Dick Hillenius

Verzamelde gedichten

Colofon

ISBN 978 90 282 0617 5 

Dick Hillenius, Verzamelde gedichten. Van Oorschot, Amsterdam 1991 

[Gedichten
(uit: Tegen het vegetarisme, 1961)]

[Heilig water]

Heilig water

zwart en roerloos

langzaamaan vergaan

en stinken

blaadren, offergaven

van devoot gebogen bomen

Tournure à mineur

De pad van mijn lief

heeft een worm opgegeten

een worm van ver uit Itaalje.

De pad van mijn lief

heeft toen breedbeks gelachen

brede wratten bekrabd

breed in bad uit gaan zitten

De pad van mijn lief

met zijn breedgouden ogen...

Helaas: die worm uit Itaalje.

Muilezel

Werelden leed spleten zich tot de navel open

toen deze huilebalk voor 't eerst zijn stem verhief

't Steeds nieuwe goden dorstend mensdom kreeg hem lief,

aanbad wat zure lust hem zeggen deed.

Veel jaren regen zich als paddenrit tot snoeren,

verspreidden fleur en treurnis, vielen uit,

verslibden zacht verdunnend in de eeuwigheid.

Wel balken doet hij nog

maar andere profeten werden hem de baas.

Zij praatten zachter, fleemden honing

om de mond van 't rotte volk.

Nu draagt hij zware lasten

verdraagt hij dat men stokken stukslaat

op zijn zuiver vel.

Zo na zijn dood, op holle vaten uitgespannen.

Eindelijk wraak:

in 't tromgeroffel jaagt hij angst

voor oorlog, wreed gespuis,

als koorts door 't merg van zijn verraders.

[D'onmenselijke grootheid van zijn neus]

D'onmenselijke grootheid van zijn neus

heeft hem tot slot er toe gebracht

zijn haren af te werpen

zijn baard te laten staan

als zwaar gordijn

over de nooitvermoede mond,

de schurft van afgevallen rompen

in te zaamlen, uit te branden,

in te dikken tot de zalf

waardoor een koning koning wordt

waarna wij zonderling gesticht

de centen grif verglijden in

de gleufhoeden der ouden lieten

en stelden sinds die tijd

nog slechts belang in graten

weggeworpen schubben

en vereenzaamde wormen.

Anarchie I

Ach, deze verrompelde sterrezifters

die met perkamenten lijnen

elk beleven sluiten

buiten de papieren letters

van hun lessen.

Bloesemtakken tinkelen

als kunstig glaswerk,

vorstelijk bevroren

wat gisteren zacht van strelend leven was.

Hersens, moegewerkte darmen van mijn denken

kunnen rusten.

Wormen die niet langer willen wachten

worden toegelaten

Alles slaakt zuchten van bevrijding.

't Ondraaglijk samenkleven der atomen

zal eindelijk in vreugd ontbonden worden.

Wensdroompje

De duizenden platvoetjes van de mieren

zijn over ons heen gegaan.

Toen ze voorbij waren

was er niets gebeurd.

Sinds die dag

groeten we de bomen anders,

bijzonder en bijna met iets vrolijkheid.

Verzet

Het zoete dommelspelen in badkuipen,

de wensdroompjes

en de rare danspassen der rode juffrouwen

worden verboden

Alleen de generaal,

die het spel niet kent

van zijn hoofd vol hersens,

mag bij de halte staan

voor oude dames, goudvissen

in troebelgroene kommen,

Ach de springende dieren

die vroeger in muziek waren...

Lezing van Jan G. Slof: Homarus

Splijtvoeten zetten zij met zorgvuld neder

uit angst te kraken het broos geweef

van raderdieren, slappe zakpijpen,

Eulalia's en Godinlijkende pissebedden

Driehonderd tweeëntwintig poten hebben zij

om ellek gaatje uit te poetsen, korrels op te tillen

en weer neer te leggen als het lag

Vooral van graten houden zij,

om met hun ontelbare vingertjes te spelen

over alle zij- en weerzij takken,

meelijdend strelen over uitgebleekte bochelgraat

van langgeleden overleden dorpsellendige

Er is iets kindergriezeligs in deze tengeldragers.

Kreeften zijn surreale grapjes uit een late,

mekaniekerige periode van ons aller Hogerhand.

Catharsis a.s.

Mijn lijf gaat zwaar van duizend wormen

stuk voor stukse littekens van ontmoetingen

Zacht lopen zij met vele leden door mijn vaten,

ontrustend knagend met hun kleine monden,

wegvretend wat er week en sappig

aan mijn doorzicht grenzen stelde

Hard zal het liggen in het donker zijn

maar mijn graat zal nu ten minste wel bewezen worden.

[Als we zacht lopen zullen]

Als we zacht lopen zullen

en jij weet weer alles wat nu ontvlucht

als we spelen zullen

dat je me vangt:

de duinen geven het rhythme

we zouden nooit meer

nooit meer alleen laten

Excuus

iets eenvoudigs vinden

drie woorden in Chinese tekenlijn

maar als ik weer wat zeggen ga

rijen zich woorden als processierupsen:

een harige, vicieuse, onbevriende slang.

Ik ben als een jonge kip

die door een donderpad bevrucht

haar vreemde eieren legt

misschien dat straks de kuikens

nog wel zwemmen of gezichten trekken,

boeren laten of - wie weet - wel vloeken

Wie schreef er ooit zó

als hij schrijven wilde?

Catharsis II

De schoenbekeibers openden hun buidels

in vergeefse streving naar kangeroeschap

‘Wat zijn wij?’ dachten zij

‘Grind, vermalen in kristallen gletschers

keileemwordsels in verzuurd begrijpen!’

Zij knikten elkander moedgevend toe

alsof de grote bron van verzenbraken

eindlijk de sleutel van zijn krater vinden zou.

Zij stapten nog nadenkend met de kop terneergebogen rond,

rhythmisch opwippend veren kruinen

als om de strophen los te rakelen

uit de verstopt geraakte bolle krop.

Dan als met moeite deksel op de pot

niet langer houden kunnend, tierend:

‘Wij zijn maar gra!’

Kernlof

Wat er aan kinderhoofden nog rest in Amsterdam

is lang door ganzentred beschaafd tot tegelstenen.

Koplampen van de koegemeent

glijden over de zachte wegen

Nergens vindt men meer lust in hoek of kern:

graatloze wormen mummelen aan stronkloze bla'dren

één slappe zeeslawereld waar onze ogen gaan.

ik vraag U, wát moeten wij doen?

- Waak voor Uw knaagtanden

dat zij niet on versleten

oprollen tot horlogeveren,

spanningen opwekkend tot ondragens toe.

knaag aan de botten van Uw beperkers,

verleg de beddingen van hun vergrachte stromen.

Bloei uit van kernhout,

van hardheid van contour en kleur.

Verhoog Uw amplitudo.

Bevrijd uit de draden van papliefde, slatuinen,

Uw gazelle tot sprongen van slankheid en dans.

Anarchie II

Als kristallijnen

schieten wetten door de moederloog

van lang troebel geworden poelen,

netten wevend waarin elk leven

- verstrakkend - ingekapseld wordt

Totdat groter kristallen komen:

gletschers van nieuwe ijstijden,

steden vermorzelend tot morenen,

en leven bevrijdend

tot vormloosheid

Redunca

De kamelen hebben met heuvelpassen

hun onvriendlijke bewakers vergeten

elpen klanken spinnen zilveren

bevrijding in ruimte van nacht

nu gaan wij zacht tegen elkander open

springend van dans is mijn gazelle

haar vingers zijn vlugge vissen van verleiding

rood zijn de glanzende kieuwdeksels

diep en ondragelijk strelend

onvangbaar verlokkend

haar lippen een honingmerk

dijen een verlangende oever

haar borsten zijn vrijheden

roepend om verdrukking

haar lijf is leven

om drinkend in te verdwalen

er zijn nog honderdduizend huidmondjes te kussen

[Van alle hagedissen die ooit leefden]

Van alle hagedissen die ooit leefden

heeft er niet één een traan geschreid

geen zweet geloosd

alleen maar droog en glad

geritseld langs de rotsen

en zon bemind

Zij zijn pas na de zondvloed

zuiver uit vissen opgeklommen

hebben de appel niet geplukt

vreten alleen de wormen

die in de harten vreten

[Kameleons zijn kleine leeuwtjes]

Kameleons zijn kleine leeuwtjes

met kleurverveling

hun lijf is mager met hoorntjes

van het takbelopen

hun tong is een verwende

inhaalvinger

hun handjes zijn grijphandjes

tot in hun staart en voeten

alleen hun ogen zijn spitse gokspelen

met arme vlinders

Liedje

Laar! riepen zij

Laarvarken dat de gerst niet lust

dan zwartgegist en

hergekauwd door mummelmondse wijven

de pleuters die hun handen wrijven

zullen als olievlek

de zee elk top- en golfbeleven weren

Kantelend aan de dood ontkomen

- een veelvlak kantelt vaak voordat het valt -

heeft men nog één steun uit zijn slond vernomen:

dat het hun kinderen slechtga

dat zij hun ouders vreten zullen

zelf gevreten worden door wormen

dat er kunstmest van ze worde

beendermeel in bleke potjes

Wáár zijn de troebelgroene kruiken van voorheen?

[Leg nog eens een ei, Reuzevogel,]

Leg nog eens een ei, Reuzevogel,

voordat je uitsterft!

Wat ik haar zeg is niets dan hindernis.

Uit verdroogde ogen kijkt zij

naar de krotten waarin ze vroeger paleis speelde

Haar dons is prakkerig geworden.

In de holle krop van haar denken

dreunen nog na de trippelvoeten

van ontbeten Trilobieten

Maar zoals gezegd:

de ogen blijven droog

en nu de springbok van haar wil

niet langer meer gespannen is,

alles verliefelijkt is

tot een zachtmoedige luiheid,

zullen we wel gauw uitstappen

Hansje

De springbok van haar wil

zit als een veer gespannen

achter haar ogen

Wat ik haar zeggen kan

zijn niets dan hindernissen

uitnodigend tot kopse sprongen

Het liefste is zij mij

wanneer ze elegant en lui

uitrust van haar veroveringen

halfslapende muziek beluistert

[Dit is het grootste duister]

Dit is het grootste duister

zei de bewaker

we vroegen de sleutel

stoeten van dieren dacht ik nog

terughoudend

maar het afdalen begon

en dan het vergeten

zee die eindelijk sterker is

Opdracht

een godin alleen voor beweging

en een van haar dieren moet een vicugna zijn

met zwanenhals en de ogen van hansje

we zouden een vijver aan haar wijden

vijver met rose waterlelies,

een gouden treurwilg, een berk en rode bessen

om ook vogels op bezoek te krijgen

padden moeten er kreupel rondhuppelen

ontroerend als oude bekenden

gazellen moeten er dansen,

heel zeldzaam, spits, springend

en misschien een hagedis

op rotskanten een gladde streling

vlugge verleiding van Hogerhand

dus een godin voor beweging

en in ieder geval - zul je er aan denken? -

een vicugna met zwanenhals

en de ogen van hansje

Briefje

Dag is een keilwapen

ogen zijn domme vervalsers

wie in zon achter steen

van bestuurd bewegen

vormloos leven zochten

bleven steen voelen

tegen gespannen verwachten

Dag is een kloof in dromen

scherf van lichtgif tussen onze huiden

Tegen het vegetarisme

voor Tycho

Er zijn honderd wegen om de grond te vergeten

springen, vliegen, vallen, branden.

Bij geluk als de wind helpen wil,

met wroetende moeite, motors en teleurstellend lawaai.

Echt vliegen alleen meedenkend

met gelukkiger, lichter dieren.

Vallen als alles afgeteld is, een laatste kans.

Wil is een verloren instrument,

zoals paarden hun tenen verloren.

Stupide voorouders tevreden

met handen van de grond krom overeind lopen,

hun wil als wisselgeld verspild

aan spiegeltjes, kralen, warm water voor het scheren

veel knopjes om bijna alles uit te drukken

en overal vliezen, tapijten, muren, zolen,

tussen hun zintuigloze slappe vellen

en de wereld van schokken, spelen, verleiden.

Polen hadden we kunnen zijn,

vuurtorens van lijnen,

krachten springend van pijler tot pijler,

daken spannend tot een hoge dansvloer

dichter bij muziek.

Maar daarvoor is adem nodig

adem van geweld,

van samenhang als steen,

sprongkracht als dier.

Wij zijn te vroeg tevreden geworden,

koesterend wat we vergeten moesten.

Bomen, als tekens van telkens beginnen,

te langzaam, voorzichtig, gestolde sprong.

Torren en wormen en larven van erger gedierte

doorvreten hun schors en vermolmende kern

alleen hun kinderen vogels geven verwachting

[Des avonds zijn de parken groene familie-albums]

Des avonds zijn de parken groene familie-albums

vol verwaasde, vergeten gezichten

de nacht die gaat vallen is groot

zacht is het bevende groen daaronder

leunend op een kouderwordende stenen bank

starend naar zoeter geurende rozen

nu zou het wonder gebeuren moeten

de dichter is er dichter bij dan de anderen

en heeft zijn boekje al klaar om te ontvangen

maar niets dan de stilte, het donker,

het voorbijglijden van zwanen,

verwoestend witte vlerken

[Het groot drijven van plezier]

Het groot drijven van plezier

groot dier als een hete storm

en dan in poging

witte landschappen van rust

maar alweer bewogen

langzame dansen van onvermijdelijkheid

ademhalen van levenden

[mannetje met één oog]

mannetje met één oog

wandelend in een park met blokken boom

blokken rots, blokken mens

streelt de blokken op hun moede kant

vraagt naar familie, snuit een neus

stapelt op wat afgevallen is

staart in de vijver naar zijn grensloos rijk

beklopt de blokken