Yolanda Entius

Ogentroost

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2022 YOLANDA ENTIUS, AMSTERDAM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaargemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 2066 9

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2022

You’ll Never Walk Alone

Aanloop

Als je mensen zou moeten indelen in boeren en nomaden, behoor ik tot de eerste groep. Ik ben geen reiziger. Liever bouw ik een huis en leg ik een moestuin aan, dan dat ik het vliegtuig pak en de wereld afschuim op zoek naar avontuur. Op vakantie gaan is ook al niets voor mij. Niet omdat ik heimwee heb maar omdat ik geen idee heb waarnaartoe en wat ik daar dan moet doen. Me ontspannen? Een wandeling maken? In de zon gaan liggen of in zee? En hoelang dan? Tot ik verbrand ben of doorweekt? Naar iets gaan kijken? Een kathedraal, een monument, moderne kunst of oude? Al die vragen. Ik kan niet kiezen; zoveel heb ik wel geleerd. En dan: hoelang mag of moet iets duren? In een museum naar een schilderij kijken lukt me nauwelijks. Afgeleid door de vraag of het lang genoeg is heb ik de neiging uren te blijven hangen zonder echt iets te zien, of juist vol bravoure aan dingen voorbij te gaan omdat ik meen het wel gezien te hebben.

Maar toen ik in 1994 de overzichtstentoonstelling van Mondriaan in het Stedelijk Museum in Amsterdam bezocht, maakte ik me niet druk om de duur van mijn blik. Voor mijn ogen viel een realistische boom een paar schilderijen verder (of later) uiteen tot wat vlakjes. De tranen sprongen in mijn ogen. Ik móést weten hoe dit verderging. Geleid door die vraag liep ik naar het antwoord: wat lijnen en een basiskleur. Toen ik aan het eind van de rit weer buiten stond had ik geen idee hoelang ik binnen was geweest. Voor mijn ogen had zich een ramp voltrokken: een artistieke crisis was op een niet te vermijden oplossing afgestevend. Die middag begreep ik waar het tot dan toe aan had geschort: beweging. Een verhaal, toneelstuk of een film beweegt zich in de tijd. Wanneer ik van een begin naar een einde word geleid, heb ik niets te zeggen over de tijd. Het duurt gewoon zolang het duurt. En tot die tijd geef ik me over en voel me – ja, het zijn grote woorden – vrij. Met lopen is het net zo: ik ben vrij van twijfel.

Vanaf de allereerste keer dat ik, begin jaren tachtig, op loopvakantie ging wist ik, nog voor ik mijn rugzak had gepakt, dat ik van mijn vakantieprobleem verlost was. Niet alleen omdat bepaald was wat ik, dag in dag uit, ging doen – van a naar b met de snelheid van mijn pas – maar ook omdat wat mee moest, mocht of kon, vastlag. Als alles op die rug moet passen zitten er strenge restricties aan je bagage: alleen het lichtste, het kleinste en vooral het hoogstnoodzakelijke mag mee. In eerste instantie valt er veel te kiezen – wat wél, wat niet – maar dat is eenmalig en het zijn allemaal beredeneerbare keuzes. Zodra je tot de logische conclusie bent gekomen dat je die loodzware hardcover beter kunt verruilen voor een pocket, of als het moet de helft daarvan, en dat je dat badpak en die derde onderbroek beter thuis kunt laten, ben je klaar. Als je alles dan ook nog eens op een lijstje zet – de looplijst – hoef je nooit meer iets anders te doen dan domweg te pakken wat erop staat: eten, kleren, matjes en een slaapzak, de tent, een boek en nog zo wat.

==

Mijn eerste looplijst was niet van mij, maar van twee ervaren lopers: Inger, die net als ik Geschiedenis studeerde, en haar vriendin Tea, die toen nog Sociologie deed. Ze hadden me meegevraagd voor een tocht door de Italiaanse Apennijnen. Intuïtief sprak het idee om elke dag te lopen me onmiddellijk aan, maar pas toen Tea me vertelde dat ik alleen mee mocht als ik me strikt aan hun looplijst hield, was ik werkelijk verrukt en zei onvoorwaardelijk ja. De lijst van Tea en Inger legde de basis voor de lijsten die zouden volgen.

Alles valt of staat bij een goede rugzak, maar daarmee zeg ik niets. Het is maar wat je gewend bent, of waar je het mee doen moet. Mijn eerste rugzak kocht ik, begin jaren tachtig, voor twintig gulden bij V&D. Hij was van nylon, had een fraaie bovenklep, flinke zijvakken en schuimrubberen schouderbanden, waarmee ik enorm in mijn sas was omdat ze zoveel zachter waren dan de leren riemen die ik kende van de katoenen rugzakken die ze bij de Dump verkochten. Had ik met zo’n vormeloze, loodzware, tot de nok toe gevulde zak bergop moeten gaan, dan waren wij, ransel én drager, nog vóór het eerste serieuze klimmetje uit balans geraakt en terug het dal in gerold. De steen van Sisyphus was er een kiezel bij. Nee, dan mijn ultralichte zak mét frame. Een noviteit waar ik aanvankelijk sceptisch over was – zelfs het woord was nieuw voor me – maar toen ik hem bij wijze van proef had volgeladen met kilo’s aan aardappelen, bier, wijn en grote stukken kaas, was ik om. Wat een draaggemak bood mijn frame (een buitenframe uiteraard, de opmars van het binnenframe moest nog komen); ik kon na mijn wandeling van de supermarkt naar huis al niet meer zonder. Een verdomd goede rugzak was het, maar Tea dacht daar anders over.

‘Waar is je heupband?’ vroeg ze toen ze mijn uitrusting kwam inspecteren. Op een controle van de inhoud van mijn rugzak was ik voorbereid, niet op die van mijn puike rugzak zélf: hij stond ook niet op het lijstje dat ze me gegeven had. Met openlijke weerzin stond ze er nu naar te kijken. Zo’n lor moest ze nog nooit gezien hebben. Met zijn buizenstelsel dat te groot en te recht was, en zijn uitpuilende zijvakken, merkloze ritsen, en slordig in elkaar gestikte naden (ja, ik zag het nu ook) kon ze nog wel leven, maar die heupband – of beter dus: de afwezigheid ervan – nee, dat ging echt niet. ‘Je hebt straks elke dag, acht uur lang, vijftien kilo op je rug.’ Zonder heupband was ik verloren. Dat risico wilde ze niet nemen, want als er één verloren is, is iedereen het. Dat principe, dat de slechtste loopuitrusting de actieradius van het hele gezelschap bepaalt, leerde ik dus nog voor ik mijn eerste stappen had gezet.