Gilles van der Loo

Dorp

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2021 GILLES VAN DER LOO, AMSTERDAM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 9789028220317

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2021

Voor de echte Ada, murensloper

voor Nadim, de allermooiste vogel

en voor mijn dorpje B.

==

Dorp

In het begin was er het dorp en het dorp was een wereld, een thuis dat aan mijn kleinste veren trok, me dwong te vertragen, te cirkelen en dalen. Misschien was het de slinger in de dijk waarop de huizen stonden, het dorp dat om zichzelf sloot alsof het iets teers te beschermen had. Ten westen van de huizen lagen groene akkers, sloten die de hemel spiegelden. De horizon viel samen met heel verre duinen: wie er een snavel voor had kon geteerde palen ruiken, wier en vette vis, maar de sloten bij het dorp zaten vol voorntjes. Het was als jagen in een regenplas. Ik bleef, sliep en ontwaakte, volgde het draaien van de zon en de sloten voedden me door een winter, een lente, een zomer heen. De herfst kwam weer en ik bleef.

Het spoor werd aangelegd, een weg van staal en kiezels die het land ten zuiden van het dorp afsneed; uit het oosten naderde de stad. Vanaf mijn tak, die als een spriet begon maar dikker werd en almaar hoger kwam te liggen, keek ik naar de bouw van een terrein van vuur en rook. Bij oostenwind stikte je zowat in de lucht van de fabrieken, maar mijn tak ging verder de hemel in en ik sliep en waakte, viste, bleef. Vogels die de sloot aandeden leken niet gevoelig voor het dorp en ik merkte dat ik hen steeds minder goed verstond. Wat ik te vertellen had ging over deze plek en de mensen die er woonden, maar daarvoor hadden ze geen interesse. Ze trokken visjes uit mijn sloot, pikten er lusteloos aan en vlogen weer op. Blijf nou, dacht ik, maar merkte dat ik niet uit zou kunnen leggen waarom ze dan moesten blijven. De weg werd verbreed en zwart gemaakt, er reden steeds meer auto’s langs het dorp. Omdat al die beweging me verwarde richtte ik mijn blik naar binnen, weg van het lawaai, en opeens was het alsof ik slechts in mijn vlucht naar de inwoners gekeken had. Ik leerde onderscheid te maken tussen jonge en oude, mannetjes en vrouwtjes. Baas van het dorp was de predikant, die elke zondag vooraan stond in de kerk met de houten toren. Als hij sprak zweeg de rest, om als hij klaar was de poort uit te waaieren met de vastberadenheid die ik van mijn eigen soort ken, en die hoort bij de eerste vleugelslagen van een lange trek. Er waren er die planten kweekten buiten de dijk, of die er beesten hielden. Tussen de huizen op de dijk stond een winkel waar iedereen zijn eten kocht, en die gedreven werd door een man en vrouw die bij elkaar hoorden maar nooit met elkaar leken te praten. Iemand met een kar verkocht klontjes raafzwart steenkool, dat gevoerd werd aan de vuren die in veel huizen brandden. Ik keek en luisterde en hoe meer ik leerde over het leven in het dorp, hoe minder vaak het in me opkwam verder te trekken. Als ik een soortgenoot zag dan stond die verder van me af dan de inwoners ooit stonden; dat had me eenzaam moeten maken, maar dat deed het niet – er waren kinderen in het dorp, en met het groeien van mijn interesse in de mensen trokken hun jongen in het bijzonder mijn aandacht. Waar ze gingen was lawaai, kleur, beweging. Als ze vrolijk waren zongen ze en klommen hun stemmen tot een hoogte die zelfs voor een vogel als ik moeilijk te verdragen was. Het dak van het schoolgebouw werd mijn favoriete plek, en op droge dagen wachtte ik daar op de nok tot de bel ging en de lucht boven het pleintje zinderde van de beweging, het rennen en ontwijken, het juichen en gejank. Ik begon jongens en meisjes te herkennen. Korte en lange waren er, blauwogige en kinderen met een natuurlijker oogkleur. Ze riepen elkaar op verschillende manieren toe, maar bleken ook eigen namen te hebben. Na de kindernamen leerde ik wat woorden voor de dingen, en zo begon door hun gekwetter heen betekenis te schemeren. Bij elk woord hoorden meerdere van die betekenissen, die afhingen van wanneer zo’n woord gebruikt werd en door wie het werd gezegd. De mogelijkheden waren eindeloos, en met een goed besef van tijd zou ik het zeker opgegeven hebben, maar een vogel is een dier van het moment en vele momenten achtereen maken vanzelf jaren. De kinderen zongen liedjes als ze me zagen en noemden me ‘ijsvogel’, waardoor ik wist dat ze me konden onderscheiden van andere soorten en zelfs van soortgenoten: voor andere ijsvogels zongen ze hun liedjes niet.

Ik leerde het woord ‘vriend’ omdat een kleine jongen me zo noemde. Slecht als ik ben in tijd kan ik alleen maar zeggen dat het niet regende, dat het kozijn wit was, en dat zijn raam openstond. De jongen zat op zijn nest en tuurde naar een van die boeken waar de mensen dagen in konden kijken. Het had een groen omslag, de bladzijden waren wit als zon op water. Hoewel hij zijn vingers over de lettertjes liet gaan zoals de jongsten in het schoolgebouw, leek hij veel sneller te lezen. Hij was op zoek naar iets, volledig in beslag genomen. Ik naderde zo ver ik durfde, rekte mijn nek en kantelde mijn kop, en op dat moment – alsof hij zich de hele tijd van me bewust geweest was – keek hij naar me. Met een bonk viel het boek op de grond. Ik schrok en landde op een tak van de pruimenboom die voor zijn raam stond. Tot de honger me naar de sloot lokte bleef ik naar de jongen kijken, en de jongen keek naar mij. Later begreep ik dat ik lang eenzaam was geweest en dat deze knul daar iets aan veranderde. Misschien zou hij nog de kat blijken die me opat of de soortgenoot die er met mijn vis vandoor ging, maar de jongen zag me. Hij zag me en ik was niet langer alleen.

##

Het is maandagmiddag en het regent. In de poort van zijn kerk wacht Melchior Bastiaanse op het zoveelste stel dat bij hem wil trouwen, dat hij zal rondleiden en inlichten over de mogelijkheden en tarieven. Terwijl de regen neerslaat op het leien dak, zich verzamelt in de koperen goten waarvoor hij een extra hypotheek heeft moeten nemen, rijdt een zwarte wagen de dijk op. De man die uitstapt is zo lang dat de auto een schaal of twee te klein lijkt, hij heeft vierkante schouders en een huid zo bruin als Van Houten’s cacao. Hij laat zijn portier dichtvallen en steekt een paraplu op, die er in zijn handen uitziet als een speelgoedje. Naast haar kant van de wagen wacht hij tot het vrouwtje klaar is met doen wat vrouwen doen voordat ze zich aan de buitenwereld tonen. Terwijl Melchior zijn handen in zijn zakken steekt, wat kleingeld door zijn vingers laat lopen, kijkt die vent op een goudkleurig horloge dat zelfs in dit weer licht weet te vangen. Ook hij zal de voorspelbare vragen stellen terwijl hij rondkijkt in de kerk, en daarna korting bedingen. Tegenwoordig gelooft iedereen dat ze hun eigen weg bepalen, hun leven vormgeven met elke keuze die ze maken. Maar het leven is een reeks reacties op gegevenheden, een opeenvolging van wegen die je inslaat omdat je verder moet. Een mens staat op, strikt zijn veters en gaat door totdat zijn hart op een dag als alle andere, tussen de ene slag en de volgende, stopt.

Hoewel hij de paraplu boven haar hoofd houdt en een arm om haar heen geslagen heeft, lijkt het bruidje niet graag naast de grote man te lopen. Mompelend stelt ze zich aan Melchior voor, meer kind dan vrouw nog, haar iele hand als een klamme zeemlap in de zijne. Haar naam heeft hij niet gehoord, noch lukt het hem haar blik te vangen.

‘King,’ zegt de bruidegom, naar wie Melchior, zelf geen kleine man, een eindje op moet kijken.

‘Zoals de pepermunt,’ zegt Melchior.

Traag kantelt de man zijn hoofd. Het begin van een glimlach trekt aan zijn mondhoek en verdwijnt dan weer. ‘U bent de beheerder?’

Melchior neemt het stel mee naar binnen, maar de bruidegom lijkt moeite te hebben zijn aandacht bij de rondleiding te houden. Hij kijkt vooral naar zijn telefoon, die om de haverklap tjilpende geluiden maakt. Vroeger heeft hij dit soort figuren wel in de klas gehad: economie voor hangjongeren. Het duurde nooit lang voor hij de volle aandacht kreeg.

‘Er is ruimte voor honderdtwaalf man,’ zegt Melchior, en gaat voor naar de preekstoel. Het meisje volgt en haar vriend blijft achter, tikgeluidjes makend op zijn telefoon. ‘Welke gezindte?’

Ze fronst, haar blik dwaalt over de glimmende banken. ‘Een vriend van ons wordt speciaal ambtenaar.’

‘Buitengewoon ambtenaar, bedoel je?’

Ze knikt, kijkt omhoog en de lichtjes van de luchter glinsteren in haar ogen. Bijna verwacht hij tranen te gaan zien. ‘Wat is het hier mooi.’

Eindelijk laat die vent zijn telefoon zakken; als hij glimlacht lijkt hij toch de kwaadste niet. Met zijn vrije hand wijst hij naar de kansel. ‘Kan die weg? Zodat we de hele muur hebben voor de slideshow?’

De truc met dit soort ventjes is dat je altijd op een punt vlak boven hun hoofd focust. Als ze over de schreef gaan staar je ze opeens recht in de ogen, een beetje stemverheffing erbij en klaar. Bij honden werkt het niet anders. Melchior schraapt zijn keel. ‘Toen deze kerk in 1578 herbouwd werd, jongeman, hielden ze geen rekening met slideshows.’

‘Excuseert u ons even,’ zegt de bruidegom, en voert zijn bruidje bij haar elleboog mee naar het voorportaal. Op de drempel houdt ze in, kijkt om en lijkt nog iets te willen vragen, maar hij trekt haar mee, en de tussendeuren vallen krakend achter hen dicht.

Uit de opslag onder de trap haalt Melchior een offertevel, hij plukt een ballpoint uit de mok die de aannemer hem cadeau deed bij de laatste reparaties en loopt een rondje. De lambrisering lijkt met de dag meer te gaan wijken. Nog even en de hele handel valt er tijdens een bruiloft af. Na een minuut of vijf beent Melchior met papier en pen naar buiten, waar het nog steeds regent en de blauwe wagen blijkt te zijn vertrokken. Zijn hart klimt in zijn keel, ramt het bloed zijn kop in en hij weet dat hij nu kalm moet tellen, maar het is sterker dan hijzelf. Grommend verscheurt hij de offerte en smijt de repen van zich af. De regen haalt ze neer en doorweekt ze binnen enkele tellen op het grind, doorweekt ook de schouders van zijn jasje en valt ongehinderd door de haren die hem resten op zijn verhitte kop. Aan de voet van Ella’s graf blijft hij staan en telt de slagen van zijn hart totdat het eindelijk vertraagt.

Wie kent jou beter dan ik?

‘Niemand, Ella. Helemaal niemand.’

Kom je even bij me zitten?

Als het hard regent hoor je de ringweg niet zo, de treinen minder. Met gesloten ogen zou je kunnen denken dat dezelfde regen nog op groene akkers valt, sloten vult waarover een kind mag bootje varen, dromend van een doorgang naar de zee. Melchior veegt wat takjes van haar graf en klopt drie keer op de dikke plaat, maar zitten wil hij niet. Dan gaat hij naar binnen om de thermostaat aan te zetten, de ramen te controleren en alles af te sluiten. Halverwege het middenpad knarst er iets onder zijn zool. Melchior bukt en vindt een oorbel, een witgouden fleur-de-lys bezet met glimmende steentjes.

Terwijl hij de dijk op loopt ruikt hij aan de hanger: haar parfum, iets van haar lichaamsgeur is tussen de zirkoontjes blijven zitten. Met het ding onder zijn neus staat hij stil voor het huis waar de Meijers vroeger woonden en waarop dat nieuwe stel uit Oost een eindeloze verbouwing heeft losgelaten. Containers vol bagger kwamen uit de kelder, die kennelijk nog niet diep genoeg was. Het mannetje is schrijver, wat in lijkt te houden dat je de hele dag in een verbleekt joggingpak op het bankje voor de deur zit met een theemok in je klauwen. Naast de negen ton die dat oude hok ze kostte hebben ze er voor minstens evenveel aan verspijkerd. Het hele binnenwerk ging eruit: kasten, muren, deuren, aftimmering. Toen alles gestuct en geschilderd was trokken ze erin en nodigden het dorp uit op de koffie. Vanaf een kruk aan hun betonnen aanrecht staarde Melchior naar het roestvrijstalen fornuis en besefte dat het was waar vroeger de trap was, en dat ze dat monumentale ding met zijn hardhouten treden en gedraaide spijlen dus in stukken hadden afgevoerd. Na twintig minuten was hij weer buiten met het galbitter van espressokoffie in zijn mond en een loodzwaar brood onder zijn arm. Rob bakt elke dag vers brood, vertelde mevrouw de bedrijfsjurist erbij. Alsof je oud brood kunt bakken.

##

Een stille avond en een slechte nacht en een halve ochtend later regent het nog steeds. Met een half bruin in beslagen plastic en een Volkskrant onder zijn arm graaft Melchior in de zakken van zijn lange jas naar zijn huissleutel. De voordeur klemt, en hij moet steeds meer gewicht inzetten bij het openen en sluiten. Binnen hangt hij zijn jas naast Ella’s sjaal. Toen hij haar spullen naar de kringloopwinkel had gebracht bleek dat zachte blauwe ding er nog te zijn; hij nam zich voor het dan maar weg te gooien, maar kwam er nooit aan toe.

Terwijl hij water opzet voor de thee slaat de regen neer op de kropsla, de snijbonen en kapucijners in zijn tuin. Hij zal straks een greppel moeten graven om te voorkomen dat het allemaal verzuipt. God, wat een duisternis daarbuiten, het lijkt wel nacht. Als hij de lamp boven de tafel aandoet valt zijn oog op de hanger van het bruidje, die hij gisteren op zijn schrijfblok heeft gelegd. Aantekeningen van zijn gesprek met de grote man zijn er nauwelijks, geen nummer dat hij nu kan bellen. Hij pakt de oorbel nog eens op, houdt hem onder de lamp en laat de steentjes het licht breken. Zou hij een echte briljant herkennen?

Op een hoek van de tafel ligt het album waar hij nu aan werkt. De psychologe van het ziekenhuis raadde hem aan veel foto’s te kijken. Ik krijg het gevoel dat u een doorpakker bent, meneer Bastiaanse. Dat u dat nu ook aan het doen bent, doorpakken. Ergens bij stilstaan wil niet altijd zeggen dat we het begeven. Voor zover hij weet staat zij er nog steeds bij stil, in dat hokje van haar met die vetplantjes en die doos tissues op tafel die ‘jank dan’ leek te zeggen. Melchior is nooit terug geweest, maar in de maanden na Ella’s dood ziftte hij wél alle onscherpe beelden uit haar albums. Daarna verwijderde hij foto’s van mensen die niet naar de begrafenis waren gekomen, en in een volgende ronde die van iedereen die niet in het dorp geboren was. Zo bracht hij het jaar na haar dood twee meter albums terug tot acht stuks, die hij met tevredenheid in de kast zette. Kort daarna leken ze hem weer te roepen; Melchior bladerde door de kinder- en tienerfoto’s in het oudste deel, maar zo gauw de ringweg of de kantoorgebouwen op de achtergrond verschenen bleef hij hangen. Hij kocht een nieuw album, een hobbymes en fotolijm, zo’n bril met vergrootglazen en een feller peertje voor de lamp boven de keukentafel. Nachtenlang sneed en plakte hij, voegde hij beelden samen, en de collages groeiden onder zijn handen. Soms deed hij wel een maand over één foto. In zijn tijd pákte je door, mevrouw de psycholoog. Een mens bleef bezig of een mens begaf het.

Melchior gaat zitten met zijn krant, die hij nauwelijks lezend doorbladert voordat hij aan de kruiswoordpuzzel begint. Denkend over een tienletterige plaatsnaam die met een M start en met GEN moet eindigen kijkt hij op en daar, voorbij de staanders van de tuinbonen, met haar laarzen boven op zijn jonge snijbiet, staat een meisje. Grommend van de pijn in zijn knieën komt Melchior overeind en opent de deur naar de achtertuin.

Als het kind hem hoort laat ze dat niet merken. De regen ratelt op de capuchon van haar te kleine poncho en gutst van haar schouders, maar ze blijft staren naar iets in een verte die hij zonder bril onmogelijk scherp krijgt.

‘Jij daar,’ zegt Melchior. ‘Ga van die planten af.’

Ze kijkt op, glimlacht en toont een mond waarin twee boventanden missen. Een jaar of zes, zal ze zijn. De leeftijd waarop er nog geen einde aan de dingen is en elk jaar een aanwinst lijkt: nieuwe tanden, nieuwe kleren, nieuwe fiets.

‘Wat doe je in mijn tuin?’

Ze haalt haar schouders op, kijkt om zich heen.

‘Ga naar huis. Je vat kou.’

Voetje voor voetje komt ze zijn kant op, voorzichtig voor de planten, nu. Ze lijkt te denken dat hij haar bij zich roept.

‘Spreek je geen Nederlands?’

‘Jawel,’ zegt het kind, dat net buiten handbereik blijft staan, vergeefs schuilend onder de grote bladeren van zijn vijg.

‘Ik zei dat je hier niet zomaar de tuin in kunt lopen.’

Melchior kijkt nog eens naar de regen die zijn plantjes geselt, rond de vijg kolkt alsof de boom zich onder water bevindt: een rif tijdens een zware storm. Zuchtend stapt hij aan de kant. ‘Kom dan tenminste even uit de regen.’

Druppels lopen van haar poncho en vormen een plasje op de keukenvloer. Het meisje schuift de capuchon terug en begint haar knoopjes los te maken, maar stopt. ‘Deze wil nooit los.’

‘Hou maar aan. Je blijft niet lang. Waar zijn je ouders?’

Ze kijkt over haar schouder alsof die met haar zijn binnengekomen, en terwijl Melchior bukt om haar knopen weer dicht te drukken wordt hij de warmte van haar lijf gewaar, van kinderhuid en kinderadem. Opeens komt zijn huis hem koud en vochtig voor, een grot voor schimmen, herinneringen, achtergelaten dingen. Hij schenkt thee voor haar in, die hij met honing zoet omdat hij al jaren geen suiker meer gebruikt. Dan zet hij zijn bril op, haalt een paraplu uit de bak naast de voordeur en loopt de tuin in.

Melchior volgt het benedendijkse pad tot aan het kerkhof en loopt dan de andere kant op tot het einde van het dorp, maar komt geen levende ziel tegen. Met doorweekte schoenen zompt hij terug naar huis. Idioten. Een kind in zulk weer buiten laten lopen met die sloot vlakbij: ze zou niet de eerste zijn die in dit dorp verzuipt.

‘Waar ís je moeder dan?’ vraagt hij een paar minuten later op zijn sokken, en legt zijn paraplu geopend naast de kachel.

Het meisje haalt een schouder op. Melchior volgt haar blik en komt uit bij de kapstok, waar Ella’s sjaal danst in de tocht.

‘Mama is in slaap gevallen.’

‘Op de bank? In de auto? Ik vraag niet of ze wakker is, maar wáár ze is.’

‘We gingen met de bus.’

‘Is ze bij iemand op bezoek hier in het dorp?’

Het meisje kantelt haar hoofd: een slim kind dat voor een raadsel staat. Hij had er meer van dit soort in de klas mogen hebben. Omdat de natte mouwen van haar vest over haar handen hangen rolt hij ze een paar slagen op. Melchior propt kranten in zijn schoenen, zet ze naast de paraplu en zoekt in de gangkast naar zijn groene laarzen. Terwijl hij zijn regenjas van de kapstok haalt denkt hij iets van Ella’s parfum te ruiken, die ze met de jaren in steeds grotere wolken opspoot. Door de overdaad kreeg hij de pest aan die lucht, terwijl het een warme geur was, met rozenhout en bergamot. Melchior pakt zijn paraplu weer op, sluit hem en gebaart het kind hem naar de straat te volgen, waar wolkenvuisten zich samenballen boven die godvergeten ringweg. Sinds je er nog maar tachtig mag rijden zou het meevallen met het fijnstof, maar fijnstof is een werkelijkheid die hij na windstille dagen met geen mogelijkheid uit de nerven van zijn spinazie krijgt.

‘Kom,’ zegt hij, en opent de paraplu. Ze pakt zijn mouw, maar Melchior trekt hem meteen weer uit haar knuistje. ‘Als je wil dat ik je moeder zoek, dan moet je voortmaken. Ik heb niet de hele dag.’

##

Onder mensen staat mijn soort symbool voor trouw. De jongen zou me dat nog eens vertellen, maar het is een eigenschap waarvan ik me wel bewust móét zijn. Trouw is als water in je veren, fris zoetwater dat een vogel te zwaar kan maken om te vliegen, maar te gelukkig om daarmee te zitten. Wij hebben grote harten waarvan het kloppen tot in de kleinste veren te zien is. Ook mannetjes als ik weten wat het is om over eieren te waken.

Elke dag kwam ik naar de pruimenboom, en terwijl ik op de grove schors zat werd het herfst, winter, lente. De jongen leek altijd te wachten, gaf me zoute haring die hij van zijn zakgeld kocht en praatte onafgebroken tegen me. Eerst verstond ik er nog weinig van, maar bij het langer worden van de dagen verscheen wat hij bedoelde te zeggen zomaar in mijn kop. Ik leerde dat taal het mogelijk maakt om te denken over elders zonder er te hoeven zijn, om je te verplaatsen zonder te bewegen. De tijd hardde uit. Er kwam een vandaag en een morgen in mijn leven, gisteren en vorige week. Als de jongen nu naar buiten kwam vloog ik niet meer weg. Hij koos een dikke tak van mijn pruimenboom, hees zich erop en zo zaten we, met groen gras en witte bloemen onder ons. Nooit had ik antwoord op zijn verhalen, maar de jongen leek blij met mijn gezelschap, beperkt als het was. Hoe weinig inbreng een kind van anderen verwacht wist ik nog niet, maar tegen de tijd dat ik daar achter kwam was hij alweer gegroeid, zijn benen lang en dun als reigerpoten. Zijn snavel bleef klein, de blauwe ogen aan weerszijden dicht opeen als die van een uil, maar voor hem was ik nooit bang. Als zijn haren het zonlicht vingen konden het ook veertjes zijn. Ik wende aan de vreemde kaalheid van zijn lijf, en hoewel ik hem niet mooi vond, riepen zijn onhandige bewegingen en die glimlach met vierkante tanden iets in me op wat zich vanuit mijn borst over mijn vleugels verspreidde, en zich omhoogwerkte naar mijn keel: ik zong voor hem, mijn jongen, en hoorde hoe schel ik klonk. Voor het eerst vervloekte ik mijn snavel en de strot erachter die voor niets anders geschikt leek dan het doorlaten van ten dode opgeschreven vis.

##

Op de ringweg loeit de motor van een auto, meteen gevolgd door het toeteren van twee andere, en ondanks de regen krijsen er banden over het asfalt. Zoals altijd telt Melchior tot drie, maar een knal blijft uit. Niets dan de regen en de geluiden van de stad, die woekerende kanker die zijn dorp inkapselde, blindeerde en er de stilte uit verdreef. Wéér pakt het kind zijn mouw; hij kijkt neer in haar grote bruine ogen.

‘Wát?’

Ze knikt in de richting van Bento’s huis. Onder het afdakje voor zijn deur, veilig voor de druppels, staat de blindeman met een hand achter het oor ter ondersteuning van zijn echolocatie.

‘Buurman?’ zegt Bento en lijkt zich op hem te fixeren. Daarna verschuift zijn aandacht naar iets links van hem, een stukje lager. ‘En wie is dit?’

‘Adá,’ zegt het meisje.

Zoals altijd bezorgt de precisie van Bento’s gehoor Melchior rillingen. Alsof de blinde door die mistige doppen van hem haarscherp kan zien. ‘Ada?’

‘A-dá.’

‘Dat is een mooie naam,’ zegt Bento. ‘En hoe oud ben jij?’

‘Zeven.’

‘Ze is haar moeder kwijt. Stond tussen mijn bieten.’