Krakau

Eric Strijbos en Bonnie Posner

Kijk voor al onze reisgidsen op www.dominicus.info

Tekst: Eric Strijbos en Bonnie Posner

Grafische vormgeving: Suzanne Nuis, Haarlem

Zetwerk: Crius Group, Hulshout

Cartografie: Y.T. Bouma, Leusden

Omslagfoto: Eric Strijbos

Redactie: Brenda Heeringa

ISBN 978 90 257 6489 0

ISBN e-book 978 90 257 7124 9

NUR 512

Eerste druk 2019

© Uitgeverij J.H. Gottmer/H.J.W. Becht BV

Postbus 317, 2000 AH Haarlem

Uitgeverij J.H. Gottmer/H.J.W. Becht BV is onderdeel van de Gottmer Uitgevers Groep BV

Samensteller en uitgever hebben geprobeerd om alle gegevens zo duidelijk en volledig mogelijk te verschaffen. Noch de samensteller noch de uitgever kan enige aansprakelijkheid aanvaarden voor mogelijk negatieve gevolgen van gebruik van dit boek. Ook hebben samensteller en uitgever zich de grootste moeite getroost om alle rechthebbenden van het gebruikte beeldmateriaal te achterhalen. Voor onverhoopt toch onjuiste vermelding stelt noch de samensteller noch de uitgever zich aansprakelijk.

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of een andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Alle Dominicus-reisgidsen worden voortdurend geactualiseerd. Natuurlijk kan het ondanks onze zorg voorkomen dat je op reis merkt dat er veranderingen hebben plaatsgevonden die onze redactie niet tijdig bereikt hebben. We stellen het erg op prijs als je ons informatie over gewijzigde omstandigheden toestuurt: daarmee help je ons de volgende drukken actueel te houden. Je kunt ons bereiken via: travel@gottmer.nl. Meer informatie is te vinden op onze website: www.dominicus.info.

Inhoud

Kaarten & plattegronden

Woord vooraf

1 Geschiedenis van Krakau en Polen

Beknopt historisch overzicht

2 Het noorden van de Oude Stad

De Rynek en omgeving

De Floriańskastraat en het noorden van de Oude Stad

3 Het zuiden van de Oude Stad

De Wawelburcht

Grodzkastraat en omgeving

Stradom

4 Kazimierz

Joods Kazimierz

Rond de Ulica Szeroka

Omgeving Szeroka

Christelijk Kazimierz

5 Podgórze

Het oude Podgórze

In en om het Joodse getto

En verder

6 Buiten het centrum

Kleparz

19de-eeuwse westen van de stad

Verder naar het westen: Las Wolski

Nowa Huta

7 Auschwitz en Oświęcim

Geschiedenis van de kampen

Het Auschwitz Museum

Auschwitz II-Birkenau

Oświęcim

8 De stad uit

Wieliczka

Abdij van Tyniec

Zakopane en de Tatra

Jura Krakowska

Algemene informatie

Kaarten & plattegronden

Het noorden van de Oude Stad

Wawelburcht en -kathedraal

Het zuiden van de Oude Stad

Kazimierz

Podgórze

Kleparz en West-Krakau

Auschwitz Museum

Krakau en omgeving

Zakopane

Woord vooraf

Kom naar Krakau en vergeet alle oordelen en vooroordelen die je misschien over Polen hebt. Krakau is Polen voor beginners; je kunt je er snel thuis gaan voelen. Krakau is het zondagskind van de Poolse steden, dat ondanks oorlogsleed aan de verwoesting ontsnapte. Waar er in Polen nog veel grauw is bij al het moois, is Krakau ongeremd feestelijk, zwierig en kleurrijk. Gebouwen uit de tijd dat Polen nog een grote en grootse mogendheid was bepalen het beeld, uit een renaissance die soms puur Toscaans is en dan weer sprookjesachtig exotisch. Musea liggen vol ongekende schatten. En dan hebben we het nog niet eens over het Krakau en Zakopane van de belle époque. Krakau is bovendien de meest bourgondische stad van Midden-Europa. Eten en drinken krijg je er gul, goedkoop en met smak, omdat veel zelfgemaakt of zelf verbouwd is.

Natuurlijk komen mensen niet alleen naar de culturele hoofdstad van Polen voor de pret. Binnen een uur van Krakau ligt de hoofdstad van de Holocaust: de kampen van Auschwitz-Birkenau, waar de erfzonde van de 20ste- en 21ste-eeuwse mens je een glasharde spiegel voorhoudt, een antibedevaart in het land waar ook zoveel gewone bedevaarten gedaan worden, door christenen en joden.

Toch moet het Joodse verleden niet alleen herdacht worden, maar ook gevierd en bewonderd, en dat kan dan weer in de helemaal opgebloeide wijk Kazimierz: met muziek, eten en wat er nog rest van het rijke verleden.

Deze gids kan je helpen om een keus te maken uit wat er allemaal te zien is in Krakau en omgeving. Ronddwalen door een stad is heerlijk, maar als je maar een paar dagen de tijd hebt, mis je veel. Krakau heeft heel veel te bieden!

Eric Strijbos en Bonnie Posner

1 Geschiedenis van Krakau en Polen

Krakau ligt in het zuiden van Polen, in de mooie provincie Klein-Polen. Die naam verwijst al naar de lappendeken van hertogdommen waaruit Polen ontstond. Behalve de Oostzee en de Karpaten had Polen geen grenzen die een serieuze belemmering waren voor invasielegers. De grenzen verplaatsten zich dan ook zo vaak als in West-Europa niet meer voorstelbaar is sinds de middeleeuwen. Tot in de 17de eeuw strekte Polen zich uit tot diep in het huidige Wit-Rusland, Oekraïne en Litouwen, en het deelde tot de Tweede Wereldoorlog een onstuimige geschiedenis met die gebieden.

Van Jelenia Góra in het uiterste westen tot in Lviv herken je in het rechthoekige marktplein met een stadhuis erop (in Krakau verdwenen) steeds weer de typisch Poolse rynek. De Poolse cultuur bloeide mede dankzij vreemdelingen die niet alleen getolereerd werden, maar ook uitgenodigd, beschermd en gekoesterd: Duitsers, Joden, een enkele Hollander of Vlaming, en zelfs Italianen. Toen Polen aan het eind van de 18de eeuw tot 1918 van de kaart was verdwenen, had Krakau het geluk dat het bij het multinationale Oostenrijk kwam en zo een bakermat kon zijn voor de moderne Poolse cultuur. Bij alles wat de nazi’s en daarna de totalitaire communisten aanrichtten, ontstapte Krakau aan verwoesting omdat het een ‘Germaanse’ stad, oftewel een hopeloos reactionair geval zou zijn.

Na het roet en de verwaarlozing van de communistische tijd is Krakau weer een bonte, moderne en tegelijk historische stad geworden. Het ideale visitekaartje van Polen voor degenen die het land verder nog niet kennen, en ook een plek waar je graag terugkomt.

Beknopt historisch overzicht

7de–9de eeuw. EINDE VAN DE PREHISTORIE. Heidense stammen bouwen twee grote heuvels in het huidige Podgórze en bij Mogiła, mogelijk grafheuvels voor vorstelijke personen. De prehistorie eindigt in Polen – ver van de mediterrane culturen en het Romeinse Rijk – veel later dan in onze streken en het ontstaan van Krakau is schimmig. Zeker is dat het huidige stadsgebied al lang bewoond was. Bij de rivier lag vruchtbare lössgrond, heuvels boden veiliger woonplaatsen en de Wisła vormde al vroeg een handelsroute en een bron van vis.

10de eeuw. HET BEGIN VAN EEN HANDELSSTAD. Voor Krakau zelf breekt de geschreven geschiedenis aan met een vermelding door een Joodse handelaar uit het nog islamitische Spanje, Ibrahim ibn Joesoef, in een reisverslag van ca. 965. Dit Krakau is een grensstad van het Tsjechische Rijk. Handelaren uit ‘Rus’ (het door Vikingen gestichte rijk van Kiev) en ‘Turken’ (Hongaren) brengen er bont en slaven, die de kooplieden van Krakau dan weer verkopen in Praag.

vanaf 970. DE EERSTE PIASTENKONINGEN PROBEREN POLEN TE VERENIGEN. De oudste geschiedenis van Polen wordt gedomineerd door de hertogen en koningen van de Piastendynastie. De eerste Poolse vorst, Mieszko I, wordt in 970 gekroond te Gniezno. ‘Polen’ is in die dagen een lappendeken van gebieden, waaronder Silezië, Klein-Polen, waarin Krakau ligt, en Groot-Polen. Gniezno is dankzij het graf van de heilige Adalbert het religieuze centrum van Groot-Polen. Een officiële hoofdstad is er niet, de Poolse koningen trekken rond. Af en toe is er een sterke Piastenhertog die zich tot koning van heel Polen laat kronen. Sommigen worden al snel weer afgezet, bij anderen wordt het rijk verdeeld onder hun erfgenamen. Gesteund door groeiende rijkdom (behalve handel ook lood- en vooral zoutwinning) overvleugelt Krakau Gniezno. De vorst die Klein-Polen en Krakau bezit, wordt een primus inter pares.

1079. DE KONING VERMOORDT BISSCHOP STANISLAUS VAN SZCZEPANÓW VOOR HET ALTAAR. Stanislaus zal uitgroeien tot de schutspatroon van Krakau en de heilige Adalbert (begraven in Gniezno) overvleugelen als nationale heilige van Polen. Krakau is in die tijd weinig meer dan de Wawelburcht, de nederzetting Okół (nu het zuiden van de Oude Stad), de Koninklijke Weg en een reeks kerken.

1241. DE TATAREN VERWOESTEN KRAKAU. Kerken en paleizen worden platgebrand en veel burgers gedood. Toch zal de stad zich snel herstellen.

1257. HERTOG BOLESŁAW DE KUISE GEEFT KRAKAU STADSRECHTEN. Hij vaardigt een charter uit, ‘met de bedoeling om een stad te stichten in Krakau en hier mensen bijeen te brengen uit alle hoeken van de wereld’. Voortaan zullen de wetten gelden zoals die zijn opgesteld in het Duitse Maagdenburg: zo weten ook buitenlandse kooplieden en immigranten waar ze aan toe zijn. Veel nieuwe bewoners zijn Duits en daarom krijgt de stad een Duits stadsbestuur. Het Duits zal een halve eeuw de voertaal van het stadsbestuur zijn.

In dezelfde tijd wordt ook het Krakau opgezet zoals we het nu herkennen in de Oude Stad. Tussen de diverse kleine nederzettingen, de Wawel en de twee dozijn kerken, wordt een rechthoekig stratenpatroon gepland, en er komt een voor die tijd immens plein, dat in grootte de ongeveer even oude Piazza San Marco in Venetië naar de kroon steekt. In 1253 erkende paus Innocentius IV bovendien de vermoorde bisschop Stanislaus officieel als heilige, na lang lobbyen vanuit Polen. Het jaar daarop werd Sint-Stanislaus herbegraven in de Wawelkathedraal waarna de stad behalve kooplieden ook veel pelgrims trekt. Het ziet er allemaal uit als een bewuste strategie van de hertog: een sterk, ommuurd en welvarend Krakau is voor de lokale vorst een bolwerk en bondgenoot tegen de hoge adel en het buitenland.

1320. DE EERSTE POOLSE KONING WORDT GEKROOND IN KRAKAU. Hertog Władisław Łokietek is de eerste die tot Poolse koning gekroond wordt ‘bij het graf van de heilige Stanislaus’ – het begin van een lange traditie. Krakau, dat nieuwe privileges krijgt van de vorst, is nu de onbetwiste hoofdstad van Polen en er breken twee eeuwen van welvaart en groei aan voor het land en Krakau.

1333–1370. CASIMIR DE GROTE, DE LAATSTE PIASTENKONING, REGEERT. Het bewind van Kazimierz Wielki, zoals de Polen hem noemen, is een periode van economische en culturele bloei. De koning herstelt de rust in het door oorlog geteisterde koninkrijk, breidt het uit en zorgt voor belangrijke wetgeving, die onder meer gewone burgers beschermt tegen adel en geestelijkheid. De koning heeft een Joodse maîtresse, Esterka, en beschermt de Joden, het ‘volk van de koning’. Hij geeft Krakau een universiteit en sticht aan de overkant van de Oude Wisła de satellietstad Kazimierz.

1386–1572. EEN NIEUWE DYNASTIE, DE JAGIEŁŁONEN, MAAKT POLEN TOT EEN GROOT RIJK. Casimir de Grote overlijdt ondanks diverse huwelijken zonder rechtmatige mannelijke opvolger. De kroon komt terecht bij een achternicht, Jadwiga. Als koningin van Polen trouwt zij met de heidense groothertog van Litouwen, Jagiełło, die zich voor het huwelijk (1386) bekeert tot het christendom en de naam Władisław II Jagiełło aanneemt. In die tijd strekt Litouwen zich van de Oostzee uit tot de Zwarte Zee, zodat door het huwelijk een reusachtig rijk ontstaat. Jadwiga regeert in eendrachtige samenwerking met haar man en breidt de Krakause universiteit uit. Ondanks allerlei conflicten zijn het voor Krakau en Polen-Litouwen gouden tijden tot in de 17de eeuw.

1410. DE SLAG BIJ GRUNWALD (OF TANNENBERG). De Poolse koning Władisław II Jagiełło verslaat zijn tegenstanders, de Duitse Orde. Na de slag zal de Orde steeds meer aan kracht inboeten. De slag gold later als een heroïsche strijd tussen Duitsers en Polen en wordt herdacht met ettelijke monumenten en straatnamen, maar in de praktijk vochten bijvoorbeeld Duitse steden als Danzig mee aan Poolse kant en streden Poolse ridders aan Duitse zijde.

1525. HERTOG ALBRECHT VAN PRUISEN BEWIJST EER AAN KONING SIGISMUND I OP DE MARKT VAN KRAKAU. Albert is voormalig hoofd van de Duitse Orde, en in ruil voor het erkennen van de Poolse koning als zijn soeverein, wordt zijn nieuwe hertogdom, Pruisen, nu ook erkend.

na 1572. EEN REPUBLIEK ONDER GEKOZEN KONINGEN. Nadat Sigismund II zonder mannelijke erfgenaam sterft, kiest de adel voortaan de nieuwe koning. Soms komt die uit de eigen adellijke kring, maar vaak slaat onderlinge jaloezie toe en kiest men liever een machthebber van buiten: Hongaarse, Saksische en zelfs Zweedse koningen komen op de troon. De macht van de verdeelde adel verzwakt de positie van de koning en daarmee Polen als geheel. Het land zal gestaag afzakken van grote mogendheid tot speelbal.

1609. KRAKAU IS NIET LANGER HOOFDSTAD. Nadat de leden van de Poolse landdag of Sejm – de edellieden – jaren geklaagd hebben dat het te ver reizen is naar Krakau, verhuist koning Sigismund III naar het meer centraal en strategisch gelegen Warschau. De Wawelkathedraal blijft de plek waar de Poolse koningen gekroond en begraven worden.

ca. 1655–1660. DE ZWEEDSE (EN RUSSISCHE) ZONDVLOED. Als Polen verzwakt is door een kozakkenopstand in Oekraïne en een rampzalige oorlog met Rusland, grijpt de krap bij kas zittende Zweedse koning zijn kans en bezet in hoop op rijke buit bijna heel Polen, voor zover dat niet in Russische handen was. Het verlies aan mensenlevens en de verwoestingen zijn enorm, volgens sommige geleerden relatief zelfs erger dan die van de Tweede Wereldoorlog. Krakau wordt veroverd in 1655. De Zweden vallen ook het klooster van Częstochowa aan, dat standhoudt tegen de overmacht. De gedemoraliseerde Polen vatten weer moed en verdrijven de Zweden, eerst met een guerrilla en later in geregelde strijd.

1683. KONING JAN III SOBIESKI HELPT WENEN ONTZETTEN. Polen heeft zijn finest hour als de koning met zijn ruiterij de Turken verslaat bij het tweede Turkse Beleg van Wenen. Het is een keerpunt: vanaf dat moment beginnen Oostenrijk en Rusland gebied te veroveren op het Osmaanse Rijk, dat de ‘zieke man van Europa’ wordt, en te groeien in macht.

1772, 1793 en 1795. DE DRIE POOLSE DELINGEN. Al in de 17de eeuw gaan grote gebieden in het oosten – tot voorbij Smolensk en Kiev – verloren. Pruisen, Rusland en Oostenrijk gaan vissen in het troebele water van de Poolse politiek. In 1772 bemiddelt de Pruisische koning Frederik de Grote in een dreigend conflict tussen Rusland en Oostenrijk: Rusland dreigt zich ten koste van de Turken uit te breiden richting de Donau, de Oostenrijkse achtertuin. Om de Russen dat niet te laten doen biedt Frederik gewoon het oosten van Polen en Litouwen aan. Rusland zegt daar geen nee tegen, en ondertussen nemen ook Oostenrijk en Pruisen forse happen uit de Poolse taart. In 1793 slaan Pruisen en Rusland opnieuw toe: de progressieve Poolse koning Stanislaus II August heeft getracht zijn rijk te hervormen en in 1791 was er in de geest van de Franse Revolutie een nieuwe grondwet ingevoerd: aanleiding voor de Pruisen en Russen om binnen te vallen en zich Groot-Polen, Gdańsk en Toruń respectievelijk wat resteerde van Wit-Rusland en Oekraïne toe te eigenen. Het overgebleven Polen stelt nauwelijks iets voor. De situatie is in 1794 voor Tadeusz Kościuszko aanleiding voor een dappere maar uitzichtloze opstand in Krakau. De afloop is voorspelbaar: Rusland, Pruisen en Oostenrijk verdelen in 1795 het laatste restje Polen. Krakau, dat na de Eerste Deling aan de rand van Polen lag (de zuidoever van de Wisła, inclusief Podgórze, was Oostenrijks), komt bij Oostenrijk.

1795–1815. DE NAPOLEONTISCHE TIJD. Napoleon trekt, nadat hij Pruisen en Oostenrijk herhaaldelijk verslagen heeft, nieuwe lijnen op de Europese kaart. Hij vindt veel Polen aan zijn kant, want een van zijn vazalstaten is het hertogdom Warschau, het Poolse gebied na de Tweede Deling van 1793. In 1809 bezet een leger van het kersverse hertogdom onder prins Józef Poniatowski Krakau.

1815–1846. CONGRES-POLEN EN DE REPUBLIEK KRAKAU. Nadat Napoleon in 1815 definitief verslagen is, wordt bij het Congres van Wenen de Europese kaart opnieuw getekend. Hoe reactionair de zegevierende machthebbers ook zijn, de wereld van 1789 is niet meer te herstellen. Pruisen en Oostenrijk moeten stukken Polen inleveren aan Rusland, dat dit bij het hertogdom Warschau voegt, dat nu Congres-Polen heet en de tsaar als staatshoofd heeft. Een speciaal verdrag bepaalt dat Krakau vrijstad wordt, de republiek Krakau, een vazalstaat van Oostenrijk. De Krakause bevolking gebruikt de vrijheid die ze heeft om in 1820 een grote heuvel op te richten ter ere van de nationale held Kościuszko. Na een Krakause opstand van 11 dagen in 1846 voegt keizer Ferdinand I Krakau simpelweg weer bij zijn rijk.

1846–1918. DE DUBBELMONARCHIE. Krakau komt bij het in 1775 gevormde koninkrijk Galicië en Lodomerië, dat direct onder de Oostenrijkse keizer valt. In de grotere steden leven allerlei minderheden naast elkaar: niet alleen Polen, Duitstaligen en Joden, maar onder meer ook Oekraïners, Russen, Armeniërs. Daarnaast zijn er kleinere steden waar de meerderheid van de bewoners soms Joods is, en een verschrikkelijk arm en primitief platteland waar de Poolse adel nog altijd de dienst uitmaakt, ook waar er een Oekraïense of Wit-Russische bevolking is. De Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie is in wezen nog een middeleeuws rijk, dat door de persoon van de vorst bij elkaar gehouden wordt en waarbij allerlei volken en culturen hun eigenheid kunnen handhaven.

Het Revolutiejaar 1848 gaat in Krakau gepaard met relletjes: de stad wordt gebombardeerd vanuit de Wawelburcht, in die tijd een Oostenrijkse kazerne, wat tot dodelijke slachtoffers leidt. In 1850 leidt een grote stadsbrand tot veel schade in de binnenstad.

Ondanks al dit leed heeft de stad geluk: het Oostenrijkse bewind is er – anders dan de Pruisen in hun deel van Polen – niet op uit de Polen te germanificeren, en in het kielzog van de opbloeiende economie groeit de stad en er bloeit ook een echte Poolse cultuur op. Kunstenaars uit de Jong Polen-beweging – Wyspiański, Matejko – decoreren kerken en huizen van de opkomende burgerij met hun schilderingen, glas-in-loodramen en beeldhouwwerken. Geïnspireerd door de cultuur van het Tatragebergte, dat als een soort oer-Polen wordt gezien, ontstaat een architectuurstroming, de Zakopane-stijl, de eerste eigen Poolse stijl: rijk met houtsnijwerk gedecoreerde villa’s en kerken.

1914–1918. NAAR ONAFHANKELIJKHEID. Als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, vechten de Polen mee in het Oostenrijks-Hongaarse leger, soms tegenover landgenoten aan de Russische kant. Maarschalk Józef Piłsudski valt in 1914 vanuit Galicië Russisch-Polen binnen en met Duitse steun (en een Duitse bezetting) wordt dit gebied met het Oostenrijkse Polen (Galicië) samengevoegd tot het Regentschapskoninkrijk Polen, dat het midden houdt tussen een vazalstaat en pure fictie. De dubbelmonarchie en het Duitse Rijk blijken op de lange duur niet opgewassen tegen de geallieerden, terwijl Rusland na de revolutie in een staat van burgeroorlog verkeert. Op 11 november 1918 roept maarschalk Piłsudski de onafhankelijkheid uit en sticht de Tweede Poolse Republiek, met hemzelf als president.

1918–1939. DE TWEEDE POOLSE REPUBLIEK. Bij de vredesbesprekingen in Parijs krijgt Polen stukken Duits gebied toegewezen. In het oosten wil Piłsudski het gebied van het oude Polen heroveren. Hij vecht eerst een oorlog uit met de kortstondige West-Oekraïense Republiek in 1918–1919, waarna Oost-Galicië weer Pools wordt. De andere tegenstander is het bolsjewistische Rusland. Eerst is er sprake van een grens aan de Curzonlijn, de taalgrens tussen gebieden met een Poolse respectievelijk Russische of Oekraïense meerderheid. Polen is niet tevreden en bezet grotendeels het ooit Poolse gebied, wat verkeerd af dreigt te lopen. Uiteindelijk voorkomt het Wonder van Warschau dat de bolsjewieken de hoofdstad veroveren. Bij de vrede (her)krijgt Polen delen van het huidige Wit-Rusland en Oekraïne.

Piłsudski trekt zich in 1922 terug uit de politiek, maar onder zijn opvolgers blijft het onrustig. Na een staatsgreep in 1926 keert de maarschalk terug, nu als een conservatieve dictator, tot hij in 1935 overlijdt.

sept. 1939–jan. 1945: KRAKAU ONDER DUITS BEWIND. Na maanden van Duitse dreigementen, onzinnige verwijten en chantagepogingen rukt op 1 september 1939 de Wehrmacht Polen binnen: het begin van de Tweede Wereldoorlog. Het dapper vechtende Poolse leger is met zijn verouderde materiaal (de cavalerie vecht nog te paard) geen partij voor de Duitsers. Al op 6 september staan de Duitsers in Krakau. De Sovjet-Unie heeft te elfder ure een niet-aanvalsverdrag gesloten met de Duitsers – het Molotov-Ribbentroppact – waarmee het ook Polen beoosten de Curzonlijn als invloedssfeer krijgt toegewezen. Het binnenrukken van de Russen in het oosten maakt de Poolse situatie hopeloos en algauw is de strijd gestreden. Pools gebied dat tot 1918 Duits was, komt weer bij Duitsland. De rest van Polen moet wingewest worden, waar Volksduitsers uit andere Midden-Europese landen een plek krijgen. Noch de Joden noch een mondige Poolse elite zijn daarbij welkom. Poolse intellectuelen en geestelijken worden als gijzelaars gebruikt en vermoord. Al op 6 november worden de professoren van de Krakause universiteiten opgepakt als gijzelaars en de meesten van hen belanden in concentratiekamp Sachsenhausen. Het Stalin-regime heeft even weinig op met potentiële dissidenten, getuige de massamoord op Poolse officieren in Katyn. Het geeft in 1944 de Duitsers ook alle gelegenheid het Poolse verzet in Warschau uit te roeien vlak voordat het zelf de puinhopen van de stad binnenrukt.

SPOREN VAN KRAK

Volgens de legende uit een 12de-eeuwse kroniek dankt Krakau zijn naam aan ene koning Krak. Zijn land had te lijden van een bijzonder hinderlijke draak, die voortdurend gevoed moest worden met koeien om te voorkomen dat hij mensen ging eten. Volgens de legende zetten de zoons van Krak het ondier een koe voor die volgepropt was met zwavel. De draak ontplofte na deze maaltijd, hetzij omdat de zwavel zelf vlamvatte, hetzij omdat de draak zo’n branderig gevoel kreeg dat hij zich ongans dronk aan Wisła-water. De legende gaat mogelijk terug op de spelonk onder de Wawelheuvel, die het drakenhol zou zijn geweest, en grote walvisbotten die als curiosum waren opgehangen in de ingang van de Wawelkathedraal. Tegenwoordig wordt de Wawelgrot bewaakt door een metalen draak die op gezette tijden vuur spuwt, maar verder ongevaarlijk is.