-

Emblemen zonder afbeelding, dat is misschien de beste omschrijving van de gedichten van Sebastiene Postma – want verder tart deze poëzie elke beschrijving. Toch is de opbouw van de gedichten in Trappen even consequent als helder: een essayistische overweging, een beeldende passage, vaak anekdotisch gekleurd, en een conclusie in twee regels. In precieze, prachtig opgeschreven haast proza-achtige overwegingen ontvouwt zich de Engelse poëzie, de geschiedenis van de Romantiek, en de wanhoop van een fin de siècle. Trappen gaat over traditie en vernieuwing, vrijheid en determinatie, onderdrukking en verzet. De ‘trap’ is een schop, een val, een trede, een ladder, een stap, een voetspoor, gestolde realiteit die kan metamorfoseren. En onder de pen van Postma verandert essay in biografie en biografie in poëzie. Trappen is een uitzonderlijk debuut.

Sebastiene Postma (1957) studeerde wijsbegeerte en werkt bij de Universiteit van Amsterdam. Haar gedichten verschenen in onder andere Tirade, Het Liegend Konijn en De Gids.

-

Sebastiene Postma

Trappen

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

-

© 2015 Sebastiene Postma

Omslagontwerp Melle Hammer

E-book Suzan Beijer

ISBN 978 90 254 4519 5

D/2015/0108/715

NUR 306

www.atlascontact.nl

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2015, ISBN 978 90 254 4518 8

-

I

Jane Carlyle bakte brood en stopte sokken

terwijl haar echtgenoot de trap op liep.

Hij stapte langs haar heen op de door haar

gedweilde treden en verdween uit het zicht.

Ze kon nog net zijn voeten tussen

de balusters van een hogere traparm zien.

Ze hield zijn tempo niet bij. De planken

moesten regelmatig worden geschrobd

of geschuurd of opnieuw gevernist.

Schimmel en termieten moesten worden aangepakt,

de spijlen en de dekstukken moesten in de was

worden gezet, de loper moest worden uitgeklopt

en waar nodig versteld, de koperen loperpennen

en traproeden moesten worden gepoetst.

Na een tijd hoorde ze alleen nog zijn voetstappen.

Zij moest beneden blijven om te zorgen

dat alles niet te hard versleet of wegrotte.

Om niet krankzinnig te worden bedacht ze dat

het bakken van een brood van een afstand bezien

misschien van net zoveel waarde was

als Cellini’s bakken van een beeld.

Elizabeth Barrett was invalide en van anderen

afhankelijk. Zij kon de trap op eigen kracht niet op

of af en zat gevangen op haar kamer.

Robert Browning tilde haar op een dag van de sofa

en liep heimelijk met haar het ouderlijk huis uit.

Haar vader wou niet dat ze trouwde.

Hij droeg haar heel voorzichtig verder in zijn hand.

Ze sperde hongerig haar gele snavel open als een trechter

– die was gigantisch in verhouding tot

het minuscule lijfje bedekt met donsveertjes –

en piepte aan één stuk door om wormen.

Zij was beroemder dan hij. Hij was te druk

bezig met haar in leven te houden om nog veel

te kunnen dichten. Hij schreef het meeste na haar dood.

We wachten allemaal op redding.

Maar niet iedereen heeft in nood een traplift.

-

II

William Blake voerde diepgaande gesprekken

met aartsengelen en zijn dode broer.

Hij liep vaak met hen van gedachten

te wisselen zonder op de vloer te letten.

Zijn tijdgenoten meenden dat hij een rare gek was

maar de prerafaëlieten besloten dat het geen

gekte was maar genialiteit.

Blake bond de strijd aan met de lagere treden.

Men ontdekte door hem de onder-

en overschrijding, allemaal mogelijkheden.

De visioenen hingen bij Blake gewichtloos boven

zijn hoofd, trappelend om op te stijgen als ballonnen aan touwtjes.

De ruimte tussen zijn schoenen en de grond

was groter te krijgen. Hij ging steeds naar buiten om te kijken.

Kijk. Door het laaghangende wolkendek

boort zich een kurkentrekker van zon schuin naar een pas gemaaid veld.

Balen hooi in plastic liggen verspreid over een paar hectaren.

Al het licht verzamelt zich in die ene wenteling.

De rest van de akkers, de heggen, de sloten,

wordt in de schaduw onwaar-

neembaar. De bundel stralen die zich speurend

door de dekking heen wurmt is zo intens

(als een zoeklicht vanuit een politiehelikopter)

dat hij een schacht van boven naar beneden vormt.

Een opening die moet zijn gedacht.

Wil men naar het hoogste

dan is de ladder de baar.

-

III

Zelfs toen zijn longen volledig waren

weggerot en hij niet meer kon eten of rechtop staan,

probeerde hij nog omhoog te kruipen.

De huid op zijn knieën was allang vergaan.

Wit bot schuurde over het marmer.

Zijn ouders en broer waren voor zijn ogen

naar beneden gestort. Hij klauwde zich vast

in de wel boven hem tot zijn nagels loslieten van het vlees.

Hij spuugde liters bloed maar trok

zich met wilskracht op naar een volgende trede.

Hij liet een rood spoor achter bij elke centimeter.

Uiteindelijk lag Keats verslagen

onder aan de Spaanse Trappen in Rome.

Hij zag hoe trapbomen langs hem heen

bogen en verder cirkelden naar boven en beneden.

Overlopen wentelden in de verte in hun baan.

Hij kon de draaiingen alleen nog nakijken.

Hij probeerde toch zoals altijd de kolk te snappen.

‘De zee! Hoor je de zee niet?’ suggereerde Shakespeare.

Inderdaad golfde tree na tree over hem heen.

Alles werd in de wervel meegesleurd.

Hij was op het laatst te moe om het schalmgat

tegen zijn oor aan te houden

en nogmaals de baren op te vangen.

Die mixed metaphor daarbuiten maakte hém

niet bang.

-

IV

Wordsworth trok van dal naar dal,

van heuveltop naar heuveltop.

Bij elke voet veranderde een vallei

in een volgende vallei.

Windstoten beukten tegen kammen en pieken.

Soms stokte de erosie plotseling even

zoals ’s nachts de ademhaling van degene naast je,