••

Zomer 1876: San Francisco is in de greep van een ongekende hittegolf en een pokkenepidemie. Door het raam van een saloon wordt een jonge vrouw doodgeschoten, Jenny Bonnet. Haar vriendin Blanche Beunon, een Franse revuedanseres, zet alles op alles om Jenny’s moordenaar voor het gerecht te brengen – als hij haar tenminste niet eerder te pakken krijgt. Maar wanneer Blanche probeert de feiten boven tafel te krijgen, blijkt het leven van Jenny veel duisterder dan het in eerste instantie leek.

•••

Kikkermuziek is een filmische, prikkelende, duistere roman voor de lezers van Sarah Waters, Kate Atkinson en Hilary Mantel.

•••

Emma Donoghues internationale bestseller Kamer stond op de shortlist van zowel de Man Booker International als de Orange Prize. Haar romans zijn in meer dan 40 talen verschenen.

•••

‘Een indrukwekkend, meeslepend boek.’ – The Guardian

•••

‘Donoghue heeft deze betoverende roman gevuld met onweerstaanbaar levensechte figuren.’ – The Washington Post

•••

‘Dit is zo’n boek waar je ’s nachts voor wakker blijft en waar je ook nog eens wijzer van wordt.’ – Cosmopolitan

••

Emma Donoghue

•••

Kikkermuziek

•••

Vertaald door Manon Smits

•••

Roman

•••

•••

•••

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

••

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

•••

•••

© 2014 Emma Donoghue

© 2014 Nederlandse vertaling Manon Smits

Oorspronkelijke titel Frog Music

Oorspronkelijke uitgave Little, Brown and Company, New York

Omslagontwerp Zeno

•••

ISBN 978 90 254 4436 5

D/2014/0108/791

NUR 302

•••

E-book Zeno

•••

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2014, ISBN 978 90 254 4402 0

•••

www.atlascontact.nl

••

Van Emma Donoghue verschenen eerder

•••

Geroerd

Kamer

De verzegelde brief

Verdwaald

••

Voor Margaret Lonergan,

al een kwarteeuw vriendin en muze

•••

••

I – Darlin’

•••

Zittend op de rand van het bed in de voorkamer buigt Blanche zich voorover om aan de veters van haar slobkousen te prutsen. ‘Dors, min p’tit quinquin...’ Bij de tweede hoge noot wordt haar hese stem uitgerekt tot een iel draadje. Ze schraapt haar keel, om de hitte eruit te krijgen.

Er raast een trein noordwaarts vanuit San Jose. De koplampen van de locomotief priemen door de lange spleet tussen het afbladderende raamkozijn en het groene gordijn, zodat de kamer verlicht wordt voor Blanche: de gammele commode, het nachtkastje, en Jenny, leunend tegen het haveloze hoofdeind van het bed. Het Eight Mile House staat te schudden alsof het van karton is terwijl de goederenwagons langs denderen. Hier in San Miguel Station bevinden ze zich precies aan de zuidelijke grens – de laatste snik – van San Francisco.

Sinds twee dagen verblijven Blanche en Jenny bij de familie McNamara, ouwe bekenden voor Jenny maar nog praktisch vreemden voor Blanche. Hoelang zal Blanche nog in deze vierkamerkeet moeten blijven zitten, vraagt ze zich af, in deze uithoek van het buitengebied van de stad? En hoe moet ze bepalen of het zelfs alweer een beetje veilig is om terug te gaan? Blanche heeft haar linkerslobkous nu uit, en de laars die ze eronder aanhad, maar de veters van de andere zijn verstrikt geraakt, en bij het schijnsel van dat ene kaarsstompje kan ze de knoop niet vinden; ze zit met haar lange nagels aan de veters te plukken.

•••

Dors, min p’tit quinquin,

Min p’tit pouchin,

Min gros rojin...

•••

Slaap, mijn kleine kind, mijn kleine kuiken, mijn dikke druif. De oude melodie klinkt nu zoeter, de klanken als speldenprikken. Een onbenullig liedje uit Picardië dat Blanche’ oma altijd voor haar zong op die piepkleine zolderkamer in Parijs.

‘Dors, min p’tit quinquin, min p’tit pouchin...’ Jenny duwt het refrein naar haar terug, als een loom blaadje op een rivier.

Blanche staat er nog steeds van te kijken hoe snel die meid een liedje oppikt nadat ze het één keer heeft gehoord.

‘Hoe gaat het verder?’ vraagt Jenny, leunend op een elleboog, haar bruine wangen glinsterend van het zweet. Tussen haar neus en haar wenkbrauwen is haar gezicht gezwollen, aan het verkleuren. Morgenvroeg zijn allebei haar ogen bont en blauw.

Maar daar wil Blanche niet aan denken. Jenny zelf zeurt immers nooit over wat geweest is? Ze draagt haar beurse plekken als eretekens, en die trekken altijd snel weer weg.

Blanche komt een beetje overeind op de rand van het bed, en zingt verder:

•••

Te m’f’ras du chagrin

Si te n’dors point qu’à d’main.

•••

‘Bek dicht, kindje, anders sla ik hem dicht,’ vertaalt Jenny behoorlijk vrij, en ze knikt. ‘Daar komen de meeste slaapliedjes uiteindelijk op neer, lijkt me.’

En Blanche wordt ineens overvallen door een beeld van P’tit, waar hij ook mag zijn. Een strenge hand die omlaag zwiept om zijn bek dicht te slaan. Wist ze maar of alles goed is met de kleine; meer hoeft ze niet te weten. Zou Jenny ooit in haar leven wel eens hebben nagedacht voordat ze haar eigen grote bek opendeed?

Maar de ogen van haar vriendin zitten al half dicht, als die van een kat, terwijl ze achteroverleunt tegen de slappe kussens. Boven het van McNamara geleende nachthemd komt Jenny’s geslagen gezicht steeds meer tot rust.

Blanche trekt haar rok omhoog en legt haar rechterenkel op haar linkerknie om de knoop in haar veters eens goed te bekijken. Het zanderige linnen van de slobkous plakt aan haar scheenbeen, als huid die maar niet wil vervellen.

Modderspatten op de vloerplanken, de groezelige lakens; deze hele keet is natuurlijk vergeven van de vlooien en de luizen. Blanche buigt verder voorover om de knoop goed te kunnen zien. Nog een paar tellen en dan heeft ze hem los.

Haar longen zuigen zich vol zodat haar ribbenkas, huid, korset en het lijfje van haar jurk uitzetten terwijl ze weer zingt: ‘Te m’f’ras du chagrin, si te n’dors...’

De knallen komen zo hard dat Blanche denkt dat het onweert. De drukkend hete hemel is blijkbaar eindelijk ontploft, en laat zijn tongen onder de dakrand van het Eight Mile House door flitsen. O, ze had beter niet kunnen zingen, bedenkt ze met een bijgelovige huivering; nu heeft ze een onweersbui opgeroepen.

‘Qu’est-ce...’ Is dat het begin van een vraag van Jenny, of enkel een snik? De kaars is uit, en het is aardedonker hier in het buitengebied.

‘Wacht,’ zegt Blanche tegen Jenny, terwijl ze overeind springt met haar rechterlaars nog aan. Een zwavelachtige geur in de lucht – ze heeft nog nooit meegemaakt dat een onweersbui zo rook. Vuurwerk? Maar wat valt er te vieren op 14 september? Buiten blaffen de honden van San Miguel Station in een woest koor. Wat kan er nu zomaar een kaars uitblazen? Een kaars omgooien, de gloeiendhete was in het rond spetteren – is dat wat er langs haar kaak omlaag druipt?

‘John!’ Dat is Ellen McNamara in de achterkamer, roepend om haar man. Een doffe klap, er valt iets op de grond vlak bij Blanche. Is de kleine waskom van de commode gevallen?

‘John!’

Er glijdt iets over Blanche’ rechterwang, als bloedhete tranen, maar ze huilt helemaal niet. Ze veegt het weg en voelt iets steken – een soort reusachtige mug? Nee, geen insect, iets scherps. ‘Merde, ik heb een snee!’ roept ze door de verstikkende duisternis.

Geen reactie van Jenny. Aan de andere kant van de dunne slaapkamerwand, in de saloon, wordt met een deur geslagen. McNamara, maar half hoorbaar, en zijn vrouw, en de kinderen, zo hoog gillend dat Blanche de woorden niet kan verstaan.

Ze wankelt nu. De planken kraken onder haar blote voet.

Glas: zo komt ze dus aan die snee in haar wang. Door de bliksem is het raam aan diggelen gegaan en is er een gat in het gordijn gekomen, waardoor er een onheilspellend maanlicht naar binnen sijpelt. Blanche hijgt van woede. Wanneer houden die honden nou eens hun kop, zodat ze zichzelf kan horen denken? Ze tuurt door de slaapkamer.

‘Jenny?’ Blanche schudt de scherven van haar voet en kruipt op het bed, maar Jenny is er niet meer. Ze kan niet langs Blanche heen zijn geglipt zonder de deur open te doen, toch? De lakens voelen doorweekt aan. Waar zouden ze nat van kunnen zijn?

Blanche’ ogen raken gewend aan het zwakke schijnsel. Iets op de vloer tussen bed en muur, ineengezakt in de hoek, dat beweegt, maar niet zoals een mens beweegt. Armen de verkeerde kant op gebogen, nachthemd ordinair opgefrommeld, dunne beentjes besmeurd met bloed, en met een soort carnavalsmasker van een vertrouwd gezicht.

Jenny!

Blanche deinst terug.

Eén tel.

Nog een.

Ze dwingt haar hand omlaag naar... om te voelen, om het zeker te weten, in elk geval... maar door de geiserstraal tegen haar vingers springt ze gillend terug naar de andere kant van het bed. Ze klampt zich vast aan de smerige lakens.

Licht knalt door de deuropening vanuit de saloon: McNamara met een lamp. ‘Miss Blanche, is er op u geschoten of wat?’

Met haar ogen knipperend richt ze haar blik omlaag naar haar lichaam, helemaal rood.

•••

***

•••

Nog geen maand eerder, in het House of Mirrors in Chinatown, San Francisco.

Op de piano de zachte beginklanken van een wals. Midden op het kleine podium verrijst, als de stempel van een bloem: Blanche. Helemaal in het wit vanavond, trouw aan haar artiestennaam. Ze begint heel traag en statig, zo preuts als een ingénue in haar eerste rol; dat is de truc van de rokkendans. Ingehouden, vol verwondering, alsof ze nu pas de gladde waterval van wit satijn ontdekt die van haar taille naar haar tenen omlaag stort, loopt Blanche rondjes over het podium. Ze wikkelt zich helemaal in de glanzende stof (ruim dertien meter in de rondte), blijft dralen in die streling.

Zorgvuldig doet ze alsof ze de mannen in de krappe rijen roodfluwelen stoelen niet ziet, alsof die er niet eens zijn. De Grand Saloon zit al vroeg helemaal vol op deze zaterdagavond, half augustus. Lamplicht wordt weerkaatst in de wandhoge spiegels, en de rode wanden en het bijpassende hoogpolige tapijt lijken te zinderen van de hitte. Strak in haar lijfje met ruches voelt Blanche het zweet uit haar oksels lopen. Maar ze houdt zich zo kalm als een zwaan die zijn melkachtige vleugels spreidt. Ze houdt de enorme zijden rok als een scherm voor zich, zodat het silhouet van haar rondingen erop te zien is. De michetons zitten nu waarschijnlijk al voorover geleund, verlangend om door de stof heen te turen, maar ze keurt hun nog geen blik waardig.

De lieflijke klanken van Léo Delibes maken plaats voor een wat wildere melodie, en Blanche begint te hupsen, te glijden, te draaien. Elke houding voert ze tot het exacte uiterste. Met haar gezicht naar haar ene knie tilt ze haar andere been achter zich omhoog en laat haar tenen naar het goudkleurige plafond wijzen. De rok zakt omlaag over haar dijen, blijft een beetje haken aan haar netkousen en dreigt binnenstebuiten gekeerd te worden, waardoor er hier en daar iemand in het publiek naar adem hapt, ook al kunnen ze nog niets zien – wat hen het meest opwindt, weet Blanche, is waar ze alleen maar over kunnen fantaseren –, maar ze gaat weer rechtop staan en walst verder terwijl de muziek terugkeert naar de rustige openingsmelodie. Haar gezicht nog steeds kalm en maagdelijk.

Michetons die zoveel geld betalen om naar een dans te kijken hebben ingewikkelde verlangens. Ze willen vrijwel tegelijkertijd worden opgewonden en afgewezen. Blanche is een zeer ervaren plaagster, een allumeuse die het vlammetje aansteekt en weer uitblaast, aansteekt en uitblaast.

Ze is zo geroutineerd in deze choreografie, en de beroemde ‘Swanhilde Waltz’ waarop die wordt uitgevoerd, dat ze haar gedachten kan laten afdwalen. Hoe heette die sprietige Italiaanse ook alweer, de eerste Swanhilde, bij de première van Coppélia die ze hadden bijgewoond toen ze nog in Parijs woonden? Vijf, nee, zes jaar geleden; Blanche weet nog dat ze onder de indruk was van elke pirouette. Tijdens de belegering was Arthur een keer thuisgekomen met het nieuws dat ze dood was, die kleine Italiaanse. Zelfs het salaris van topballerina’s was bevroren terwijl de Pruisen voor de poorten van de stad stonden, en dat meisje was half uitgehongerd, werd er gezegd, en op haar zeventiende verjaardag bezweken aan de pokken.

Verdomme. Blanche heeft haar best gedaan om die uit haar gedachten te bannen, die epidemie die in mei ook in San Francisco de kop op begon te steken. De pokken: alleen de naam al bezorgt haar de rillingen.

Ze struikelt bijna. Dan neemt ze een heel klassieke houding aan: een vluchtende nimf die in marmer is veranderd. Terwijl de muziek dreigender wordt in het laatste gedeelte van de wals, buigt Blanche zich achterover, helemaal achterover, totdat haar vingers bijna de planken beroeren, en dan begint ze rondjes te draaien, haar hele lichaam de trompet van een witte lelie die hulpeloos om zijn eigen steel tolt.

De begeleidende muziek spiraalt omhoog, steeds uitzinniger, en Blanche zwiept overeind, zodat haar tollende rok het podium overspoelt. Donderende, triomferende akkoorden. Bij het crescendo pakt ze het verborgen lintje bij haar onderrug en dan vliegt het hele ding los, romig satijn dat op het publiek af wervelt en als een albatros op een paar oude miljonairs neerstrijkt.

Het gejoel van de mannen breekt de spanning, maar dat is niet erg. Als er niets te lachen viel zou het geen burleske zijn.

Blanche staat op haar vinger te sabbelen, met alleen nog haar lijfje en een witte gesmokte directoire aan boven haar doorzichtige kousen. Als een onschuldig meisje, gegeneerd onder al die begerige blikken. De Professor aan de piano weet dat hij moet wachten. Ze zingt het eerste couplet a capella, als een bedelmeisje met roomwitte huid op een straathoek:

•••

Darlin’, better love just one...

Darlin’, better love just one.

You can’t love more than one,

And have all the fun...

Darlin’, better love just one.

•••

Schat, hou het maar bij één...

Schat, hou het maar bij één.

Je kunt niet houden van meer dan één,

En mij delen met geen een...

Schat, hou het maar bij één.

•••

Nu pikt de piano de melodie op, zodat er wat meer jeu in komt. ‘You can’t love two – je kunt niet houden van twee,’ waarschuwt Blanche het publiek, terwijl ze vermanend met die vochtige vinger zwaait, ‘and keep me true to you... – en wensen dat ik het met niemand anders deed...’

Zodra ze dit lied voor de eerste keer hoorde, vals gekweeld door iemand achter in een tram, wist ze dat het perfect zou zijn voor een act. Na elk couplet doet ze een ander dansje. Blanche wordt steeds wereldwijzer, ze komt voor hun ogen tot bloei. Bij het vierde couplet stapt ze al een stuk brutaler achter het voetlicht aan. ‘You can’t love four, and come knocking on my door – Je kunt niet houden van vier, en dan toch weer aan komen zetten hier.’ Ook al zingt ze can’t, haar dansje zegt juist cancan, cancan. Haar heupen reageren op denkbeeldige handen. Blanche beweegt zoals danseresjes al bewegen zolang er danseresjes bestaan, in de hele broeierige geschiedenis van de mensheid.

•••

You can’t love five,

And eat honey from my hive...

Darlin’, you can’t love five.

•••

Je kunt niet houden van vijf,

en toch willen genieten van mijn lijf...

Schat, je kunt niet houden van vijf.

•••

Blanche voelt een warme scheut door haar lichaam gaan. Ze is aan het tellen: vijftig dollar voor dit optreden, plus wat ze nog verdient met een privéafspraakje naderhand. Elke duik, zwaai, pruilmond, deining, heupwieg zet ze in haar hoofd om in dollarbiljetten, en dat geeft haar bewegingen extra pit, polijst de glans in haar ogen. ‘You can’t love six, and teach me any tricks – Je kunt niet houden van zes, dan luister ik niet meer naar jouw les...’ spreekt ze het publiek vermanend toe, terwijl ze een paar hoeden van hun dragers op de voorste rij af tikt met een razendsnelle trap. Een rood aangelopen bezoeker zit zo te kraaien van verrukking dat ze bang is dat hij erin zal blijven.

Achter in de Grand Saloon staat een nonachtige figuur in het grijs, de eigenares: Madam Johanna Werner. Ze geeft Blanche kalm een goedkeurend knikje.

Splitsprongen nu, waarbij ze net hard genoeg hijgt om het interessant te maken:

•••

You can’t love eight,

And get through my pearly gate...

Darlin’, you can’t love eight.

•••

Je kunt niet houden van acht,

en dan door mijn poortje willen vannacht...

Schat, je kunt niet houden van acht.

•••

Heeft ze nu het zevende couplet overgeslagen? Ach, maakt niet uit. Op handen en knieën, schuddend met haar heupen, terwijl ze de michetons tartend aankijkt over haar ronde schouder: ‘You can’t love nine, or you’ll run out of time! – Je kunt niet houden van negen, dan kunnen we je bij elkaar vegen!’ Ze schokt alsof ze wordt geramd door een onzichtbare minnaar. ‘You can’t love ten, and do that to me again... – Je kunt niet houden van tien, en dan weer dit doen met mij bovendien...’

Bij het twaalfde couplet doet Blanche haar ogen dicht en schreeuwt het uit, zo gekweld als ze kan:

•••

Darlin’, you can’t love twelve...

Darlin’, you can’t love twelve.

You can’t love twelve,

Or I’ll have to manage by myself...

•••

Schat, je kunt niet houden van twaalf...

Schat, je kunt niet houden van twaalf.

Je kunt niet houden van twaalf,

Dan ga ik met mezelf aan de haal...

•••

Ze laat haar stem breken van wanhoop. Haar ene hand glijdt onder de tailleband van haar directoire; de andere nu ook. De mannen kreunen, kronkelen op hun fluwelen stoel. Elke cigare in de zaal is nu ontvlamd. En Blanche is ook opgewonden. Ze is zo goed in dit werk omdat ze niet hoeft te doen alsof, omdat elke samentrekking van haar zoutige spleetje echt is.

Plat op haar rug nu. Benen schoppen in de lucht. Belaagd door een onzichtbare meute stotende demonen. Blanche kreunt: ‘You can’t love thirteen, or it’s gonna start hurting... – Je kunt niet houden van dertien, of het begint bont en blauw te zien...’

•••

Later die avond, als ze naar buiten stapt uit het International Hotel, plakken haar mouwen ogenblikkelijk vast aan haar armen. De pikzwarte portier houdt de deur voor haar open, en het kwartje dat ze in zijn roze handpalm laat vallen is plakkerig van haar eigen vuist.

De orgelman op de hoek draait de Triomfmars uit Aïda, nog steeds dezelfde trommel als waarop hij meer dan een uur geleden speelde toen Blanche door een huurrijtuig bij het hotel werd afgezet. Die man is een doorzetter, dat moet ze hem nageven. Dat orgel weegt zo te zien wel vijftig kilo, en ondanks de stakige achterpoten waarop het steunt worden de schouders van de man omlaag getrokken alsof er een molensteen aan hangt. Zijn vrouw geeft op elke vierde maat een lusteloze klap op haar tamboerijn, en hun cocker spaniël huppelt op een vreugdeloze, aangeleerde manier rond.

De schemering is ingevallen, het licht neemt af, maar de warmte is alleen maar drukkender geworden. L’heure bleue, noemden ze dat vroeger in Frankrijk altijd, ‘het blauwe uur’, wanneer de hemel die ernstige azuurblauwe kleur aanneemt en de kartelige horizon zwart wordt. Niet dat deze schele metropool ook maar enigszins kan tippen aan Parijs, vindt Blanche, ook al noemen sommigen deze stad het Parijs van het Westen. De Hoofdstad van het Westen, oké, maar San Francisco is tien keer zo klein als de Lichtstad, en er is hier geen gladde boulevard, geen promenade, zelfs geen avenue die de naam waardig is. De City, zo wordt ie door de inwoners aangeduid, alsof er geen andere stad bestaat. Een en al heuvels, als een verenbed dat door een reus is opgeschud en dat als een verkreukeld hoopje is achtergebleven. Blanche struint al anderhalf jaar met alle andere krioelende mensen op en neer over die heuvels sinds ze vanuit Frankrijk hierheen is gekomen, maar ze zal nooit kunnen wennen aan die duizelingwekkende hellingen.

Ze is moe nu. Het komt niet door de striptease in het House of Mirrors, of het vlugge glaasje champagne in het International met de micheton die ze zojuist naar adem snakkend heeft achtergelaten op de fijne lakens van het hotel. (Hij was geen vaste klant van haar, maar een zilvermagnaat die vanavond op doorreis in de stad was en die Madam Johanna had gesmeekt of ze hem boven aan Blanche’ lijstje wilde zetten. Eigenlijk vindt Blanche die eennachtsvliegen juist wel prettig, want het is makkelijker een fantastische indruk te maken als het eenmalig is.) Nee, het is die vreemde hitte waar ze zo uitgeput van raakt. De zomer begon nog redelijk beschaafd, met warme briesjes die de ochtendmist weg zwiepten, maar nu de tweede helft van augustus voor de deur staat kan de stad gewoon niet meer ademhalen. De lucht is een stinkend miasma van alle damp en roetuitstoot die San Francisco kan produceren. Er is een krant die een of ander raar mannetje heeft opgeduikeld dat sinds zijn aankomst in 1849 elke dag heeft genoteerd wat zijn thermometer aangeeft. De zomer van 1876 is het warmste seizoen in zijn verslagen; het kwik stijgt elke middag tot ruim dertig graden.

Een halve straat verderop in Jackson Street schijnt nog steeds diezelfde opera aan de gang te zijn in het Chinese Royal Theater, een en al krassende snaren, drums en gong. Blanche schudt haar hoofd om het leeg te maken. Ze versnelt haar pas terwijl ze door Kearny Street loopt, haar fuchsiaroze rok slap deinend, terwijl haar hakken stofwolkjes doen opdwarrelen uit het houten looppad. Over tien minuten is ze bij haar appartement. Dan kan ze die plakkerige kleren uittrekken, en misschien een drankje nemen met Arthur, als hij thuis is.

De Pony Express Saloon maakt nu al reclame voor het grootse prijsgala hondengevechten in september. Als Blanche boven de deur van een kledingwinkel een gele pokkenvlag gespijkerd ziet, houdt ze haar adem in en loopt er met een boog omheen. Rode vlekken op het gezicht, de handen of de voeten, daar moet je op letten volgens de zogenaamde deskundigen. Ze zijn het er alleen niet over eens hoe je het oploopt, door giftige dampen die uit de grond opstijgen of door onzichtbare beestjes die van de zieken overspringen naar de gezonde mensen. En wie kan er nou de hele zomer met ingehouden adem binnen blijven zitten?

Langs het Bella Union Theater, waar zo te horen een volle zaal zit te roepen dat de variétéshow moet beginnen. De Ice Cream Boudoir zit propvol, maar de City Hall is uitgestorven – afgezien van een gevangene in de bajes die aan de tralies van een kelderraam rammelt wanneer Blanche voorbijloopt, zodat ze zich rot schrikt. Portsmouth Square is omheind met in goud gedoopte ijzeren speren. Confetti van slappe bloembedden. Onder elke boom met een bladerdek liggen duttende mensen, als oorlogsdoden. In de fontein vechten twee zatlappen om wie er languit onder de straal mag liggen. Kinderen staan op veilige afstand te drentelen, moed verzamelend om eropaf te duiken voor een plens water in hun gezicht. Blanche krijgt dorst als ze het ziet, maar ze heeft geen zin om zich tussen de zwervers en gamins door te wringen om wat te drinken.

De straten stromen vol nu de zon onder is. De mensen barsten uit hun verstikkende kamers. Als Blanche in westelijke richting kijkt, voorbij Nob Hill, ziet ze het laatste licht in de Stille Oceaan zakken. Op de hoek van Clay Street ziet ze die oude eenogige vrouw met haar vlekkerige valies slepen. Om haar te ontwijken draait Blanche zich om en besluit ze Kearny Street over te steken, maar ze moet wachten tot er een paardentram voorbij is gedenderd. De vuistvormige keien geven alle opgeslagen hitte van de dag af door haar dunne schoenzolen. Als de tram voorbij is stapt Blanche de weg op, uitkijkend voor verse uitwerpselen in de vage schemering – en daardoor ziet ze het ding niet voordat ze erdoor geraakt wordt.

Een hoog zwart stuur als een gewei, dat is het enige waarvan ze een glimp opvangt voordat de gigantische spaken haar rokken verzwelgen. Door haar gegil lijkt de vélocipède in tweeën te breken. Het rijwiel knalt naar de ene en de berijder naar de andere kant, waardoor Blanche tegen de grond smakt.

Ze probeert overeind te krabbelen, maar ze kan niet op haar rechterbeen steunen. Mond te droog om te spugen.

De slungelige waaghals springt op en wrijft over zijn elleboog, springerig als een clown. ‘Ça va, mademoiselle?’

De knakker is oplettend genoeg om Blanche’ nationaliteit af te leiden uit haar kledingstijl. En zijn accent is al even Frans als dat van Blanche zelf. Maar die stem...

Niet die van een man, beseft Blanche. Niet eens die van een jongen. Dit is een meisje, ondanks dat grijze jasje, het vest, de broek, het gitzwarte haar afgesnoeid boven haar zongebruinde kaaklijn. Een van die excentriekelingen waar de stad op kan bogen – wat Blanche’ ergernis alleen maar vergroot, alsof die hele botsing gewoon een goeie grap is en het niks kan schelen wie er nu met merde aan haar jurk rondloopt.

Er zwiert een kar om Blanche heen, de hoeven zo rakelings langs haar dat ze ineenkrimpt. Ze gaat op haar knieën zitten, maar wordt belemmerd door haar rok.

De jonge vrouw met de broek aan steekt grijnzend haar hand uit.

Blanche slaat hem weg. Wat denkt die griet wel, haar aanrijden en er dan nog om grinniken ook...

Piepende remmen: op het kruispunt komt weer een paardentram op hen af stormen. De onbekende steekt opnieuw haar hand uit, met een zwierig gebaar. Blanche grijpt de koele vingers vast en trekt zichzelf overeind, waarbij ze een naad hoort scheuren onder haar arm. Ze wankelt naar de stoep, haar tournure hangt scheef over haar heup.

Terwijl ze met haar pijnlijke rechterbeen schudt, beseft ze dat ze alleen is. Die waaghals is een halve straat verderop gerend door Kearny Street en staat in het Engels te foeteren tegen een paar gamins die hun kans hebben gegrepen om ervandoor te gaan met haar hippe toestel. Net goed als ze dat kwijt is!

Maar tegen de tijd dat Blanche haar tournure recht heeft gesjord en het vuil van haar rokken heeft geklopt, is de rijwielster alweer terug. Boven op het reusachtige voorwiel prijkend komt ze door de straat op Blanche af rijden, waarna ze haar been eroverheen zwaait, eraf springt en rennend de grond raakt.

‘Jenny Bonnet,’ verkondigt ze, alsof het heuglijk nieuws is, haar accent nu door en door Amerikaans, ook al spreekt ze haar achternaam op z’n Frans uit, met een stomme t. Ze zet haar zwarte pet schuin op haar hoofd. ‘En jij bent?’

‘Dat gaat je niks aan.’ Blanche blaast tegen een haarlok die aan haar vochtige lip was blijven plakken en haalt haar vinnigste Engels naar boven, want wat ze qua lengte tekortkomt kan ze compenseren met haar hooghartigheid. ‘Hoor eens, jij man-vrouw-of-wat-dan-ook, de volgende keer dat je op het idee komt om de straat als je speeltuin te gebruiken...’

‘Ja, dat ding is echt een ramp om te besturen,’ valt Jenny Bonnet haar in de rede, heftig knikkend, alsof ze het helemaal eens zijn. Ze is maar zo’n vijftien centimeter langer dan Blanche, zo van dichtbij. ‘Maar ik heb je toch geen pijn gedaan?’

Blanche briest. ‘Ik ben helemaal bont en blauw.’

‘Maar geen uitstekende botten, toch?’ De jonge vrouw bekijkt haar demonstratief van alle kanten en trekt een grappig gezicht. ‘Nergens bloed, als zodanig?’

‘We hadden allebei wel dood kunnen zijn, stommeling.’

‘Als het daarom gaat, ik had vanmorgen ook van een stoomboot naar Lima in zee gevallen kunnen zijn, en jij had een dodelijke besmetting kunnen krijgen,’ zegt Jenny, met haar duim wijzend naar de pokkenvlag op een tabakszaak vlak bij hen.

Blanche deinst achteruit en gaat een paar stappen verder weg staan.

‘Maar in plaats daarvan zijn we zo te zien allebei gezond en wel, en mijn vélocipède ook.’ Jenny slaakt een cowboykreet.

En gek genoeg begint Blanche’ woede een beetje te zakken. Misschien komt het door het fluisterende briesje afkomstig uit de Baai, waar de masten van de jonken en klippers in quarantaine een beetje heen en weer lijken te deinen, tenzij het een optisch effect van de schemering is. Of het komt door de zachte trilling van een fluitspeler ergens in een appartement boven hen. De lichten flakkeren aan in de cafés en winkels aan Kearny Street, en zo meteen zal de hele rand van Chinatown schitteren als een carrousel.

‘Laat me je op een drankje trakteren,’ oppert Jenny met een hoofdbeweging naar de brasserie van Durand.

Dat klinkt Blanche altijd als muziek in de oren. ‘Bij wijze van excuses?’

‘Als je dat wilt. Zelf heb ik ze nooit de kaars waard gevonden.’

Blanche trekt haar wenkbrauwen op.

‘Mensen merken het vanzelf wel als je ergens spijt van hebt,’ verklaart Jenny. ‘Daar hoef je geen woorden aan vuil te maken.’ Ze legt haar vélocipède plat op de grond naast de deur van de brasserie en wenkt een jongetje om hem te bewaken.

‘Denk je dat dat ventje er niet net zo snel mee vandoor gaat als die anderen?’ vraagt Blanche spottend.

‘Ha, ik weet waar deze woont.’

Daar kijkt Blanche van op. ‘Ik heb er nooit bij stilgestaan dat die straatjochies ook nog ergens wonen.’

Jenny knikt naar het gammele naamboord op het gebouw: ‘Hij is een Durand.’

Terwijl de twee binnenstappen in de benauwde knoflooklucht kijken er een paar klanten op, maar niemand laat zijn blik langer rusten op die jonge vrouw met een broek aan. Die Jenny is kennelijk een vaste klant.

Monsieur Durand groet haar met een knikje en maakt met zijn ellebogen een plekje vrij aan de bar. Er lekt was uit zijn dikke snor als hij terugkomt en hun glazen met een karaf wijn voor hen neerzet. Blanche schenkt de wijn in, neemt een flinke teug. Ha, dat is beter. Ze veegt het zweet uit haar ogen. ‘Heb jij het niet bloedheet onder al die lagen?’

Jenny haalt haar schouders op terwijl ze haar eigen glas volschenkt.

‘Het kan mij niet snel genoeg september worden. Dan moet het toch een stuk afkoelen.’

‘Deze stad is altijd de uitzondering op de regel,’ zegt Jenny. ‘Ik heb wel meegemaakt dat het in oktober op z’n heetst was.’

Blanche zucht bij dat vooruitzicht.

Durand komt weer terug met twee schaaltjes cuisses de grenouille au beurre noir waar ze niet om gevraagd hebben. Blanche merkt dat ze honger heeft, ze scheurt het stevige, aromatische vlees van de kikkerpootjes. ‘Deze zijn niet hetzelfde als bij ons in Frankrijk.’

‘Nee, deze zijn lekkerder,’ zegt Jenny. Ze kreunt van genot onder het kauwen. ‘Ze zijn pas tien minuten dood, dat is de truc. Alleen ietsje te zout. Zeg dat hij er nog steeds te veel zout op doet,’ roept ze naar Durand.

De eigenaar strijkt zijn snor met zijn duim weg van zijn strakke mond. ‘Portal!’ brult hij over zijn schouder.

‘Hoelang ben jij hier al?’ vraagt Jenny aan Blanche.

‘Sinds vorig jaar winter.’

‘Waarom ben je dan gebleven?’

Blanche kijkt haar onthutst aan. ‘Jij hebt geen manieren, juffrouw.’

‘O, ik heb er wel een paar,’ zegt Jenny, ‘alleen niet van die heel nette. Een ruwe diamant, dat ben ik.’

Blanche slaat haar ogen ten hemel. ‘En waarom had ik dan niet moeten blijven, als ik vragen mag?’

‘De meeste mensen trekken verder,’ zegt Jenny. ‘Alsof de stad alleen maar een mond is die hen in één keer opslokt, en de rest van Amerika de buik waarin ze vervolgens terechtkomen.’

Blanche rilt bij het idee en schenkt zich nog wat wijn in. Californië was Arthurs keuze, weet ze nog. Blanche had het niet eens op de kaart kunnen aanwijzen. Alle Fransen met wie ze in gesprek raakten op het schip, waren net als Arthur en Blanche en Ernest op weg naar een grote stad – was het niet San Francisco, dan wel New York of Chicago – waarvan werd beweerd dat je er goed kon verdienen in de horeca en de amusementswereld. ‘We zijn hierheen gekomen omdat we hadden gehoord dat je hier je hoed kunt dragen zoals het je behaagt,’ zegt ze, ‘en om diezelfde reden zijn we gebleven, denk ik.’

‘Wie zijn we?’

Maar Blanche heeft genoeg van deze ondervraging. ‘En jij, wanneer ben jij hier gekomen?’

‘Portal!’ schreeuwt Durand weer.

‘Ik was drie,’ zegt Jenny, terwijl ze haar rechte tanden in haar laatste kikkerbilletje zet, ‘maar zelfs toen was ik al een kritische eter.’

‘En nu ben je?’

‘Nog steeds kritisch.’

‘Nee,’ zegt Blanche, ‘ik bedoel...’

Gegrinnik. ‘Zevenentwintig.’

Echt? ‘Hmm. Dat is drie jaar ouder dan ik, en ik zie er al jong uit voor mijn leeftijd.’

Jenny lacht haar toe, zonder in te stemmen of tegen te spreken.

‘Het komt vast door je kleren,’ zegt Blanche zuchtend, met een knikje naar die broek. ‘Het is geen gezicht, maar het maakt je wel jaren jonger.’

Ze zitten te kletsen alsof ze elkaar altijd al hebben gekend, beseft Blanche met een ietwat ongemakkelijk gevoel. Ze is niet iemand die snel vriendschap sluit met vrouwen, over het algemeen.

Een berouwvol gezicht kijkt door het luikje van de keuken, en Durand snauwt: ‘Uitkijken met het zout, zegt Jenny.’

Dat moet Portal zijn. De kok maakt een klein, obsceen gebaar in de richting van Jenny.

‘Je weet dat ik gelijk heb, mon vieux,’ zegt ze.

‘Hou jij het nou maar bij moeras-waden.’ Hij veegt zijn voorhoofd af met zijn mouw en verdwijnt weer.

‘Nou, vertel op,’ zegt Jenny gretig tegen Blanche, ‘wie ben je en wat is je verhaal?’

‘Wacht even. Moeras-waden?’ herhaalt Blanche.

‘Ik heb deze gisteravond gevangen, bij Lake Merced,’ zegt Jenny terwijl ze een glinsterend botje omhooghoudt.

‘Is dat jouw werk? Kikkers vangen?’ Tja, het zou wel een verklaring zijn voor haar outfit. ‘Maar daar krijg je toch wratten van?’

‘Dat is puur dom bijgeloof.’ Jenny laat haar kleine handen zien ter controle.

Ze zijn bruin, maar glad. ‘Kon je niet iets anders doen... ik weet niet, iets minder walgelijks?’

‘Ik geloof dat ik niet zo snel ergens van walg,’ zegt Jenny. ‘Er zijn driehonderd restaurants in de stad, en alle Franse en Chinese hebben kikkers nodig.’

‘Maar het zijn zulke vieze, onhandige beesten.’

‘Onhandig? Heb je ze wel eens zien zwemmen?’

Nu ze erbij stilstaat, beseft Blanche dat ze nog nooit een levende kikker heeft gezien, behalve die te koop zijn in vaten, in Dupont Street. ‘Maar die stank, dat slijm...’

‘Dat zijn vissen, die jij bedoelt. Kikkers ruiken nergens naar,’ zegt Jenny, ‘en een beetje glibberig – nou ja, je kunt niet alles hebben.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Kikkers kunnen zowel op het land als in het water leven. Dat is pas vernuftig.’

Blanche trekt een zuinig mondje. ‘Dat is trouwens mijn glas, waar je uit zit te drinken.’

Jenny kijkt er verward naar. ‘Sorry.’ Ze gebaart naar Durand dat ze een nieuw glas wil.

‘Eindelijk toch nog een excuus,’ mompelt Blanche sarcastisch.

Wanneer de eigenaar een schoon glas voor haar op de toonbank kwakt, schenkt ze het vol en trekt met haar tanden het laatste stukje met knoflook gekruid vlees van een dun botje. ‘Nu je uit mijn glas hebt gedronken, kun je als het goed is mijn gedachten lezen,’ zegt ze tegen Jenny. ‘Maar dat zou jij waarschijnlijk ook weer dom bijgeloof noemen.’

Jenny trekt een peinzend gezicht. ‘Je heet Patience Vautrien... en je bent een melkmeid.’

Blanche snuift verontwaardigd. Melkmeiden staan erom bekend dat ze stinken. ‘Ik heb wel met paarden gewerkt,’ zegt ze. Het is een feit, zij het misleidend.

‘Maar nu niet meer?’ Jenny drukt haar vingers tegen haar slapen, ze fronst van inspanning. ‘Mrs. Hector Losange, moeder van vijf schattige kindertjes, beroemd om haar liefdadigheidsfeestjes?’ Ze wacht even af. ‘Arabella Delafrance, spionne?’

‘Hou op!’ Ineens kan Blanche er niet meer om lachen. Alsof het door haar gebloemde lijfje, haar fuchsiaroze rok en haar hele bonte voorkomen niet zonneklaar is dat ze op z’n minst een revuemeisje is, en waarschijnlijk ook in het leven zit.

Wat kan haar het schelen of mensen dat weten? Als Blanche niet als zodanig herkend wilde worden, zou ze er toch niet zo bij lopen? Het was eigenlijk nooit haar bedoeling geweest om een lichtekooi te worden (wat een merkwaardig eufemisme is dat toch), maar ze kan zich ook niet herinneren dat ze er ooit echt bezwaar tegen heeft gehad. Ze is gewoon het leven in gerold zoals een zwemmer een meer in gaat, steeds een klein stukje verder.

‘En waar ben jij dan opgegroeid?’ vraagt ze om van onderwerp te veranderen. ‘In de buik van Amerika, of in de mond?’

‘In elk geval in een kraakbeenachtig gedeelte,’ grapt Jenny in plaats van antwoord te geven.

‘Hoeveel?’ vraagt een man over Blanche’ schouder.

Ze besluit ervan uit te gaan dat hij het tegen Durand heeft. ‘Heb je familie?’ dringt ze aan.

‘Ik ben in de kool gevonden,’ zegt Jenny met een stalen gezicht.

‘Ik zei: hoeveel?’ De Amerikaan ademt vlak bij Blanche’ oor, en ze ruikt de tabakspruim in zijn mond.

‘Ik zit te eten,’ zegt ze zonder om te kijken.

‘Ik stel gewoon een beleefde vraag.’ De dikke kerel wringt zich tussen de twee vrouwen door naar de bar, donkere zweetkringen onder zijn armen.

‘Je valt de dame lastig,’ zegt Jenny.

Hij draait zich om en bekijkt haar van top tot teen. ‘Dacht je soms dat ik haar niet kan betalen?’ Rinkelende munten in zijn zak. ‘Want ik kan je wel vertellen dat ik zó zes van die sletten zou kunnen inhuren,’ – hij wijst met zijn duim naar Blanche – ‘en dan hou ik nog geld over.’

‘Zoals de goeie man zegt,’ sneert Jenny, ‘je kunt beter je bek dichthouden en dom overkomen dan hem opendoen en alle twijfel wegnemen.’

Het laatste waar Blanche zin in heeft is ruzie. Over ’s mans dikke pens heen werpt ze Jenny een woedende blik toe.

‘Wou je soms zeggen dat ik dom ben?’ vraagt de kerel met een kleine vertraging, en hij wordt rood terwijl hij de pruim naar zijn andere wang duwt.

‘Een achterlijk leeghoofd van de hoogste orde,’ zegt Jenny beminnelijk.

Hij houdt zijn vuist een paar centimeter voor haar gezicht. ‘Iemand zou jou eens moeten leren dat je je neus niet in andermans zaken moet steken, juffie.’

‘Mijn vriend Mr. Colt hier zou het daar niet mee eens zijn.’ Jenny schuift haar jasje opzij en toont een taps toelopende vorm in haar broekspijp.

Blanche is al van haar barkruk af en staat een halve meter verderop, terwijl de boter omlaag druipt. Absurd genoeg betreurt ze het dat ze haar servet niet heeft meegepakt zodat ze haar mond kon afvegen.

‘Hmm,’ bromt de Amerikaan, ‘jij hebt niks aan je lijf waar ik van onder de indruk ben, jij, jij miezerige... goddommese frodiet!’

Eindelijk heeft Durand door wat er aan de hand is. ‘Dehors!’ brult hij, wijzend naar de deur.

Jenny springt van haar kruk af, een harlekijn in een pantomimespel.

De Amerikaan loopt gedwee achter haar aan, maar als Jenny met brutale beleefdheid de deur voor hem openhoudt, knalt hij haar tegen de muur. Door het geweld waarmee haar schedel tegen een verkleurde prent van de Champs-Elysées klapt, kijken zelfs de hardnekkigste zuiplappen even op.

‘Monsieur Durand!’ protesteert Blanche.

Maar de eigenaar richt enkel zijn ogen ten hemel.

Met de blik van een versuft kalf bukt Jenny zich om haar pet op te rapen. De prent valt op de grond, het glas rinkelt. En nu heeft die connard haar pols achter haar rug gedraaid en dirigeert hij haar naar buiten, waarbij hij haar schouder gebruikt om de deur open te duwen.

Blanche rent achter hen aan en rukt aan zijn arm: ‘Schaam je je niet om een vrouw te slaan, als de eerste de beste bruut?’

De Amerikaan slingert haar tegen de muur.

Happend naar adem grijpt Blanche naar haar zij, woedend dat ze zo klein is. Op dit soort momenten voelt ze zich net een elfje in een wereld vol trollen.

De man heeft Jenny op de stoep gesmeten. Is hij van plan tegen haar ribben aan te trappen, tegen haar hoofd aan te beuken?

Blanche slaakt een kreet.

Nee, hij spuugt alleen een straaltje bruin sap op Jenny en sjokt weg. Zonder Blanche nog een blik waardig te keuren, merkt ze – waardoor ze snapt dat hij sowieso meer verlangde naar ruzie dan naar een vrouw.

Duizelig leunt ze tegen de vensterbank van de brasserie. Ze voelt haar been dat is bezeerd bij de botsing met het rijwiel trillen, en haar ribben bonken. Maar ze heeft niks gebroken. Blanche heeft genoeg ervaring om dat te weten.

Kearny Street gonst rondom hen, in elke winkeletalage wordt het licht van olielampen vermenigvuldigd door branders en reflectoren. Drinkebroers schuifelen gearmd van kroeg naar kroeg, schuine liedjes blèrend. Groepjes mannen gaan op weg naar de bordels aan Commercial Avenue of Pacific Avenue om te testen hoe het is met een Jodin, of een Mexicaanse, een zwart of oosters meisje (maar ze betalen nog steeds het meest voor de Franse, bedenkt Blanche met enige voldoening). Een stroom gezichten, met feestelijk rode ogen, alsof ze het hebben opgegeven om zelfs maar een poging tot slapen te doen voordat de hitte voorbij is. De pokken kunnen de kolere krijgen, niemand blijft binnen vanavond.

Jenny gaat rechtop zitten en steekt met een halfslachtige grijns haar spitse kin omhoog. Haar gezicht zwelt nu al op: een donkergerande snee onder haar linkerwenkbrauw. Ze draait zich opzij en braakt haar avondeten netjes in de goot.

De avond wordt steeds ingewikkelder. Blanche zou gewoon nu meteen moeten weglopen van die pistooldragende pias die haar in twee uur tijd ook al twee keer schade heeft berokkend. Het leven in de stad aan de Baai is al lastig genoeg zonder het gezelschap van iemand die tot gevaar wordt aangetrokken als een kind door suikergoed.

Maar ze slaakt een diepe zucht. Het is nu eenmaal een feit dat Blanche niet meer zoveel lol heeft gehad met een onbekende sinds... nou, sinds ze is vertrokken uit Frankrijk, en nog veel langer geleden. Hun kringetje in San Francisco bestaat – net als voorheen in Parijs – uit Blanche, Arthur, Ernest, en wie de mannen eventueel nog mee naar huis nemen. Blanche kan zich niet heugen dat ze ooit zo snel (en in haar eentje) met iemand contact heeft gekregen als vanavond met Jenny Bonnet. En de nieuwigheid gaat gepaard met een vreemd vertrouwd en relaxed gevoel. ‘Je moet een lap vlees op dat oog leggen,’ adviseert ze.

Een spottend gebrom van Jenny.

‘Waar woon je?’

‘Overal en nergens.’

Die jongedame doet wel heel graag geheimzinnig. ‘Kom op, ik breng je naar huis,’ zegt Blanche, en ze steekt haar hand uit.

‘Het is namelijk zo,’ zegt Jenny terwijl ze overeind krabbelt, ‘dat ik pas een week vrij ben.’

Vrij? Vrij uit de... Ach ja, dat kan er ook nog wel bij: een bajesklant.

‘Waar heb je voor gezeten?’

‘O, zoals gewoonlijk. Het zich in het openbaar vertonen in kleding van de andere kunne,’ citeert Jenny op gewichtige toon.

Blanche fronst. Zou dat een echt wetsovertreding zijn? ‘Tja, als je door dit tenue wordt gearresteerd,’ zegt ze met een zweem van ongeduld, ‘waarom trek je het dan toch telkens weer aan?’

‘Het is een pak van mijn hart,’ zegt Jenny.

Met zo’n stalen gezicht dat het woordgrapje pas een tel later tot Blanche doordringt. Die meid is wel heel snel weer opgeleefd. ‘Je hebt toch wel ergens onderdak?’ houdt Blanche vol.

‘Ik heb voornamelijk rondgereden op mijn vélocipède,’ zegt Jenny.

Dag en nacht voort zoevend op dat ding? ‘Hoezo, slaap je dan onderweg, als een zeevogel?’

‘Ik doe af en toe een dutje in een park of in een theater, of bij een vriend op de bank als ik daar behoefte aan heb,’ geeft Jenny toe.

Er druppelt bloed op haar kraag, ziet Blanche nu, en er hangt nog wat braaksel aan haar kin. Blanche kreunt zachtjes. Het was tenslotte om haar, uit een soort misplaatste ridderlijkheid, dat die rare meid zich in elkaar heeft laten slaan. ‘Kom mee. Ik woon vlakbij, in Sacramento Street.’

‘Dame, hoe kom je erbij dat je mij moet...’

‘Als je zin hebt ga je mee, en anders niet,’ snauwt ze.

Het jochie van Durand, dat wijdbeens tussen de grote spaken van het voorwiel staat, bekijkt de hele scène zo relaxed alsof hij in de stalles van het Bella Union Theater zit. Jenny werpt hem een muntje toe en voert het toestel aan het stuur mee door Kearny Street.

Ineens zwiept ze opzij, waarbij ze Blanche alweer bijna omgooit, en laat dat ding over de keien ratelen. Ze blijft staan onder een raam waaruit een lied klinkt, gezongen door een krassende stem.

•••

’Tis you who makes my friends my foes,

’Tis you who makes me wear old clothes.

•••

Jij bent ’t die m’n vrienden tot m’n vijanden maakt,

Jij bent ’t die me oude kleren dragen laat.

•••

Jenny leunt tegen de muur, haar gezicht klaart op terwijl ze naar de onzichtbare man luistert.

Hij zingt: ‘Here you are so near my nose... – Hier ben je zo vlak voor m’n neus...’

‘Tip her up – Kiep haar om,’ valt Jenny in, met een opvallend mooie sopraanstem, ‘and down she goes – en daar gaat ze, heus.’

Er klinkt gelach vanuit het gebouw, en verschillende stemmen brullen het refrein terug naar haar.

•••

Ha, ha, ha, you and me,

Little brown jug, don’t I love thee!

Ha, ha, ha...

•••

Ha, ha, ha, jij en ik,

Kleine bruine kruik, wat ben ik dol op jou!

Ha, ha, ha...

•••

Blanche moet ineens geeuwen en loopt door. Ze steekt de straat over via de rij stapstenen op de hoek.

‘The rose is red... – Rozen zijn rood...’ kweelt Jenny terwijl ze achter haar aan rijdt, haar benen rechtstandig op de opstap van haar toestel.

•••

... My nose is, too,

The violet’s blue, and so are you;

And yet I guess before ik stop,

We’d better take another drop.

•••

... En mijn neus net zo goed,

Viooltjes zijn blauw, en dat geldt ook voor jou;

Maar toch denk ik, voordat ik stop,

Drinken we er liever nog eentje op.

•••

Blanche loopt voor haar uit, westwaarts over Clay Street zodat ze echt binnendringen in Chinatown, waar de straten opgaan in het vlekkerige zwart van hun gebruikelijke nacht. De afnemende C van de maan zit gevangen in een van die steegjes die zo smal zijn dat de balkonnetjes aan weerszijden elkaar bijna raken. Toen Blanche en Arthur in de stad aankwamen, waren ze als vanzelf in Chinatown beland, waar de huurprijzen laag waren en waar de politie zelden doordrong in die wirwar van straatjes. Slechts weinig winkels hier kunnen het zich veroorloven hulpagenten in te huren ter beveiliging van de straten, dus doet iedereen maar zo’n beetje waar hij zin in heeft. Nu Blanche langs haar favoriete noedeltentje komt, snuift ze de geur van hete olie, gember en sesam op. Daarna die van rottende groenten, uit het volgende steegje. Deze wijk is altijd smerig – vooral doordat de gemeente weigert hier het riool te repareren of geld te spenderen aan het ophalen van vuilnis. Arthur vindt het juist geweldig, hij beweert dat hij zich een echte bohemien voelt wanneer hij bergen visgraten moet omzeilen. De verslaggevers noemen Chinatown een broedplaats van infecties; als het ook maar half waar zou zijn wat ze allemaal beweren, denkt Blanche oneerbiedig, zouden zij en Arthur en alle andere inwoners al lang dood zijn.

Dupont Street ligt bezaaid met gele vlaggetjes, die de winkeliers kennelijk van hun deur af hebben gerukt zodat ze weer open konden gaan. ‘Ik hoop wel dat je je krasje hebt gehad?’ vraagt ze aan Jenny, ineens alert.

Jenny klopt op haar mouw boven haar elleboog. ‘Ik heb een hele dag in de rij gestaan de vorige keer dat de stad getroffen werd, acht jaar geleden.’

‘Ik dacht dat je misschien het risico had genomen,’ zegt Blanche plagerig. ‘Je bent zo’n roekeloos type.’

Jenny grijnst terug. ‘Roekeloos is niet hetzelfde als hersenloos.’

Midden op straat is een spookachtige man met een zijden broek aan en een hoedje op bezig de vlaggetjes op te rapen. Chinatown krioelt van dit soort vrijgezellen met een lange haarvlecht – er worden er elke maand weer meer door de mix heen geroerd. Low Long, een huurder van Blanche, heeft haar verteld dat dat komt doordat verder nergens in de stad kamers worden verhuurd aan oosterlingen.

‘Wat ben je daarmee van plan?’ roept Jenny naar de man.

Hij kijkt verdwaasd, beschikt niet over voldoende Engels om haar antwoord te geven.

Blanche lacht stilletjes. ‘Er wordt deze week beweerd dat die vlaggetjes niet het teken van de ziekte zijn, maar het tegenovergestelde: dat ze de ziekte weghouden.’

Jenny schudt verwonderd haar hoofd. ‘Net zoals sommige meiden in de bak, die zich door de angstzaaiers helemaal hadden laten overtuigen dat je de sief krijgt van inentingen!’

Blanche kijkt opzij in een steeg en ziet een heleboel mensen die zich te slapen leggen op smalle balkonnetjes, platte daken, zelfs op een stoep – alles wat maar een zuchtje wind kan bieden in de verstikkende nacht. Op de hoek van Sacramento Street komen ze langs een ijzeren vat vol smeulende dekens en kleedjes. Een man met een rubberen masker spijkert een nat laken voor de deur van een gebouw waar stoom uit alle ramen komt. Een andere blanke ambtenaar drijft een stuk of tien Chinese mannen met een lange vlecht tot op hun onderrug in een kar waarop het woord GEZONDHEIDSDIENST staat gesjabloneerd.

Blanche en Jenny stappen van het trottoir af, maar krijgen allebei een prikkelende vlaag zwavel in hun gezicht en moeten hoesten.

‘Jenny!’

Merde. Daar heb je dat verminkte Franse mens met haar ene oog, dat Blanche eerder op de avond nog heeft ontweken. Ze hangt boven de troep die ze vanuit haar koffer aan de man probeert te brengen.

‘Maria, chérie, ça va?’ roept Jenny terug, en ze laat haar toestel over de keien ratelen om naar die ouwe heks te lopen en haar op beide wangen te kussen.

Misschien een tumor, of zou het lepra zijn waardoor die vrouw helemaal wordt weggevreten, vraagt Blanche zich huiverend af. Ze kan het niet opbrengen om naar dat geslonken gezicht te kijken. De rouge maakt het alleen maar erger, net als het lijntje kohlzwart om dat ene overgebleven oog. De borsten hangen als dorstige tongen in het lijfje van die Maria; ze kleedt zich nog steeds als wat ze moet zijn geweest, maar wie zou er voor zoiets betalen? Aan de andere kant, mannen hebben de gekste voorkeuren.

‘Rijd jij met dat ding rond?’ vraagt Maria met schorre stem aan Jenny.

‘Ik vlieg ermee rond,’ verbetert Jenny haar.

‘Tot je op je gezicht valt.’ Ze legt een vergeelde nagel op Jenny’s gezwollen wang.

‘Neuh, dat komt door een vechtpartijtje,’ zegt Jenny met een zweem van trots. ‘Ken je mijn vriendin?’ vraagt ze, wijzend naar Blanche.

Die staat al haar hoofd te schudden.

Maar Maria maakt een afstotelijk buiginkje. ‘Blanche Beunon, Blanche la Danseuse, de vedette van het House of Mirrors!’ Ze maakt een hoofdbeweging in de richting van het bordeel. ‘Ik heb nog niet de eer gehad.’

‘Blanche la Danseuse,’ herhaalt Jenny grijnzend, ‘de beroemde danseres, precies.’

Om niet naar het ontbrekende oog van de vrouw te hoeven kijken, bestudeert Blanche de rotzooi rondom de koffer, alsof er ook maar iets bij zou kunnen zijn dat zij eventueel zou willen hebben: een setje koperen gewichten, een vlekkerige halsdoek...

‘Is dat je mac die ik wel eens bij jou zie, dat lange scharminkel, Ernest nogwat?’ Maria komt zo dichtbij dat Blanche een drankwalm ruikt.

‘Nee,’ zegt ze, achteruitdeinzend.

‘Aha, zijn ami intime dan? Albert, Arnaud?’

Blanche moet zich bedwingen om niet tegen die heks te zeggen dat ze daar niks mee te maken heeft. ‘Arthur Deneve,’ verbetert ze koeltjes.

Maar Maria heeft zich alweer naar Jenny gewend. ‘Je moet daar wat vlees op leggen, dat trekt het slechte bloed eruit.’

‘Wat een flauwekul. Bloed is gewoon bloed,’ zegt Jenny.

Blanche pakt haar bij de opgelapte elleboog van haar grijze jasje en neemt haar vlug mee naar Sacramento Street, in westelijke richting, terwijl die vélocipède naast hen mee ratelt. ‘Ben je gek geworden, dat je dat mens kust?’ sist ze als ze buiten gehoorsafstand zijn. ‘Zoiets kan besmettelijk zijn.’

Jenny giechelt. ‘Zuur, besmettelijk?’

Daar kijkt Blanche van op.

‘Eén plens vitriool was genoeg om haar halve gezicht weg te vagen,’ zegt Jenny. ‘Ze namen geen halve maatregelen vroeger, tijdens de Goudkoorts. Zij was de eerste Franse prostituee hier – tenminste, dat beweert ze zelf...’

Blanche huivert. De Goudkoorts is bijna dertig jaar geleden; kan het waar zijn dat die eenogige heks het al zo lang volhoudt? ‘Het is toch echt zo: jij bent dol op alles wat walgelijk is.’

‘Bedoel je Maria?’

Inderdaad, maar dat klinkt te hard. ‘Ik bedoel haar verhaal.’

‘Ik hou gewoon van verhalen,’ zegt Jenny schouderophalend.

Blanche staat erop om bij Hop Yik & Company naar binnen te gaan voor wat vlees. Winkelier Mei heeft het zweet op zijn gezicht staan terwijl hij zijn landgenoten ondefinieerbare dingen in bamboe bakjes en papieren tuitjes serveert. Hij rekent Blanche maar een kwart dollar voor een bieflap, al vermoedt ze dat dat is omdat die toch niet langer te bewaren is. Er zit zo’n grijzig waas overheen, maar hij is tenminste wel koud.

Ze dwingt Jenny om het vlees tegen haar gezwollen oog aan te houden terwijl zij dat toestel voor haar over de drukke kruising met Dupont Street meevoert naar het gebouw waar ze woont, op nummer 815. Dit blok van Sacramento Street is zo steil dat de stoep diagonaal langs de begane grond loopt, waar Low Long zijn woonruimte, werkplaats en schoenwinkel heeft. Met een van de sleutels aan de ring die aan haar middel hangt laat Blanche hen binnen in het pikdonkere trappenhuis.

‘Au clair de la lune,’ zingt ze zachtjes, ‘on n’y voit qu’un peu. – Bij het licht van de maan zie je niet zoveel.’

‘Ik zie geen steek, eerlijk gezegd,’ reageert Jenny. ‘Wat heb jij een lage stem voor zo’n tengere meid. Heb je dat liedje van je Maman geleerd, vroeger in Parijs?’

Blanche snuift. ‘Van haar kreeg ik klappen als ze me hoorde zingen.’

‘Quelle salope!’

‘Ze zei dat het de bliksem aantrok,’ zegt Blanche een beetje verdedigend. ‘Heb je die nog nooit gehoord – dat het weer kan omslaan door een liedje?’

Jenny lacht.

‘Ook weer puur dom bijgeloof, zeker.’

‘Sommige mensen houden er gewoon van om kinderen te slaan,’ zegt Jenny, ‘net zoals anderen van een borrel houden.’

‘O, daar hield Maman ook van,’ mompelt Blanche terwijl ze de trap op loopt. Ze denkt aan haar bedlegerige grootmoeder met wie ze haar matras deelde en die haar zachtjes al de oude liedjes leerde, met haar mond tegen haar oor. ‘Je kunt je geliefde toestel hier beneden laten staan,’ roept ze over haar schouder.

‘Mag dat wel van de huisbaas?’

‘Dat ben ik zelf,’ zegt Blanche, glimlachend in het donker.

‘Huh?’ reageert Jenny achter haar.

Het klinkt Blanche nog steeds onwerkelijk in de oren. Ze had nooit de ambitie gehad om onroerend goed te bezitten, tot een paar maanden geleden, toen een van haar medehuurders vertelde dat de Zwitserse eigenaar van het gebouw dringend geld nodig had om een of andere boete te betalen. Ze heeft er nog steeds lol in als ze eraan terugdenkt hoe ze op de prijs had afgedongen tot vijftienhonderd dollar. Al dat benenwerk in het House of Mirrors, al dat gerollebol in hotelkamers, ineens omgetoverd in bakstenen en cement...

‘Ik hoef zelf niet zo nodig dingen te kopen,’ zegt Jenny.

Dat steekt Blanche een beetje. Ze herinnert zich dat Arthur moest lachen op de dag dat ze met een triomfantelijk ta-daaa de koopakte liet zien. Dat hij zei dat ze nog eens een echte bourgeois zou worden. Niet dat hij bezwaar heeft tegen de poen die ze wekelijks int van Low Long en hun negen andere huurders uiteenlopend in ambacht en afkomst. ‘En die revolver dan, waar je bij Durand mee liep te zwaaien?’ werpt ze tegen.

‘O, mijn Peacemaker,’ zegt Jenny teder. ‘Die heb ik met pokeren gewonnen van een infanterist uit Californië.’

‘Waarom heet het een Peacemaker?’

‘Als beide partijen er een hebben sluiten ze snel genoeg vrede; hij is namelijk goedkoop en iedereen kan hem heel makkelijk laden en afvuren.’

‘Ik wed dat je jezelf ook heel makkelijk in je been kunt schieten als je blijft rondrijden met dat ding op zak,’ zegt Blanche. ‘Jezelf of de volgende onschuldige voorbijganger die je van de sokken rijdt, natuurlijk...’

‘Hij kan niet afgaan als ik de haan niet heb gespannen,’ zegt Jenny lachend.

‘Trouwens, als jij niet zo nodig dingen hoeft te kopen, waar heb je die geliefde vélocipède van je dan vandaan? Ik kan me niet voorstellen wat zo’n vernuftig toestel wel moet kosten.’

‘Ik ook niet,’ verzekert Jenny haar. ‘Ik heb hem vorige week gevonden in Market Street.’

‘Gevonden?’ herhaalt Blanche argwanend.

‘Ik zag de berijder een flinke smak maken, waarna hij op een brancard werd afgevoerd,’ verklaart Jenny. ‘Dat kleine achterwiel is verraderlijk – één geul en je vliegt over de kop.’

‘Dus je hebt een kostbaar toestel gestolen van een gewonde man!’ Ze zijn nu op de overloop van de eerste verdieping. Door de geur van oregano die van de derde verdieping omlaag komt weet Blanche dat de mannen van de augurkenfabriek uit Corfu aan het koken zijn op hun brandertje.

‘Nou ja, ik wilde hem daar in elk geval niet zomaar voor het grijpen laten liggen voor de volgende voorbijganger.’

‘Voor de volgende dief, bedoel je,’ sneert Blanche terwijl ze de voordeur opendoet.

‘Nou, een rijke stinkerd die zich zo’n speeltje kan permitteren, kan zich denk ik ook wel permitteren om het kwijt te raken,’ zegt Jenny.

Blanche vindt het doosje lucifers en steekt een lamp aan.

Toen ze hun intrek namen op nummer 815, hadden Blanche en Arthur eerst een smerig kamertje op de vierde verdieping – en daarna, toen zij een maand of twee had gedanst, verhuisden ze naar een beter tweekamerappartement op de tweede. Nadat Blanche het gebouw had gekocht, verhuurde ze het kamertje op de vierde aan twee Ierse hoedenopmakers en dat ernaast aan een Chinese groenteman; twee Schotse vrouwen, een weduwe en haar dochter, hebben hun woning en fotostudio op de tweede verdieping. Wat betekent dat Blanche en Arthur dit ruime appartement hebben dat de eerste verdieping in beslag neemt, zodat ze de minste trappen hoeven te beklimmen (en dat is prettig, wanneer zijn rug hem parten speelt). Lucht en licht en ruimte. Geen keuken, maar waarom zou je in San Francisco de moeite nemen om te koken als je het je kunt veroorloven buiten de deur te eten?

Jenny blijft net over de drempel staan, de bieflap nog steeds tegen haar oog aan gedrukt, en ze kijkt rond met de oprechte nieuwsgierigheid van een kind.

Wanneer Blanche een paar hanglampen heeft aangestoken ziet ze dat Gudrun in elk geval de troep van de lunch heeft opgeruimd, ook al ligt de lange grenen tafel nog vol kruimels. (Hun hulp is een Zweedse naaister die op zolder woont in ruil voor licht huishoudelijk werk. Blanche en Arthur vinden deze regeling prettiger dan dat er iemand bij hen in huis zou wonen; Gudrun haast zich altijd naar binnen en naar buiten, ’s ochtends en ’s avonds, alsof ze er zenuwachtig van wordt om te lang in zo’n huishouden te moeten vertoeven.)

Als Blanche met de blik van de onbekende probeert te kijken, ziet ze de kale ramen, de bijeengeraapte meubels: een mooie Turkse doek over de versleten rugleuning van de bank gedrapeerd. Niet zozeer la vie de bohème, bedenkt ze nu, eerder leven op een vuilnisbelt. Maar waarom zou het Blanche ook maar ene reet interesseren wat deze gast ervan denkt? Jenny Bonnet is een dakloze die net uit de bak is. En ook nog eens een dief, zoals ze zelf heeft toegegeven; waarom Blanche haar mee naar huis heeft genomen is haar eigenlijk niet zo duidelijk.

Jenny staat nu bij het raam, blijkbaar genietend van het uitzicht op Sacramento Street.

Terwijl de jonge vrouw met de rug naar haar toe staat, maakt Blanche de bovenste knoopjes van haar smoezelige zijden lijfje los en pakt er de helft van het geld uit dat ze vanavond in het International Hotel heeft verdiend. Ze propt de briefjes in de smaragdgroene nachtpot die brutaal midden in de haard staat. (Het was Arthurs ingeving, op een dronken avond, om hun geld weg te stoppen op een plek waar inbrekers waarschijnlijk niet zouden zoeken.) De pot zit niet meer zo vol met briefjes als eerst, merkt Blanche voordat ze het deksel er weer op doet; Arthur zal er wel een flinke graai in hebben gedaan als zijn inzet voor het gokken vanavond.

In de grote spiegel bekijkt ze haar haar, een zwerm woeste bijen. In plaats van een uur in de weer te gaan met hete ijzers en spelden grijpt ze een honingbruine krul en stopt hem terug in de bijenkorf.

Aha, daar ligt de Courrier de San Francisco van gisteren over de leuning van een biezen stoel; Blanche spreidt hem uit op de bank. ‘Ga liggen,’ zegt ze, ‘maar hou dat vlees tegen je oog.’

Jenny vlijt zich voorzichtig neer. Ze gaat verliggen, haalt dan haar revolver uit haar zak en schuift hem onder de bank. Het sap van het vlees druppelt over haar gezicht op de krant en haar pet glijdt opzij, zodat haar dikke bos zwart haar tevoorschijn komt.

Blanche zakt neer in een oude fauteuil met leeuwenpoten. Ze moet eigenlijk wat koffie maken op de spirituslamp, haar lijfje vol botervlekken uittrekken. Maar ze is ineens kapot. De eindeloze augustushitte, de botsing met die vélocipède, zware wijn, die connard die haar bij de brasserie tegen de muur aan smeet... Ze leunt met haar hoofd achterover, heel eventjes maar.

•••

***

•••

In de saloon van het Eight Mile House in San Miguel Station, op 14 september, zit Blanche onderuitgezakt op een van de vaten die als barkrukken fungeren. Dood, dood... herhaalt ze in haar hoofd, en ze probeert het te bevatten. Jenny ligt dood op de grond daar binnen. In onze... In de voorkamer van de familie McNamara.

Achter de toog staat John McNamara de kast van de klok open te prutsen. Wat doet hij? Hij pakt de slinger vast, zet het tikken stil: elf minuten voor negen, ziet Blanche, turend naar de wijzers. De tijd. Hij zet de tijd stil.

‘Onze jongen!’ schreeuwt Ellen McNamara ineens vanuit de achterkamer. Met verwilderde blik verschijnt ze in de deuropening. ‘Waar is onze jongen?’

Haar man kijkt haar alleen maar versuft aan.

Blanche’ geest beweegt zich zo traag als stroop. Dat waren geen donderslagen die ze hoorde, een paar minuten geleden, maar kogels die het raam verbrijzelden. Een harde hagel die Blanche rakelings miste waar ze zat, op de rand van het bed. Kogels die over haar hoofd heen vlogen terwijl zij zich bukte om haar rechterslobkous los te krijgen.

Ze klemt haar kiezen op elkaar om zijn naam niet hardop uit te spreken: de man wiens kogels haar vriendin in stukken hebben gereten. Ze gaat bijna over haar nek.

Jenny! Al dat licht in één tel uitgedoofd.

De deur zwaait open en Blanche slaakt bijna een gil.

Maar hij is het niet. Alleen maar die kleine Phil Jordan van de drankzaak naast de saloon, met grote ogen, van de ene voet op de andere dansend als een vedergewicht. De twaalfjarige jongen klein achter hem. ‘Hebben jullie dat ook gehoord?’ vraagt Jordan.

Dan registreren zijn ogen Blanche, die eruitziet alsof ze in een slachterij werkt.

‘Of ik het gehoord heb?’ jammert Ellen McNamara. ‘Er is nota bene door de muur heen geschoten, rakelings langs mijn hoofd.’ Ze ziet haar zoon achter Jordan en rent op hem af om hem in haar armen te sluiten. ‘John jr., ben je geraakt?’

De jongen slaakt alleen maar een kreet in haar greep.

‘Deze jongeman zat in het toilethuisje zijn ding te doen,’ zegt Jordan, terwijl hij hem onhandig een klopje op zijn hoofd geeft. ‘Hij schrok zo van het lawaai dat hij opsprong en keihard met zijn arm tegen de deur aan stootte.’

‘Jenny is...’ McNamara knikt met een somber gezicht naar de slaapkamer.

‘O, nee!’ roept Jordan. ‘Toch niet Jenny!’ Dood? Hij mimet het alsof het een vies woord is.

McNamara knikt.

Nu pas ziet Blanche de spatten op de vloer bij de slaapkamerdeur.

‘Dat jij hier moet rondlopen tussen de moordenaars...’ Ellen buigt zich over haar zoon.

‘Maak je niet te druk,’ zegt haar man troostend.

‘Te druk? Er lopen hier gangsters rond, of misschien wel die spleetogige schooiers uit Chinatown, en dan mag ik geen spier vertrekken?’

‘Heb je iets gezien, jongen?’ vraagt McNamara.

John jr. schudt zijn hoofd, zijn ogen enorm.

‘Zou je niet eens iets over de spiegel gooien?’ foetert Ellen tegen haar man, whisky morsend terwijl ze zichzelf een glas inschenkt.

‘Wat dan?’

‘Iets, lieve hemel, wat maakt het uit?’

‘Laat die spiegel maar,’ zegt Jordan. ‘John, vind je niet dat jij en ik... Ik bedoel...’ Hij werpt een nerveuze blik over zijn schouder, naar de buitendeur.

Plotseling grimmig grijpt McNamara een bekraste houten knuppel vanachter de toog.

‘Je bent toch niet van plan vrouwen en kinderen alleen achter te laten terwijl er hier een of andere slachter rondloopt?’ protesteert Ellen.

‘We gaan alleen heel eventjes kijken,’ belooft John haar terwijl hij zijn wapen over zijn schouder legt en Jordan een lamp geeft om mee te dragen.

Wat moet je met een knuppel tegen een geweer beginnen? vraagt Blanche zich af.

De mannen stappen naar buiten. Hun stemmen klinken gedempt terwijl ze om het huis heen lopen.

Zevenentwintig, denkt Blanche; dat was Jenny’s leeftijd. Zevenentwintig jaar, goddomme, zomaar ineens afgekapt halverwege een liedje.

In de achterkamer zit het jongste zoontje, Jeremiah, nog steeds te snikken van de schrik. De stemmen van Kate en Mary Jane, die hem troosten. Ellen gaat naar hen toe zonder een woord te zeggen tegen Blanche, ze trekt John jr. achter zich aan.

Blanche huivert op haar vat. Het lijkt alsof haar kleren steeds strakker zitten. Ze kijkt omlaag; door Jenny’s bloed stolt de stof van haar eens witte lijfje.

Ze dwingt zichzelf om zich een voorstelling te maken van hem daar buiten op de veranda: de moordenaar. Zachtjes en zeker over de half verrotte planken sluipend. Langs het scheef hangende groene gordijn glurend, door het groezelige raam, in de cirkel van kaarslicht waar Blanche en Jenny zaten te kletsen over een slaapliedje terwijl ze zich klaarmaakten om naar bed te gaan.

Ellen komt terug met wat eruitziet als een regenjas, en ze klimt op een kruk om die onhandig over de grote spiegel te draperen. Poppenkast, zo zou Jenny al dat gedoe met klokken en spiegels noemen.

De Ierse slaat haar borrel achterover en vraagt niet of Blanche er een wil.

Blanche houdt haar blik omlaag gericht. Ze mag niet aan die mensen laten merken dat zij degene is die de besmetting onzichtbaar achter zich aan heeft laten komen vanuit de stad. Dat Blanche weet wie Jenny vermoord heeft, en meer nog: dat het allemaal haar schuld is.

De mannen komen weer binnenstampen. ‘Het is pikdonker daarbuiten,’ moppert McNamara.

En de maan dan, was het niet zo dat de maan scheen, vraagt Blanche zich af. Door de aangekoekte ramen van de saloon ziet ze dat de lucht nu vol wolken hangt. Au clair de la lune, on n’y voit qu’un peu.

‘Niks te bekennen,’ voegt Jordan eraan toe.

Is hij al weg, Jenny’s moordenaar? Blanche voelt haar hart in haar keel kloppen bij de gedachte aan zijn gezicht, de laatste keer dat ze het zag, verwrongen van veelomvattende woede.

Ellen schenkt twee glazen vol.

McNamara slaat het zijne in een teug achterover. ‘Juffrouw? Juffrouw?’

Blanche schrikt op als ze merkt dat haar gastheer het tegen haar heeft.

‘Wilt u ook een hartversterkertje?’

Ze weet een knikje op te brengen en steekt haar hand uit. De whisky voelt ruw in haar keel – precies goed. Zoals de goeie man zegt, oreert Jenny in Blanche’ hoofd, soms is te veel drank nog maar amper genoeg.

‘We zijn twee keer om het gebouw heen gelopen, en ook om mijn zaak heen,’ verklaart Jordan gewichtig. ‘En verder langs het meertje naar de spoorrails. Geen spoor te bekennen.’

Alsof die sukkels het spoor van een moordenaar zouden herkennen als hij het een kilometer breed op de weg zou schilderen!

Blanche kan zijn naam zelfs in de beslotenheid van haar geest niet zeggen, voor het geval het van haar gezicht af te lezen is: haar gruwelijke besef. Ze weet het, ook al betekent dat niet dat ze het ook begrijpt – ze snapt er niks van. Hoe kan hij in vredesnaam ontdekt hebben dat Jenny en zij ergens in the middle of nowhere zaten, in San Miguel Station nota bene, dik twaalf kilometer ten zuiden van het centrum?

De twee mannen gaan naar de slaapkamer aan de voorkant. Voor zover Blanche uit de geluiden kan opmaken trekken ze het restant van het guillotineraam omhoog en weer omlaag via de touwen. Ze hoopt dat ze Jenny’s arme, verwrongen lichaam recht hebben gelegd, zodat het nog een beetje menselijk lijkt. Of in elk geval een laken over haar heen hebben gedrapeerd, zoals je een stoel in een leegstaand huis zou bedekken. Dat is wat Blanche zou doen als ze tenminste overeind kon komen, zich ertoe kon zetten van dat vat op te staan waaraan ze gekluisterd zit als een drenkeling na een schipbreuk.

Ellen is weg, maar de twee jongste McNamara’s komen uit de achterkamer met het meisje van vijftien, Mary Jane. Hun blote tenen aarzelen langs de rand van de bruin kleurende schaduw bij de deur van de slaapkamer aan de voorkant. Ze kijken allemaal naar wat de mannen aan het doen zijn, met ogen als die van een uil. Blanche zou willen dat iemand hen daar wegjoeg. Zij kan het niet. Zij kan zich amper verroeren.

‘Een geweer moet het zijn geweest,’ zegt Jordan over zijn schouder terwijl hij de kamer uit loopt, de kinderen opzij duwend. ‘Kaliber 10, wat denk jij, John?’

De Ier schudt zijn ruige hoofd terwijl hij de kamer uit komt en zijn hand bij de wandlamp houdt om de kleverige inhoud ervan te bestuderen. ‘Kaliber 12 eerder, geladen met grove hagel. Zes – nee, vijf kogels hebben we nu, Phil, met die ene die jij uit de muur hebt gepeuterd, en er zitten er nog een paar in het hoofdeinde. Gewone nummer-1’s, zo te zien.’

‘Nummer-2’s, volgens mij.’

Als kleine jongens, trots op de bessen die ze geplukt hebben. Ineens begint Blanche zo te beven van woede dat ze bang is dat ze op de grond zal vallen. Kaliber 10, kaliber 12, waar zou die man een geweer vandaan hebben gehaald, of hebben geleerd hoe hij daarmee moest omgaan? Het is allemaal onbegrijpelijk. Hoeveel dagen geleden heeft hij besloten dat de enige oplossing – nee, niet oplossing, maar de enige passende uiting van zijn razernij – zou zijn om Jenny dood te schieten?

Blanche dacht dat ze hem kende. Ze dacht een heleboel dingen die allemaal flauwekul bleken te zijn.

McNamara legt de kogels op de bar en veegt zijn hand halfslachtig af aan een doek. Hij schenkt zijn glas weer vol en slaat er zo hard mee tegen dat van zijn vrouw dat hij de vloeistof eroverheen morst. ‘Moge haar ziel in vrede rusten,’ mompelt hij.

‘De honden,’ zegt Phil Jordan plotseling. ‘Hoe kan er nou een of andere Chinees op jullie veranda zijn gekomen terwijl de honden in de buurt waren?’

Ze staren hem allemaal aan.

‘Doordat hij zo stinkt, bedoel je?’ vraagt McNamara.

De kleine man wuift dat weg. ‘Iedere willekeurige vreemde uit de stad, een huurmoordenaar of een misdadiger of god weet wat. Dan zouden de honden toch als een gek tekeergaan?’

Maar dat deden ze toch ook? Blanche heeft het idee dat ze zich een heftig geblaf kan herinneren.

Mary Jane komt de eetkamer uit met een emmer aan haar ene arm, terwijl ze in haar andere hand een zwabber en een bezem houdt, rechtop als wapens.

‘Laat die meid nu maar naar de gastenkamer gaan,’ zegt haar moeder, ‘anders lopen we nog de hele nacht bloed en glas rond te slepen door het hele huis.’

De kinderen gaan aan de kant. Maar John McNamara steekt zijn handen in de lucht. ‘O, we kunnen niet zomaar zelf... De politie moet de plaats van het misdrijf eerst onderzoeken.’ Met zijn vette Ierse accent spreekt McNamara het woord uit als ‘póólies’, met de klemtoon op de eerste lettergreep. En ‘de plaats van het misdrijf’ – dat is het jargon van een sensatieverhaal.

Blanche zou die vent wel tegen de grond willen smijten met zijn dronken gewauwel en zijn saloon vol vliegen die rondzoemen boven elke gestolde druppel drank. De van luizen vergeven lakens en vieze vloerplanken in de voorkamer waar iets dat ooit Jenny was als oud vuil in de hoek ligt.

Weifelend zet Mary Jane haar schoonmaakspullen neer.

‘Heb je de politie nog niet gewaarschuwd?’ snauwt Ellen McNamara.

‘Hoe laat is het?’ vraagt haar man in plaats van te antwoorden.

‘Hoe moet ik dat weten?’

Ze kijken allemaal naar de stilgezette klok, waarvan de wijzers nog steeds de dood aangeven: elf voor negen.

‘Wil jij anders even bij Mrs. Holt binnenwippen met het telegram, Phil?’ vraagt McNamara.

De schone handen van zijn buurman vliegen omhoog, wuiven het idee weg. ‘O, eh, het is niet mijn huis.’

‘Wat maakt het in godsnaam uit wiens...’

‘Ik bedoel maar, ik wil graag helpen, gewoon als een buurman, maar ik wil geen politie in mijn zaak hebben.’

‘Ik ben toch degene die dat ding verstuurt en er ook nog voor betaalt?!’ schreeuwt McNamara.

‘Waarom kun je dat bericht dan niet zelf naar het station brengen?’

‘Omdat die ouwe kenau de pik op mij heeft,’ geeft McNamara toe, en hij neemt een slok. ‘Twee weken geleden heeft ze mij en mijn familie nog de huid vol gescholden. Als ik zo laat nog bij haar kom aankloppen...’

Het kan nog niet zo heel laat zijn. Blanche’ ogen glijden terug naar de lamgelegde klok.

‘Wat zou ik trouwens in dat telegram moeten zetten?’ vraagt John McNamara.

‘Op 14 september,’ dicteert Ellen op hoogdravende toon, ‘is in mijn woning, te weten het San Miguel Hotel, San Miguel Station...’

‘Het is een dollar voor elke tien woorden, Mammy,’ zegt Mary Jane.

Blanche popelt om hier weg te kunnen. Dit is een vreselijke klucht, een verwrongen herinnering in een droom.

‘Waarom zou de politie goddomme van ons moeten horen welke datum het vandaag is?’ werpt McNamara tegen. ‘We hoeven alleen maar te zeggen...’

‘Jenny Bonnet is neergeschoten door onbekende personen in San Miguel Station,’ oppert zijn dochter.

‘Onbekende personen – goed gezegd, meid. Is dat voldoende?’ vraagt McNamara.

Niemand reageert.

‘Ach, de politie in de stad kent haar goed genoeg, toch? Jenny Bonnet neergeschoten door onbekende personen in San Miguel Station. Stop.’

Blanche is duizelig, ze zwaait heen en weer.

‘Je hoeft er geen stop bij te zetten, alleen als het twee regels zijn, Dadda,’ zegt Mary Jane.

‘Dood,’ zegt Phil Jordan. ‘Doodgeschoten, moet je schrijven, anders denken ze misschien dat ze alleen maar gewond is of zo.’

‘Jenny Bonnet doodgeschoten door onbekende personen in San Miguel Station? Of te San Miguel Station?’ weifelt McNamara, alsof het een vreemde taal is.

‘Hoeveel woorden zijn dat?’ vraagt Ellen zeurderig aan haar dochter.

‘Tien.’

Als een heel oude vrouw stapt Blanche van het vat af. Ze heeft geen snee in haar blote linkervoet, constateert ze sloom; blijkbaar zijn de voetzolen van een danseres zo gehard dat ze bestand zijn tegen glasscherven. ‘Dat staat al op het formulier, waar het telegram vandaan komt,’ zegt ze, schor van al het gillen eerder op de avond. ‘Doe gewoon Jenny Bonnet doodgeschoten, punt.’

Jordan verbreekt de stilte die is gevallen: ‘Kort maar krachtig. Dat kost nog geen kwart dollar.’

Blanche laat zich op de grond zakken, met haar rug tegen het vat leunend.

‘We zouden straks ook met z’n tweeën naar haar toe kunnen gaan in het station,’ zegt McNamara zachtjes tegen zijn buurman, alsof hij een uitstapje voorstelt.

‘Misschien eerst nog even een slok, om tot rust te komen,’ oppert Jordan terwijl hij zijn hand uitsteekt naar de fles.

McNamara kijkt hoe het peil in zijn glas stijgt, en neemt dan een grote slok. ‘In het pikdonker kan de politie toch niet veel doen, lijkt me.’

Blanche glijdt steeds verder onderuit; nu ligt ze languit op de vloer, haar tournure drukt als een steen in haar onderrug, haar bespatte lijfje zo strak als een dwangbuis. De stemmen vervagen tot een brij. O, heel eventjes haar ogen dichtdoen...

Ze schrikt wakker terwijl John jr. het gewicht van haar hoofd in zijn kleine handen laat rusten en een dubbelgevouwen meelzak onder haar haren schuift. Zijn hoekige wang raakt bijna de hare. ‘Dank je,’ zegt ze, zo schor dat het nauwelijks hoorbaar is.

In zijn hemelsblauwe ogen de glans van plassen met olie erop. Hoe kan die jongen deze avond ooit vergeten? Hij wendt zijn gezicht naar de voorkamer, de gespikkelde schaduw van bloed.

‘Niet kijken,’ zegt Blanche terwijl ze hem vastgrijpt.

Hij sist, zijn hand vliegt naar zijn gewonde arm.

‘Sorry.’

Ellen McNamara springt ineens overeind. Ze komt aanlopen en trekt haar zoon weg, waardoor hij het uitgilt van de pijn. ‘U zou God op uw blote knieën moeten danken dat u gespaard bent, Miss Blanche.’

Gespaard, herhaalt Blanche in haar hoofd. Ze leert al Engels sinds haar vijftiende, maar soms klinkt een woord haar ineens vreemd in de oren, ondoordringbaar als een kiezelsteen.

‘Laat haar met rust, alsjeblieft,’ zegt McNamara, terwijl hij met zijn hoofd op de bar blijft liggen.

‘Nou, dan moet je mij toch eens wat vertellen,’ zegt Ellen. ‘Hoe is het in godsnaam mogelijk dat mevrouw hier door geen enkele kogel geraakt is, terwijl Jenny helemaal aan flarden geschoten is?’

Niemand antwoordt. Blanche proeft de haat, die als azijn in de lucht hangt. Het gekke is dat deze mensen niet weten dat zij de oorzaak van het bloedbad is, de aanleiding. Maar niettemin is het haar duidelijk dat ze het liever andersom hadden gezien, dat hun oude vriendin Jenny hier nog een glas met hen zat te drinken, terwijl het lichaam van de andere gast in de voorkamer overhooplag.

Ze krabbelt overeind totdat ze weer tegen het vat aan zit, de kamer draait om haar heen. Het is een terechte vraag: hoe is het in godsnaam mogelijk dat Blanche door geen enkele kogel is geraakt? Zij bukte zich, dat is de enige verklaring die ze kan bedenken. Zij boog voorover om de knoop van haar slobkous los te maken. Van Mary Janes slobkous; gisteren had ze immers gevraagd of ze een paar slobkousen mocht lenen om de muggen weg te houden. Gisteren? Donderdagochtend. Vanochtend dus, want het is nu donderdagavond. Blanche staart naar haar ene laarsje, waar de slobkous strak omheen zit gespannen. Het voelt alsof haar rechtervoet voor de rest van haar leven in die geleende huid zit geperst. Ik moet een mes vragen, een mes om de veters los te snijden. Wat een mazzel. Ze heeft haar leven te danken aan een geleende slobkous. Want het moment dat Blanche zich vooroverboog om aan die knoop te prutsen, dat was precies het moment...

Nu begint haar hart te bonzen van vertraagde paniek. Stel dat ze rechtop was blijven zitten, nog een extra regel had gezongen – of stel dat ze haar veters zonder problemen los had gekregen –, zouden er dan nu twee lijken in de aangrenzende kamer liggen, een kluwen verstijvende ledematen in een poel van bloed? Was het geweer op hen beiden gericht?

Nee. Alleen op Blanche.

Het is één grote vergissing.

Wat is ze dom geweest vanavond, ze heeft het allemaal totaal verkeerd geïnterpreteerd vanaf het moment dat de schoten door de lucht knalden. Blanche’ romige lichaam neergeknald, dat is wat hij wilde. Ineens is alles haar gruwelijk duidelijk. Hij heeft immers veel meer reden om Blanche te haten, in plaats van Jenny? Blanche van wie je zou kunnen zeggen dat ze hem iets verschuldigd is, alles, volgens de verwrongen logica van mannen? Wat heeft Jenny hem ooit misdaan, behalve dat ze de fout heeft begaan om vriendschap te sluiten met Blanche?

Er komt een gedachte in haar op, als een klemmende hand om haar keel. Is hij naderhand blijven staan om door het verbrijzelde raam te kijken? Weet hij wat hij heeft gedaan, en wat hij ongedaan heeft gelaten? Jezus! Blanche wil meteen wegrennen uit het Eight Mile House – alleen staat hij daarbuiten misschien wel op haar te wachten, een kilometer verderop langs de County Road, om het mislukte karwei af te maken. Ze zou ver weg kunnen gaan, zo ver als haar danseressenbenen haar kunnen dragen, als ze ook maar een plek op de wereld wist waar ze veilig zou zijn voor hem. Haar hart bonst zo luid dat ze het gevoel heeft dat de hele saloon ervan dreunt.

••

II – I Have Got the Blues

•••

Op die zaterdagavond, half augustus, schrikt Blanche op in haar fauteuil. Haar been doet behoorlijk pijn en brengt herinneringen terug aan de botsing met de vélocipède, die ploert bij de brasserie van Durand en haar nieuwe kennis Jenny Bonnet, die languit op de bank ligt te dutten als een kat.

Blanche is wakker geworden doordat de mannen zijn binnengekomen. ‘Daar ligt een of andere rare con op de bank met vlees op zijn gezicht,’ zegt Ernest tegen Arthur op die typische toon waaraan je hoort dat hij laveloos is.

‘Mister, de avond is voorbij,’ mompelt Arthur terwijl hij zich over de rugleuning van de bank buigt, in de houding van een engel met gespreide vleugels.

Alsof Blanche een of andere micheton mee naar huis zou nemen. Hoe kan Arthur zoiets denken? ‘Nee, schat, het is gewoon een meisje,’ zegt ze tegen hem. (Ze praat Engels, zoals hun gewoonte is sinds ze met z’n drieën van het schip af kwamen, want dat is de enige manier om vooruit te komen in dit land.) ‘Ze had rust nodig.’