreteren), ze was duidelijk nog niet tot rust gekomen, er bleef een naargeestig restant rondzingen in haar binnenste. Ze deed een stap achteruit om me onderzoekend op te nemen.

‘Je eet te veel, John, je bent dik.’

Helen liet zich op het matras vallen, ze maakte gebruik van haar vrouwelijke behendigheid om in de lucht van houding te veranderen en met haar been kruiselings onder haar dij op bed te landen. Het pleit denk ik voor me dat ik haar nooit met een katje heb verward, of met een beest dat voorbestemd is om opgesloten te zitten in een kooi. We waren bezig met een of andere inleiding, en het heeft iets onheilspellends en tegelijk aantrekkelijks wanneer geen van beiden enig idee heeft hoe het zal aflopen.

‘Wat zeg je?’

‘Je bent dik aan het worden, je zou beter op jezelf moeten letten. Lange mensen verdragen kilo’s slecht. Bovendien heb je niet het gezicht voor een zak onder je keel.’

‘Onderkin. Waarom heb ik niet het gezicht voor een onderkin?’

‘Door je ogen, dat zijn geen pientere ogen. Zonder een mooi afgewerkt profiel van je gezicht zou je op een balloon lijken, iets opgeblazens, iets ouds...’

‘Daarom ben ik met jou getrouwd, zodat je voor me kunt zorgen als ik oud ben.’

Ik begon me rustig uit te kleden, functioneel naakt, de lucht van de centrale verwarming was benauwend. Meer deed ik niet, maar toen ik mijn buik inhield, sneed ik de lucht naar mijn strottenhoofd af en moest ik hoesten.

‘Je houdt je buik in. Bij mij heb je geen carte blanche, vergeet het maar dat ik je vuiligheid opruim als je een smerig varken wordt. Spaanse vrouwen verdragen alles: dikke mannen, kale mannen, harige mannen, stinkende mannen... Ik ben geen Spaanse.’

‘Kom op, Sproetje, wie wil je dan met dat kind van je opzadelen?’

Ze sprong meteen op van het bed, het bewijs dat ik er niet voldoende in was geslaagd een luchtige draai te geven aan het einde van de zin (waarschijnlijk had het twijfelachtige smalende toontje het effect nog verergerd) en hoewel ik niet geloof dat ze mijn Catalaanse versie van ‘opzadelen’ (encolomes) helemaal begreep, ben ik ervan overtuigd dat de betekenis van de zin, het afwijzende karakter ervan, tot haar was doorgedrongen. Haar ogen werden donkerder, twee open gaten in het roze vlees, waarmee ze de kamer begon af te speuren, op zoek naar een schuilplaats of naar een wapen tussen het meubilair; daarna volgde er een woordenvloed, al oriënteerde ze zich vooral op de deur.

Ik probeerde haar met een schreeuw tegen te houden, maar ze vloog naar de uitgang met haar handen op haar oren, een gebaar dat ik altijd onuitstaanbaar kinderachtig heb gevonden. Twee grote stappen waren genoeg om me tussen haar en de deur op te stellen. Ze remde abrupt af, raakte me net niet en deed met gespannen kuitspieren twee stappen achteruit; daarna keek ze me zonder enige terughoudendheid aan, wat in haar binnenste was opgelaaid zou met praten niet meer geblust kunnen worden, het zou de hele nacht duren en ik kon wel vergeten dat ik haar met lichtzinniger bedoelingen zou mogen aanraken. Door een of ander wonder van asymmetrie werd het rustig in mijn hoofd op het moment dat Helen het point of no return overschreed en een woede ontketende die ik met redeneren niet meer kon temperen, zelfs niet door excuses te maken (een teken van goede wil dat toch al niet goed paste bij de smeulende resten van mijn wrevel), Helen zou alleen tevreden zijn als ze me eerst flink pijn had gedaan.

‘Opzij.’

‘Je kunt nu niet weggaan...’

‘Opzij.’

‘Ik laat je niet gaan.’

‘Waarom niet?’

‘Omdat je dan kapotmaakt wat we samen hebben, je verpest onze avond. Wil je me alsjeblieft aankijken en naar me luisteren!’

‘Ik wil niks met jou. Laat me naar buiten of ik ga schreeuwen. Opzij!’

‘En hoe ben je dan van plan deze vier dagen door te brengen? Op de kamer van je ouders?’

‘Morgen vertrek ik. Ik kan mijn ticket ruilen met Daddy.’

‘Dat kun je niet menen, je kraamt alleen onzin uit, probeer nou eens na te denken en doe niet zo idioot, je gaat niet naar buiten door deze deur.’

‘Waarom ben je naakt?’

Het lichtje, dat hoe sterk de stroom van de discussie ook terugloopt, altijd een klein beetje gezond verstand blijft verlichten, kreeg weer de overhand; het woedeniveau begon te zakken, de blik die nu in haar ogen doorschemerde was, laten we zeggen, liefdevol. Ze schoot in de lach en ik lachte met haar mee, we waren op de goede weg om een einde te maken aan ons gekibbel, staken hand in hand het ravijn over, als jeugdige geliefden.

‘Je wilde me naakt achternakomen, in je nakie de gang op, als een idiote opgeblazen ballon, maar je had me toch niet te pakken gekregen, ik zou me nooit laten vangen door een zak nuts.’

Dat zei ze op tamelijk affectieve toon. Nu moest ik het gif van haar antwoord neutraliseren – niets wat ik met een koel hoofd niet kon verdragen – en vertrouwend op het harnas van de humor doorgaan, als we een frisse glimlach op onze lippen konden toveren, zouden we veilig zijn; ik kon haar eraan herinneren dat ik nuts altijd met pinda’s verwarde, ik kon haar kussen, een hand op haar borst leggen, ik kende de theorie op mijn duimpje, het was de combinatie van ‘zak’ met ‘ballon’, de onmiskenbaar leugenachtige schaamteloosheid van haar onhandige aanval, die het verbale geweld nieuw leven inblies.

‘Je hebt het weer voor elkaar gekregen, Helen, je hebt jezelf weer ontpopt als een onbegrijpelijk wezen. Dat herken ik aan de stinkende energie die je afscheidt wanneer je vervalt in platvloersheid.’

Hoewel ik alleen een boxershort aanhad, begonnen er op mijn voorhoofd een paar hele fijne zweetdruppeltjes te ontstaan. Ik was euforisch, Helen was een wonder van menselijke wilskracht, voor haar waren een paar maanden genoeg geweest om weer zin te krijgen in ruziemaken en zich te verzoenen met haar leven met mij, weg met de pillen, weg met de meegaandheid: ze was een en al gretigheid, sluwe berekening en verlangen om het naar haar zin te hebben, de onontbeerlijke ingrediënten van de menselijke geest. Ik was ervan overtuigd dat ik de discussie onder controle had, ik wist wat ik tegen haar moest zeggen om haar een glimlach te ontlokken en samen die agressieve sfeer achter ons te laten. Maar je moet wel een heilige zijn om naar een kalmerende stem te luisteren wanneer het in je hoofd zo’n enorme warboel van emoties is; bovendien was ik bezig haar een lesje te leren en dat beviel me wel.

‘Het zou me niet verbazen als er door al die voorbije woede een ader in je hersenen is gesprongen, en dat als de lijkschouwer je schedel openmaakt, hij ontdekt dat je gedachten lagen te gisten in een met bloed doorweekt brein. En ga me nou niet vertellen dat ik schreeuw! Ik schreeuw niet om te schreeuwen, maar omdat ik daar een goede reden voor heb, ik moet mezelf duidelijk kunnen horen om mijn gedachten helder te krijgen wanneer ik met jou discussieer.’

Ik hoorde ‘pats’ en zag de stukken op de vloer, maar het duurde even voordat ik me een beeld had gevormd van wat er kapot was gevallen. Niet dat ik de greep op haar kwijtraakte, het was voor haar ook beter om van me te blijven houden, vroeg of laat zou de angstaanjagende som van haar gebrek aan doorzettingsvermogen plus Jackson haar weer mijn kant laten kiezen, maar toen ik haar als een beest in een val zag kronkelen, gingen de haren op mijn rug overeind staan.

‘Idioot, rotzak.’

‘Wil je alsjeblieft je mond houden.’

‘Rotzak, rotzak, idioot. Laat me eruit.’

‘Praat dan ten minste wat zachter, straks horen ze ons nog.’

‘Wat kan mij dat schelen!’

Ze stortte zich op me, sloeg op mijn borst, de rand van een nagel drong in mijn huid, ik weet niet meer hoe ik haar van me af heb gekregen, ik moet haar bij haar hemd hebben gegrepen, want Helen wierp zich naar achteren en scheurde de stof: ze bedekte haar borsten met haar handen en haar gezicht werd vuurrood, alsof er stierenbloed door haar haarvaten stroomde. Zo bleef ze staan, haar vlezige lippen bakenden de opening af waardoor ze gejaagd in- en uitademde; ik probeerde het wel, maar ik kon geen enkel teder gebaar bedenken, integendeel, ik schoot in de lach; ik hoop maar dat het naar haar wijzen met mijn vinger een valse herinnering is.

‘Ik haat je.’

Ze gooide de tas tegen het raam, het scheelde maar een halve meter of hij was op de binnenplaats gevallen; ze scheurde een kussen kapot voordat ze de badkamer in ging en met een klap de deur dichtsmeet; ik hoorde de knip, ze draaide de kraan van de douche open en ook die van de wastafel, ik liet me op bed vallen, mijn benen trilden.

‘Kom eruit! Je gedraagt je als een krankzinnige! Je bent een rationeel wezen, probeer een keer je hersens te gebruiken, je zult verbaasd staan!’

Ik draaide mijn hoofd opzij en zag mijn gezicht in de spiegel, mijn pony was platgedrukt en een zachte, gezwollen ader misvormde mijn voorhoofd, maar mijn kaaklijn beviel me wel en ik maakte van de gelegenheid gebruik om mijn haar te kammen.

‘Je gedraagt je kinderachtig! Je bent nota bene moeder!’

Ik zweette uit al mijn poriën en begon op mijn rug en in mijn oksels te krabben. Ik ging rechtop zitten om mezelf in de spiegel te bekijken, ik kon niets pafferigs aan mijn buik ontdekken, dat had ze gezegd om me te pesten, ik begon honger te krijgen, maar goed dat gemengde noten niet koud kunnen worden. Daddy en zijn vrouw zouden zich al wel aan het omkleden zijn voor het diner in hotel Monster, ik miste Jackson, hij zou ons gekalmeerd hebben, kinderen dwingen je om je volwassen te gedragen; op zijn leeftijd zou ik iedereen voor gek hebben verklaard die had geïnsinueerd dat iemand van bijna dertig zich zo kon gedragen als Helen en ik ons in die slaapkamer gedroegen. Maar natuurlijk was het na al dat gedoe ook niet eenvoudig de juiste woordcombinatie te vinden om Helen te vragen het kind terug te halen.

‘Kom er nou eindelijk eens uit, we kunnen de avond nog redden. Mag ik je eraan herinneren dat we hiernaartoe zijn gekomen om ons te verzoenen.’

Het ging er vooral om mijn ongeduld te bedwingen, ze kon daar niet eindeloos blijven zitten, ze zou elk moment honger beginnen te krijgen; al zag ik haar er wel toe in staat daar te blijven tot het diner begon, zodat het kind of zijn grootmoeder naar boven moest komen om haar te halen; ik onderdrukte de verstandige aanvechting me aan te kleden, ik lag net zo lekker. De woede begon af te nemen, ik had absoluut geen zin meer in ruziemaken en argumenten en tegenargumenten aanvoeren, ik wilde me liever op iets anders richten.

‘We zijn hiernaartoe gekomen omdat jij wilde dat we ons zouden verzoenen, je hebt het me op je knieën gesmeekt, het was jouw idee, dus dan kun je daar niet ineens opgesloten blijven zitten.’

De domme gans draaide de kraan open toen ze me hoorde praten, ze was in elk geval in een speelse stemming.

«Er zit geen enkele logica in om daar opgesloten te blijven zitten!»

«Geen enkele, tenzij je een van die rare records wilt breken.»

«En ik kan je verzekeren dat dit niet de beste dag is voor het breken van records.»

Ze deed de deur open, ze had ergens een groene jurk opgeduikeld, die veel te strak om haar huid spande om haar te kunnen verwarren met een onschuldige moederfiguur. Ze had nog steeds die duistere blik, maar nu leken de schitteringen op die van sterren die zo ver weg staan dat niemand weet of ze al uitgedoofd zijn of nog branden. Het was dezelfde blik waarmee ik bijna een jaar lang werd begroet wanneer ik bij het wakker worden de warrige blonde lokken uit haar gezicht streek, dezelfde zachte oogbollen waarop zich als op het witte doek haar festival van wisselende emoties afspeelde, in afwachting van het moment dat ze zouden samenklonteren tot een concreet, ondubbelzinnig gevoel, dat meestal niet gunstig uitviel voor mij. Helen was in de war. Toen we gingen samenwonen, voordat het gecombineerde effect van het gedeelde heden en de herinneringen aan haar jeugd met Daddy aan haar begon te vreten, kon je er altijd op wachten dat ze in huilen uitbarstte, in die tijd vond ik het pijnlijk om toe te kijken hoe ze inwendig werd verscheurd, maar dat huilen had zijn voordelen, het maakte haar leeg en schoon als een schoolbord waarop we weer konden schrijven.

‘Je bent gemeen, ik laat me van mijn goede kant zien, ik doe mijn uiterste best.’

En daarna begon ze die blik te gebruiken die lijkt op een gebogen mes dat moeiteloos je huid opensnijdt om te controleren hoe rijp het vruchtvlees is, en ik heb nog geen tegengif kunnen vinden voor die drang om steeds slechtere kanten van mij te ontdekken; in een vlaag van preutsheid trok ik het laken over me heen om me te beschermen tegen haar vorsende blik, ik had niet het idee dat ik een samenlevingsregel overtrad die, los van de ruimte waar we verbleven, de huiselijke orde zou kunnen verstoren.

‘Je hebt het bed overhoopgehaald!’

‘Wat doet het bed er nu in vredesnaam toe?’

‘Je bent hopeloos, dit is een stompzinnig plan, ik heb me vergist... Het is allemaal tijdverspilling geweest, ik zou niet meer zonder weerzin met je kunnen samenleven.’

Als we rekening houden met het feit dat ik er al vandoor had willen gaan op het moment dat ik de auto startte, hadden we nog vreedzaam uit elkaar kunnen gaan, maar de discussie had de doelstellingen veranderd, ik volgde nu een andere logica, ik wilde een schandaal vermijden, ik wilde haar kussen, ik wilde dat ze om vergiffenis vroeg, ik was op geen enkele manier bereid om toe te geven, ik wilde op alle fronten winnen.

‘Hou je mond! Ik zal zeggen wat je gaat doen, je gaat zitten en wacht tot het over is en als je je hebt aangekleed ben je weer een normaal mens; dan praten we verder.’

‘Je bent nog steeds naakt.’

Deze keer was het niet grappig bedoeld, ze begreep net even eerder dan ik dat ik, doordat ik op bed lag, geen tijd had om in te grijpen, dat ik niet in mijn onderbroek de gang op zou rennen, en dus liep ze de kamer uit.

‘Waag het niet!’

Ook toen liet ik me verrassen door het feit dat een stel hersenen dat niet in staat is een eenvoudige gedachte op te nemen en te verwerken zonder er eerst een kwartier over na te denken, wél in staat bleek binnen enkele seconden zoveel verschillende verbeeldingsniveaus te hanteren; nu weet ik dat als de situatie het vereist, de hersenen neurale bevelen naar de spieren sturen zonder de onderliggende redenen door te geven aan het bewustzijn, dat moet zelf maar een verklaring zoeken zodra het vlees en zijn kostbare functies in veiligheid zijn. Na het autoritje was alleen blijven niet de slechtste optie, maar ik werd beheerst door het idee-fixe haar terug te halen, de rest van de uitgesproken zinnen liet ik rondwervelen in mijn woedecentrum tot ze opgebrand waren, alleen het vinden van een broek en een overhemd was echt onontbeerlijk.

Ik ging de kamer uit zonder de deur af te sluiten, zonder de sleutel mee te nemen en zonder te kijken hoe laat het was: de avond was gevallen over het kuuroord en door de ramen op de gang fonkelden alleen de lichtjes langs het wandelpad en de blauwachtige rechthoek van het zwembad.

Ik liep op de tast en met knikkende knieën de trap af, Helen kon overal zijn. Vanuit de gang zag ik de obers druk in de weer met bestek en tafellakens voor het diner, ik gruwde van een scenario met drie arriverende touringcars, klaar voor een uurtje auditieve marteling, ik probeerde me maar liever niet voor te stellen wat de passende maaltijd zou zijn voor die afgeleefde lichamen, zonder prostaat, met nog maar één long: gekookte aardappelen, gestoomde vis... Ik meende het omvangrijke achterwerk van mijn schoonmoeder te zien, maar ik bleef niet staan om dat te verifiëren: het was ondenkbaar dat Helen de voorkeur zou geven aan een familieschandaal boven het vernederen van mij met een spectaculaire verdwijning. Ik zou er drie jaar samenleven om verwedden dat ze het terrein van het kuuroord had verlaten, ik moest alleen zien te raden welke kant ze op was gegaan. Ik stak mijn hand in mijn zak om te voelen of ik wel proviand had meegenomen: het andere zakje met pinda’s en die grotere noten, cashewnoten, geloof ik.

Ik ging naar buiten, het terras op, en twijfelde of ik in de richting van het bos zou lopen of naar de moestuinen die aan de rechterkant lagen, ik bleef besluiteloos staan, terwijl mijn pupillen zich aanpasten aan het donker en mijn neus die geur van zachte tarwe verdreef, maar ik kon tenminste mijn handen zien.

‘Ze is de kant van het bosje op gegaan.’

De stem kwam van de tafeltjes en ik herkende meteen het androgyne gezicht van de zwaarlijvige vrouw, de glimlach die ze me schonk had nog iets flirterigs. In de burgerlijke samenleving werkten die vetringen waarschijnlijk als isolerende laag voor de begeerte, de decennia (de jaren twintig, dertig, veertig) waarin dikke vrouwen maatschappelijk nog helemaal niet meetelden moeten voor haar wel lang hebben geduurd, ik had medelijden met haar, hoewel het haar veel plezier scheen te doen dat haar tijdgenoten vanwege hun gevorderde leeftijd nu in hetzelfde gammele schuitje zaten. Ik was trouwens blij dat haar orakel me wegvoerde van de boerenschuren, waar ik bij aankomst het onmiskenbare geknor van varkens had gehoord, dieren waar ik al sinds mijn jeugd een afkeer van heb, en het feit dat het weefsel van hun hartkamers compatibel is met het onze draagt wat mij betreft ook niet bepaald bij aan hun goede naam.

‘Ze zag er erg boos uit.’

Het beviel me minder dat ze Helen zo goed had opgenomen en haar met mij in verband had gebracht, al kon ik haar dat natuurlijk niet kwalijk nemen, een met mummies bevolkt kuuroord is tenslotte niet de beste plek voor een beetje privacy; Helen en ik leken net uit een tijdmachine te zijn gestapt.

‘U moet doorlopen tot aan de pub en dan de lichten volgen, als ze de rivier niet is overgestoken, kunt u haar niet missen.’

Ik versnelde mijn pas, en hoewel ik niet uitsloot dat ik haar zou wurgen zodra ik haar had gevonden, was ik nog niet op het idee gekomen dat die modderige stroom een gevaar kon inhouden voor een vrouw met een verhit hoofd.

Ik deed twee stappen en bracht een paar pinda’s naar mijn mond, ik rook een vleugje aroma van de anjers die aan de balkons hingen, het was alsof ik heel even uit de cirkel van afschuwelijke futiliteiten stapte waarin ik gevangen zat. Wat probeerde ze me te bewijzen? Ons huwelijk was zonder twijfel een ramp, en zelfs als we een zeker evenwicht zouden weten te vinden voor ons excentrieke gedrag, wat voor toekomst wachtte me dan aan de zijde van een Helen die vertwijfeld probeerde haar vrouwelijke vormen te behoeden voor de aanvallen van de zwaartekracht? Dat hele met siliconen volgestopte lijf (betaald door wie?) dat de hysterische en paranoïde stem van Helen omhulde, en mijn landschap van pillen, aangevreten sokken, siësta’s, sjaals en onvaste scheerbeurten beheerste. Als ik nu al, terwijl ik haar nog echt angst kon aanjagen met mijn handen, rillend van de kou, de zenuwen en angst naar haar op zoek was, wat voor verzet zou ik dan kunnen bieden aan haar tirannieke opwellingen wanneer mijn krachten het begaven? Wanneer ik, aangenomen dat orthopedische hulpmiddelen me bespaard blijven, de dag zou doorbrengen met laveren tussen gehoorapparaten, routinebezoekjes aan de huisarts, zachte ontbijtgranen en vaatchirurgie?

Twee vleermuizen vlogen klapwiekend langs me heen, terwijl ik bedacht dat ik een vrouw met een beter karakter verdiende, maar ik schudde de lankmoedigheid van me af, tenslotte is ouderdom de plek waar we met de snelheid van de tijd naartoe gaan en was Helen het type vrouw waar ik op viel en, waarom zou ik het ontkennen, genoot een groot deel van mijn moleculen van de onverwachte adrenalinestoten die de avond me had bezorgd.

Aan de andere kant van de glazen wand zag ik de neger aan de hotelbar zitten, ik vermoedde dat hij een gin-tonic in zijn hand had, de ruit was zo donker dat ik zijn huid amper kon onderscheiden, het leek wel of zijn gele overhemd en het glas in de ruimte zweefden. Ik zou niet kunnen zeggen waarom het me goed deed dat de neger me vanuit zijn donkere aquarium aankeek, alsof hij me zo via een onzichtbare draad verbond met een wereld waarin je echt gewaardeerd werd, beschermd tegen de verbetenheid waarmee Helen en ik als twee gekken liepen te gillen. Ik had de indruk dat hij me met zijn rechterhand de juiste richting wees, al weet je het met negers nooit, ik maakte een tamelijk eloquent gebaar van dankbaarheid en begon als een soldaat met een missie in de richting van het bos te draven, de pinda’s lieten zich met veel gal voelen in mijn maag.

Ik moest een smal kanaal oversteken op een stuk niemandsland tussen het zwembad en het bosje, alleen bijgelicht door de scherf ruw metaal aan de hemel en een amethistkleurige ster. Ik voelde een windvlaag, in dorpen weten ze het altijd klaar te spelen om het te laten waaien. Ik begon tussen het onkruid door te lopen, hier en daar zag ik blikjes, flessen en vuil wc-papier liggen, die oudjes waren een stelletje varkens. Ik stuitte al snel op de rivier de Corb, die onder een geurspoor van slecht onderhouden beplanting door stroomde, het kunstlicht reikte amper tot de andere oever, het stromende water bewoog zich glinsterend over een dichte schaduwmassa, en waar het bos zich bevrijdde van de hand van de mens kon je ontluikende vegetatie vermoeden; ik zou haar vast snel vinden, het was niets voor Helen om op blote voeten in het donker rond te rennen op zo’n vuilnisbelt. Ik beloofde mezelf net plechtig dat ik haar nog eerder de hersens zou inslaan dan dat ik haar de rivier liet oversteken, toen zich weer zo’n verrekte vleermuis op me stortte, het kostte me een halve minuut om me van die rat te bevrijden, maar de schrik zat er nog in toen ik bij een gedeelte aankwam waar de rivier glinsterend de lampjes reflecteerde die de directie van het kuuroord in de bomen had laten ophangen om te voorkomen dat een oudje dat op het idee kwam een avondwandelingetje te maken, op de bodem zou belanden en zou verdrinken: het leek wel of er op die plek een miniatuurstad was gezonken, waarvan de straatverlichting nog brandde onder water. Ik herkende het silhouet van Helen, die gespannen, met gebogen hoofd, aan de waterkant onkruid stond te vertrappen, een geestverschijning van vlees en bloed. Ik deed twee grote stappen om bij haar te komen voordat ze zou uitglijden (ze leek duizelig), ik weet dat ik haar vergeven had, want dat ik nu vind dat ik haar een duw had moeten geven, komt alleen omdat ik me de laatste rotstreek herinner die ze nog achter de hand hield.

Ik weet heel goed wat ik zeg, geloof me, ik ben niet aan het speculeren over de toekomst, ik speel niet voor waarzegger. Twee weken geleden werd ik om drie uur ’s nachts verdwaasd wakker, opgeschrikt door een van die rauwe gevoelens die ons verrassen wanneer de psychische afweer laag is. Ik kwam er niet toe mijn ogen te openen, maar ik zwaaide wild met mijn ene arm; terwijl ik sliep moet ik mijn vertrouwde plek hebben verlaten, want ik raakte de koele linkerkant van het laken, waar jij nooit meer ligt, en waar Helen altijd lag. Het was het gevoel van verwarring dat me meer dan tien jaar deed teruggaan in de tijd, de vijftien of twintig jaar dat ik Helen niet meer heb gezien. En dus is dit niet een verslag van het heden, het is alleen een geschiedenis: mijn geschiedenis met Helen, mijn geschiedenis zonder jou.

Nog maar een paar weken geleden, toen ik ervan overtuigd raakte dat je echt weg was, dat je niet terug zou komen, dat je misschien niet eens mijn mails zou lezen en dat je de ingesproken berichten zou verbannen naar het voorgeborchte van het antwoordapparaat, vond ik het ergerlijk om vast te stellen dat in de laatste vijf jaar de vrienden die we op mijn initiatief hadden gemaakt op een half a4’tje pasten. Ik kwam nog niet tot tweehonderd contacten op Facebook, en van de meeste wist ik niet eens zeker of ze wel in het land woonden. Je weet dat ik de neiging had elk vriendschapsverzoek dat ik kreeg meteen te accepteren, mensen geven zichzelf soms van die rare namen (Subal Quinina, Souza Sozinho, Ibrahb), ik heb een slecht geheugen en ik wil niemand kwetsen, en je weet tenslotte ook nooit of er iets goeds uit kan voortkomen, het zijn er zoveel die geleidelijk uit je dagelijkse blikveld zijn verdwenen, onmerkbaar als oude haren; hoewel ik als ik meer tijd had op zoek zou gaan naar een betere vergelijking: haren worden opgeveegd en dergelijke types blijven gewoon de hoofdrol spelen in hun eigen levensverhaal, met goede en slechte herinneringen aan jou, een paar telefoonnummers waar je niet meer te bereiken bent, de onscherpe afdruk van je gezicht en een restje waardering, bestanden die niemand meer van plan is te openen.

Ik meldde me aan bij het sociale netwerk met het idee dat het bevorderlijk zou zijn voor mijn onafhankelijkheid (ik kon mezelf niet meer samen zien met iemand die besmet was met ‘ons’), maar het enige wat ik kreeg (afgezien van aanbiedingen van automerken, dranken en verzekeringen) waren injecties uit het verleden: mensen van La Salle, van de esade, vrienden van mijn zus. Het was een terugkeer naar het verleden die me stoorde, we hebben allemaal wel eens een goed jaar, zo’n wedstrijd waarin alles je lukte, een onvergetelijke vriendin, etentjes om in te lijsten, feesten waarvan je het einde met pijn in je hart zag naderen, maar het leven speelt zich af in het heden, en dat is een te uitgestrekte en intense provincie om je te laten afleiden. Wat zitten wij opgeschoten knullen van over de veertig, volwassen, gezond en vruchtbaar, toch te wroeten in het (nog zo recente!) verleden, op zoek naar vrienden die we vast niet voor niets achter ons hebben gelaten?

Ik kwam amper verder dan een groet voor mijn nieuwe oude vrienden, ik gaf geen commentaar op hun foto’s, ik had geen Facebook-status, en mijn enige openbare foto was die waar jij op staat, glimlachend en in perspectief in een straat in Napels, met je donkere haar en een gezichtsuitdrukking die niet van deze wereld lijkt en die je me nooit (zozeer schaamde je je voor je charme) wilde laten zien. En dat ik een stuk of wat mailtjes heb uitgewisseld met Pedro-María was niet omdat ik zo geroerd was of omdat hij na het accepteren van het vriendschapsverzoek op zijn prikbord zette dat hij eindelijk zijn beste vriend had teruggevonden (die opmerking bracht me in verlegenheid), maar was bedoeld als een eerste weloverwogen stap om mijn zintuigen te verrijken met een dosis ervaring die niets met jou te maken had. Ik heb Pedro-María gekozen omdat hij me ondanks zijn enthousiasme ongevaarlijk leek. Het emotionele schokeffect om hem weer te zien neigde naar nul.

Onze vriendschap was gegroeid op een voedingsbodem van toevalligheden. Het was mijn eerste jaar in Barcelona en in de rij die zich vormde om leerlingen uit hetzelfde jaar over verschillende lokalen te verdelen, zei mijn moeder tegen zijn moeder dat we vast goede vrienden zouden worden. Mama probeerde te helpen, me voor een zacht prijsje een eerste vriendje te bezorgen, maar ik ging alleen in dezelfde bank zitten omdat de leraar die we kregen er de voorkeur aan gaf ons naar lengte in plaats van alfabetisch in te delen. Wat een vent, die pater Manteca, hij wist precies wanneer je inwendig zat te lachen, alsof hij met zijn blik dwars door je schedeldak kon kijken en het verschuiven van de woorden in je hoofd kon zien. Hij zei altijd tegen me dat ik nooit iets zou bereiken en er was een periode in mijn jeugd dat ik hem graag had opgezocht om hem een verslag van mijn emotionele verworvenheden in het gezicht te slingeren, maar de man zal al wel onder de groene zoden liggen, net als veel van de vijftigers uit de tijd dat wij kinderen waren, en dan valt er niet veel meer onder de neus te wrijven. Het was ook vanwege onze lengte dat we werden geworven voor het basketbalteam, en drie dagen per week gingen we na de training en het douchen samen naar huis, terwijl onze moeders over onbegrijpelijke vrouwenzaken kletsten, en als we geluk hadden kochten ze voor ons een schuitje met room, gekroond met een geglaceerde kers. En omdat ik hem hielp met de wiskundeopgaven en hij ervoor zorgde dat mijn technische tekeningen er een beetje fatsoenlijk uitzagen, dachten onze klasgenoten en de leraren dat we meer bevriend waren dan feitelijk het geval was. In werkelijkheid nam ik afstand van hem zodra ik de kans kreeg. Ik was een energieke, rusteloze jongen, het soort gouden puber dat altijd op zijn pootjes terechtkomt, terwijl hij, nou ja, hij was te mager en te hoekig, ik weet niet eens of hij wel een eigen motortje had, hij leek zich eerder te voeden met de overtollige energie van een ander hart dat boordevol levenssappen op de wereld was gezet. Het was eigenlijk te gek voor woorden dat de hemelse machten een volledig leven hadden geschonken aan een dergelijke ziel. Als je er goed over nadenkt was het huis van onze vriendschap gebouwd met het materiaal dat was geleverd door de stijfkoppigheid van mijn moeder, de visuele nauwgezetheid van Manteca, en een sport die centimeters bevoordeelt, kortom, een hutje van stro en riet. Ik snap niet hoe iemand dan verbaasd kan zijn dat het in de loop der jaren door de wind is weggevaagd.

En dit is mijn tweede beweegreden: toen ik hem mijn mobiele nummer gaf was ik zo neerslachtig dat ik me in een grafkuil zou hebben laten vallen als de grafdelvers me schriftelijk enige vorm van intermenselijk contact hadden gegarandeerd; maar verkneukel je niet te snel, bij jouw beschamende vlucht had zich een nieuwe last gevoegd: mijn uitstekende gezondheid begon af te brokkelen.

In het klimaat van Barcelona was een half Siberische dag binnengeslopen, ik liep de Carrer de Muntaner af, te woedend om mezelf op te sluiten in een taxi; ik had net een bezoek gebracht aan mijn moeder, en als vragen of je geld mag lenen na je veertigste al vernederender is dan op je twintigste (het is moeilijker jezelf wijs te maken dat het een tijdelijke situatie is, die binnenkort wel zal verbeteren), dan kan ik je verzekeren dat het nog erger is als je aan het lijntje wordt gehouden. Mijn moeder was in een opgewektere stemming dan normaal, en de redenen die ze zich liet ontvallen om haar plotselinge euforie te rechtvaardigen (dat vriendengroepje van zeventigjarigen), waar ik eigenlijk blij om had moeten zijn, verbaasden me, maar ik stond er geen seconde bij stil, omdat ik nog nadacht over haar weigering me het bedrag voor te schieten dat ik nodig had om niet nóg een trede af te dalen op de koopkrachtladder.

‘We komen er over twee weken wel op terug, dan heb ik vast iets gehoord.’

Ik belde mijn zus en sloeg de voicemail over die me niet toestond ook maar één enkel bericht achter te laten; ik probeerde het zes keer en elke poging werd in rekening gebracht. Ik had geen handschoenen aan of een das om en liep naar binnen bij een van die overvolle Pakistaanse of brahmaanse kruidenierswinkels die geen belasting betalen en die als enige zullen overblijven wanneer de aangekondigde crisis de filateliewinkels, de boekhandels, de kleermakers en de goede drankzaken opslokt. Jij kunt er misschien vandoor gaan met een Syriër, maar ik zal moeten toezien hoe het gevarieerde commerciële landschap van Eixample wordt teruggebracht tot een batterij maniokverstrekkers, hotels, outlets, Chinese groothandels en belwinkels met hun geur van zweetvoeten. Ik kocht een grote zak ambachtelijke chips, casolanes, 2 euro 35, met het excuus dat ik dringend wat stoom moest afblazen, ik zocht grondig in mijn zakken, omdat ik het briefje van vijftig niet wilde aanbreken.

Het fantastische vermogen van olie om ergens in te trekken zette me ertoe aan naar huis te gaan, en dat is niet meer, zoals je terecht zult vermoeden, het charmante appartement in Diagonal Mar dat ik me zonder jou niet kan permitteren, maar een schoenendoos met laag plafond, ergens tussen geperst in een gebouw zonder lift en zonder verwarming, waar ik naartoe ben verhuisd omdat de huisbaas (een vriend van Bicente, die hij bij de reclassering heeft leren kennen) me drie maanden de tijd gaf om een bedrag (1200 euro) bij elkaar te krijgen, een termijn die volgende week afloopt, maar ook omdat ik als een idioot gefascineerd was door het woord ‘penthouse’, hoewel het vooral naar binnen gericht is en de ramen van de woonkamer uitzicht bieden op een steeg met twee containers en de lichtreclame van sauna Adam, waarvan ik het belangrijkste thema aan je eigen fantasie overlaat.

Rocafort ligt op een halfuur van het bruisende hart van Gayxample, de overheersende soort hier is het oude vrouwtje met walgelijke hond die als je niet snel de straat oversteekt je broekspijpen en schoenen likt, maar de Adam is elke vrijdag afgeladen, de zaak kan weliswaar niet rekenen op de lichthuidige potten uit het noorden van Europa die op zoek zijn naar promiscuïteit of naar een paar straten waar ze ongedwongen hand in hand kunnen lopen met hun geliefde, maar hij heeft geen concurrentie als het gaat om het opvangen van de onderdrukte nichten uit Sants, La Bordeta, de dramatische Creu Coberta, en die hoogst merkwaardige wijk die ontstaat waar de Gran Vía zich losmaakt van de Paral·lel (een straat die in elke andere stad met minder kapsones de Loodlijn zou heten), zodat de bedrijfsleiding ervan verzekerd is dat het elk weekend vol zit.

En terwijl ik jongleer met getallen om te kunnen voldoen aan btw, ozb, waterverbruik, parkeergeld, afvalstoffenheffing, belasting op het verwijderen van onkruid in stadsparken die je deprimeren zodra je er een wandeling wilt gaan maken, accijns op tabak, alcohol en benzine, op heel die gemeentelijke omgekeerde dialyse die zuiver bloed van je lopende rekening aftapt om die vervolgens vol te pompen met schulden, onbetaalde rekeningen en aanmaningen, terwijl ik mijn best doe om te voorkomen dat ze overgaan tot het afsluiten van licht en water (waarin looddeeltjes en andere kankerverwekkende metalen zweven), weet ik zeker dat die lui van de Adam nog niet de helft hoeven te dokken. Die homo’s functioneren als een broederschap die elkaar in alles steunen, lach maar om het haarvatenstelsel van het hart, hier bevloeien alle ingewijden elkaar onderling. Let wel, ik ben niet tegen potten en nog minder tegen homoseksuelen, maar als ze naast het stimuleren van adopties voor paren met twee echtgenoten, ook nog hun belasting verlichten, vertel mij dan maar eens wat er voor compensatie overblijft voor ons normale mensen. Waarmee ik alleen wil zeggen dat enige vorm van compensatie toch normaal zou zijn.

Ik verzamelde moed om de trappen te beklimmen, en als ik me niet had geschaamd om in het zicht van de spionnetjes te gaan staan eten, zou ik wat chips hebben bewaard om op de overlopen te foerageren. Gelukkig was ik pas gevorderd tot de tweede verdieping toen ik de pijn voelde, het was alsof een paar vingers mijn zenuwuiteinden vastgrepen en naar de kant trokken waar je je hart voelt kloppen. Ik bleef doodstil staan, als een knaagdier dat ’s nachts wordt verrast door een zaklamp, en ik herhaalde: ‘Het is al over, het is al over.’ Ik ga ’s middags wel eens zwemmen in het gemeentelijke zwembad en als ik me dan een beetje inspan en uitrust op een van de boeien, word ik draaierig. Ik heb er nooit veel belang aan gehecht, ik heb een te druk geestelijk leven om mijn organisme een lichamelijke reactie te verwijten. Maar ik besefte meteen dat wat ik op de trap voelde agressiever was, het was niet langer de pijn die langs mijn arm omhoog kroop naar mijn ribben en keel, en daar een branderig gevoel achterliet: wat me deze keer echt aan het schrikken maakte was de onmiskenbare indruk, alsof mijn eigen hartspier me dat influisterde, dat mijn hart aan het stikken was.

Ik hield zo goed en zo kwaad als het ging een taxi aan, en drie straten voordat ik bij het Quirón-ziekenhuis aankwam, begon de pijn af te nemen, maar teruggaan naar huis sloot ik uit. Ik weet dat ik je had beloofd paal en perk te stellen aan de hypochondrie, en niemand zal ontkennen dat ik hoofdpijn niet meer met een tumor verwarde of een roodachtige vlek voor het begin van huidkanker aanzag, maar deze keer was er iets kwaadaardigs wat mijn aderen van plaats deed veranderen. Het ging om mijn gezondheid, het was serieus, mijn zweet rook naar volwassen toestanden.

Als het universum een rechtvaardige constructie was, zou ik baat kunnen hebben bij onze scheiding, er was al genoeg smerigheid omgewoeld in mijn ziel, aan één schok had ik wel genoeg, ze konden mijn gezondheid toch met rust laten, het zou in elk geval pleiten voor de rationaliteit van het leven als er een quotum voor lijden bestond. Natuurlijk zou Bicente dan niet van het ene moment op het andere het gehoor van zijn rechteroor zijn kwijtgeraakt. Hij was een ommetje aan het maken en had ineens het gevoel alsof het inwendige oor de geluiden opzoog en verving door een fluittoon die ’s nachts niet verdween. De kno-arts sprak hem moed in: hij kon elk moment een flink percentage van zijn gehoor terugkrijgen, al moest hij intussen natuurlijk wel wennen aan het leven met een vorm van oorsuizen die hem één op de drie nachten uit zijn slaap hield. Ze vertelden hem dat de onderbreking van de geluidsstroom te wijten kon zijn aan een allergie, een virus, stress (die voor alles een verklaring kan zijn), of een of ander antibioticum. En dus leefde Bicente als een dove totdat hij bij een aanval van zware hoofdpijn bijna op straat in elkaar zakte. Op de spoedeisende hulp gaven ze hem pijnstillers en brachten hem naar de spreekkamer van een specialist, die met allerlei soorten straling de inwendige organen van zijn hoofd onderzocht en daarbij een goedaardige tumor ontdekte die zich tussen het binnenoor en de hersenen van Bicente had genesteld. Het gezwel werd vanzelfsprekend operatief verwijderd, want het mocht dan nog zo goedaardig zijn, het dreigde wel de temporale kwab te beschadigen. Tijdens de operatie, waarbij de helft van de schedel openlag en de hersenen ondersteund werden met bebloede watten en verbandgaas, lette de chirurg even niet op en raakte hij net de zenuw die de gelaatsspieren van de linkerhelft van het gezicht bedient. Bicente kreeg zeventig procent van zijn gehoor terug, en misschien is het intussen nog wel beter geworden, we zien elkaar niet zo vaak meer, het zit me nog altijd dwars wat hij toen met Helen heeft uitgehaald, en bovendien kan ik je verzekeren dat het behoorlijk onaangenaam is om met een vent te praten die de helft van zijn gezicht niet kan bewegen. Artsen mogen hun mond vol hebben van percentages, maar vertel dat maar eens aan iemand die een zeldzame ziekte heeft, als je die pech hebt, kan het je dagelijks leven volledig verzieken, en in de praktijk lijkt het dan net alsof je alles op één kaart hebt gezet.

De dokter noemde me bij mijn naam en met een afstandsbediening die meer weg had van een stuk speelgoed dimde hij het licht en begon hij dia’s met grafieken en tekeningen van het hart te vertonen. Ik waardeerde de achterliggende gedachte van de mise-en-scène, een pluspunt voor de gezondheidszorg, maar ik was nog te geschrokken om de details te bevatten, de woorden buitelden vermomd als vaktermen over me heen, en ik kon ze pas op een begrijpelijke manier rangschikken toen de verborgen kern van zijn betoog tot me doordrong: die vent was bezig me de les te lezen. Hij legde me uit dat het hart een orgaan is dat geen zuurstof kan opslaan, wat impliceert, behalve dat het een blamage is voor degene die het ontworpen heeft, dat het er voortdurend om vraagt, om zo het bloed te kunnen verdelen over het ingewikkelde netwerk van aderen en naar de hongerige organen te transporteren. De complexiteit van het haarvatenstelsel verzoende me met de erfelijkheidsleer, de werking van het dna is iets om je petje voor af te nemen.

De bloedstroom was een halve minuut onderbroken geweest, lang genoeg om de normale perceptie van mijn organisme door elkaar te schudden; een paar minuten langer en de samengetrokken wand van mijn hart zou tot dood weefsel zijn verschrompeld, gelukkig (gelukkig, gelukkig) had de plasmastroming zich gestabiliseerd. Ik had moeite te accepteren dat ik naar het inwendige van de ader keek, te begrijpen wat het betekende dat die maar dertig procent van het licht doorliet, dat de rest werd tegengehouden door lipiden en vetten, de cellulaire of moleculaire vervuiling (ik weet niet zeker over welke schaal we het hadden) die zich afspeelde in mijn binnenste, direct onder de huid die mijn handen en dijen vormde en mijn ribben bedekte.

‘Het is net als het mengsel van haren, zeep en dode huid dat het afvoerputje van de douche verstopt.’

Dat was het voorbeeld dat de viezerik gaf, en ik glimlachte naar hem alsof er sprake was van enige vorm van vertrouwdheid met die smeerlap. Als de wand van de slagader de druk van de bloedstroom niet had weerstaan, zou iemand als hij het haar en het vet van mijn borst hebben geschraapt en mijn borstbeen met een chirurgische zaag hebben doorgezaagd om mijn volwassen hart op leven en dood te opereren.

‘We kunnen wel zeggen dat u geluk hebt gehad.’

Je kent me, ik móét nu eenmaal op gezette tijden eten, en dus vroeg ik of ik iets kon krijgen.

‘Dat is een deel van de oplossing.’

Ik gedroeg me als een kind dat bij mens-erger-je-niet aan de geworpen dobbelsteen ziet dat hij verloren heeft maar nog even wacht om de realiteit de kans te geven zichzelf tegen te spreken. Uiteindelijk drong het tot me door; bovendien was de verklaring fantastisch: van de hartspier tot de longaderen en de oogzenuwen, het hele zenuwstelsel was vervuild en ondermijnd door de giftige afvalstoffen van veertig jaar rijkelijk verteren.

‘We zijn wat we eten. U moet oppassen, het zou goed zijn als u een dieet volgde.’

Om eerlijk te zijn, de dokter boezemde me vertrouwen in, een gozer van mijn leeftijd, iemand die zich niet meer druk maakte om hoe hij eruitzag, met een ontboste schedel en een huid die te slap was om het vlees van de wangen strak te houden; zijn aantrekkingskracht was gelegen in de sprankjes intelligentie die uit zijn gelaatsuitdrukking spraken. Maar iets heel anders is dat hij de vrijheid nam me ‘diabeticus’ te noemen en daar nog heel zelfvoldaan bij keek ook, dat hij arts was en ik er de ballen verstand van had was nog geen afdoende argument, de maatschappij is democratisch geworden, je kunt niet zomaar je standpunt aan iedereen opleggen. Ik besloot op onderzoek uit te gaan, Wikipedia en Discovery Channel. Het was een diagnose zonder kop of staart, bij ons in de klas zaten altijd wel een of twee diabeten: wit als marmer, insuline spuitend als junks, ongeschikt voor sport en gestraft met het eten van doperwten en bloemkool. Ik ben nooit een van hen geweest, dat was zo duidelijk als wat, niemand zou me mijn eigen geschiedenis betwisten.

«Het is een ziekte van volwassenen, uw alvleesklier is aan het aftakelen.»

«Het kan zijn dat u sneller moe wordt, dat u last krijgt van misselijkheid, braken, polyfagie, polydipsie, polyurie en jeuk.»

«Een andere onprettige bijkomstigheid is dat een wondje niet zo snel dichtgaat als u zich snijdt.»

«U zult goed op uzelf moeten passen, meneer Miró-Puig.»

‘Op uzelf passen’ betekende dat ik voortaan moest afzien van (het empathisch vermogen van de arts was groot genoeg om de mededelingen te doseren) chips, gemengde noten (die onschuldige gemengde noten!), zoetigheid, alcohol (de arts gaat ervan uit dat we hier een flink dossier van uitzonderingen zullen openen), tabak (ik rook niet), overvloedig eten van vlees en schaal- en schelpdieren, en overvloedig eten in het algemeen (zelfs in sla zitten te veel koolhydraten): een volledige lijst van dingen die lichaam en ziel enige vorm van bevrediging schenken. Seks stelde hij niet op rantsoen, maar door jouw vlucht, ook al was onze slaapkamer op het laatst niet bepaald een doorlopend feest, was ik zonder handlangster blijven zitten, en ik had ook niet de energie om een vriendin te gaan zoeken.

‘Er is geen termijn, Joan-Marc, je zult je er de rest van je leven aan moeten houden. Fes bondat.’

Ik wist dat ik tevreden moest zijn (en niet alleen omdat de dokter me ineens tutoyeerde, een manier van met elkaar omgaan waarbij ziektes minder ernstig lijken), mijn spierweefsel had overleefd, en er stroomde toch nog altijd dertig procent licht door het inwendige van de ader. We waren er op tijd bij, het probleem was ontdekt, ik leefde nog en ze hoefden me niet eens als een kip open te snijden, ik zou blijven ademen, ik had nog minstens tweeëndertig jaar voor me.

‘Het is geen omkeerbare situatie, je zult bepaalde gewoonten vaarwel moeten zeggen en vervangen door gezondere.’

Natuurlijk was het onrechtvaardig dat met zoveel loslopende vleeseters op straat – die nog geen vijf minuten hebben stilgestaan bij de martelende industriële omstandigheden waaronder dieren worden vetgemest om van de kadavers de lapjes vlees te snijden voor hun portie smerige eiwitten – die belemmering een milieubewuste bijna-vegetariër moest treffen, die je er alleen van kon beschuldigen dat hij te veel hield van gefrituurde knolgewassen en gesuikerde gemengde noten. En het was ook wel veel gevraagd dat ik de uren tussen een groenteschotel en een salade van kombuwier moest doden met het knabbelen op tomatenblokjes.

‘Sommige gewoonten mogen nooit meer terugkomen.’

Natuurlijk was het erg, heel erg, dat je ervandoor was gegaan, dat de financiële zorgen voortdurend op mijn ramen klopten, maar wat me echt wanhopig maakte was het bezoek aan de dokter. Natuurlijk kwam ik in opstand tegen het vooruitzicht de rest van mijn leven vanachter een dikke laag glas dampende borden met heerlijke vetten aan me voorbij te zien trekken. Maar ik heb iets meer nodig om het verval te verklaren: ik hield op je te schrijven, sokken bij elkaar te zoeken, mijn kleren te strijken; ik ging ongeschoren en met verwarde haren het huis uit, ik liep een week in hetzelfde overhemd, ik vergat mijn tanden te poetsen. Ik betrapte mezelf erop dat ik als een klein meisje op de wc zat te huilen, niet in staat mijn problemen het hoofd te bieden. Ik werd midden in de nacht wakker, deed mijn ogen dicht en stelde me voor hoe mijn hart achter mijn ribben klopte als een droge peulvrucht: ineengeschrompeld, timide, rimpelig. Ik kreeg woedeaanvallen, liggend op de bank. Ik was het vertrouwen in mijn lichaam kwijt. De verdedigingswerken tegen de hypochondrie sprongen kapot als strookjes van vochtig parket. Wat zou het volgende zijn? Mijn handen zweetten alleen al bij de gedachte dat elke volgende onbeduidende minuut het bewustzijn waar ik me zo op mijn gemak voelde, het enige punt in het hele uitgestrekte universum waar ik in staat was te leven, zomaar uiteen kon vallen. Elke keer dat ik aan die samenklontering van met bloed besmeurde spieren dacht, die nog voor het verlaten van de baarmoeder begonnen te kloppen op het ritme van de serigrafische instructies in de helix van het dna, stortte ik in. Het ging er niet alleen om dat mijn bloedcirculatie drabbig was geworden, waardoor ik volgens de westerse medici was veranderd in een chronisch zieke, als je me wat nauwkeuriger bekeek, was ik eigenlijk gezond, mijn diabetes was niet als die van de kinderen op school: ik kon sporten, ruziemaken, een vrouw aanraken, ik kon weer vlees eten. Maar wat als een gifpijl door mijn hoofd schoot was het woord ‘onherstelbaar’.

‘Nooit meer.’

Ik besefte dat ik mijn lichaam steeds had beschouwd als een onveranderlijke toestand, ik behandelde de lichte haperingen en de terugval als omkeerbare processen en vertrouwde erop dat ik ze met behulp van mijn persoonlijke charme weer tot een opgaande lijn kon bewegen. Het drama was niet dat de jeugdige kracht was verdwenen, ik hield er toch al niet van om een uur in de vervuilde buitenlucht te gaan rennen, maar ik zou snel weer kunnen tennissen (zodra ik een tegenstander vind die de baanhuur betaalt), en ze kunnen me ook niet beletten een paar gewichten te kopen om de (schaarse) vetklonters te veranderen in eersteklas spieren. Het drama is dat ik ben gaan letten op een reeks lichamelijke verschijnselen waar ik nooit aandacht aan had besteed: ik waak over de capillaire openingen, de structuur van de huid die lijkt te verslappen tot losse plooien in gebieden die je niet kunt oefenen (wangen, nek), de rimpels die zich ophopen in de hoekjes die het meest geteisterd worden door je gelaatsuitdrukking, de witte vlekjes die mijn natuurlijke bruine tint aantasten, alsof jeugdige frisheid een koorts van de materie is.

Ik begon serieus na te denken over dingen die ik met de puberteit achter me gelaten dacht te hebben: ik was nachtenlang op zoek naar een plek waarnaar ik mijn geest (mijn wisselende persoonlijke indrukken, verzameld gedurende meer dan veertig jaar observeren, en mijn hormonale schommelingen) kon overhevelen wanneer mijn organisme kuren begon te vertonen. Ik zat uren naar het beeldscherm te staren, het is een schande dat ze nog niet in staat zijn het bewustzijn op een apparaat aan te sluiten (ik doe vast een suggestie voor de naam: ‘cerebrale ontvanger’) en het te bewaren (enige waarde zou mijn specifieke en persoonlijke standpunt toch moeten hebben, hoezeer de mensheid, jaar in jaar uit, de geboortecijfers ook overschrijdt) totdat die gewetenloze lui die onderzoek doen met stamcellen geleerd hebben gastlichamen te kweken. Het bewustzijn zit vast aan het hersenvet, je kunt ze niet scheiden, het dooft uit zodra de hersenen in elkaar worden geslagen. Zo verdomd veel vooruitgang, en dat je dan nog moet aftakelen, opgeven en sterven.

‘Nooit meer.’

En dus deed ik niets meer aan mijn Facebook-profiel om in contact te blijven met de overlevenden van een gemeenschappelijk verleden dat me geen zier kon schelen. Dat was het eerste wat bij me opkwam om me af te leiden van mijn slinkende toekomst. En omdat een maatje vinden minder energie kost dan een vriendin zoeken, begon ik te snuffelen tussen mijn ‘vrienden’ en de ‘vrienden’ van mijn ‘vrienden’. Ik schaamde me ervoor iets op mijn prikbord te zetten, want als je geen feestzaal runt of werkzaam bent als spion, wat voor soort berichten kunnen mensen als wij dan eigenlijk achterlaten? De meesten hadden er foto’s op staan waarop onderkinnen, die proto-implantaten die een onmiskenbare aankondiging zijn van de kale kruin die ze probeerden te verbergen, vlekjes op de huid en misvormingen door overtollig vet overheersten; het zou eleganter zijn geweest als ze na de middelbare school gewoon waren verdwenen. Vriendinnen, kinderen, echtgenotes: het was ontmoedigend dat al mijn schoolkameraden (om godswil, die arme kinderen) kopje-onder waren gegaan in de seksuele wateren.

Pedro-María was gescheiden, woonde in de stad, was zelfstandig en had tijd, dat klonk goed. Pas na drie mails kwamen we tot overeenstemming, ik had het lef hem een veganistisch restaurant voor te stellen, er zijn mensen die de aanblik van geblancheerde spinazie op hun bord niet kunnen verdragen, hij kwam met het voorstel van een brasserie in Poble Nou, ik sputterde niet tegen, mijn hoffelijkheid was meer ontwikkeld dan mijn verantwoordelijkheid als zieke, ik zou mezelf een extraatje toestaan.

Ik was twee dagen bezig met het oefenen van een betoog waarin ik mezelf voorstelde als een succesvol man die een moeilijke periode doormaakte (dat laatste durfde ik niet te verbloemen), maar het portret begon vlekkerig te worden toen er aan ‘mijn tegenslag’ onverwacht zijtakken ontsproten: financiële, geestelijke, en sanitaire. Als ik trouw wilde zijn aan de echte omstandigheden kon hij me gemakkelijk verwarren met de pas gescheiden man die de sociale netwerken gebruikt om zijn hart uit te storten. Pedro-María zou doorhebben dat ik aan het eind van mijn Latijn was, het slag mensen dat je mijdt als de pest: dat was ik, ten voeten uit. Ik kon me niet veroorloven dat die idioot me zou vernederen, als hij dacht dat hij me zijn neerbuigende vriendelijkheid kon aanbieden, dan had hij de verkeerde voor zich.

Het was geen al te koude dag, maar ik besloot niet te gaan lopen. Lijn 54 bracht me naar de Gran Vía en vanaf daar verruilde ik de regelmaat van Eixample voor het onoverzichtelijke Poble Nou: met zijn licht glooiende straten, zijn onderdoorgangen, zijn dorpse huisjes, afgewisseld met moderne gebouwen, zijn trappen en passages, kilometers loodsen met kapotte ruiten; ik verdwaalde twee keer, maar gelukkig was ik op tijd van huis gegaan.

Terwijl ik me probeerde te oriënteren herinnerde ik me hoe eenzaam ik me op de eerste schooldag in Barcelona had gevoeld. Ik wist niet dat je naar een andere stad kon verhuizen, dat je in een ander huis kon gaan wonen. De meubels waren nog niet aangekomen en mijn zus en ik sliepen in slaapzakken, de muren en het plafond van de slaapkamer deden denken aan het doek van een tent, dezelfde angst voor het donker en onverwachte geluiden (de boiler, de koelkast, de stortbak van de wc). Op school raakte ik bevriend met de jongens die ik toevallig tegenkwam, mijn zus kostte het meer moeite, ze huilde elke keer dat mama afscheid van haar nam, en daar schaamden we ons voor; zoveel moeders, zoveel vaders, zoveel half afgemaakte verhalen die nu wel uitverteld zullen zijn, een hele generatie op de rand van het bejaardentehuis, en ik keek ernaar door de beslagen ruit van de prepuberteit, zonder enige emotionele fijnzinnigheid. Die jongens (Jacobo, Eloy, Antolín) behoedden me voor het isolement, maar in de loop van de tijd maakten ze zich ook weer van me los, het waren vriendschappen die gemeten naar volwassen maatstaven waarschijnlijk niet veel voorstelden.

De straat maakte twee bochten en liep toen verder in de richting van de zee, nog voordat ik het uithangbord van de brasserie zag, herkende ik de opgeschoten gestalte van Pedro-María die een motor voor zich uit duwde; en in mijn geheugen kwam de bijnaam boven die hij op school had: we noemden hem de Zaag, omdat hij lang en slap was en liep alsof hij elk moment kon breken, een kind dat zich gemakkelijk liet buigen. Hij zwaaide naar me met zijn hele arm, zette zijn helm af, schudde zijn hoofd en kamde met zijn hand door een geweldige grijze haardos. Ik was niet voorbereid op zijn omhelzing, en ik kon me ook die blauwe, nevelige en kille ogen niet herinneren, maar het vleide me dat hij zei dat ik er goed uitzag.

‘Wacht maar tot je ziet hoe we erbij zitten.’