Martin Michael Driessen

Het licht aan het einde van de loop

Autobiografie van een kogel

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2022 MARTIN MICHAEL DRIESSEN

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 2048 5

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2022

The fool who persists in his folly will become wise.

William Blake

Over een kogel gevonden bij Clenchwarton

==

Ik vond een kogel in de klei,

Hij ligt nu op mijn tafelblad.

Hij heeft zijn grote tijd gehad,

Zijn oorlog is allang voorbij.

==

Patroon als hij bestaat niet meer.

De huls gebutst, het messing groen.

Ooit glansde hij, maar dat was toen.

Hij past in geen modern geweer.

==

Voor bloed en wonden ooit gemaakt

Maar ongeschonden, zonder schuld.

Hij heeft zijn missie niet vervuld

En nooit een jongenslijf geraakt.

==

Het ding dat zijn bestaan betreurt

Is even eenzaam als de mens.

Een hart te treffen was zijn wens.

En dat is hem noch mij gebeurd.

==

A.E. Housman (1859–1936)

Het licht aan het einde van de loop

Ik sta rechtop in een kartonnen doosje, in het gelid met negen collega’s. Het is donker, we bevinden ons in het nachtkastje van een tandarts in Palm Beach. Alleen als de la niet helemaal goed is dichtgeschoven, wat soms voorkomt als Asunción heeft gepoetst, zien we een smalle streep fel zonlicht.

We staan tot vlak onder onze hulsrand in het inlegblad dat ons bijeenhoudt. Het telt twaalf gaten; twee daarvan zijn leeg, vermoedelijk omdat die patronen zijn gebruikt voor proefschoten op de schietbaan van de wapenhandel waar we tegelijk met Henry werden gekocht.

Henry noemen we de Colt .38 die de la met ons deelt en voor wie we zijn bestemd. Hij is zwaar en zwijgzaam, nogal nors gezelschap eerlijk gezegd. De meeste revolvers beschouwen zich als min of meer superieur aan hun ammunitie. Maar wij hebben onze eigen trots; zonder ons zouden zij immers betekenisloze mechanieken zijn.

Onze eigenaar is gelukkig geen sportschutter – dat zou ons maar een kortstondig en eerloos bestaan hebben opgeleverd. Wij zijn hier om zijn veiligheid en die van zijn echtgenote en zijn huis te garanderen. Wij zijn ons bewust van ons belang, hoeveel nutteloze tijd er ook verstrijkt. De twee onbemande ronde gaten in het inlegblad beschouwen we als symbolen voor onze bereidheid ons voor een hoger doel op te offeren. Omdat we in drie rijen van vier gaten gerangschikt zijn, speculeren we er weleens over waarom niet de eerste twee ontbreken, maar de nummers zeven en acht. Dat kan toeval zijn, maar misschien is het te wijten aan de enigszins onvaste hand van onze eigenaar. Wij kogels verafschuwen willekeur.

Henry wordt af en toe uit de la gehaald, voor een onderhoudsbeurt. Hij vertelt daar nooit iets over, maar we benijden hem. Uit de geluiden maken we op dat hij uiteen wordt genomen, gepoetst en geolied. We horen de tandarts zwaar ademen (hij heeft astma en overgewicht) en we horen precies hoe de diverse onderdelen op het blad van het nachtkastje worden verplaatst.

Als Henry wordt teruggelegd, is dat meestal met zijn rug naar ons toe. Soms worden we daarbij verschoven, waardoor het nooit geopende doosje achter ons ook een stuk verder naar achteren wordt geduwd. Met die patronen hebben we overigens geen contact, want hun verpakking is nog verzegeld en ze zijn daarmee veel verder van hun lotsbestemming verwijderd dan wij. Je moet grenzen stellen; wij patronen zijn legio, het is ondoenlijk met iedereen te fraterniseren. Ook de inwoners van IJsland, toch geen erg groot land, kennen elkaar niet allemaal persoonlijk.

==

Henry verwaardigt ons dus geen woord en vertelt nooit iets over zijn belevenissen in het helle licht van de dag. Wij doen er een beschaafd zwijgen toe. Als hij niets wil zeggen is dat zijn goed recht, als Colt.

Hij stinkt daarna wel dagenlang heel penetrant naar Armistol.

Ik weet niet of we het goed met onze Colt hebben getroffen, of met onze tandarts. Het is natuurlijk denkbaar dat we ooit aan een andere bezitter, ja zelfs aan een ander vuurwapen worden gekoppeld. Maar daar hebben we geen invloed op, en wij denken nooit na over dingen waarop we geen invloed hebben.

Misschien lijdt Henry onder het feit dat hij snub-nosed is en dus niet over een lange loop beschikt, zoals de prestigieuzere long-barreled Colts. Ik heb zulke problemen niet. Als patroon moet je je voegen naar het gat in de cilinder dat voor jou is voorbestemd, zeg ik altijd. We kunnen allemaal wel dromen over de Zilverbuks, maar de realiteit is anders. Je moet gelukkig zien te worden met wie je krijgt. De relatie tussen patroon en vuurwapen is een verstandshuwelijk. Meestal polygaam, want een vuurwapen kan ontelbaar veel bruiden bezitten, terwijl een patroon meestal niet verder komt dan de partner aan wie hij in den beginne werd gekoppeld. Dat is misschien niet wenselijk en klinkt niet bijzonder geëmancipeerd, maar zo is het nu eenmaal.

Dienstbaarheid gepaard aan trots, zo zou je onze houding kunnen omschrijven. In die zin maken wij deel uit van een grote, ongehoorde, zwijgende meerderheid.

Vandaag waren we getuige van een lang telefoongesprek van Nancy, de echtgenote van de tandarts, met haar hartsvriendin in Seattle. Het ging over wat er al dan niet gebeurde in het kingsizebed naast ons waarop ze lag uitgestrekt, en hoofdzakelijk over wat er daar niet gebeurde. Dat was geen nieuws. De tandarts is een man met vaste gewoontes: hij leest een half uur (geen idee wat) en doet dan het licht uit. Tederheden beperken zich tot een gemompeld ‘Slaap lekker schat’ van zijn en tot zwijgen van haar kant. Ze staan allebei elke nacht twee keer op om naar de badkamer te gaan.

Laat er geen misverstand over bestaan: in wezen zijn we allemaal dol op Henry. Vooral sinds gisteren, nu er zes van ons in zijn cilinder zitten.

Van het laden konden we niet veel volgen, omdat elk binnenskamers geluid werd overstemd door het geraas van de maaimachine die in parallelle banen op en af reed voor het slaapkamerraam en door het zingen van de tuinier, kennelijk een levenslustige jonge man.

We zijn dus nog maar met zijn vieren in het doosje en wel, zoals niet anders te verwachten bij onze tandarts, volkomen arbitrair verdeeld over de twaalf gaten in het karton. Ikzelf houd stand in het derde gat van de middelste rij, zoals ik doe sinds ik het daglicht zag in Cleveland, Ohio. Drie anderen staan paraat in de bovenste rij. Normaal gesproken zouden zij als eerste aan de beurt zijn gekomen, maar in ons geval gaat het eraan toe als bij een conclaaf, waar de beurt ook niet altijd is aan de kardinalen die het meest papabile zijn.

Henry, nu heel wat zwaarder, ligt met zijn rug naar ons toe op de poetslap, iemand die de la opentrekt kan hem direct grijpen. De geur van wapenolie is penetranter dan ooit. Hij laat niets los, helemaal niets. Ook de zes uitverkoren patronen zijn zwijgzaam, als soldaten voor een groot offensief. Ik neem hun dat niet kwalijk; in hun plaats zou ik waarschijnlijk ook niet spraakzaam zijn.

Er gaat iets gebeuren, maar wat? Het is onverdraaglijk, zo stoïcijns als Henry daar op zijn zij ligt, met onze dappere crew in zijn magazijn. Die grote slagpen van hem raakt net de zijkant van ons doosje. Hij moet meer weten dan wij, dat kan niet anders. Was de tandarts nerveus, vastbesloten of verward toen hij hem laadde? Heeft hij binnensmonds iets gezegd over zijn plannen? Of was het gewoon een gril om zijn Colt zo lang na de aankoop voor het eerst schietklaar te maken? We weten het niet, en in ons laatje heerst diep stilzwijgen.

Fuck you, Henry.

Na vierentwintig uur is de situatie onveranderd. Het is weer een hete, zonnige dag; de airco zoeft onophoudelijk. Buiten is de jonge tuinman weer aan de slag; urenlang horen we de heggenschaar ratelen, nu eens dichtbij, dan weer verder weg aan de andere kant van het huis. Daarna zet hij een ladder tegen een palmboom dicht bij het raam en gaat aan de slag met een snoeischaar.

Nancy komt naar buiten om een praatje te maken, in de loop van de middag doet ze dat steeds vaker. Ze waarschuwt hem dat hij vooral voorzichtig moet zijn op die ladder. Ze vraagt of ze hem een koel drankje kan aanbieden, of een sandwich. Haar stem klinkt hoger dan normaal en ze lacht voortdurend, wat we haar anders nooit horen doen. Het is een parelende, geforceerd jeugdige lach. De stem van de jonge man klinkt rustig, beleefd en terughoudend.

We beginnen ons zorgen te maken. De tandarts is naar een congres in Tulsa, ze heeft vanochtend vroeg zijn koffer en zijn reistas gepakt. In zijn afwezigheid kan er van alles gebeuren waartegen wij machteloos zouden zijn.

Inderdaad nodigt ze hem tegen de avond uit op de veranda. Hij heeft zijn gereedschap al naar zijn Dodge gebracht en stampt op de treden het zand van zijn schoenen. Zij heeft zachte achtergrondmuziek opgezet.

Ze zijn nu binnenshuis, maar we kunnen niet volgen wat er gebeurt. Dan wordt de slaapkamerdeur geopend.

‘De badkamer is daar,’ kirt Nancy. ‘We hebben ook een jacuzzi, maar ik weet niet of...’

‘Een douche is prima, mevrouw.’ Of zijn stem echt beschaafd is laat zich moeilijk beoordelen. Hij zegt weinig en is terughoudend; maar het is een viriele, heldere jongemannenstem, heel anders dan het gebrom van de tandarts.

‘Oké, handdoeken genoeg zoals je ziet... Ik schenk mezelf een glaasje in. Jij ook? Een daiquiri?’

‘Liever een koud biertje, als u dat in huis heeft.’

‘Natuurlijk. Komt eraan. Tot zo.’

‘Tot zo.’

De kranen worden opengedraaid, maar vooreerst ruist de straal van de douche ongehinderd in de bak, niet onderbroken door tussenkomst van een menselijk lichaam. Hij zal nog bezig zijn zich uit te kleden. Maar dan horen we hoe hij alle, maar dan ook alle, deuren en laatjes van het badkamermeubilair opent. Even later komt hij, waarschijnlijk nog steeds droog en naakt, de slaapkamer in, schuift de spiegeldeuren van de garderobekast open en kijkt in de la van het nachtkastje aan haar zijde, dat waar de telefoon op staat. Hij rommelt wat, verschuift voorwerpen, we hebben geen idee wat hij doet.

Dit is niet goed, daar zijn we het stilzwijgend over eens. Een jonge minnaar zou al erg genoeg zijn, maar dit is nog onheilspellender. En de tandarts is in Tulsa.

Een klop op de deur. ‘Mag ik binnenkomen?’

‘Zeker wel,’ zegt de jonge man en een seconde later wordt de ruis van de douchestraal onderbroken en verandert in het van tijd tot tijd onderbroken geklater dat we horen als er iemand onder staat.

‘O, je bent nog niet klaar...’ zegt Nancy. ‘Ik kom straks wel weer...’

‘Nergens voor nodig. Zo klaar.’

Nancy zet twee glazen neer op het nachtkastje aan haar zijde, met kristallen onderzetters eronder, want ze is nogal precies.

‘Als je wilt kun je die gestreepte badjas nemen, aan de haak achter de deur... die is...’

‘Van je man?’

‘...net gewassen, wilde ik zeggen. Laten we het niet over mijn man hebben.’

‘Nee, absoluut niet.’

Nancy strekt zich uit op het bed.

We vrezen het ergste. Dat de tandarts iets vermoedt en onverwacht terugkomt om zijn echtgenote in flagrante te betrappen is niet waarschijnlijk. In dat geval zou hij zijn wapen wel hebben meegenomen, of elders in huis hebben verborgen. En wat als Bill – zo blijkt de jonge tuinman te heten, maken we op uit het gekreun van Nancy – de tijd had gekregen om het bed heen te lopen en ook de lade van ons nachtkastje te inspecteren? Dat hij niets goeds in de zin heeft is duidelijk. Nancy weet misschien wel waar Henry te vinden is, maar zij is niet het soort vrouw dat in een noodgeval adequaat weet te handelen. Ze heeft waarschijnlijk nooit een schietbaan bezocht en weet van niets. En bovendien heeft een krachtige man als Bill geen vuurwapen nodig, mocht hij haar willen overmeesteren. Hij zou haar de komende minuten kunnen wurgen, verstikken met een kussen of haar nek kunnen breken zonder dat wij daarbij een rol spelen, in welke hoedanigheid dan ook. Als we pech hebben doorzoekt hij daarna de hele bungalow, belust op buit, vindt ons en neemt ons mee, waarop we allemaal in het criminele circuit belanden, in de onderwereld – het ergste wat een patroon kan overkomen.

Ondertussen is het echtelijke bed veranderd in een soort arena. Bill neemt Nancy met groot atletisch vertoon en wederzijdse toestemming, te oordelen naar haar gesteunde en gekreunde aanmoedigingen. Haar taalgebruik verrast ons totaal. Het hoofdeinde bonkt tegen de wand. Een kwartier later, nadat hij haar dwars heeft gelegd, bonkt de zijkant van het bed dusdanig tegen ons nachtkastje dat het begint te wiebelen. Henry ligt redelijk stabiel op zijn poetslap, maar onze doosjes schuiven ongecontroleerd heen en weer. We tollen in het rond als losgeslagen botsautootjes.