Martin Michael Driessen

Gars

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 1999, 2020 MARTIN MICHAEL DRIESSEN

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 0572 7

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de tweede, herziene druk 2020

INLEIDING

‘And thou shalt return unexperienc’d to thy grave.’

Shakespeare, The Taming of the Shrew

==

==

Mijn debuutroman is Vader van God, het eerste werk dat ik als volwaardig deel van mijn literaire oeuvre beschouw.

Maar daarvoor was er, zoals het primitieve Oude Testament zich verhoudt tot het Nieuwe, dit boek.

Om mijn latere werk te waarderen is het niet nodig veel over mijn persoon te weten – wat ik als een aanbeveling voor de kwaliteit ervan beschouw –, maar Gars is mijn oerboek, en het ontstaan ervan is alleen verklaarbaar door de uitzonderlijke omstandigheden waarin ik me destijds bevond.

Terwijl mijn zoontje op mijn buik lag in een Kinderklinik in Freiburg im Breisgau heb ik hem eindeloos verhalen verteld. Over hoe geweldig het zou zijn om in deze, in de woorden van Platonov, ‘prachtige, grimmige wereld’ te leven. Daartoe plunderde ik alle verhalen die ik kende, van Goethe tot Gorter en van Homerus tot Le Morte d’Arthur. Baten mocht het dus niet.

Toen het voorbij was legde ik mijn toenmalige theaterregie neer en heb in vijf weken deze ridderroman geschreven.

De thema’s die erin voorkomen heb ik later wellicht beter en met meer luciditeit behandeld. Maar alles wat me als auteur bezighoudt is al aanwezig: de lust te leven, de zucht naar avontuur, de angst voor dood en teloorgang, het wantrouwen, de liefde, de twijfel of we als mens kunnen leren of dat we (zoals ik nog steeds vrees) even dom sterven als we geboren worden.

Het is een obsceen, grillig en exuberant boek. Het bevat al die prachtige verhalen die ik mijn kind graag ooit nog had verteld, alleen anders, want ik heb ze met een ware furor neergepend, in een woede die overduidelijk een fase van mijn rouwverwerking was. Rage, rage against the dying of the light...

Ik heb het met veel plezier opnieuw bewerkt voor deze uitgave zonder het oorspronkelijke, woeste karakter ervan te willen veranderen. De tekst leeft van digressies, wilde gedachtesprongen en hyperbolen, van de nabijheid van het obscene en het elegische, van taalschoonheid gepaard aan onverdraaglijke flauwekul, en dat moet vooral zo blijven. Ik heb de hele wereldgeschiedenis op zijn kop gezet omdat ik geen vrede kon sluiten met een wereld die geen plaats had voor mijn zoon. Het was ook een soort baldadigheid, die me de mogelijkheid bood postuum nog iets van kinderlijkheid met hem te delen.

Natuurlijk heb ik in twintig jaar schrijverschap het een en ander geleerd, en daardoor heeft de bewerkte tekst mogelijkerwijze iets aan leesbaarheid en helderheid gewonnen.

Digressies die echt nergens toe leidden, of gewoon niet amusant genoeg bleken, zijn geschrapt of samengetrokken.

Obsceniteiten en racistische kolder die meer dan twintig jaar later al te plat bleken heb ik deels verwijderd. Wie wil kan nog steeds redenen vinden om zich als vrouw, Jood, persoon van kleur – en bij extensie, als blanke man – gegriefd te voelen. Zo zij het. ‘Niemand heeft het recht niet beledigd te worden,’ zei Karl Kraus.

Dit werk onttrekt zich ook na revisie nog steeds verregaand aan mijn huidige stilistische maatstaven. Ik had niet voor niets twaalf jaar nodig voor Vader van God, waarin het opnieuw om het verlies van een geliefd kind gaat (in dat geval Jezus Christus).

Een boek als dit zou ik nu nooit meer schrijven, maar wat mij betreft mag het er zijn.

Good night sweet prince. Na zoveel tijd en zoveel leven weet ik niet eens of ik je nog mis, daarvoor was ik al te kort je vader, maar dankzij jou heb ik weet van een liefde die ik anders nooit had leren kennen.

Dit is en blijft Davids boek.

==

MMD

==

##

Good night sweet prince

And flights of angels sing thee to thy rest.

==

==

##

There is no help, for all these things are so.

==

Swinburne

==

==

PROLOOG

In den beginne was het Paaseiland.

Verder van elk ander land of eiland verwijderd dan welk ander eiland of land dan ook lag het leeg, groen en grijs precies in het midden van alle oceanen. Niemand was hier, noch was er ooit iemand geweest. De wind en de tijd streken in vlagen over vulkaankegel en matgroen grasland. Het eiland had de vorm van een ei. De enige andere vaste punten die men had kunnen zien, ware men er geweest, waren de sterren.

Niets gebeurde hier, tot er een prauw met Polynesiërs landde. Dit waren begriploze inboorlingen. Zij noemden het ovoïde eiland Te-Pito-o-te-Henua oftewel de Navel der Aarde. Zo weinig wisten zij van de wereld waarin zij leefden dat zij in haar waren verdwaald. Geen van hen had de richting onthouden waaruit zij waren gekomen, zodat zij gedoemd waren op het eiland te blijven. Allengs namen de vergeetachtigen aan dat wat zij konden zien, de hele wereld moest zijn.

Alleen en zonder enig toezicht vervielen de Paaseilanders in slechte gewoontes. Zij verspilden hun kalenderloze dagen met het volkrassen van leisteenbordjes, die zij Kohau-rongorongo’s noemden, oftewel Pratende Planken. Hun gekrabbel is nooit ontcijferd, en was waarschijnlijk niet meer dan een uit verveling geboren mimicry van het schrijven, een vaardigheid die natuurvolkeren langzaam verwerven, maar snel verleren.

Verveling was de doem van dit vergeten volkje, dat nooit meer dan tweehonderd zielen telde omdat het eiland zo klein was dat het in zijn geheel te overzien was vanaf de vulkaan Rano Raraku, en elk surplus direct van de klippen werd geworpen.

De zee was blauw, het eiland groen en grijs, de kustlijn onveranderlijk, de hemel wolkenloos. Zij waanden zich alleen op de wereld. Geen schip doorbrak de horizont zo ver van alle scheepvaartroutes, geen trekvogel dwaalde zo ver af. Een doffe amnesie maakte zich meester van hun latere generaties. Volkomen geschiedenisloos, zonder nijverheid of volksdansen, schemerde de ontwortelde Polynesiër zijn dood tegemoet. Hij kende geen concept van het hiernamaals, omdat hij geen besef van het hier had. Vaak, zo kan men zich voorstellen, stonden de tweehonderd vergeten mensenkinderen her en der verspreid op hun eiland, mannen en vrouwen en kinderen, over de lege zee uit starend. Misschien keerden zij zich van tijd tot tijd om, en staarden elkaar aan.

Onze Nederlandse taal ontleent een van haar fraaiste uitdrukkingen aan dit ongelukkige volk. Kapitein Roggeveen, die het eiland op paaszondag 1722 door groot toeval tegenkwam, bracht haar in zijn logboek mee. Het is: ‘hoteldebotel’.

==

Hotu Botutul, een hunner koningen, beklom op een dag uit verveling eens te meer hun vulkaan.

Leed groefde zijn lage voorhoofd onder zijn nog donkere kroeshaar. De beklimming ging hem veel te snel; het pad was uitgesleten, de berg niet bijzonder hoog, en dit was alles wat hij zich voor die dag wist voor te nemen.

Een psychose teisterde heel zijn kleine volk. Gedegenereerd door verveling zweeg het de hele dag, waardoor niemand meer bij elkaar op visite ging. Het weigerde zelfs zich voort te planten. Uri-hongo-kroko noemde het zichzelf, oftewel de Gebroken Eierschaal. Ook Hotu zelf verveelde zich te pletter.

De hemel was wolkenloos, het eiland grijs en groen, de kustlijn onveranderd, de zee was blauw en bracht geen soelaas; kubieke mijlen visloos water omgaven hen.

Mismoedig zakte hij ineen, stompzinnig naar zijn groezelige, bruine tenen starend. Toen sloeg er uit heldere hemel een bliksemstraal in zijn onderste ruggenwervels; met een kreet richtte hij zich op, zich aan zijn stuit vattend; stond, voor het eerst een koning, op de top van zijn vulkaan... aan hem had zich het wonder dat de Mens houding en taal verleent voltrokken.

==

And then – a sense of Law and Beauty,

And a face turned from the clod;

Some call it evolution

But others call it God.

==

De noodzaak tot zingeving, afwezig op hun vroegere warme mistige eiland vol bananen, had de arbeidsloze Polynesiërs eindelijk bereikt.

We moeten iets doen besefte Hotu Botutul, het geeft niet wat. Als we heel erg ons best doen zal de Vader die achter de lege hemel woont tot ons spreken.

Op een drafje daalde hij de vulkaan af, en sprak tot zijn stompzinnig hurkend volk: ‘Grote beelden met lange oren zult gij oprichten, tot het getal van tweehonderd, één voor ieder van ons; hen eilandinwaarts opstellen, aandachtig luisterend in de lege wind. Van rode klei zult gij hen hoge hoeden opzetten, ter ontvangst van de God, zonder wie alles geen zin heeft.’ Een kleine duizend jaar lang schiep het Verloren Volk toen de immense stenen beelden, die Roggeveen uiteindelijk zag.

Maar niet langer geleid door de inspiratie van de legendarische Hotu, maakte onvrede zich van de jongere generaties meester. ‘Waarom Lange Oren,’ vroegen zij opstandig, ‘onze oren zijn kort.’ Zij begonnen nog hogere beelden te houwen, die korte oren maar grote ogen hadden, en uitkeken over zee. Een bloederige oorlog was het gevolg. Met beitels van obsidiaan vermoordden Langoren en Kortoren elkaar in hun slaap. Twintig meter hoge beelden werden omgeworpen, ondermijnd in een grijze nacht. Dag en nacht hakten de vijandige partijen, rond twee grootmoeders verenigd, aan steeds grotere beelden; stelden die op met stenen wiggen en touwen van zeewier, of hieuwen grote delen van het eiland weg om de gewenste vorm te verkrijgen. Het was een wonder dat de voortplanting er niet onder leed, maar nimmer zonk hun aantal onder de honderdnegentig.

Toen het eerste schip kwam stond het eiland voller met beelden dan met eilanders.

‘Jezus, wat hebben ze in godsnaam al die tijd gedaan,’ verzuchtte kapitein Roggeveen.

==

==

##

Until God loosen over sea and land

The thunder of the trumpets of the night.

==

Swinburne

==

==

INCIPIT LIBER PRIMUS

In Europa gloorde de beschaving.

Heer Gars de Gars plette met zijn strijdmoker het hoofd van een Saraceen, die daar zijn Levantijnse neus in wilde steken, en leunde de steel tegen de martellotoren om zijn voorhoofd af te wissen. Het was een hete zomerdag in het fort van Split.

Om te kunnen deppen, hief Heer Gars zijn ridderhelm. Een pijl sloeg door het dunne ijzer, precies op de plaats waarachter zich zojuist nog zijn voorhoofd bevond.

Het brede, kleurige, en bewogen canvas van onze Middeleeuwen zou heel wat armer zijn geweest als de pijl het voorhoofd van de jonge Gars getroffen had, en de Middeleeuwen zelf misschien veel korter.

Grimmig stopte hij de rode zakdoek met de hoefijzers die zijn moeder hem had meegegeven, terug in zijn ijzeren manchet en zette zijn helm weer op. Hij was van plan een sortie te maken, oftewel met de hamer in de hand de rotsige helling een stukje af te dalen om de Saracenen uit te schelden.

Tartaren-tarten en Saracenen-sarren waren verworvenheden waarin de jeugdige kruisridder uitblonk. Het hielp hem in zijn eentje het fort te verdedigen tegen de heidense overmacht. Meestal hielden de belegeraars op met schieten en gingen erbij zitten, bewonderend de vreemde woorden naprevelend. Zo triomfeerde beschaving over bruut geweld.

Maar door de pijl die dwars door zijn helm stak, balanceerde deze boven op zijn geschoren kruin, en wilde niet meer over zijn oren. Het was twaalf uur ’s middags. Gars besloot daarom eerst naar de kantine te gaan. Het kleine garnizoen had een van de beste in heel het christendom; de ridders noemden haar liefdevol de Pit van Split. Mokka pruttelde in Turkse helmen, het vertrouwde geroezemoes van snoevende kameraden vulde het lage gewelf, en er stonden struisvogeleieren op het middagmenu, of een lekkere couscous. Voor een drachme zat Esmeralda al op je schoot.

Zijn doorboorde helm tonend bij het binnenkomen, riep Gars: ‘Kijk, weer aan de dood ontsnapt!’ Voor elke ontsnapping werd namelijk met krijt een streepje onder iemands naam op de muur gezet, voor elke tien met de hand gedode Saracenen een kruis. Voor elke tien strepen of kruisen gaf de mooie Esmeralda, ook wel de Spleet van Split genoemd, een gratis rondje. Maar zij kende haar jongens. Ooggetuigen waren zeldzaam, omdat het fort in elke windrichting maar door één ridder werd verdedigd, en men moest dus wel met een geloofwaardig verhaal komen.

‘En hoe mag dat dan wel gewezen zijn,’ zei Bretonse Bierce, een boerse jonge ridder die met een pijl door zijn schouder soep zat te lepelen. De jonge strijders hielden elkaars tabellen met een gezond wantrouwen in de gaten. Gars deed zijn verhaal. Esmeralda lachte schel, haar donkere zigeunerlokken schuddend.

‘Dus anders had die pijl in je voorhoofd gezeten...? Cochones de Dio! Als je die helm niet net had opgetild, was hij ruimschoots over je heen gegaan! Hier met dat krijt.’

Iedereen brulde genoeglijk van het lachen en Gars gooide sportief een drachme in de pot voordat hij haar op schoot nam. De stemming was weer fantastisch. De nieuwste Turkenmoppen werden verteld, en men dobbelde om de nachtwacht op de zuidmuur, die de beste bres had.

Hoog boven de jonge helden wapperde de kruisvaardersvlag op het kleine fort, dat hun nieuwe tehuis was geworden.

==

Een ridder vocht elk vierde jaar van zijn volwassen leven aan de grenzen van het avondland. Op zijn eerste tour had Gars de Picten van Hadrian’s Wall geschopt, maar de dienst aan de Middellandse Zee was meer in trek. Wie Jeruzalem haalde, mocht voortaan thuisblijven. Natuurlijk waren het voornamelijk de Franse ridders, die lijf en leden in de waagschaal wierpen. In Italië tierde de handel in valse geboorteoorkonden, en de cavalieri presenteerden elk jaar nonchalant een nieuwe, die bewees dat zij dat jaar niet hoefden. De Duitsers zakten voortdurend door het ijs bij Tannenberg, en hadden dan pneumonia. Spanjaarden waren destijds zelf Saracenen en Portugal bestond nog niet.

Het waren mannen als Gars de Gars, die voor onze vrijheid vochten. Zij waren tegen wiskunde en straatverlichting, allemaal Arabische uitvindingen, en vóór varkensvlees en wijn.

==

Zelfs zijn moeder bestond het niet te beweren, dat haar Gars een pientere jongen was. Na de vier letters van zijn naam vanbuiten te hebben geleerd, hield hij het verder wel voor gezien. In strepen en kruisjes was hij goed. Gars Gars noemde men hem joelend, omdat hij zijn adellijk prefix niet kon schrijven.

‘Als je maar recht en groot geschapen bent,’ troostte zij hem, ‘dat is veel belangrijker voor een ridder.’ En dat was de jonge heer. Toen hij tien was moest hij zich al scheren; en de dienstmaagden wisten datzelfde jaar blozend te vertellen dat er niets mis was met haar zoon. ‘Dank U, God,’ zei zij eenvoudig, op haar sterfbed liggend. Zij zette haar kopje chocolade weg, bond zelf haar kin op en ontsliep. Zo bescheiden als haar leven was ook haar dood.

==

Als de moeder van een vrijgezel sterft, denkt hij al spoedig aan een huwelijk, met name als hij altijd bij haar heeft ingewoond. Een kasteel zonder vrouwe wordt al snel een somber adres. Gars, die gezworen had weduwen en wezen te beschermen, was nu zelf een wees. Hij probeerde dus zo goed mogelijk voor zichzelf te zorgen. Maar de as hoopte zich op in de koude haarden, hij kon de pantoffels niet meer vinden die zijn moeder altijd opgewarmd bij zijn bed had gezet, en zijn ondergoed ontwikkelde zich tot een verschrikking die geen wasvrouw kon trotseren. Lepels werden uit de laden gestolen en de stallen niet meer uitgemest, waardoor zijn paarden uit het dakraam keken. Zelfs de kleine schildpad van zijn jeugd was ervandoor gegaan, zonder dat iemand het merkte. De schildpad heette Gaga, omdat de kleine Gars met een zakmes zijn initialen in zijn schild had gekerfd. Dit verlies maakte hem treuriger dan al het andere.

‘Gaga,’ riep hij vaak, door de stoffige zalen dwalend, ‘Gaga, kom hier!’ Maar geen schildpad begroette hem; alleen de vervuilde wapenschilden van zijn voorvaderen hingen stom aan de wanden.

Hij wist niet dat Gaga met een waterschildpad uit de slotvijver cohabiteerde. Gaga had het verder geschopt dan Gars, want hij had een vrouwtje. Hij hoorde zijn vroegere baasje wel wenen, maar dacht, ‘Wer sich nie ein holdes Weib errungen, Der stehle weinend sich aus diesem Bund.’ Alle schildpadden houden van Beethoven. Doof voor Gars’ lokroep trok hij zich terug met zijn wulpse waterschildpadse, die naakt was onder haar schild.

==

Gars wilde een vrouw, liefst lieftallig. En vol piëteit besloot hij dat zij op zijn moeder moest lijken. Ook moest zij adellijk zijn, rijk, maagdelijk en niet blond. De meeste dienstmaagden in zijn kasteel waren blond, op grond van de smaak van zijn vader zaliger, en daar had hij even genoeg van. Zich afrukkend in de torenkamer besloot hij er iets aan te doen, zodra hij klaar was. Hij daalde de wenteltrap af en klom een andere wenteltrap op. Waarschijnlijk hebben wenteltrappen er veel toe bijgedragen dat de Middeleeuwse man zich zo vaak in cirkelredeneringen bewoog. Gars echter niet. Ik krijg wat ik wil, dacht hij. Waarom zou ik het anders willen. Of willen willen. Hij beukte de deur van de bibliotheek in, waarvan de sleutel per ongeluk met zijn vader was begraven. De oudere Gars was voor die tijd ongebruikelijk belezen geweest: twee boekjes stonden op de hoge planken, daarachter lag een pornoblaadje.

De twee deeltjes waren: Het Boek Der Goede Raadgevingen en Het Boek Der Slechte Raadgevingen.

Omdat ze uit een leenbibliotheek kwamen, had zijn vader de kaften eraf gescheurd. Nu was het moeilijk om te weten wat welk boek was.

Gars bestudeerde de porno het eerst. Tot zijn verbazing leek het blaadje sterk op een van zijn vroegere schoolboeken, Hoe Men Heidenen Tot Spreken Brengt. Het stond vol met geïllumineerde pentekeningen. ‘Zijt gij een Meester, en wilt gij méér van hetzelfde? schrijft c/o aan Frater Anselmus, Cluny, de Dominante Dominicaan,’ las hij. Als het moest kon Gars best lezen. Met de milde discretie die zonen eigen is die de porno’s van hun dode vaders vinden stak hij het blaadje onder zijn vest, om te zien of hij er zelf wat aan had.

De twee boekjes sloeg Gars naast elkaar open. ‘Slaap nooit ’s ochtends met uw vrouw,’ las hij, ‘want gij weet nooit wat gij die dag nog tegenkomt.’ Dit leek Gars een Goede Raadgeving, dus las hij in hetzelfde boekje verder. Met ‘Jaag nooit hazen bezuiden de Indre in december’ kon hij weinig aanvangen, evenmin met ‘Vecht nooit met de rug naar een rivier, behalve als gij er zin in hebt.’ Opgewonden bladerde hij verder. ‘Do, and die.’ ‘Dikke mannen kunt gij altijd vertrouwen.’

De volgende zin hielp hem wel verder: ‘Vraag uw beste vriend om raad, en doe het tegendeel.’ Dat was diepzinnig. Dat torende boven wikken en wegen uit. Hij kuste het morsige kleine boek en wierp het andere deeltje zekerheidshalve in de slotgracht, om misverstanden te vermijden.

Helaas had Gars geen beste vriend meer; de gelukkige dagen van Carlisle en Split waren lang voorbij. Zijn oude makkers waren inmiddels allemaal getrouwd en schreven dat Genevief, of Biggi, of Frédégonde, op dit moment helaas geen bezoek kon ontvangen.

==

Om te mogen trouwen moest een ridder daden op zijn naam hebben staan. Dit principe onderscheidde hem van Jan en alleman, die met het meisje-van-hiernaast in de koffer mocht duiken. Adel verwierf men óf in de loop van vele eeuwen, óf in één dag. Maar wie hem had, die moest de geleerde heren in Gotha bewijzen dat hij het waard was een freule te bestijgen. Hiertoe moest men óf jarenlang heidenen pletten, zoals Gars in de zorgeloze dagen van Split, óf achter de Graal aan gaan. De Graal werd nooit gevonden – gelukkig maar, want de serendipiteit van deze zoektochten leverde talloze gelukkige huwelijken op. Tot leedwezen van de kruisridders was serendipiteit een Arabisch woord. De drie prinsen van Serendib trokken namelijk door hun woestijn op zoek naar het geluk, en troffen in plaats daarvan allerlei belangrijke dingen aan: oases, schatten, onbeheerde kamelen en een transistorradio. Het principe was: men zoekt iets en vindt iets anders. Zo was het ook steeds weer met de Graal. Hij zweefde als een lichtende schotel tussen de boomkruinen, en wanneer men in galop ging trof men aan elke derde den een door Kelten gekwelde jonkvrouw aan. Avalon heette het land der onbegrensde mogelijkheden, wat ridders betrof; en iedere jonge man die aan een familie dacht stormde zo snel hij kon met gestrekte lans westwaarts. De dichtbij gelegen dennen waren allang van opgespijkerde bordjes voorzien die alle queesterechten opeisten; lange bosritten met naar binnen gedraaide knieën en gebukte helmen waren in Gars’ dagen nodig om nog iets te vinden. Daarom volgden alleen de meer aangepaste jonge ridders de Graal. Grotere en snellere glorie was te verwerven door heraldische beesten te doden. De eerste die een zeedraak aan de haak sloeg, mocht die in zijn wapen voeren. Wie een afgezaagde eenhoornkop aan de voeten van zijn vlam legde, mocht met haar trouwen.

Deze weg, dacht de jonge Gars, is voor mij weggelegd. Ik draaf naar Afrika en dood iets heel bijzonders. Hij had zijn zinnen gezet op de verwende dochter van zijn buurman, een zojuist gestorven weduwnaar.

Dit besluit eenmaal gevat, daverde hij te paard driemaal tegen de ophaalbrug die zo snel niet neergelaten kon worden; stormde met gevelde lans door de uiterwaarden waar hij als kind zo vaak had gespeeld – alleen een schichtig hert dat dacht: ik ren, dus ik ben, was nog sneller dan hij –; overwon, nauwelijks zijn galop vertragend, de Pyreneeën en kwam nog diezelfde avond in Gibraltar aan. Op grond van zijn politieke overtuigingen heerste er tijdens de korte overtocht een gespannen stemming tussen hem en de Noord-Afrikaanse veerlieden. Maar met de Oceaan aan zijn rechter en de Middellandse Zee aan zijn linker gebalde vuist, en sterren overal boven hen, nam Gars zich in acht. Hij was als een man op woensdagavond, die zijn keuze moest maken. Hij wilde zijn gewelddadigheid opsparen voor haar, dat wil zeggen, voor het gruwelijke monster dat hij voor haar dacht te verdelgen. Heraldisch onbelangrijke dolfijnen, allang door Bourbon en Capet gepacht, snelden door de fosforescerende zee. Obsolete palmen stonden op de barbaarse kust. Ook de magere strandgiraf, die naast de vuurtoren van Tanger grasjutte, was heraldisch een nul. Gars wist dat hij naar het binnenland moest, naar de donkere buik van Afrika.

==

Een jaar duurde zijn afwezigheid; niet zeer lang voor zulk een verre queeste, maar voor een verliefde jongeling een lange tijd. Gebronsd onder zijn harnas keerde hij terug. Zijn schild was verborgen onder een tropenhoes en zijn paard trok geen circuswagen met een groot, dood, nieuw heraldisch monster. Op zijn akkers strekten de lijfeigenen hun kromme ruggen en zeiden tegen elkaar: ‘Daar heb’ie ’m weer, de jonge heer. Wat zou’ie hebben gevangen? Het is klein en kostbaar, want het past in z’n zadeltas.’

Zingend galoppeerde Gars aan zijn eigen kasteel voorbij, naar het nieuwere, door een Parijse aannemer gebouwde chateau van de schone verweesde jonkvrouw Trudhilde. Met welgevallen zag hij dat er nieuwe erkertjes aan de torens hingen en dat de kantelen roze waren geverfd. Als een bonbondoosje lag het in de sombere bossen, en gelukkig woei het witte wimpeltje, dat voorbijtrekkende solvente ridders aantoonde dat hier een vrije jonkvrouw woonde, nog maagdelijk van de trans. ‘Trudhilde, praline, pak van mijn hart,’ zong Heer Gars, terwijl hij op het liefelijke bouwwerk afstormde dat hij later als jachtslotje wilde gebruiken.

==

Er was eens een kind, dat Trudhilde zou heten; het zwom lenig door het vruchtwater in zijn moeders schoot, waarbij het zijn neusje dichthield, en voelde zich opperbest. Op een dag ontwaarde het een andere kleine gestalte, die zich eveneens met zwemoefeningen leek bezig te houden. Al snel verloren ze elkaar weer uit het oog; maar hun navelstrengen waren zo lang dat de toekomstige Trudhilde soms niet wist of zij haar lome onderwateroefeningen aan haar eigen, of aan die van de kleine vreemdelinge deed.

Het duurde maanden alvorens zij elkaar opnieuw in het zicht kregen. Het was een zonnige dag en doordat hun moeder in haar hemd druiven stond te persen in een grote tobbe, verlichtte een diffuus schijnsel hun liquide wereld. Zij waren nu al veel groter; brunette donzige haartjes ontsproten aan Trudhildes hoofd, en haar vingertjes mochten er al wezen. Haar metgezellin was veel kleiner en men kon niet zeggen dat zij nog zwom: zij dreef willoos als een lotus in het groezelige vruchtwater en werd hulpeloos heen en weer gestuwd als hun moeder zich bukte om de druivenpitten tussen haar tenen uit te halen. Trudhilde zwom zo hard zij kon naar haar toe; zij vouwde haar handjes onder haar kin, stak ze naar voren, en sloeg ze zijdelings weg in een perfecte schoolslag.

‘Hallo,’ riep zij, ‘jij bent de eerste mens die ik zie!’

‘Geen wonder,’ zei haar tweelingzus, die zeer zwaarmoedige ogen had en een mond zonder lippen, die altijd openstond.

‘Ik begin net met de vlinderslag,’ zei Trudhilde, een fraaie rol volvoerend. ‘En jij? Hoe heet je trouwens?’

De ander zei niets.

‘Ik denk dat ik schoonspringster word! En jij?’

Weer kreeg zij geen antwoord. Een onverhoedse beweging van hun moeder dreef hen in elkaars armen en zij klampten zich aan elkaar vast. Hun hoofdjes bonkten zacht tegen elkaar.

‘Morgen komt de vuursalamander,’ hoorde zij haar zuster zeggen, hoewel die haar mond niet bewoog.

‘Hoe kan het dat ik weet wat je zegt, terwijl je mond gewoon openstaat?’ vroeg Trudhilde verbaasd.

‘Dat komt doordat we één en dezelfde zijn,’ zei de ander. ‘Ik ben óók Trudhilde. Nu komt de vuursalamander en kiest.’

‘Hier zitten geen salamanders,’ zei Trudhilde. Maar het duurde geen uur, of de salamander zwom op hen af. Hij was nog kleiner dan zijzelf maar omdat er niets was waarmee ze hem kon vergelijken leek hij verschrikkelijk groot. Hij had heel andere ogen dan zij of haar zus, en nadat hij met uitgespreide pootjes had geremd, dreef hij roerloos naar hen toe, gevoelloos starend, alles ziend.

‘Hoe kom jij hier binnen,’ zei Trudhilde verontwaardigd. ‘Mama is zwanger.’

‘Erin komen is nooit zo’n probleem,’ antwoordde de salamander, ‘maar eruit, dat gaat maar eens per maand. En jullie zijn al haast te groot om mee te nemen.’

‘Nou dank je,’ zei Trudhilde, ‘dat hoeft ook niet.’

‘Toch wel,’ antwoordde de salamander, terwijl ze alle drie op en neer deinden. ‘Jullie zijn namelijk één. Dat gebeurt vaker dan men denkt. Als God niet weet wat Hij wil, stuurt Hij de salamander. De vraag is, wie gaat er mee.’ De vuursalamander hing roerloos voor hen, en zo klein als hij was, ging er een verschrikkelijke dreiging van hem uit.

‘Maar als zij óók Trudhilde is,’ zei Trudhilde, ‘waarom ziet zij er dan zo raar uit?’

‘Zij is anders Trudhilde dan jij,’ sprak de salamander. ‘Eén van jullie moet kiezen, en die overleeft. Wie wil, die zegge nu “ik”.’

Twijfelend keek Trudhilde naar haar zusje, dat niets wilde zeggen, en zij vroeg zich af wat het voor een leven zou zijn als die ander het werd. ‘Wat zou jij dan willen worden, Trudhilde?’ vroeg zij, om in ieder geval helemaal eerlijk te zijn. ‘Ik word schoonspringster.’

Haar zus opende en sloot haar liploze mond, en scheen er ellendig aan toe. ‘Atoomwetenschapster,’ zei ze uiteindelijk.

‘Als het zo moeilijk is, dan tel je maar af,’ zei de salamander ongeduldig. ‘Veel doet het er toch niet toe.’

Haar zusje zei zwaarmoedig: ‘Van mij als Trudhilde zal men alleen houden om wat ik doe. Net als bij een man. Maar jouw Trudhilde wordt door eenieder begeerd om wat ze is.’

‘Bedoel je soms dat ik een lustobject word?!’

‘Ja, en dat is toch het mooiste wat er is? Het gaat ze om jou! Om jou!’

De salamander begon met zijn staart te zwiepen. ‘Tel toch af, verdorie, wat doet het er toe.’

‘Wij kunnen niet tellen!’ probeerde Trudhilde nog. ‘Straks ga ik in vlammen op,’ riep de vuursalamander, ‘mij maakt het niet uit, ik ben onsterfelijk, maar wil je echt dat het hier gebeurt? Willen jullie dan allemaal dood?’

‘Nee, nee, nee,’ piepte Trudhilde, ‘ik tel al af!’ Terwijl het in de buik al begon te schemeren, wees ze met een bevend vingertje afwisselend op zichzelf en haar gezellin, die nog helemaal geen vingertjes had. ‘Ie, wie, waai weg,’ wilde ze zeggen, of ‘wie niet weg is wordt gezien’, maar nog voor ze zover kwam stormde de salamander op hen af met een wijd opengesperde muil. Op het laatste moment smokkelde Trudhilde en wees snel op haar zusje. De doormidden gerukte navelstreng was nog niet tot op de bodem gezonken of de vuursalamander, op weg naar de poort met de kleine atoomwetenschapster in zijn muil, ontplofte in een geluidloze vuurbal.

Zo kwam het dat Trudhildes moeder bij haar voortijdige geboorte stierf en dat iedereen, ook haar vader, meer van haar hield dan goed voor haar was.

==

Freule Trudhilde dacht niet veel. Dat hoefde zij ook niet, omdat de edelste ridders haar ten voeten lagen. Ze wuifde haar mollige handen in de zoele lentewind – langzaam droogde de nagellak in die dagen – toen Heer Gars aan haar voeten kwam liggen.

‘Ach, Heer Gars,’ zei ze, trots op haar goede geheugen, en zeeg dieper in haar lievelingskussens, die al haar behoeftes deelden. ‘Ik ben blij dat u komt want ik heb al sinds weken geen aanzoek gehad.’

‘Het doel van mijn queeste,’ zei Heer Gars, zich rinkelend oprichtend, ‘was u de door mij ontdekte banaan te brengen. Hij is kostbaar, krom, heerlijk van smaak en heeft de kleur van goud.’

‘Laat zien,’ zei ze en klapte verrukt in haar handen.

‘Dat kan ik helaas niet,’ zei Gars wrevelig, ‘ze zijn verrot op de reis. Storm op de stranden van Marocq, staking in Antwerpen. Maar hun voedingswaarde...’ – hier pauzeerde Gars en gespte delen van zijn harnas los – ‘is gelijk aan die van een vet, geroosterd Frans konijn, en hun maat laat zich vergelijken met die van mijn lid.’

Misprijzend stelde Trudhilde weer eens vast hoe snel mannen, aan zichzelf overgelaten, verwilderen. Niet alleen konden ze over niets anders spreken, maar ze wasten het ook niet.

‘Maar, mijn aanbedene, hier gaat het om de banaan als idee. Elke queeste is ook een allegorie.’ Dit had hij niet zelf bedacht.

‘O,’ zei Trudhilde, ‘ik hoop wel dat ik ooit de ware banaan mag ontvangen.’

‘Vast wel,’ sprak Heer Gars met een belegen, omfloerste stem, die haar romantisch hart sneller deed slaan, ‘dat beloof ik je.’

Heer Gars was weliswaar gekomen om naar haar hand te dingen, maar hij schrok terug voor elk voldongen feit. Hij was nog zo jong en had zijn jeugd zonder vertier in ijzeren kolders doorgebracht, haar zoete geloofsvrijheid verdedigend in de Schotse regen, en in Kroatië. Hij vond nu dat hij recht had op haar geminnekoos, op zijn dans en haar gedartel, op een christelijke willige tederheid van de struise Trudhilde, ook zonder zich meteen te laten ringen.

‘Volgens mij hebt u reeds een redelijk dikke bobbel in uw maliënkolder,’ hoorde hij Trudhilde welopgevoed en terughoudend zeggen.

‘Ah!’ slaakte Heer Gars omlaag turend, nu wild en zwak tegelijk van begeerte. ‘Dan... dan moesten we maar meteen...’

‘Dan moet gij wél eerst weer knielen, mijn zoete banaan,’ zei Trudhilde, die van etiquette hield. Bovendien had zij geleerd dat vrouwelijk schoon het best in onderaanzicht tot zijn recht komt; of steil van boven, bijvoorbeeld als haar verliefde page, tussen de kantelen hangend, tranen op haar deinende boezem mikte.

Heer Gars knielde, terwijl zij haar knieën spreidde om wat meer plaats te maken in de nauwe kemenade. Zijn blik stuiterde tegen haar geweldige borsten, keerde terug, circumnavigeerde met dronken pupillen de dubbele orb, die als het ware uitgestald lag op haar gewelfde buik; des te verwarrender, doordat Trudhildes witsatijnen negligé elke borst weer in een westelijk, dexter sneeuwwit, en een oostelijk, sinister evenwit, halfrond deelde, met een gouden borduursel als meridiaan.

‘Orbus mundi,’ mompelde hij verward. ‘Gea... gea... aarde rond.’

‘Toe dan,’ zei zij aanmoedigend. ‘L’homme propose.’

‘Wil je met me trouwen,’ hijgde hij resoluut.

‘Tuurlijk, Gars, ik heb alleen op jou gewacht. Maar je kasteel is een echt rotkasteel. Ik wil een bidet en een watercloset in onze slaapkamer.’

‘Wat?’

‘Ja, in onze slaapkamer, op de tweede verdieping van de Oosttoren, die met uitzicht op de donjon; dat is de mooiste. Ik heb al een schattig stofje uitgezocht voor de wanden. Natuurlijk moeten al die geweien en trofeeën daar weg; stofnesten, en bovendien wil ik geen afgehakte handen van Ethiopiërs en zo in m’n nachtkastje.’

‘Goed. Goed. Maar een... watercloset! Burgerlijk.’

‘Nou én? Weet je hoeveel treden het zijn naar dat houten hok van je op die winderige binnenplaats? Twintig, en nog eens twintig, en nog eens twintig, en nog eens twintig, en dan nog... even denken... drie.’ Trudhilde had moeite met tellen, maar wist toch steeds haar leeftijd; zo leerde zij er elk jaar van haar leven weer wat bij.

‘En als je het níét doet,’ vervolgde zij, haar mondje zo rood als een kers in een slagroompudding, ‘dan wordt het helaas zeg maar nooit iets met ons.’

Trudhilde wist hoe zij hem onder druk kon zetten. Ze zou haar watercloset krijgen, met een solide eikenhouten deksel.

==

Trudhilde stond voorovergebogen en had haar borsten op haar dressoir gedeponeerd. Elke keer dat ze genomen werd dacht zij: ik moet daar toch eens wat anders ophangen dan dat portret van mijn vader, dat is een beetje deprimerend, en stel je voor dat ik zwanger word terwijl ik naar die snor kijk.

Nadat ze haar boezem geschikt had, en haar plateauzolen zo bijeen gezet dat haar achterste het mooist uitkwam, riep ze zoetgevooisd: ‘Kom maar, maar ik heb m’n wollen panty nog aan, hoor!’

‘Geeft niet,’ brulde Heer Gars, ‘daar ram ik dwars doorheen!’

‘Misschien krijgen we nou baby’s met schapenwol,’ giechelde Trudhilde, terwijl haar boezem onder het geweld van Heer Gars’ stoten vooruit en terug schoof over het gepolijste dressoir; de snor doemde op en week terug; haar satijnen negligé had haar bruigom opgeworpen om de machtige molenstenen van haar billen beter te kunnen vatten. Vergeten waren nu de diepzinnige gedachten waartoe haar boezem hem had geïnspireerd; dit, dit was het wat hij wilde! De dames droegen destijds gordels met ingehaalde ringen, waaraan hun minnaars zich konden vasthouden. Daaraan lichtte Heer Gars Trudhilde uit haar bestikte muiltjes. Beleefd vroeg hij haar te jodelen, wat zij hoffelijk deed. In die tijd jodelden alle meisjes van stand, niet alleen in Tirol, maar ook – door de invloed van Jacoba van Beieren – in de Lage Landen.

Binnen enkele minuten was zij zwanger, en nog terwijl zij een glaasje port dronken, zwol haar buik zichtbaar op.

‘Hoera!’ brulde Heer Gars opspringend. ‘Een zoon! Een zoon!!’ en rende de wenteltrappen af. Trudhilde zuchtte innig tevreden, en begon aan het kleinste patroontje voor koldertjes.

Zwangerschappen van lijfeigen vrouwen duurden destijds gemiddeld zeven weken; die van dames, in verband met de kruistochten, al naar gelang. Toch was het van het grootste belang zo snel mogelijk een heraldisch correct wapen in opdracht te geven; want zoiets kost nu eenmaal tijd. Daarom wilde Heer Gars naar het Sjablonenmannetje, dat ergens in zijn kelders huisde. Dat was zijn erfelijke heraut, oftewel heraldicus, die al hun wapens vervaardigde.

Door het roze kasteel stormend, merkte hij een kleine page op die tevergeefs trachtte zich aan een deurklink te verhangen.

‘Wat is er dan, ventje?’ riep hij over zijn schouder.

‘Ach, Heer,’ weende de page, ‘ik ben in onblusbare, kuise liefde tot de schone Trudhilde ontbrand en kan niet meer zonder haar leven!’

‘Neem de deur van de eetzaal, daar zitten de klinken hoger,’ brulde Heer Gars joviaal en rende door.

==

Thuis vond hij het Sjablonenmannetje. Dat zat in overall aan zijn werkbank in de kelder sjablonen uit linoleum te snijden: fleur de lis, croix herminées, millées, pommetées, trèflées, botonnées, fitchées en florées en wat dies meer zij; daarvoor gebruikte hij een stanleymes. Hij droeg drie brillen – één op zijn neus, één voor zijn ogen, en één op zijn voorhoofd – wat hem op een heraldisch monster deed lijken.

‘Stop, halt, arrêtez!’ gebood Heer Gars. ‘Vervaardig het wapen van mijn zoon en erfgenaam. Het zal zijn sinopel, drie bananas proper paalsgewijze, de helmsier naar believen.’

Het Sjablonenmannetje mompelde onwillig en versneed een croix gringolée, altijd een van de lastigste, en nadat hij het linoleum in de restjesbak had geworpen begon hij mompelend aan een modieuze pelikaan.

‘Wat zeg je man? Spreek op!’ brulde Heer Gars.

‘Ken geen bananas, of wat dat mag wezen,’ mompelde het Mannetje zo luid het kon. ‘Wat ik niet ken, kan ik niet maken. Leeuwtjes zijn toch ook leuk?’

‘Niks leeuwtjes! Iedereen heeft leeuwtjes! Ik wil bananen voor mijn zoon!’

‘Weet niet wat dat zijn. Alleen wat waar is mag in wapens, zoals eenhoorns, griffioenen en klavertjesvier. M’n vergunning staat op het spel.’

Ontredderd zonk Gars neer op een baal linoleum. Hij wist hoe moeilijk dit kon worden. Ridders maakten vaak een groot deel van hun leven jacht op heraldische symbolen, die levend voor de kunstenaar gebracht moesten worden; hij herinnerde zich de zeemeermin maar al te goed, die hertog Humbert voor zijn wapen wilde, de lange reis naar Spitsbergen, en hoe ridder Kornuit haar verkrachtte in de badkuip met zeewater die aan dek stond; men ontdekte de schubben aan zijn broek; na vergeefse pogingen hem op de mast te spietsen – er stond een straffe noordoosten orkaan – werd hij overboord geworpen, ten prooi aan de woedende zusters van de zeemeermin, die wild crawlend het galjoen achtervolgden. De koning van Frankrijk liet de onderste helft van de geschonden zeemeermin opdissen (het was net vrijdag toen ze afmeerden) en de bovenste helft dopen en christelijk begraven, nadat de herauten hun schetsen hadden gemaakt.

‘Luister,’ zei hij, ‘maak een uitzondering. Ze zijn geel en krom...’

‘Interesseert me niet!’ krijste het Sjablonenmannetje en verdween pijlsnel door een geheime deur.

‘Breng mij bananen, dan geloof ik het! Ik neem een blikje gecondenseerde melk mee en blijf hier zitten, tot u me een levende banaan brengt!’ De kleine deur viel in het slot en werd vergrendeld.

Geknakt stond Heer Gars op.

Het Sjablonenmannetje stond bekend om zijn hardnekkigheid. Het bleef weleens een hele generatie lang in dat hok zitten met niets dan een blikje gecondenseerde melk, als het geen zin had om wapens te maken.

In gedachten verzonken stormde Gars terug naar Trudhildes kasteeltje, weduwen en wezen in deerniswekkende trossen aan zijn stijgbeugels meeslepend. Somber schreed hij door de boudoirs, en trapte tegen een deur die niet open wilde. Dat kwam doordat de verliefde page aan de andere kant hing, met krampachtig opgetrokken benen. Heer Gars gaf een tweede trap om de deur weer in het slot te werpen en de page knalde eerst als een klepel tegen het eikenhout, en smakte toen op de plavuizen doordat de jarretel van Trudhilde waaraan hij hing in tweeën scheurde.

‘Zijn er hier geen dakbalken genoeg om je aan op te knopen?’ brieste Heer Gars. ‘Je hangt in de weg!’ en beende woedend voort.

‘Ik heb zo’n hoogtevrees, sire!’ riep de ongelukkige page nog, maar Gars hoorde niets meer.

In Trudhildes kemenade zeeg hij neer op een taboeret, en dronk port uit de karaf.

‘Wat is er dan, schat,’ vroeg Trudhilde vrijblijvend, omdat ze als zwangere vrouw vooral aan haar eigen welzijn moest denken. Gars gromde en hield de lege karaf in zijn knuist als een zwaan die hij net geworgd had.

‘We kunnen natuurlijk niet mmh, vanwege baby, maar ik wil je best mmh, als...’

Plotsklaps zag zij een dikke traan over zijn wangen biggelen. ‘O gut,’ zei zij. ‘O jeminee. Wat is er dan?’

‘Ik wilde bananen voor mijn zoon!’ stiet Heer Gars schor uit. ‘Bananen...!’

‘Leeuwtjes zijn toch ook aardig,’ zei Trudhilde onnozel.

Zij zag moordlust in Heer Gars’ gele ogen, en deed er liever het zwijgen toe.

Hij zonk dusdanig ineen, dat hij tot aan de wenkbrauwen in zijn halsberg verdween.

De beschamende waarheid was dat hij geenszins de banaan voor ridderdom en avondland veroverd had, maar zijn paard al in Sidi-bel-Abbès had gewend. Hij had zijn Rossie in Biarritz gestald en de winter in een hotel met cinq étoiles, or, doorgebracht – terwijl iedereen, ook de koning, dacht dat hij zijn gepantserd ros onvervaard door rulle, onontdekte woestijnen dreef. De beschamende waarheid was dat hij zijn bananen als rokje aan de roterende heupen van een zwarte nachtclubdanseres had ontdekt.

‘De koning zal me wel helpen de banaan weer te vinden,’ gromde hij.

‘Weet je dat zeker, lieveling,’ vroeg Trudhilde plichtsgetrouw, haar steken tellend.

‘Natuurlijk weet ik dat zeker,’ brulde hij. ‘Waar hebben we anders een koning voor?’

Zodat het niet lang duurde voordat François de Loslippige, koning van Frankrijk, Luxembourg, et tous les territoires d’outremer al zijn nobele ridders bijeenriep in het kleine dorp Trou-de-la-Vache waar hij de zomer doorbracht, en hun een nieuwe opdracht gaf.

Honderd ridders stonden in de regen, rondom de kleine boerenhut waarin François, naar het volk geloofde, naar heiligheid streefde, maar in werkelijkheid de volmaakte blonde boerendeerne Jeanette besprong, zo vaak zijn deplorabele gesteldheid het veroorloofde. François verkeerde namelijk sinds zijn jeugd in het laatste stadium van syfilis, en omdat het het laatste was, wilde hij er het beste van maken.

Toen de honderd ridders in de regen stonden, ten dele met hun schilden boven hun helmen, stak hij zijn hoofd uit het kleine raampje boven Jeanettes plee en verkondigde het devies.

‘Shershez...’ lispelde hij, ‘shershez ...’ De kinriemen werden losgegespt door knoestige, met het zwaardgevest vergroeide vuisten, helmen rezen omhoog op gespitste, door Saracenenklingen gesnoeide oren; de koning stond bekend om zijn onduidelijke dictie, en men wilde geen misverstanden.

Bovendien ruiste de regen zwaar op het plaggendak en siste op de schuimende leem onder hun hoeven; de druipende helmtooien beschermden hun metalen hoofddeksels maar zeer gedeeltelijk tegen het furieuze getrommel, dat bij vlagen het woord van hun koning versluierde.

De strijdrossen, die zich verveelden, begonnen hun zware uitwerpselen in de modder te kwakken; de merries hieven hun gecoupeerde staarten en spoten lange bleke stralen in de richting van de onzichtbaar ondergaande zon; de ruinen, als in late wraak, rekten zich uit en pisten met kromme ruggen, waarop pijnlijk getroffen ridders de andere kant op keken; en de hengsten klopten ritmisch met hun zwengels tegen hun buik.

De drie bladeren aan de laatste struik, die nog niet werd gekapt voor hout voor ’s konings galjoenen, maakten zoveel misbaar onder het grijze zwerk als zij konden; de kippen, platgedrukt door de storm, lagen als witte puddingen met overeind geblazen staartveren, en kakelden met hun snavels in het slijk.

Raven, heen en weer geblazen boven de wolken, schreeuwden, maar men hoorde hen niet.

Het water gorgelde door de diepe geulen die men in de zware leem gestoken had.

Het water plakte de kuif van de koning tegen zijn wijkend voorhoofd.

François de Loslippige had zijn bijnaam niet gekregen vanwege een neiging tot indiscretie, men doelde veeleer op het feit, dat de syfilis zijn belangrijkste kringspieren verlamd had; niet alleen die waarmee Jeanette zich juist goedgeluimd bezighield, maar ook die welke de koninklijke wil moesten articuleren.

Met zijn knieën op de closetbril deed François zijn uiterste best. ‘Hannen!’ schreeuwde hij. ‘... shershez... la gloire!... Hah, Hanette...! Les hananas... harc’que les hananas, hah, Hanette!! Les hananas berdues, mes hamis! Hontjoie Saint-Denis!’

Daarmee moesten de ridders het doen, want zodra zijn hoofd verdween werd het pleeraampje dichtgeslagen.

Er heerste verwarring. De zware hoeven van de strijdrossen zompten en zogen zich vast in de modder, terwijl de ridders hun natte flanken de sporen gaven; puntige ellebogen schampten langs bolle borstpantsers, en teugels raakten verstrikt in vijandelijk wapengerei. De meesten waren van mening, vanwege de kruiswoordpuzzels die ze in hun tenten voor Jeruzalem hadden opgelost, dat de ananas uit Anatolië moest komen en galoppeerden richting Grenoble; anderen vonden ananas Afrikaans klinken en stormden naar Marseille; weer anderen naar Brest om zich westwaarts in te schepen. Tevergeefs brulde Heer Gars in de stromende regen: ‘Ne m’oubliez pas le “B”, bâtards! Bananas! Bananas!’ Het mocht niet baten. De koning had gesproken. Minuten later was hij de enige ridder op het modderveld, terwijl het troosteloze gesteun van zijn koning opsteeg uit de plaggenhut, en de waanzinnige haan op de zwarte mestvaalt danste. Terneergeslagen reed hij terug naar huis, boosaardig een draakje rammend dat van rechts kwam.

Wat hij vreesde, werd waarheid. Niet een van de ridders keerde terug met de banaan; velen brachten de ananas, waarvan niemand tot dan toe wist dat zij bestond. Een van hen, die in de voetsporen van de Vikingen was gereisd, bracht zelfs blikken met pineapple juice uit Amerika mee, die hij als ‘sap in harnas’ duur trachtte te verkopen.

In de loop van het vijf maanden durende huwelijksfeest van François en Jeanette, de blonde boerendeerne uit Trou-de-la-Vache, stapelden de ananassen zich op tot een waar gebergte voor het vorstelijk paviljoen, zoals eertijds de Hunnenschedels op de Katalaunse Velden.

Zeer tevreden over het resultaat van zijn grote avondlandse expeditie (want zijn Kinderkruistocht was een fiasco geweest; de Oriëntaalse pederasten adopteerden de zingende christenriddertjes ter plekke, en vroegen schriftelijk om meer) verleende de trotse François ‘hazur, drois hananas hor rangés han fesse’ aan Gars’ zoon, en alle ridders die mee hadden gedaan mochten voortaan een ananas op hun helm schroeven.

Heer Gars zelf had niet meegedaan. Plichtbewust was hij tot aan Kaap Finisterre gereden en had er geruime tijd bovenop gestaan, zonder af te stijgen, gedeprimeerd in de woeste branding starend, zijns ondanks met geoefend oog in het schuim speurend naar het blauwe Chiquita-etiket, ingeval de Voorzienigheid een wonder aan hem wilde doen, zoals destijds, toen hij de stralende Graal zag zweven tussen de dennen, zijn paard de sporen gaf, en alleen faalde omdat zijn gevleugelde helm met een klap aan de takken bleef hangen. Geen tros bananen, geen enkele kromme, goudgele banaan werd uit het grauwe schuim geboren. Heer Gars wist dat God hem verlaten had. De banaan zou een eeuwige droom blijven, ten minste tot het volgende millennium.

Hij viel, in het zadel zittend, in een diepe slaap. Het was haast onmogelijk uit de toenmalige zadels te vallen, die als leren leunstoelen op de rug van Vlaamse trekpaarden vastgesjord zaten; zijn trouwe ros Rossie knabbelde delicaat aan het scherpkantige helmgras.

Hij opende zijn ogen net op tijd voor een visioen: de hemel scheurde open, en Christus als Hemelkoning met een hazenlip zat op een troon in een poel van oker en goud, omzoomd door de donkergrijze Atlantische wolken, en omzwommen door hemelvissen: vliegende vissen met engelenvleugels, zwaardvissen met vlammende zwaarden, goudvissen die op cherubijnen geleken.

Heer Gars rukte aan Rossies teugel om een getuige te hebben voor deze Openbaring. Met een pluk helmgras tussen haar gele tanden keek zij mee.

De zeilen van de vissersboten, noord en zuid, leunden uiteen, alsof er twee winden bliezen vanuit het lichtende hemelgat; een dal in zee opende zich, waarin stribbelende golfjes, als door een verschrikkelijke adem geblazen, omhoog streefden langs de steile hellingen.