Chr.J. van Geel

Verzamelde gedichten

Editie Guus Middag

Colofon

ISBN 978 90 282 0616 8 

Chr.J. van Geel, Verzamelde gedichten (ed. Guus Middag). Van Oorschot, Amsterdam 1993 

Gebundelde gedichten

Spinroc en andere verzen
1958

Aan de nagedachtenis
van mijn grootouders
C.J. van Geel
M.A. van Geel-Hofman

*

voor Th. Cornips

De lichtste kleur..

1

[De lichtste kleur bijt in de uiterste grens]

De lichtste kleur bijt in de uiterste grens

van duisternis, de tanden in het vlees.

In deze schemer met de schijn van dag

vlogen wij zonder aandacht voor de dood,

stijf als een stok, in tint gedoopt penseel,

aan een onzichtbare, onbreekbare stengel,

een soepele staart, het draadje aan een poot,

vlogen wij altijd voort, nieuwsgierig naar

wat toekomst wekt en regen zendt en harde

stukken licht en warmte tegen de gouden

grond. - Altijd boeiender, bedreigender

houdt ons het leven in het oog.

Ik wil

wel dood als ik de dood doorkruisen mag.

Mijn blik gaat door het grijs geraamte heen.

De zienden worden blind, de blinden sterven

een donkerder dag. Misschien is zwart een kleur

voor wie er diep in doordringt, is er licht

binnen de aarde om ons te doen zien

het liefste gezicht.

[Dromen, wat betekenen mijn dromen,]

Dromen, wat betekenen mijn dromen,

oude mannen achterover in het bad,

loodkabel duur gekocht, de oorlog -

in schemer opstaan, wachten tot

het water kookt,

kijken naar de bomen.

Het raam draait open op de polder, het holle land.

Paarden staan als uitgeruste beelden,

varkens lopen op een zaag van tepels,

vogels, kluwen vogels zijn daarboven,

wolken, blauwe legertenten waarin vredig

bronsbeklede mannen in de slaap bewegen.

Paarse vogel in het groen,

wie van ons is de behekste?

Arme man wat kom je doen?

Alle gras voltooien,

zomer rond het huis,

varenplanten groene dikke schapen

grazen laten op hun schaduw voort.

Lange stelen kom ik plukken en de stengel tussen stengels

als een lichaam tasten in den blinde tot de grond,

breken om een bloem.

[De tuin is een behang beweeglijk,]

De tuin is een behang beweeglijk,

de zon een medaillon waarin

ik mijn ervaring borg, de keerzij

van het ogenblik van nacht, die avond

toen je lag in het gras.

Wit schuim als dovenetel, onkruid van

de zee, vlokt langs het strand - wie spint van dit

vlug vlas het hemd, draagt op zijn rug het mee?

Een bed van schelpen drinkt

de reikhalzende golf die drukt op het hart

van stenen veren,

zingt er in na.

Geluk

Ik heb het vanmiddag gevoeld

hoe het zou kunnen zijn.

De rotsen versteend,

het water gewassen.

Een zon die maar schijnt.

[Nooit is men alleen,]

Nooit is men alleen,

met geen enkele hoek van het huis,

altijd is er de lucht - nevels soms van wolken,

uit de schoorsteen neerslaande vlaag

rook of echte wolken in de verte -

en van lucht - die stof waar slaven

binnen het van blinkend hout en hard cement gebouwde,

dag en nacht naakt overdekt met bezig licht,

dromen als uit steen van houwen,

snavels scherp mee slijpen voor het vogelkoor;

nooit is iets voltooid,

nooit is iets vertrouwd.. -

en van lucht, een zucht nacht, rook,

mist, van lucht gemaakt, geweld van lucht,

is tot in de toppen van mijn nagels

waarin een halve maan opgaat

al wat mij te binnen schiet.

Schilderij

Snel, wees snel en weerbaar

tot bij het op de tenen gaan om

over de hoofden een glimp te

zien van een door cupido's en engelen,

zwaluwen en kapellen

roemrijk ten eeuwige' en

lichtvoetigen dage

naar het graf gedragen

voortbestaan.

Herleving

Mijn denken stuift als veren,

overstuur van geluk

en verbijsterd.

Het sneeuwt. De lucht sneeuwt leeg en

de sporen sneeuwen dicht en

zij stuiven

opnieuw als ik luister naar wie

zijn voetstap zet in wat in mijn

verleden ligt.

Polder

Een tekst zo mooi en helder

als in een juninacht de polder,

door in de grond begraven mensen uitgedacht,

door schrikdraad en door sloot omheind.

Een reiger langs de waterkant.

Een slak met uitgestoken horens. Overal

onzichtbare nesten in het gras.

De nacht valt nooit in slaap.

Op een najaarsnacht

Er gaat een bries over de sloot

die sneller dan de rimpels is.

Het schrikdraad tikt.

Het is het enige seizoen

waarin 't niet elders beter is.

2

[De zo gelaten kamer mooier dan ooit,]

De zo gelaten kamer mooier dan ooit,

de jaloezieën dicht, zonstrepen op de vloer,

een leegte waar motieven in verbleken,

een zondoorschenen put, de wind

die touwtje springt, tegen het raam opklimt.

Niets dat niet wat het verliest bewaart,

misverstand dat geschrokken lippen lachen laat.

Foto

Er stonden kinderen op het duin,

heel hoog, heel stil, in tegenlicht,

met kleine zonnen naast hun armen,

naast hun knieën, die werden waar

zo'n zon scheen dun.

Jongen op een voetbrug

In het gevaar één ogenblik

stond hij onttrokken aan het gezicht.

Als tilden zij hem op, als was

het opzet om hem in te wijden

kreeg hij een blik in hun geheim,

rook hij de schouders van het licht,

de borsten van hemelse vogels.

De platte wagens stampvoetten

onder de benen van de brug;

die borg in gehorige armen

en gaf hem aan de straat terug.

[Ik zag die najaarsdag een meisje]

Ik zag die najaarsdag een meisje

slapen op een ronde tafel.

Ik zag het toen ik langs de straat

een houtblok sleepte en bij wijze

van rust naar binnen keek. Zij leek

een muzelman in het stof gebogen.

Ik zag de rimpels om haar ogen,

het oor, bloot tussen hals en bleek

gezicht, haar handen waar haar haar

op viel plat op het tafelkleed.

Verzoek om verlof

Twee onnozelen bijeen mijn voeten.

‘Ik vraag beleefd verlof te mogen gaan’

naar een vriend die ik nog ken van vroeger -

die zijn haar draagt op de winkella

en een haak heeft op de plaats van vingers,

die een haan heeft die naar buiten moet,

die met verse waar zijn nering doet,

been ziet in Gods hand zo zwaar van ringen.

Grauw zijn huid en grauw zijn haar en tanden.

Reik de hand maar tel je vingers goed.

Ween niet om die kleverige handen,

om die dot gefrommeld ondergoed.

Laat mij naar de doorgesneden kamers,

naar de doorgesneden pees en spier,

laat mij naar die winkel in die steeg gaan

met die vlezen bloemen van papier.

Ik blijf ingetogen in mijn vloeken,

meester, en eenkennig in mijn slaan.

Twee onnozelen bijeen mijn voeten.

‘Ik vraag beleefd verlof te mogen gaan.’

Onderduiker in Artis

De smalle man in zwarte jas

loopt langs de kooien, gaat in 't gras

bedeesd staan naast de pelikaan,

de ooievaar, de maraboe.

Zijn jas knoopt hij tersluiks stijf toe.

.....................

Hij kijkt niet meer hoe laat het is.

Hij wacht op het etenreikend kind

dat aandacht veinzend voor de dieren

hem in het Nijldal vindt bij vieren.

't Is Mozes' uur. Hij is gevonden.

Het brengt hem bieten in een pan.

Het Entrepotdok fluit.

Hij schrikt ervan.

[Van zandsteen liggen schapen in het gras,]

Van zandsteen liggen schapen in het gras,

zandstenen schapen.

Men schoot ze pijlen in hun jas,

die krulden om en dekten toe en bleven bij hen slapen.

3

Haasje over

Over de brug liep een man

die een liedje floot.

Onder de brug ging een boot

die zijn hoed afnam.

Kinderrijm

I

Januari wees nu koud

vries de knoppen in het hout

hennep zal niet bloeien

laat een spijker gloeien

laat de lampjes branden

wrijf es in je handen

stook de kachel nog es op

ik zit naakt zonder hansop

want ik word gewassen

ijs vaart in de plassen

ijs vaart door de wereld heen

roze in de zon van steen

Januá-ri!

II

Kom kinderen kom!

er zit een rover in de ton

gevangen in de duigen

gekluisterd door de kleuters

't is de meester, 't is geen mens

't is een rover, een dol mens

daar komt de politie

steek de vlammen in hun pak

bind ze in een jute zak

gooi ze in het water

op de brug houden wij feest

stapelend tot de wolken

wij slijpen twintig dolken

een slijpsteen is de zon

wij kennen twintig wijsjes

op meester in de ton.

Binnenspelen

Dekhut van een fluitschip is de erker.

Zeelui sjorren aan de draden van de tram.

Straten golven, huizen krullen achterover,

het schuim van spiegels gruizelt in de goten.

Plens-

regen, en de brandweermannen

die zich van hun auto's storten,

met hun helmen op het venster botsen,

glijden langs de ladders,

zitten naast elkaar in het raamkozijn.

Wolken

De wolken zijn gewichten,

enorme waterketels.

Wie tilt ze om te wegen?

't Heelal een waag. Een waag?

Wie vult ze, vat de hengsels

om water aan te geven?

de tuit een hals, een zwaan?

Wie voert ze door het blauw?

Tussen de bonestaken

Zo dicht opeengedrongen of pygmeeën

met uiterste nauwkeurigheid hun speren

aan rotten zetten en in ginds pension

vakantie namen. In de grijze zon

een veld dat stijf van pijpestelen staat.

Geportretteerde regen op z'n hevigst,

schemer die 's zomers groene kousen draagt,

de wirwar van een oude film vol regen,

een netvlies vogels zwenkend om elkaar.

IJsbloemen

Het raampje is een Séraphine,

een bloemstilleven ongezien,

een nonnenspiegel, een gewas

vol donzen dorens, melk van gras,

oase onder een pak sneeuw,

berijpte manen van een leeuw,

albino's, schedelverentooi,

strikken van tule, 't krullenooi -

ze drukt haar pop tegen haar vacht

en ooilam, ooilam zegt ze zacht -,

paard, pluim, toom, tuig en rinkellast,

dood fluitekruid, een holle bast,

een schalvel, een dicht berkenbos,

een meisjesschool met haren los

het duin afrennend wie-het-eerst,

een knippapieren kinderfeest,

van porselein, van gips, van steen,

soldaten op hun tinnen teen.

Het ziet er van de doden wit.

Men kijkt er binnen hun gebit.

Een schaduw zonder ondergoed.

Graftuiltje dat het zeggen moet..

Circus

Paarden in de piste lopen,

tuig klinkt of het sneeuwt op het land.

Pluimen nijgen, schuwe oren,

vogeltjes van het verstand.

Onder het wiegen van de tent

steigeren ze; hun staart in het zand

ligt als haar op water drijft.

Tent is ook hun nachtverblijf.

Vroeg

Haperend kraait een haan tegen de mist.

Een koestal geeft aan zeven ramen licht.

Een haan kraait tot een andere haan. Drie hanen.

Een motorfiets trekt zijn geluid de bocht om.

De bomen druipen - het is bijna ochtend.

Het regent, hoor. Of dorre blaren schrapen

het schuine raam. De wind steekt op.

De dijken zetten hoge ruggen.

De bomen languit als soldaten liggen.

Het vuurtorenlicht krult om, teruggebogen.

De maan tolt rond, is klein hoog

weggevlogen.

Late vorst

Wind, alle wind is beeldspraak van hun zwijgen.

De bomen schuilen in een bast van ijzel,

appelaar, den en ijle es,

engelenhulst, plataan in onschuld;

voelsprieten van de ruimte, vonken zijn

iedere tak en elke kleine twijg.

Pril voorjaar

De bomen dragen boezelaars,

ook alle vingerdunne bomen.

Het heeft gesneeuwd. De dooi zal komen.

Onder hun schorsen worden voor

de grijze dichtvertakte kronen

kaarsen gegoten, witte en roze

kleuren gemengd op houten tafels,

nerven getekend - onder hun vel

tiktakt hun zenuwengestel.

Zomeravond..

Zomeravond, bij de buren bromt de tuin.

Huisvuil staat bij het hek. 'k Breng laat er nog wat bij.

Ik doe tien passen in de richting van het duin.

‘Maanman,’ roep ik,

‘maanman met je lange armen,

til mij langs je donker lichaam

naar je wit gezicht - en hoger hoger,

duizelruiter, ruiker - ik zal de sterren knijpen,

Cassiopeia heeft haar ogen

dicht.’

Boven het klimduin tolt hij naar beneden,

ijlt omlaag. Hij wenkt, hij wenkt mij. Ik maak benen.

Op de spiegel van het witte duinzand scheiden

de wegen van mijn schaduw en van mij

als boven het klimduin uit de maan stapt klein

klein mannetje.

Schilderen

De bovendeur op zoete lucht gebroken

staat open naar de tuin.

Als handen van een moeder die haar zoontje wast

zijn schilders dingen duidelijk.

Ik heb de pomp geschilderd - buik

en mond en uitgestoken arm;

nu wacht hij om naar bed te gaan,

een blaker in zijn hand,

smetteloos in zijn nachtjapon.

De ketel vouwt zijn hengsel in de schaduw,

spilt aan zijn pluim zijn watervoorraad op.

Wat mij bekend is van een capriool vertel ik aan de pomp:

De bok en de geit hebben brievenbussen in hun ogen -

o als zij elkander aanzien!

fluitekruid verslindende, mellekgevende,

op hun kop het vouwbeen,

in hun kop twee gele zegels,

alweer hun ogen.

In de avond onder donkere luchten

in het donkere land,

eeuwig witte tenten,

moeilijker reist men dan ooit sint Brandaan,

maar zij schuilen zelf,

tot de bek gesloten naakt.

En van de man en van de maan nog dit:

Hij slaapt..

4

[De krekel heb ik gehoord,]

De krekel heb ik gehoord,

de spreekpop van de sprinkhaan.

De voetstap van mijn stilstaan

schoof hem een eindje voort.

[Is het een oud dor blaadje,]

Is het een oud dor blaadje,

een schaapje van beschuit?

Ik dacht, het is een vogel

door de beslagen ruit.

Uit mondjes hardgebekt

klinkt fluisteren het zachtste.

Vogels die kunnen knarsen

zijn met bladgoud bedekt.

Ik dacht, het is een vogel.

Wat is het dan dat fluit?

en snel is opgevlogen

hoger dan het geluid.

Inslapen

Zwoegend met een gouden haar -

een lans om in zijn hart te steken? -

zag ik een mannetje gaan.

Keer, riep ik, ga

terug naar de schoot der rijken.

Gaaf zijn je leden,

gaaf ben je om naar te kijken.

Sluipeiken

O wat zijn de bomen prachtig,

die uit de grond zijn opgehaald,

houten delfstof

waaraan kameleonachtig

gave fossielen hangen,

ieder jaar groen, ieder jaar dor.

Waarom wringen zij zich in bochten?

Is de ruimte dan toch

oog van een naald?

[Borst is de wind in een bol zeil,]

Borst is de wind in een bol zeil,

zeil het hemd van de wind, een

zeil de maan.

Waar ben jij?

Tussen huid en hemd?

Wat ben jij?

Tussen huid en hemd de warmte?

Tussen wind en maan?

Kom! Kom in mijn armen!

Borst is de wind in een bol zeil,

zeil het hemd van de wind -

zeil de maan!

Molentjes

O het geluk van een molen die

achter een andere molen maalt!

Achter de dijk maalt nog een molen.

Ik ben een dier dat ademhaalt,

anders dan werd ik een molen die

achter een andere molen driemaal

een blauw emmertje water haalt.

Op een plaatje

Die ik bemin zit in een bootje.

Haar moeder houdt de riemen stil.

Hun spiegelbeelden zijn twee zwanen.

Waar het water rimpelt steken zij

hun snavel. Het bootje als het vlakke

water is van hetzelfde grijs,

draagt veilig tussen zwanen wie

ze witte dobbelstenen voert,

aanschijn geeft aan ze.

Getweeën

Twee lange stokken met een vaantje

wil ik naast haar steken in de grond

als de soldaten deden in de tijd

van toen met hun gevangen vrouwen.

Ik zit dan voor haar voor mij uit

te staren naar de lucht aan de einder,

de storm toe te spreken soms.

Geëmailleerde vaantjes kletteren

in de woestijn, gelijk het palmblad

van plaatijzer, de palmen aan

Djiboeti's boulevard. Ik wil haar

trouwen.

5

Gebaar

Of zon, verminkt, uit rook het zoetstgeschapene

bij toeval spon, lacht zij om wat ik spreid:

wij zijn de boom, de bron op dat tapijt,

het musicerend paar, de faun, het naakt,

tot in een speelse lichtval nagemaakt.

Rapunsel

Een vrouw met zóveel haar

bewoont één villa maar.

Als 't zomert hangt ze het uit alle ramen,

in het midden van haar woning zit de dame.

Non in de trein

Een non zit in een hoek bebrild

uit Goliaths manchet te zien.

Zij denkt aan God zo ongewild

als mannen aan een naakt misschien.

Hertenkamp

Meisjesoogschuw gaan zij hulpeloos staan,

naderen statig wie eten hun reiken.

Ik kijk op mijn klokje en laat het hun kijken.

Het wijst hoogdunpotig het uur precies aan.

Plein

Dat is een prachtige boom

voor die sigarenwinkel,

er daalt een duif in neer.

Een schilder schildert trage halen.

Onder de ladder staat de bakker in zijn deur,

bespat met schaduw van de blaren.

Het asfalt is van muizenleer.

De meisjes fietsen glimlachloos,

hun knieën tillen bloemen op.

Bij Fientje zijn de schermen neer.

Erf

Drie biggen in een rozentuin,

de ondergaande zon beschijnt hun buik, hun poten,

hun snuit raakt aan de rozen.

Voor het raam wast zich de grote

Suzanne,

de zonnen van haar borsten in haar armen.

Egel

Het ritselde als regen door het klimop onder

de bomen over de grond, of een man daar sloop.

Ik schrok, het was donker, maar ik heb hem toch gevonden

bij het hek en goed belicht met lucifers; hij kroop

niet weg, zijn kraaloog keek, hij rolde zich niet rond.

Pad

Kaal als wat jong is, ouder dan de eiken,

zijn keel gespikkeld hulstblad waar zijn hart

in klopt, dat ook na jaren niet zijn nerf

laat zien, maar grijs werd en zo zacht als verse

blaadjes die geleerden vergelijken.

Zijn rug chinees, zijn poten tand des tijds,

voor liefde ongeschikte korte armen,

een vleugel van geduld, een ster van spijt,

een ruiterlijke veinzer stil te zitten,

een vikingschip, een put, een gouden stoel.

Ik buk, hij maakt zich breder om te spreken.

Hij springt over mijn vinger op een teken

van mij, en vreemd, ik denk, dat is geluk.

Kapel

Ik wou de poten van een groene vlinder

voorzichtig van het spinnerag ontdoen.

Zonder geluid en schijnbaar zonder hinder

vloog zij bevrijd de tuin in als een groene

klaproos, met het rag en altijd blij.

Twee pootjes in mijn hand - een kleine voet,

een slanke kuit, lichter van kleur de dij.

Kapellenpaar

Twee vlinders paren in de zon.

Hun vleugels strijken in de toppen dicht.

Hun poten houden zij gebogen in het kniegewricht.

Zij vliegen op zodra een vinger schaduw

hen raakt, een nieuwe vlinder aan hun schouder zet,

ontvouwen onnadrukkelijk hun vleugels over

het trillend voeling houden met elkander,

urenlang in het leven van een dag.

Dame aan zee

Zij doet haar borsten uit haar bloes,

de een en twee.

Zij liggen nu als los op haar geklede lijf.

Een zonechtpaar.

De tepel als een anjer,

de zogenaamde roos.

Haar voeten spelen met elkaar,

rusten in het zand.

De zee is net niet groen, niet grijs.

In sluiers zwijgend

Drie dames zitten in een boot op zee,

drie dames in het zwart

in rouw.

Van zilveren tongen is de zee,

een handrug elke golf die

de doodsbedroefden optilt.

Hun oogwit is een nagel schuim.

Om de dorre bladeren te ontlopen..

1

[Om de dorre bladeren te ontlopen]

Om de dorre bladeren te ontlopen

greep de wind zijn vingers moe.

Kerkhof naast kerk

Een warme wind,

en bloemen op

de strakke graven.

De kerk staat als

een muilezel

te grazen.

Vallend tij

Soms toont de eb aan het strand dat in zee zoet water

ontspringt.

Voor wie?

Drinkt daar de dood?

Knielen er vlinders, gevangenen, heren met wit voor, wie?

Afscheid

Tartaglia gemaskerd, vlieg

die wandelen ging, een mime was ik,

een hart onzichtbaar tussen wie

met tres en hoed en paraplu,

zwaluwen op te zwakke voeten,

neerzaten in het voorportaal.

Zij openden hun regendak

ter weerszij van mijn badkoets van

zwart lak, als schalen van een ei,

als tienmaal de helft van de aarde.

Ik zag de eindeloze rijen bomen,

als zijden haar zo licht, zo oud,

de armen openen en zoenen

vingers en bladeren van elkaar. -

O aarde lange nacht van dagen,

roestvrije tover, schroefregiem,

niets laat mij nog te wensen over.

Een man opent het hek.

Twee tralievleugels zet hij vast.

Mist ademhaalt de dood

in dit stil najaar.

Vorst wint het van de wind.

Ik zeg mijn woorden na,

fluit bijna wat ik hoorde.

Engel

Regen valt in de regen,

een golf valt in de zee,

wolken voegen zich samen,

scheiden, delen zich mee.

Hij niet, hij bleef maar zweven,

dalende parachutist.

Golven sloegen hun deuren

open, sneeuwwit weer dicht.

Stil, de zee zal geen splinter

in zijn lichaam slaan.

Hij is tussen vleugels hangend

in het lange om de aarde fluiten

van de wind bijna gestegen

stil blijven staan.

Grafbeeld

Wind om het luchtige op mijn mond

en regen om het frisse, kou om

gevoelig in balans te zijn

met wat mij heugt aan vloeibaar brons.

Kindergraf

Ik hoor de kleine kinderhandjes wenken

bij honderdduizenden aan ene stam.

Ik zou zo graag mijn vriendschap willen schenken

als ik maar onder deze steen uit kwam.

Ik lig zo stil als halmen na het maaien

die ongelezen gelen in het land.

De wind keert op de voetstap van zijn waaien,

is dol van slaap, tolt trechters in het zand.

Ach, had ik maar mijn moeder meer geslagen,

dan groeiden nu mijn armen uit het graf.

Dan kon ik groeten wie mij wat kwam vragen

en groeten blijven tot hij antwoord gaf.

Grafschrift

Om zijn oren speelt de wind

wat met zijn stenen haren,

zijn handje houdt een lint

op boven dorre blaren.

‘Het leeft, het is geboren

en zachtjesaan ontwaakt

en zoetjes weer verloren,

suiend in slaap geraakt.’

't Kalf komt met zijn plat gat

haphappen naar de vliegen,

't gras dat het te eten had

staat op het graf te wiegen.

April '45; op de dood van iemand

Melktanden van de bloesem,

een jonge, prille mond,

april in zijn dun bloesje

met sneeuw nog op de grond,

april nog nat van regen

met vogels zonder zon.

Richt hij zich uit de avond

wel ooit nog blinkend op?

Wordt hij niet 's nachts begraven

met kruiken voor de dorst,

met broden voor de honger,

met armen voor de borst?

*

Ik legde me lang geleden

te ruste op het juiste uur.

April keert op mijn schreden,

blaast stuifmeel in het vuur.

Te vroeg, te vroeg verloren

onder het groen van mei,

van kleine spitse horens

de doodsteek in zijn zij.

Het herinneringsinsect

't Tilt naarstig sluiers op,

trekt cirkels rond de strop,

danst koppig naar de voet,

bekruist zich en begroet

de broeders die vervet

vervullen eigen wet.

Het graaft een kronkelgang,

gaat raaklings langs wat bang

met neergeslagen blik

het smal tot obelisk

van schrik versteend gezicht

ontdekt ziet in het licht.

Het knaagt aan ieder blad:

‘'t is dood, 't is dood, 't bezat

wellicht de val in 't gras

naast dood blad, plaats in 't gras

naast dood gras over 't graf

dat hem zijn jas aangaf.’

[Een mens komt op de aarde:]

Een mens komt op de aarde:

hij hecht aan niets dan wat

hem toestaat niet te hechten.

Hij leeft in het ongerepte.

*

Hoe mooi voordat iets aanvangt,

de adem voor hij zingt.

Hoe mooi en dichtvertakt

de avond, het einde dat

een marteling bewaart.

[Nog slaapt die ik wacht.]

Nog slaapt die ik wacht.

De vloeren zwijgen en

de wegen spreken niet;

de planten door de wind gedroogd,

de planken waar men zand op strooit.

Iedere nacht met u alleen,

bij onweer slaap ik in.

Open uw vingers een voor een

als de dag van gisteren.

2

Stadsgezicht

Hiërogliefen wandelen op het natte asfalt.

Flamingo's in geel kunstlicht blijven slapen.

Een klok gaat slaan.

Een ketting is het misverstand,

een labyrint van omzien is verlangen.

De stegen staan met riet begroeid.

Het onweer schuift over de daken.

Een dekschuit ramt de ka.

Er varen slepen op het kanaal voorbij elkaar.

Wie roept draaft klompklossend op de aak mee langs het boord.

Straat in de winter

Het asfalt in zijn huid van rat vangt licht

van lampen die aan draden hangen huis tot huis.

De kin der stoeprand buigt de straten in.

Geen steen verschuift het web, geen zachte vuist,

geen mist. Alleen een afgrond beurt naast iedereen

zijn stap, en vorst, een springtouw in de hand, vaart als

een zwaan, slaat als een staart, slaapt in de grond.

Stadswijk uit wachtende trein

Hier begraaft men de doden op de daken,

scheve kruisen op de zerk gezakt.

Aan de windvang, aan de gek ontsnapt

dunne schemerende rook die door

pijp en schoorsteen werd omhooggezogen.

Dijk, de heining van gepunte bielzen,

stoeprand waar een vrouw haar brandhout hakt.

Bij een woonschip

Enkele huizen, enkele bomen,

een koe op de dijk,

rechthoekige schepen.

Paars is het water

onder zijn huid,

zijn opperhuid is transparant,

zijn lichaam bruin,

alleen een vis is blank.

Voorzichtige regen op mijn hand,

op mijn gezicht.

Over de eindeloze polder

valt regen,

er valt regen op wat ik zie.

De doden zijn druk bezig

onder de grond.

Alleen muziek hangt in de lucht

met dunne benen naar de aarde.

Ieder landschap is vervuld,

ieder uitzicht een stoel, een bed,

een schoot voor

de zoetste lucht, dun van dood.

Wintermorgen

Vastgeworteld in de richting van het waaien,

in die dromen scheefgegroeid bukken de bomen.

Elke ochtend in de wind die een maaier nabootst

en het bewegen van wie zand graaft, raap ik tussen

stammen, zoek ik talmend, breek ik berketakken.

Hart heeft wat op droom lijkt bij het waken,

maar de doden, onze wortels, dromen niet.

Open plek

De wolken in de kleur van ogen

drijven over het kleine veld,

waar de uiterste bomen

voortdurend bewegen.

De avond valt, stijgt in de regen,

slaapt in de sloot aan de voet van de boom,

slaapt onder zoden

diep in het veld.

Mist in october

Bomen schudden regen uit

bladeren, op blad dat viel.

Waar de wind zijn voet neerzet

proeft de grond hoe nat het is.

Kerkhof in het bos

Het bos is breekbaar waar ik ga.

Ik wil niet dat de takken breken.

Ik denk aan het ontstaan van boombast,

het ingewikkelde vergaan

en hoor de wind uit zijden lucht

opsteken, dunne godenknieën

de takken breken, dorre droge

lippen een poging doen te spreken

vanuit een groene zonbeschenen

lage in bos begraven wei.

In bloemen

Tussen deze en van

niemand ben ik, vrees ik.

Een krekel van stof,

ik ben verbogen tot een leugen.

Hoor

hoe de muziek bij hen is.

Het waaien woont bij mij.

Spinroc

[Er was aandacht voor dat meisje]

Er was aandacht voor dat meisje

hoe zij liep hoe zij ging zitten

hoe de glimlach op haar lippen

meisje zei en mij en meisje

De dagen..

De dagen gaan te snel

wanneer ze mooi zijn

in september - te snel

voorbij als meisjes koel

omarmd door zon.

De uren ook - o raam

met zon op al het gras -

als kleine meisjes gaan

ze op hun tenen door

het gras.

Mei

Prachtig en langzaam bloeit de tuin,

in jong gras ligt de stilte,

een handvol bloesem, een handschoen groen

om takken van de winter.

Het raam staat open, het gordijn

beweegt, de wind gluurt binnen,

zijn armen om de schaduw van

de nacht die hem moet tillen.

Zij slaapt, een zwaan, een vlinder,

door blad hoor ik zijn voeten gaan.

Voor..

Het boompje ruist alsof het nooit iets hoorde,

met dorre blaren staat het in de tuin,

het hield zijn blad alsof het zo behoorde.

Een eikje met gebalde vuisten. Ik schud

zijn stam en hoor! ‘je zult van mij nooit anders

horen dan wat ik ruis,’ ruist het in de tuin.

De liefde zegt..

De liefde zegt dat ik een jas moet zijn,

een harnas van gevlochten hout, een helm

op het schedelveld van zand, een dicht vizier,

een lans, een liggend beeld slapend gestrekt,

in maliën gegespt, een schild van zij.

De liefde zegt dat ik als gras moet zijn,

een mantel voor een zandstuivende wond

van het duin, een mond waar zij haar woord in legt.

Portret

Haar goud telt niet, haar lussen telt zij die

zij schaatst met vrome zwier op planken of

cement in elke toonaard van verdriet,

haar strik op vloeren uitgezet waarin

zij vangt wat sliep en wat niet wou ontwaken,

nooit stem kreeg en nooit hoorde naar haar lied.

De deurkier wacht met groen op haar, zij vlucht

liever dan rondtollend een aria

te zijn, een zangeres uit volle borst,

die in haar as haar teenspitssteunpunt vindt.

Een gouden bromtol is ze die de lucht

omspint, een egel van muziek, die bal

die mooie bal van goud, de liefde-ineens,

zij zingt obsceen haast van verstand, hoor, vuist

en vleugel, hartlast, atlas, lichtmistiek,

een vrolijk spinrok, narrenstaf om te

rinkinken, zweep met linten, speer met bellen -

het hert geboeid door deze nieuwe vogel

vangt, vangt de ruiterlijke hinderlaag, de rinkeldood.

Een terzijde

Borduur me maar,

o steek me vast op uw feston,

een hordeloop in kralen vastgeregen.

Glinstert uw zoom,

niemand zal weten, het is mijn bewegen,

niet de gratie van uw enkelpaar.

Tussen liedjes

Al wat ik in je oor niet kan vertellen

beweegt de letters lichtelijk te hellen

als toegenegenen..

Je zit op hekken van vier regels,

soms kijk je bij me in.

De boom die om de hoek kijkt

en ook de bomen breeduit in het raam,

zij zien mij zitten

terwijl ik in mijn boek kijk

waarin ik je door de letters niet gehinderd

alleen zie gaan.

Wat kan ik doen, je bent ontvlucht

in het midden van de winter.