-

De eerste verhalenbundel van de auteur van Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht

Een zwaarlijvige man komt zijn woonkamer niet meer uit. Een vrouw wordt achtergelaten op een piepklein eiland. Een andere vrouw wordt van de verdrinkingsdood gered. Twee jongens vinden een pistool in een schoenendoos. Een groep ontdekkingsreizigers stuit op een schijnbaar eindeloze grot diep in het Amazonewoud. Dit zijn enkele van de mannen en vrouwen die voorbijkomen in deze fantasierijke bundel, die de ongelofelijke veelzijdigheid van Mark Haddon laat zien.

Mark Haddon is auteur van de internationale bestseller Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht. Dit boek werd bekroond met 17 literaire prijzen, waaronder de Whitbread Award. Eerder verschenen ook Het akkefietje en Het rode huis. Ruim voor publicatie vielen de verhalen uit De pier stort in in de prijzen: ‘Het pistool’ werd genomineerd voor de Sunday Times EFG Short Story Award en bekroond met de O. Henry Prize in 2014. ‘Bunny’ stond op de shortlist van de BBC National Short Story Award 2015.

‘Een tour de force. Buitengewoon pakkende verhalen.’ – The Sunday Times

‘Een meesterlijke bundel. Haddon is een volleerde verhalenverteller en De pier stort in onthult een schrijver op de toppen van zijn fantasie.’ – The Sunday Express

-

Vertaald door Harry Pallemans

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

-

De vertaler ontving voor deze vertaling een projectsubsidie van het Nederlands Letterenfonds

Het tweede motto is afkomstig uit Heer Gawein en de groene ridder, vertaling Erik Hertog, Guido Latré en Ludo Timmerman, Het Spectrum, Utrecht/Antwerpen, 1979

© 2016 Mark Haddon

© 2016 Nederlandse vertaling Harry Pallemans

Oorspronkelijke titel The Pier Falls and Other Stories

Oorspronkelijke uitgave Jonathan Cape, Londen

Omslagontwerp Nanja Toebak

Omslagbeeld © Gary Waters/Getty Images

E-book Suzan Beijer

ISBN 978 90 254 4697 0

D/2016/0108/702

NUR 304

www.atlascontact.nl

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2016, ISBN 978 90 254 4696 3

-

Voor Fiona

-

En sloop hem nu

met het soort vuur dat loopt langs plafonds,

vertrouwd met het spookachtig blauw; dat altijd begint

in donutfrituurvet of plankenpadhout

in het dode uur voor de dageraad, dat palen

achterlaat in wezenloze stromingen, een zwarte

rookpluim hoog genoeg de lucht in stuurt om

wolkenzalen te besmeuren. Kijk nu je kleine kamer

rond en maak mij wijs dat je die macht niet hebt.

‘De macht’, PAUL FARLEY

Nu eens verweerde hij zich tegen monsters, dan weer tegen wolven,

Bijwijlen tegen de wilde woudbewoners die in de rotsen woonden,

Tegen sterke stieren en beren, tegen onstuimige everzwijnen,

En helse reuzen die hem op de hielen zaten in de hoge berglanden.

Heer Gawein en de groene ridder, 720–23

-

De pier stort in

23 juli 1970, eind van de middag. Een koel windje van het Kanaal, schaapjeswolken in de lucht en ver weg op zee een zuil zonlicht die op een trawler valt alsof God het schip voor een of andere zegening heeft uitverkoren. De bovenste verdiepingen van de regency-gebouwen langs de boulevard steken uit boven een rij koffiehuizen en fish-and-chipstentjes en snuisterijwinkeltjes met gestreepte luifels die ijshoorntjes en gedroogde zeepaardjes in enveloppen van cellofaan verkopen. De namen van de hotels staan er met grote letters op, in neon en weerbestendige verf. Het Excelsior, het Camden, het Royal. In het woord Royal ontbreekt de o.

Meeuwen cirkelen en krijsen. Tweeduizend mensen slenteren over de promenade, sommige met een handdoek en een blikje Tizer op weg naar het strand, andere blijven staan om een shilling in de telescoop te doen of tegen een pistachegroene balustrade te leunen waarvan de verf door honderd jaar zilte lucht is gebladderd en gebarsten. Een meeuw raapt een wafel van een gevallen ijsje op en vliegt ermee de wind in.

Op het strand timmert een gezette vrouw een windscherm in het zand vast met de hak van een schoen terwijl een sproetige tweeling een fort van zand en ijsstokjes bouwt. De man van de strandstoelen haalt de huur op, met op zijn heup een leren beurs waaruit hij wisselgeld geeft. ‘Niet verder dan je middel,’ roept een vader. ‘Susan? Niet verder dan je middel.’

Op de pier hangt een dikke geur van machinevet en gebakken uitjes die op hotdogs worden gelepeld. De jongens die de kaartjes verkopen zitten op de rubberen randen van de botsautootjes, boven hun hoofd schrapen en vonken de contacten op het kippengaas dat tegen het dak gespijkerd zit en onder spanning staat. Een draaiorgel speelt steeds dezelfde walsen van Strauss.

Negen minuten voor vijf. Zeelucht en waterschittering en kermispret.

Zo begint het.

Een klinknagel begeeft het, een van acht die de las tussen twee gewichtdragende steunbalken aan de westkant van de pier moeten vastklemmen. Vijf zijn er eerder dit jaar al afgeknapt tijdens zwaar weer in januari. Er is een lichte trilling onder de voeten, alsof ergens vlakbij een koffer of een keukentrap op de grond valt. Niemand schenkt er enige aandacht aan. Twee klinknagels dragen nu de tonnen aan gewicht die eerder door acht stuks werden geschraagd.

In het bassin naast de jachthaven wentelen de dolfijnen in hun blauwe gevangenis.

Twaalfenhalve minuut later knapt er nog een klinknagel en zakt een stuk van de pier ruim een centimeter met een zachte klap. Mensen kijken elkaar aan. Hetzelfde tijdelijke verlies van gewicht dat je voelt als een lift gaat dalen. Maar de pier beweegt altijd door de wind en het water, dus iedereen gaat weer verder met wat hij deed, hapt in zijn ananasbeignet of duwt een nieuwe munt in een fruitautomaat.

Het lawaai, wanneer het komt, klinkt als een mammoetboom die wordt geveld, hout en metaal dat onder druk verbuigt en versplintert. Iedereen kijkt naar zijn voeten, voelt de stutbalken dreunen en schudden. Het lawaai verstomt en even is het stil, alsof de zee zelf de adem inhoudt. Dan, met een donderslag van Bijbelse proporties, wordt een brede halve cirkel wandelweg naar zee gesleurd door het gewicht van de gebroken steunbalk eronder. Een vrouw en drie kinderen die bij de reling staan vallen meteen. Nog zes mensen storten, al grabbelend, door de halve krater van verbrijzeld hout in zee. Als je door de zwarte hooiberg van planken en balken kijkt, zie je drie gedaanten in het donkere water spartelen, een vierde met het gezicht naar beneden drijven en een vijfde over een met wier bedekte balk heen hangen. De rest zit ergens vast onder water. Op de pier zwiept een man achter elkaar vijf reddingsboeien de zee in. Andere vakantiegangers laten hun spullen vallen en rennen weg, zodat de wandelweg bezaaid ligt met flesjes en zonnebrillen en kartonnen puntbekertjes friet. Een cockerspaniël rent in een kringetje rond met een blauwe riem achter zich aan.

Twee mannen zijn bezig een bejaarde dame overeind te helpen als er nog een stuk van het plankier onder hen bezwijkt. De kleinere van de twee, met baard, grijpt de klauwpoot van een ijzeren bankje en blijft de vrouw vasthouden totdat een jongen gebukt en voorovergebogen hen allebei naar boven weet te helpen, maar de langere man met de bretels en opgestroopte hemdsmouwen glijdt van de geknikte planken af en komt tot stilstand als de punt van een afgebroken stuk reling zich onder in zijn rug boort. Hij kronkelt als een vis. Niemand durft naar beneden te gaan om hem te helpen. Het loopt te schuin af, de constructie is te onbetrouwbaar. Een vader wendt het gezicht van zijn dochter af.

De exploitanten van het reuzenrad proberen het gondel voor gondel leeg te maken, maar de mensen die bovenin vastzitten gillen en degenen die wat lager hangen willen niet wachten tot ze aan de beurt zijn en springen eruit; sommigen verstuiken hun enkel, een van hen breekt zijn pols.

Op het strand staat iedereen te staren naar het gat dat in het vertrouwde uitzicht is geslagen. De gekleurde lampen knipperen nog steeds. Vaag horen ze de Kaiserwals. Vijf mannen trekken haastig hun schoenen en hemd en broek uit en rennen de branding in.

Over het midden van de pier loopt een rij van zeven louter decoratieve zomerhuisjes. Omdat je niet meer langs de westzijde van deze ruggengraat kunt, perst iedereen voorbij de instortingsplek zich door de bottleneck aan de oostkant, op weg naar de tourniquets en de veiligheid van de boulevard. Op het smalste punt beginnen mensen te struikelen en te vallen, zodat degenen die nog staan over hen heen moeten lopen om zelf ook niet onderuit te gaan en vertrapt te worden.

Zestig seconden verstreken, zeven mensen dood, drie overlevenden in het water. De man met de bretels en de opgestroopte mouwen leeft nog, maar niet lang meer. Acht mensen, onder wie drie kinderen, worden in het gedrang onder de voet gelopen.

Een van de zomerhuisjes helt nu over. De metalen constructie raakt zo zwaar verwrongen dat de tweeëntwintig ruitjes een voor een uit elkaar spatten.

De beheerder van de pier heeft de dienstingang naast de tourniquets opengezet en zij die ontsnapt zijn waaieren uit over het trottoir, gehavend, bebloed, verdwaasd. Een jongetje wordt in de armen van zijn vader gedragen. Een tiener met een verbrijzeld dijbeen dat door de huid van haar rechterbeen steekt, hangt tussen twee mannen, leunend op hun schouders.

Het verkeer op de boulevard komt tot stilstand en langs de hele balustrade staan mensen te kijken. Het is overal zo stil dat deze keer iedereen het kabaal hoort.

Twee minuten en twintig seconden. Eerst stort het zomerhuisje in en sleurt het metalen geraamte en het plankier met zich mee. Zevenenveertig mensen vallen in de dorsmachine van palen en balken. Slechts zes van hen zullen het overleven, onder wie een jochie van zes wiens ouders hem in hun val stijf omarmen.

De met rubber beklede kabels die stroom over de pier voeren spetteren als vuurwerk als ze worden stukgetrokken. Alle lichten op het uiteinde van de pier gaan uit. Het draaiorgel geeft piepend de geest.

De mannen die zwemmend op weg zijn om te helpen worden opgetild door de kleine tsunami, teweeggebracht door de massa brokstukken die in het water belandt. De vloedgolf rolt onder ze door en vervolgens het strand op, waar iedereen een heenkomen zoekt boven de hoogwaterlijn, alsof de golf besmet is met de gebeurtenis die hem heeft veroorzaakt.

De baas van de automatenhal zit in zijn kleine kantoortje aan het eind van de pier met de telefoonhoorn vruchteloos tegen zijn oor gedrukt. Hij is vijfentwintig. Hij is zelfs nog nooit in Londen geweest. Hij heeft geen idee wat hij moet doen.

De piloot van een tweemotorige Cessna 76-D kijkt naar beneden. Hij gelooft zijn ogen niet. Hij laat het toestel hellen en vliegt een rondje om de pier heen om het zeker te weten voordat hij een radiobericht aan de toren in Shoreham stuurt.

De pier is nu in tweeën, het rauwe uiteinde van het ene deel tegenover het rauwe uiteinde van het andere, met een kluit van vijfenveertig ton hout en metaal in het water ertussen. Sommigen van hen die op het zeegedeelte zijn gestrand staan wanhopig aan de rand om gezien en gehoord te worden door iemand die ze zou kunnen redden. Anderen blijven meer naar achteren en proberen in te schatten waar de constructie het betrouwbaarst is. Drie stellen zitten vast in het spookhuis en luisteren naar de geluiden van buiten, bang dat ze het einde van de wereld te zien krijgen als ze eruit weten te komen.

Op het landdeel liggen twee mensen roerloos op het plankier en drie anderen zijn zo zwaargewond dat ze niet weg kunnen. Een vrouw schudt het lichaam van haar bewusteloze man alsof hij zich heeft verslapen en te laat op zijn werk zal komen, terwijl een man met getatoeëerde onderarmen achter de doodsbange cockerspaniël aanzit in twee grote kringen die een acht vormen. Een bejaarde dame heeft een dodelijke hartaanval gehad en zit nog steeds op een bankje, hoofd schuin weggezakt alsof ze is ingedut en alle opwinding heeft gemist.

Uit het doolhof van de stad komen flauwe sirenes.

Twee van de zwemmende mannen keren terug, bang om geraakt te worden door nog meer vallende stukken van de pier, maar de andere drie zwemmen door, de archipel van lichamen en versplinterd hout in. De pier torent dreigend boven hen uit, zoveel groter dan hij ooit heeft geleken vanaf het strand of vanaf het plankier daarboven, zoveel donkerder, boosaardiger. De mannen horen het kraken en knarsen van steunbalken die in het water onder hen nog bewegen.

Ze vinden een doodsbange vrouw, twee meisjes die zusjes blijken te zijn en een man die zijn bril nog op heeft en rechtop in de golven deint als een zeehond, zich amper bewust van waar hij is. De vrouw hyperventileert en slaat zo woest om zich heen dat de mannen zich eerst afvragen of ze misschien beklemd zit in iets onder water. Alleen de zusjes lijken bij hun volle verstand, dus zwemt een van de redders met hen naar het strand. De man met de bril vraagt wat er is gebeurd en wil de uitleg daarna nog een keer horen. De vrouw in paniek weigert iemand bij haar in de buurt te laten komen, dus moeten ze watertrappelen tot ze al haar energie heeft uitgeput en bijna verdrinkt voordat ze iets met haar kunnen aanvangen.

Juist voorbij het eind van de pier kiezen vijf lege reddingsboeien het zeegat.

Op de boulevard heft een jongeman zijn Leica en neemt drie foto’s. Pas wanneer hij de volgende morgen de krant leest, zal hij beseffen wat er op die foto’s gebeurt. Onmiddellijk zal hij de camera openmaken en het filmrolletje eruit rukken zodat de beelden door het licht worden weggebrand.

De reddingshelikopter verheft zich uit zijn geverfde gele cirkel op de startbaan van Shoreham, duikt schuin de heersende wind in en zwenkt weg van het vliegveld.

Vijf minuten. Achtenvijftig doden.

Op de boulevard heeft een aantal van hen die zich rennend in veiligheid hebben gebracht hun vrouw of man of kinderen of ouders niet gevonden. De beheerder heeft het hek van de dienstingang weer dichtgedaan, maar deze huilende en schreeuwende mensen willen de pier weer op. Er is nog geen politie gearriveerd en hij ziet in dat het misschien wel net zo riskant is om ze hier tegen hun wil te houden dan ze door te laten en die verantwoordelijkheid wil hij niet, dus hij maakt het hek weer open en twaalf van hen dringen langs hem heen alsof de uitverkoop is begonnen. De laatste van hen is een meisje van nog geen tien. Hij pakt haar bij de kraag. Huilend probeert ze zich aan zijn gestrekte arm te ontworstelen.

De reddingsboot gaat in allerijl te water.

Aan de oostkant van de pier probeert een boer uit Bicester het zesjarige jochie uit de omarming van zijn ouders los te krijgen. Het jongetje ziet toch wel dat ze dood zijn? De helft van zijn vaders hoofd is weg. Of misschien kan hij het niet zien. Hij weigert ze los te laten en zijn greep is zo verbeten dat de man bang is de arm van de jongen te breken als hij nog harder trekt. Hij vraagt de jongen hoe hij heet, maar krijgt geen antwoord. De jongen zit in een soort persoonlijke hel waar hij nooit meer helemaal uit zal komen. Er zit voor de boer niets anders op dan naar het strand te zwemmen en ze alle drie mee te trekken. Pas wanneer hij probeert te gaan staan, zal hij beseffen dat hij zijn enkel heeft gebroken.

De getatoeëerde man komt de pier af rennen met de cockerspaniël tegen zijn borst geklemd en als hij door het diensthek de boulevard op rent, worden ze samen met gejuich en geschreeuw begroet door een menigte die graag een klein beetje goed nieuws wil vieren.

Acht minuten. Negenenvijftig doden.

Vanuit het westen doemt de helikopter op in de zonnegloed. Op de boulevard hoort iedereen de aanzwellende slagen van de rotorbladen en draait zijn hoofd om te kijken.

Geen van de negen mensen die de pier op rennen vindt een vermist familielid tussen de gewonden en bewustelozen, dus gaan ze aan de rand van de rauwe kloof staan en roepen naar de mensen aan de overkant. Hebben ze een oude vrouw met een groen windjack gezien? Een klein meisje met lang rood haar? Maar de mensen aan de overkant zijn niet geïnteresseerd in de vrouw met het windjack of het meisje met rood haar, want zij missen hun eigen familieleden en zijn als de dood dat de rest van de pier ook in zee stort en het enige wat zij willen weten is wanneer ze gered worden.

Twee ambulances bereiken de zee, maar het verkeer staat zo vast dat de ziekenbroeders met brancards en EHBO-tassen moeten rennen. Vijf van hen blijven bij de gewonden buiten, drie gaan door de pier op.

Drie politieagenten proberen de kijkers terug te dringen, van wie sommigen verontwaardigd zijn dat ze van de eerste rij worden verwijderd. Niemand heeft door hoeveel mensen er zijn omgekomen. Iedereen ziet zich het verhaal al aan vrienden en familie en collega’s vertellen.

Op de pier wordt een vrouw zijwaarts op een wervelplank geschoven. Een bejaarde man met een gebroken sleutelbeen krijgt morfine.

Veertien minuten. Zestig doden.

Op de boulevard vragen mensen zich af of het soms een bomaanslag van de IRA is. Niemand wil geloven dat de tijd en het weer zo gevaarlijk kunnen zijn, en het is spannend om jezelf als potentieel doelwit te zien.

Terwijl de helikopter boven het einde van de pier hangt, vecht men beneden om als eerste de man die wordt neergelaten vast te grijpen, maar de benedenwaartse trek blaast iedereen opzij en hij stapt van de windas af in een lege cirkel op het plankier. Hij tilt een meisje uit de armen van haar moeder, en als men ziet hoe zij in het tuig wordt vastgezet schaamt men zich. Terwijl zij wordt opgehesen, begint men andere kinderen te verzamelen en op volgorde van leeftijd klaar te zetten om als volgende te worden weggehaald.

De zwemmers komen aan land: de zusjes, de verwarde man, de paniekerige vrouw, de drie redders. Mensen rennen met handdoeken op hen af. Het lijkt wel een wedstrijd om te zien wiens handdoek wordt uitgekozen. De vrouw valt op haar knieën en begraaft haar handen in het zand, alsof niets en niemand haar ooit nog van de vaste grond zal scheiden.

Het lichaam van de oude vrouw die een hartaanval heeft gehad wordt onder een wit laken door het diensthek de boulevard op gedragen, waar ineens een stilte valt. Er staan daar nog steeds mensen die denken dat zij het enige dodelijke slachtoffer is.

De boer die het jongetje en zijn dode ouders heeft meegetrokken, sleept ze het ondiepe in en voelt het ene uiteinde van zijn gebroken kuitbeen tegen het andere schuren. Het zou pijn moeten doen, maar hij voelt niets. Hij moet heel nodig gaan liggen. Hij rolt op zijn rug in het water en kijkt naar de wolken. Mensen hollen de branding in, zien dan zijn vracht en blijven staan. Een jonge vrouw stapt tussen hen in, een verpleegster uit Southampton waar ze op de eerste hulp werkt. Ze heeft veel ergere dingen gezien. Zij is de enige op het hele strand die zwart is. Ze legt haar handen plat op de schouders van het jongetje, en sommige van de mensen die toekijken denken dat ze voodoo gebruikt, maar het is haar kalme toon waardoor hij de lichamen van zijn ouders kan loslaten en zich kan laten omarmen door iemand die niet bang is. Haar huidskleur helpt ook, het feit dat ze zo anders is dan al die andere mensen waar hij niet meer bij hoort. Ze heet Renée. Ze zullen dertig jaar lang contact houden.

Het vierde kind wordt de helikopter in gehesen, dan het vijfde.

De baas van de automatenhal komt zijn kantoortje uit. Indien hij als laatste omhoog wordt getrokken, beseft hij, zal hij kunnen zeggen: Ik ben op mijn post gebleven.

Het laatste stel ontsnapt uit het spookhuis wanneer de man door het monster van Frankenstein heen trapt dat op de gevel van triplex platen is geschilderd.

Vijfentwintig minuten. Eenenzestig doden.

De reddingsboot komt en de bemanning begint mensen het water uit te sleuren. Sommigen praten onophoudelijk. Anderen glibberen de boot in als gevangen vissen, doorweekt, met glazige blik, van de wereld. Een jongen van dertien drijft in een donker hoekje tussen twee gevallen steunbalken. Hij weigert eruit te komen en reageert niet op hun geroep. Een bemanningslid springt in het water, maar de jongen trekt zich nog verder terug in het drijvende woud van wrakhout en ze moeten hem aan zijn lot overlaten.

De windas wordt opgeborgen en de helikopter zwenkt weg met alle kinderen aan boord. Velen van hen hebben nog ouders op de pier. Meerderen weten niet of hun ouders nog leven. Voor allen is het bonken en bulderen een troost omdat het hun hoofd zo volledig vult dat er geen plaats is voor de angstaanjagende gedachten die pas terug zullen komen als ze uit het toestel worden geholpen en door de wind van de rotorbladen heen naar de vrouwen van de St. John’s Ambulance rennen die voor het luchthavengebouwtje op hen staan te wachten.

Op de boulevard baant een man met een vuil wit schort voor zich door de menigte met hotdogs en thee met suiker van het kraampje dat hij naast de midgetgolfbaan heeft. Hij komt terug met een tweede blad.

Andere bootjes komen naar de pier toe, een Bristol-motorkruiser, een aluminium motorsloep met een Mercury-buitenboordmotor, twee glasfiber Hornets. Ze blijven net voorbij de morene van lichamen en wrakgoed stilliggen, ze kunnen niet helpen maar moeten wel kijken.

De jongen van dertien wil niet uit het waterwoud komen omdat hij weet dat zijn zusje daar ergens moet zijn. Hij kan haar niet vinden. Na een halfuur is hij onderkoeld, hij heeft het verschrikkelijk koud. Dan, ineens, heeft hij het helemaal niet koud meer. Dat lijkt niet vreemd. Niets lijkt meer vreemd. Hij wil zijn kleren uitdoen, maar heeft amper energie om te blijven drijven. Daar, niet meer dan een paar meter verderop, gaat de wereld verder: de zon, boten, een helikopter. Maar hier voelt hij zich veilig. Hij denkt niet meer aan zijn zusje. Hij weet niet meer dat hij een zusje heeft. Alleen deze diepe behoefte om in het donker te zijn, omsloten te worden, ongezien te zijn, een of andere oerschakeling die nog brandt op de dovende printplaat van de hersenstam. Hij zinkt vijf keer weg, hoest en dwingt zichzelf weer terug naar de oppervlakte, maar telkens met minder wilskracht en met een minder helder idee van wat hij zojuist heeft vermeden. De zesde keer is er nog zo weinig over van zijn geest dat hij die net zo makkelijk loslaat als was het een boek dat uit zijn slapende hand viel.

Een journalist van de Argus staat in een telefooncel het steno voor te lezen dat hij op vier bladzijden van een ringband notitieboekje heeft gekrabbeld. ‘Vanmiddag even voor vijf uur…’

Een van de mannen die vastzitten op het einde van de pier durft niet te vliegen. Hij heeft een Arsenal-shirt aan. Het vooruitzicht om in de helikopter gehesen te worden is vele malen erger dan dat de pier onder hem zal bezwijken. Hij weet dat van de pier af springen het enige alternatief is. Hij kan goed zwemmen, maar het is wel een sprong van twintig meter hoog. De twee mogelijkheden wisselen elkaar steeds sneller af in zijn hoofd: vliegen, springen, vliegen, springen. Hij is misselijk. Zijn vrouw wordt in de tweede groep omhoog gehesen en als zij weg is malen de gedachten sneller en sneller door zijn hoofd totdat hij beseft dat hij gek wordt zo en dat dit nog erger is dan vliegen of springen. En dan ziet hij dat hij zich afwendt van de anderen en naar de reling rent. Het gevoel dat hij van een afstand naar zichzelf kijkt is zo sterk dat hij die domme man wil toeroepen dat hij eerst zijn schoenen en zijn broek uit moet trekken. Van de sprong zelf herinnert hij zich niets meer, alleen de akelige verrassing om onder water wakker te worden zonder te weten waar hij is of waarom. Hij vecht zich naar de oppervlakte, zuigt zijn longen een paar keer vol en wringt zich uit zijn schoenen met dubbel geknoopte veters. Nu ziet hij dat hij aan de zeekust is en dat hij in de schaduw van iets reusachtigs drijft. Hij draait zijn hoofd en de vernielde pier tekent zich dreigend boven hem af. Hij herinnert zich nu wat er gebeurd is en draait zich weer om en zwemt hard weg. Na honderd meter stopt hij en kijkt voor de derde keer om en ziet dat door de afstand de pier nu een onderdeel van het uitzicht is geworden. Hij kijkt naar de stad, de menigte, de blauwe zwaailichten, het Camden, het Royal. Hij beseft niet dat mensen hem hebben zien springen en dat hij nu de hoofdrol speelt in zijn eigen korte episode in het totale drama van die middag. Hij voelt zich triomfantelijk, ontdaan van een last. Hij zwemt gelijkmatig naar het strand waar hij onder gejuich aan land gaat, in een rode handdoek wordt gewikkeld en naar een ambulance gebracht. Zijn vrouw zal drie uur lang denken dat hij dood is en hem dat lang niet vergeven.

Er is nu niemand meer op het achterste deel van de pier.

De laatste dode is iemand die ergens diep in de ravage van planken en steunbalken sterft. Hij is vijftien jaar oud. Hij hielp zijn vader op de roetsjbaan, verzamelde de glijmatjes en ging de trap aan de achterkant op als er kinderen bang werden of binnen gingen vechten. Hij was al sinds zijn val bewusteloos.

De reddingsboot komt terug en de bemanning vist vijftien lichamen uit het water.

Anderhalf uur. Vierenzestig doden.

Een baptistenpredikant stelt zijn parochiezaal ter beschikking. Politie en brandweer helpen overlevenden de weg over, Hope Street in, een deur naast Whelan’s Marine Store door en een groot warm vertrek in met tl-verlichting en een parketvloer. Het deksel van een theeketel rammelt en in de keuken staan twee dames boterhammen te smeren. Mensen zakken in elkaar op een stoel of op de grond. Er zijn geen ogen meer op hen gericht. Ze zijn hier onder mensen die het begrijpen. Sommigen laten hun tranen de vrije loop, anderen staren voor zich uit. Drie kinderen zijn onbegeleid. De ouders van de kleinste jongen zijn met de helikopter naar Shoreham gebracht. De andere twee kinderen zijn nu wees. Het meisje heeft haar ouders zien doodgaan en is ontroostbaar. De jongen heeft een verhaal verzonnen dat zijn ouders in zee vielen en door een vissersboot zijn gered, een verhaal dat zo gedetailleerd is en met zo’n ernst wordt verteld dat de bejaarde vrouw aan wie hij het vertelt pas beseft dat er iets niet klopt wanneer hij uitlegt dat ze nu in Frankrijk wonen.

Een politieagente beweegt zich onopvallend door het vertrek en hurkt bij alle groepjes even neer. ‘Mist u iemand?’

Buiten keert de reddingsboot voor de derde keer terug, nu met een vracht van touw en oranje boeien om de nieuwsgierigen en ramptoeristen weg te houden.

Drie uur en twintig minuten.

Zes gemeentewerkers zetten de ingang van de pier af met een schutting, grote skeletten van dikke planken waar ze spaanplaat op timmeren.

In het ziekenhuis zijn de meeste gebroken botten gezet en het meisje met het verbrijzelde dijbeen ligt op de operatietafel waar het bot wordt gefixeerd. Een splinter zo groot als een vleesmes is uit de borst van een vrouw getrokken.

De avond valt. Het is onnatuurlijk leeg op de boulevard. Niemand wil meer naar de pier kijken. Men zit elders scampi en omelet sibérienne eten, in de Coronet naar The Railway Children te kijken, of is in de auto onderweg naar een naburige badplaats voor een avondwandeling met een uitzicht dat rustig genegeerd kan worden. Desondanks gaan de gesprekken toch steeds weer over hetzelfde, want iedereen heeft deze week wel een keer op een plek gestaan waar nu lege lucht is. Iedereen voelt de spannende huivering bij het idee dat de man met de zeis vlak langs hen is gekomen, snel getemperd door de gedachte aan die arme mensen. Maar was het een bom? Was er op de boulevard iemand met een afstandsbediening en een schakelaar? Hadden ze misschien naast hem gezeten?

Negen mensen liggen nog steeds onder het puin begraven. De autoriteiten weten van acht van hen. Het negende slachtoffer is een meisje van vijftien uit Stockport dat een halfjaar geleden van huis is weggelopen. Haar ouders zullen nooit het verband met de gebeurtenis in de krant leggen en de rest van hun leven op haar terugkeer wachten.

Het meisje en de jongen die nu wees zijn, worden naar het huis van een echtpaar gebracht dat als pleegouders optreedt voor de gemeentelijke jeugdzorg totdat hun grootouders morgen komen. De jongen gelooft nog steeds dat zijn ouders in Frankrijk wonen.

De herenigde gezinnen zijn vertrokken. De zaal is nu bijna leeg. De enige mensen die er nog zijn, wachten op gezinsleden die nooit zullen komen.

Geen van de overlevenden slaapt goed. Ze worden wakker uit dromen waarin de vloer onder hen verdwijnt. Ze worden wakker uit dromen waarin ze vastzitten in een kluwen van ijzer en hout en het vloed wordt.

02.00 uur. Onbewolkte hemel. De hele stad zo haarfijn en blauw dat je zou kunnen bukken en het jacht dat daar voor anker ligt tussen duim en wijsvinger zou kunnen oppakken. Alleen de branding beweegt en één dronkenman die tegen de zee brult. De schreeuwerige verlichting langs de boulevard is uitgezet als teken van respect, waardoor er een enkel geel raam overblijft en de namen van de hotels in groen en rood neonlicht. Excelsior, Camden, Royal.

03.00 uur. Mars net zichtbaar boven de Downs en een woelige streep maan over de zee. Er klinkt een doffe dreun als het uiteinde van de voorste pierhelft inzakt en kromtrekt als een monster dat gaat verliggen in zijn slaap.

De tv-ploegen arriveren om 05.00 uur. Ze installeren zich op de boulevard en voor het politiebureau, met sigaretten en grappen en thee met suiker uit thermosflessen.

De dag breekt aan en even is de verwoeste pier mooi, maar het zwaartepunt van de stad verplaatst zich al oostwaarts, langs de boulevard naar het dolfinarium en het zoutwaterzwembad. De pier begint al iets te worden waar je voorbij loopt.

Mensen halen hun vakantiekiekjes op bij de drogist. Sommige foto’s bevatten de laatste afbeeldingen van familieleden die nu dood zijn. Ze glimlachen, houden hun hand boven hun ogen tegen de zon, eten patat en drukken reuzenteddyberen tegen zich aan. Ze hebben nog maar minuten te leven. Op één bizarre foto valt een tiener al naar beneden, zijn mond wijd open alsof hij zingt.

Begrafenissen worden gehouden en het juridische getouwtrek begint.

Verf bladdert, metaal roest. Meeuwen verzamelen zich op de draaimolens en de zomerhuisjes. Lampen springen, kleuren verbleken. Aalscholvers nestelen op het verrotte plankier. Bij harde wind wiegen en kraken de gondels van het reuzenrad. Het spookhuis wordt een roestplaats voor dwergvleermuizen en grote hoefijzerneuzen; in de wirwar van balken en schoren onder water vestigen zich zeepalingen en octopussen.

Drie jaar later zal een man die zijn hond op het strand uitlaat een door de zee gebleekte schedel vinden die tijdens een winterstorm is aangespoeld. Die zal ceremonieel worden begraven in een hoek van het kerkhof bij St. Bartholomew’s Church onder een steen met de inscriptie: ‘Het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan een net, geworpen in de zee, en dat allerlei soorten samenbrengt.’

Tien jaar na de ramp wordt de pier opgeblazen met een reeks gecontroleerde ontploffingen en het duurt vele maanden voordat alle brokstukken een voor een door een drijvende kraan uit het water zijn gehesen en naar een scheepssloperij in Southampton zijn gesleept. Er worden geen menselijke resten meer gevonden.

-

Het eiland

Ze droomt van de pijnbomen voor haar raam in het paleis, zoals de wind daar ’s nachts een zwarte zee van maakt die tegen de stenen muur onder de vensterbank slaat en breekt. Ze droomt van de bomen die ’s zomers hoger op de berg worden omgehakt, het holle tok, tok, tok van de bijl dat klinkt, het trage kraken van de stam en uiteindelijk de plof, al dat versplinterde geel, nog vochtig van het leven, de geur van verse hars in de lucht en wervelende muggenkolommen in het schuin invallende zonlicht.

Ze droomt van het hout dat wordt gekloofd en geschaafd en opgeruwd tot een gekromde kiel die een zee doorklieft. Ze droomt van die ochtend, toen ze met haar aanstaande echtgenoot op de voorsteven stond, de riemen die de golven tot schuim woelden en de dikke zeilen klapperend in de wind, voorbij de horizon de stad waar ze zullen trouwen, achter hen haar geboortegrond die ze nooit meer zal zien.

Ze droomt van de bruiloft, dansende vlammen in de muurkandelaars van een grote zaal. Vlammen vermenigvuldigd in honderd gouden bekers, beschilderde borden beladen met braadvlees en kikkererwten, kweeperen en honingkoeken met saffraan.

Ze droomt van de bruidssuite, het bed besneeuwd met Egyptisch katoen. Boven de kussens hangt een wandtapijt, zo verfijnd gemaakt dat het een uitzicht uit een raam zou kunnen zijn. In het midden van de afbeelding staat een huilende vrouw op een strand en in de verte, in de schitterende golfslag van de geweven zee, is een eenzaam zeilschip op weg naar de rand en de wereld daar voorbij.

Ze komt wat dichterbij om het gezicht van de vrouw te kunnen zien, en dan is het alsof ze een stomp krijgt. Ze kijkt naar zichzelf.

Ze komt bij haar positieven als een verdrinkende vrouw die door de waterspiegel breekt, zwiepend met haar armen en happend naar adem. Het licht doet pijn aan haar ogen, haar keel is droog en de wereld is mistig door drank, of medicijnen, of koorts.

Ze draait zich op haar rug en merkt dat ze in een leeg bed ligt. Hij is blijkbaar al wakker en bezig met de voorbereidingen voor de reis van vandaag. Ze staat moeizaam op en beseft dat ze alleen krijsende meeuwen hoort en stormlijnen die zoemen in de wind. Ze wankelt naar de ingang, maakt de vier leren koorden los waarmee de canvas flappen vastzitten en stapt naar buiten een spookkamp in, vijf vierkanten geplet geel gras, visgraten, een eenzame sandaal, de schroeikring van het vuur van gisteravond en in de verte, in de schitterende golfslag van de zee, een eenzaam schip.

Ze wil gillen, maar er drukt een gewicht op haar borstkas dat haar belet om haar longen te vullen. Haar verstand bokt en kronkelt, zoekt een manier om dit goed te krijgen. Hij komt terug. De bemanning heeft gemuit en hem ontvoerd en hem ergens vlakbij achtergelaten, vastgebonden, afgetuigd, dood. Dan kijkt ze omlaag en ziet naast haar voeten een kan water en een brood, en op het brood ligt de ring die ze hem heeft gegeven als symbool van hun eeuwige liefde. Hij heeft haar aan haar lot overgelaten.

De hemel wentelt, ze kotst op het natte gras en de wereld wordt donker.

Wanneer de tijd weer begint, glijdt ze op bebloede handen en knieën van een helling met gruizige steentjes af naar het strand, strompelt daarna over de gladde, klikkende kiezels naar de branding. Ze schreeuwt tegen de wind in en haar kreet weergalmt door de beschutte, rotsige inham. Haar hart gaat tekeer als een vogel die verstrikt zit in een net.

Het schip krimpt. Ze is de vrouw op het wandkleed geworden.

Hij is de enige man die ze ooit heeft liefgehad, en hij heeft haar als ballast geloosd. Ze moet een verklaring vinden die van haar geen domoor maakt en van hem geen beest, maar elke gedachte aan hem is een mes dat in de wond draait die de liefde heeft gemaakt. Ze wil een stapel sierschalen door een kamer smijten. Ze wil huilen tot iemand haar komt troosten. Ze wil een man vinden die hem opspoort en zijn keel doorsnijdt of hem tot inkeer brengt zodat hij terugkomt.

Ze draait zich om en beziet het, dit desolate oord, varens en strandkruid, raaigras dat deint in de wind, basaltstukken roestig van het korstmos. In een ondiepe poel ziet ze de bloederige kop van een zeehondenjong liggen die de mannen gisteravond hebben afgehakt en daarna van de rots gegooid alvorens het lijf als maaltijd te bereiden. Zijn blinde ogen zijn wit geworden.

Ze hurkt op de harde, natte stenen en slaat haar armen om haar knieën. Niemand heeft enig idee dat ze hier is op de bemanning van het verdwijnende schip na, en verder zou het niemand iets kunnen schelen. Ze weet niet hoe dit eiland heet. Ze weet alleen dat ze hier dood zal gaan. Ze is van de kaart van haar hart af en haar kompas tolt.

Minuten verstrijken. Water spat uiteen en sist op de kiezels. De wind suist en het wordt kouder. Ze gaat staan en begint aan de lange klim naar het bed dat ze nooit meer zullen delen.

Ze is een prinses van twintig jaar oud. Ze is nog nooit alleen geweest, heeft nog nooit eten gekookt, nog nooit een vloer gedweild. Ze heeft elke morgen in schoon, warm water gebaad. Twee keer per dag zijn er schone kleren op haar bed gelegd. Ze beseft dat dit zwaar gaat worden. Ze weet niet wat dat woord inhoudt.

Ze gaat de tent in en ziet de afdruk van zijn lichaam in de lakens en kan er niet naar kijken. Ze eet het brood en drinkt het water op, gaat dan liggen om te wachten tot ze doodgaat, alsof een makkelijke dood de volgende luxe is die een of andere naamloze bediende haar zal verschaffen.

Ze kan niet geloven dat een mens dit soort pijn kan verdragen. Ze denkt aan slapeloze herders in de blauwe sneeuw, hun bontvel strak om hun schouders getrokken, wachtend op de wolven, slechts bewapend met een katapult. Ze denkt aan de soldaten die elke zomer terugkomen van de veldtocht en een arm of been hebben verloren, de stompjes als gesmolten was. Ze denkt aan vrouwen die kinderen ter wereld brengen in stenen schuurtjes met lemen vloeren en lekkende daken. Ze denkt aan wat er voor nodig moet zijn om zulke levens te leiden, en ze begint in te zien dat de rijkdom haar beroofd heeft van de enige vaardigheid waar het nu op aankomt.

Het licht begint af te nemen en het donker verdiept zich langzaam tot een kleur die ze nog nooit heeft gezien. Dan komen de pijlstormvogels, tweehonderdduizend dieren die terugkeren na een dag op zee en worden opgewacht door de mantelmeeuwen, en plotseling staat de tent in een orkaan van gekrijs, het kabaal dat jonge zeelui het gevoel geeft dat ze voor de poort van de hel zijn beland. Ze durft niet naar buiten te gaan uit angst voor wat ze zou kunnen aantreffen. Ze houdt haar handen voor haar oren en kruipt midden op het enige kleedje in elkaar, in afwachting van de klauwen en tanden die de flinterdunne tentdoekmuren zullen openscheuren en haar lichaam als dat van een hert aan stukken rijten. Ze wacht, en wacht, en als het eindelijk stil wordt is het nog erger, want ze is alles kwijt wat haar altijd beschermd heeft tegen een harde wereld waarin elke daad gevolgen heeft. Ze kan niemand anders de schuld geven. Dit is haar straf. Ze heeft hem geholpen haar broer te doden. Nu moet zij sterven. Wanneer haar botten schoon gepikt zijn, is de weegschaal weer in evenwicht.

Ze had naar haar dienstmeisjes moeten luisteren en in de paleistuin moeten wandelen, maar ze had al duizend keer door de paleistuin gewandeld. Ze had elke gebeeldhouwde fontein, elke lavendelstruik met zijn halo van bijen, elk schaduwrijk prieeltje tot vervelens toe gezien. Ze wilde de bedrijvigheid van de kades, die overvolle manden inktvis en makreel, de gestapelde kratten en opgerolde touwen, het geschreeuw en het stoten van geteerde rompen, die jeugdfantasie om een loopplank op te gaan, de trossen los te gooien en tussen de golfbrekers door te glijden als waren het handen die een kom vormden, het witte licht in van een wereld buiten de kring van haar familie.

Ze kwamen aan het eind van elke zomer, een oorlogsschatting die Athene betaalde om de vrede te bewaren, gewoon een ceremonie op de lijst van ceremonies, het Stierspringen, het Klaprozenfeest. Twaalf jonge mannen en vrouwen die van hun schip werden gehaald en ondergebracht in de schuur boven aan de boomgaard terwijl de kuil van dit jaar naast de vorige werd gegraven, dan naar buiten gebracht en op een rij gezet waarna hun keel werd doorgesneden en ze boven op elkaar stierven. Ze waren menselijk vee en dat wisten ze, sjokkend met gebogen hoofd, half dood al. Voor haar waren ze niet anders dan de vijanden die haar vader en haar neven op het slagveld doodden.

Maar haar ogen hadden even contact met die van de enige man met opgeheven hoofd en ze besefte dat er vele werelden voorbij deze wereld waren en dat die van haar bijzonder klein was.

Die nacht werd ze meerdere malen wakker met de gedachte dat hij in haar kamer stond of naast haar lag. Eerst was ze doodsbang, daarna teleurgesteld. Ze voelde dat ze leefde, zoals ze dat nog nooit had gevoeld. De koude vloertegels op de grond, de cicaden, de maan als een munt met putjes, haar eigen huid… Nog nooit had ze deze dingen zo helder gezien.

Vlak na het eerste licht sloop ze langs de dienstmeisjes in het voorvertrek en liep om de boomgaard heen naar de schuur. Ze zei tegen de wachters dat ze met de gevangenen wilde praten en zij konden geen reden bedenken om dit verrassende verzoek te weigeren. De laatste resten van de nacht waren in de grote stenen vertrekken verzameld, de raamspleten niet meer dan een hand breed. Er lag zand op de vloer en ze hoorde mensen ademen. Ze merkte dat haar aanwezigheid voor beroering zorgde, warme lichamen die in het donker zenuwachtig verschoven. Het vereiste niet heel veel moed om dit te doen, maar ze had nog nooit moedig hoeven zijn en het was enerverend om haar angst te overwinnen.

Zijn gezicht doemde op achter de tralies van het raampje. ‘Je bent gekomen.’

Haar leven lang had ze op dit moment gewacht zonder het te beseffen. Ze dacht dat alleen mannen verhalen meemaakten. Nu begon haar verhaal.

‘Mijn vader is de koning,’ zei hij. ‘Uiteindelijk word ik koning. Als je ons redt, maak ik je tot mijn koningin.’

Ze gaf hem haar ring en hij zei wat ze moest doen. Ze schoof haar hand tussen de tralies door, liet hem haar polsen vastpakken en riep om hulp. Toen de wachter aan kwam rennen en naar binnen reikte om haar te bevrijden, greep de prins hem beet. Hij legde zijn ene hand op de mond van de man en de andere om zijn nek. Hij zette zijn voet schrap tegen de tralies en trok alsof hij aan een touw sjorde. De man schopte en spartelde lang, maar zakte ten slotte toch op de grond. Ze haalde de sleutels van zijn riem af en maakte de deur open. Ze had nog nooit iemand gedood zien worden. Het leek niet anders dan de spelletjes die haar neefjes hadden gespeeld toen ze jong waren.

Hij pakte het zwaard van de man en wachtte de tweede bewaker op die kwam aangerend. Met een zwaai stootte hij het zwaard in diens buik en hij tilde hem eraan op zodat het nog dieper ging; toen liet hij hem vallen. Hij zette zijn laars op de borst van de man en trok het lemmet er met een zuigend, klokkend geluid uit. Intussen stroomden zijn vrienden de schuur uit en bewapenden de mannen zich met geïmproviseerde wapens van de muren: stokken, hooivorken, ijzeren staven.

Hij droeg hun op haar naar de haven te brengen en goed te behandelen. Even dacht ze dat hij haar ouders zou vermoorden. Hij legde een hand op haar wang en zei dat ze veilig waren.

Hij koos twee mannen uit om met hem mee te gaan en ze renden naar het paleis.

Men zei dat haar moeder door een stier was verkracht en een monster had gebaard dat onder het paleis in het midden van een doolhof geketend in een nest van stro en drek lag te wachten op het offer, het verse vlees van de jonge mannen en vrouwen uit Athene. Laat de boeren hun verhalen maar behouden, zei haar vader. Veel meer hadden ze niet. En het was veiliger om angst in te boezemen dan medelijden op te roepen.

Er zat wel enige waarheid in het verhaal, want haar broer leek soms wel een monster; zijn opgezwollen hoofd, zijn aanvallen van razernij, het uithalen naar de mannen die wekelijks de kelder in gingen om emmers water over hem heen te gooien, het bevuilde stro weg te halen en zijn trog te vullen met hetzelfde voedsel dat de varkens kregen: kliekjes, vettige botten, verzuurde wijn.

Ze dachten dat hij niet kon praten. Ze vroegen hem nooit iets, dus gaf hij nooit antwoord. Maar zij wist het. Zij ging bijna elke dag naar de kelder om bij het licht van die ene flakkerende toorts naast hem te zitten en zijn hand vast te houden. Dan vlijde hij zijn hoofd op haar schoot en vertelde over wat de mannen voor hun plezier met hem deden. Ze gaf hem fruit en brood dat ze onder haar rok had verstopt en terwijl hij at vertelde ze over de wereld buiten, over de zee die net als het water in de emmer was maar dan dieper en weidser dan hij zich ooit zou kunnen voorstellen, over schepen als drijvende huizen, over muziek: geluid in een vorm waar je gelukkig van werd, over de pijnbomen achter haar raam en de houthakkers in de zomer.

Soms huilde hij, maar hij vroeg nooit om hulp. Toen hij jonger was en zij naïever, stelde ze voor dat hij probeerde te ontsnappen, maar hij begreep haar niet omdat hij nooit iets anders dan deze klamme muren had gezien en hij dacht dat haar verhalen over zeeën en schepen en muziek niet meer dan spelletjes waren om de duisternis draaglijk te maken. Hij had natuurlijk gelijk. Hij kon buiten niet leven. De zon zou hem verblinden. Hij zou bespot en beschimpt en gestenigd worden.

Haar moeder, haar vader, haar neven, die zetten hem uit hun hoofd, maar zij kon dat niet. Ze was zich voortdurend bewust van zijn aanwezigheid, als rommelende donder in de verte, en wanneer ze zijn mismaakte hoofd in haar schoot voelde rusten en met haar hand door zijn plukken haar ging, vloeide de welwillendheid naar beide kanten, want hij verlichtte haar zorgen net zoveel als omgekeerd.

Toen ze in de haven aankwamen, hadden de Atheners al zes vaatjes pek uit het ruim opgehesen, met behulp van vuursteen en lappen in brand gestoken en op de dekken van de andere schepen geslingerd, waardoor de zeelui te druk bezig waren met het doven van de vlammen en het redden van hun eigen vaartuigen om zich ergens anders om te bekommeren.

Ze stond aan de grond genageld. Ze zag wat het betekende om midden in een verhaal te zitten en waarom de mannen haar daarvoor behoedden. Dit was een vergissing. Dat begreep ze nu. Een zwak moment had deze verschrikking veroorzaakt, zoals één enkele vonk van die vuursteentjes was uitgegroeid tot de vuren die haar omringden. Metaal sloeg op metaal, planken spleten, de lucht was vol rook die haar het ademen bemoeilijkte.

Toen zag ze hem en zijn twee makkers met een zak over de kade rennen, achtervolgd door de paleiswachten, en hij was een hand die omlaag reikte om haar uit het gat te trekken waarin ze was gevallen, en als hij nu maar op tijd bij het schip was zou ze veilig en blij zijn. Het schip werd afgeduwd en de mannen sprongen over de breder wordende ruimte tussen de romp en de kadewand. Een wachter sprong achter hen aan en werd met een zwaard in het gezicht geslagen waardoor hij in het water viel en de man die hem gedood had met zijn bloed werd bespat. Een tweede sprong ook en hing even aan de reling van het schip voordat zijn vingers door hakken werden gebroken en hij op zijn kameraad viel. Toen waren ze zo ver weg dat ze alleen nog de woedende kreten hoorden en weldra gingen ook die verloren in het geraas van de vlammen.

Hij kwam naar haar toe en sloeg zijn armen om haar schouders en trok haar tegen zich aan, en ze hoorde of zag geen vuur meer, ze voelde alleen nog zijn warme lichaam en rook de zure, scherpe geur van zijn zweet. Toen keek ze naar het dek en zag het hoofd van haar broer in de opengevallen zak.

Ze wordt wakker van de bijtende kou en van tweehonderdduizend vogels die hun vleugels uitslaan. Het is een opluchting om van iets concreets wakker te worden na de paniek van haar duistere, repeterende dromen. Ze loopt naar de ingang en ziet de dieren die haar de vorige avond zo bang hebben gemaakt uit hun holen komen en de lucht in stijgen als as boven een vuur, zwarte ruggen die in witte buiken veranderen, uiteindelijk een grote wolk van grijze vlokken die naar zee drijft.

Als ze weg zijn, is de lucht schoon en wit en is ze in staat om de gebeurtenissen van de vorige dag een paar minuten op afstand te houden, alsof ze iemand anders zijn overkomen, of haarzelf vele jaren geleden. Dan komt het allemaal terug, rauw en realistisch, en voelt ze kramp in haar darmen. Ze hurkt achter een rotsblok en doet haar behoefte, en de aanblik van haar eigen uitwerpselen maakt haar misselijk, des te meer als ze merkt dat de aarde te ondiep is om ze te begraven en dat de plukjes gras die ze lostrekt wegwaaien en ze gedwongen wordt om de ontlasting met een stokje onder de rand van het rotsblok te duwen, uit het zicht.

Ze drinkt regenwater uit een modderige plas, kokhalst en dwingt zichzelf om nog eens te drinken. Ze wikkelt het kleedje uit de tent om zich heen en loopt langs de omtrek van het eiland, dat de vorm heeft van een zandloper, met twee rotsige strandjes aan weerszijden van de slanke taille. Ze doet er twee uur over. Er zijn geen bomen, alleen groepjes lage doornstruiken die plat liggen door de wind, mossige groene kussens van strandkruid, varens en zeesilene, alken en vlinders. Het merendeel van de kust bestaat uit steile rotsen, al loopt het gras hier en daar af naar grote stukken afgebroken en omgevallen steen, met boven de waterlijn een oranjebruine korst en ruigharig wier eronder. In haar ooghoek ziet ze beweging en even denkt ze dat ze niet alleen is, maar het blijkt een groep zeehonden te zijn die op een dunne landpunt ligt, half vis, half hond, hun natte lijven als gevlekte edelstenen. De enige tekenen van menselijke aanwezigheid zijn de resten van een eeuwenoude stenenkring waar een sfeer hangt die haar beangstigt.

Ze keert terug naar de tent die op de taille van gras staat, het lage zadel tussen de twee helften van het eiland, beschut tegen de ergste wind. Ze heeft honger, maar geen idee wat ze kan eten. Ze vraagt zich af hoe lang het duurt voor je van de honger sterft. Ze weet niets van zulke dingen.

Hij hield haar in zijn armen tot het snikken minder werd, veegde toen haar wang af en keek haar in de ogen. ‘Ik ben de leider van deze mensen. Als ze naar me kijken, moeten ze iemand zien die krachten bezit die zij niet hebben. Ze moeten weten dat ik monsters kan doden.’

Hij was niet boos. Hij hoefde niet boos te zijn. ‘Je vader heeft tien jaar lang elk jaar twaalf van ons gedood. Die mensen hadden zusters, ze hadden moeders. Je vader wilde ons in een greppel begraven. Ik heb je broer gedood. Ik had veel meer kunnen doen.’

Ze had geen keuze. Ze moest deze man omarmen en haar broer uit haar hoofd zetten. Ze moest haar oude leven weggooien en een nieuw iemand worden. Ze vroeg zich af of dit was wat met totale liefde werd bedoeld.

De tweede ochtend wordt ze nog voor het licht is wakker van de honger. Het gevoel lijkt op de pijn van een botbreuk. Haar lichaam gaat haar niet laten verhongeren.

Er valt een koude motregen. Ze wil in de tent blijven, maar de pijn in haar buik is erger dan het vooruitzicht van nat worden, dus daalt ze weer van de steentjeshelling af naar het strandje. Ze gaat staan waar de kiezels aflopen en kijkt om zich heen. Ze weet niet of er hier iets eetbaars is. Haar eten is altijd voor haar klaargemaakt. Ze heeft weinig idee wat daarbij komt kijken. Ze is gewend om druiven en peren en kweeappels te eten, maar ze heeft geen fruit gezien op het eiland. Links van haar ligt de kop van de jonge zeehond, maar die moet ze eerst roosteren en ze heeft geen vuur en ze kan er niet naar kijken zonder aan haar broer te denken.

Ze probeert zeewier te kauwen, maar het is taai en korrelig en er zit een laagje slijm op. Ze vindt wat schelpen die aan de zijkant van een getijdepoeltje vastzitten, maar krijgt ze niet los. Ze waadt op een ondiepe plek de zee in. Het water voelt als boeien van ijs om haar enkels. Ze bukt zich, draait de kiezels om en duwt de stukken harig wier opzij, beducht voor wat eronder zou kunnen zitten. Ze waadt iets dieper. Nu al wordt haar besef van gevaar overheerst door een dierlijke behoefte die alle andere gedachten verduistert.