Jacques Vriens

Het Dassenpad

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2022 JACQUES VRIENS

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaargemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 2081 2

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2022

##

Het is niet ver

==

Hier de straat uit, de doorgaande weg naar Eckelrade oversteken en daarna de Oude Molenweg in. Ik laat het dorp achter mij en passeer de sporthal die als een grote lompe doos in het weiland is gezet.

Hier even goed opletten, want ik loop over een pad waar ook fietsers mogen komen. Vooral de voortrazende wielrenners kunnen meedogenloos zijn. Bij ons in de familie hebben we ze ‘poepzakken’ gedoopt.

Op een dag werd onze kleinzoon Jelle bijna ondersteboven gereden door een kudde renners. Terwijl ze voorbij raceten, barstten wij los in een woedende tirade: ‘Klootzakken, schorem, hufters!’ Jelle en zijn kleine zus Evi staarden ons met open mond aan: zo hadden zij hun grootouders nog nooit tekeer horen gaan. Maar opvoeden is ook vóórleven, dus riepen we: ‘Zoiets mógen we niet zeggen! Dit is heel slecht van ons!’

Evi van vijf knikte instemmend en zei: ‘Weet je wat je moet roepen? Poepzakken!’

Sinds die tijd behoort het tot ons familievocabulaire.

Vandaag word ik niet belaagd door poepzakken en ik ga al snel rechtsaf het grindpad op dat naar het bos leidt. Boven mij miauwt een buizerd en een specht hakt erop los alsof zijn leven ervan afhangt.

Voor mij opent zich het landschap van hellingbossen, boomgaarden, heggen en weilanden.

Iets verderop, na de kleine kruising, ligt wijngaard de Riesenberg. Op deze plek stonden in de middeleeuwen al wijnstokken. De strenge winters aan het begin van de achttiende eeuw maakten daar een eind aan. Een paar jaar geleden besloot een paar wijnliefhebbers om de oude cultuur in ere te herstellen. De een had de grond, de ander wist alles van wijnbouw en nummer drie kwam uit de horeca . De druivenranken van de Riesenberg zijn nog bescheiden, want wijnbouw vraagt engelengeduld.

Ik loop door en moet verderop kiezen: óf het pad naar De Beuk, de oude verlaten boswachterswoning boven op de berg. Óf het Dassenpad, dat langs een mooie omweg ook bij De Beuk uitkomt.

Ik sla het Dassenpad in, dat zich verdiept tot een smalle, holle weg. De schuin oplopende wanden zijn ruig begroeid met bodembedekkers, esdoorns, iepen, haagbeuken en een enkele linde. En natuurlijk de bosrank die het oerwoudgevoel aanwakkert. Het is een houtachtige klimplant waarvan de stevige lianen naar beneden hangen. Op sommige plekken zijn ze zo dik dat kinderen eraan kunnen slingeren. De bosrank houdt van kalk en dat zit hier volop in de bodem, want onder het Zuid-Limburgse land ligt een dikke laag mergel: kalkrijk geelachtig gesteente.

Hoe dieper het pad wordt, hoe meer de takken en bladeren zich over mij heen buigen, alsof ik een groene fuik in loop.

Holle wegen zijn vaak eeuwenoud. Vanuit het hoger gelegen bos stroomde het water het dal in en sleet langzaam maar zeker een weggetje uit. Dat werd nog verder uitgediept toen de mensen er met hun karren doorheen gingen rijden.

Een holle weg is ook de ideale plek voor dassen. Overal zie je in de wanden flinke gaten: de in- en uitgangen van hun holen met grote geelachtige zandhopen ervoor. Dit is overigens geen zand, maar de vruchtbare Limburgse klei die hier löss wordt genoemd.

Dassen zijn de ondergrondse bouwvakkers die nooit stilzitten, want ieder jaar groeien hun burchten. Ze graven meterslange gangen, werken de aarde met hun sterke achterpoten naar buiten, maken er kamers bij en zorgen voor voldoende vluchtwegen. De meeste zijn zo slim om hun gaten wat hoger te maken, want als het flink geregend heeft, verandert het pad nog steeds in rap tempo in een snelstromende beek. Een enkel hol zit te veel laag: kennelijk zijn er ook domme dassen.

Het is lente, dus houden de dassen hun grote schoonmaak. Voor een paar uitgangen liggen oud gras en half vergane bladeren. Binnen is de inrichting inmiddels ververst, want het zijn keurig nette dieren. Er wordt zelfs niet in het hol gepoept. Hier en daar liggen dan ook langs het pad kuiltjes met inhoud: de dassen-wc.

En regelmatig zie je ook wissels: smalle sluippaadjes die vanuit de holle weg naar de boomgaarden hogerop leiden. Dit zijn hun vaste looproutes om op zoek te gaan naar voedsel. Daarin zijn dassen overigens helemaal niet zo kieskeurig, want ze eten bijna alles wat voor hun lange snuit komt: regenwormen, gevallen fruit, maïs, paddenstoelen, slakken en kevers.

==

==

De wind in de wilgen

==

De gestreepte nachtbrakers kwamen in mijn leven toen ik tien werd. Als stadsjongetje had ik weleens van ze gehoord, maar ze waren voor mij nog heel ver weg.

Op mijn verjaardag kreeg ik van tante Mies het boek De wind in de wilgen van de Schotse auteur Kenneth Grahame.

Ze was mijn peettante en dat wilde ze weten ook, want regelmatig zei ze: ‘Ik heb jou nog onder de doop gehouden in de Sint-Jan in Den Bosch.’ Er is nog een foto waarop ze mij vasthoudt, terwijl de priester water over mijn hoofd sprenkelt.

Tante Mies ziet eruit zoals oude tantes eruit horen te zien: zwarte jas, zwarte kousen en een grote zwarte hoed.

Ik heb haar later weleens gevraagd of ik huilde.

‘Je krijste de hele kathedraal bij elkaar.’

Met het boek dat ik van haar cadeau kreeg, had ik een haat-liefdeverhouding.

De wind in de wilgen stond vol lange zinnen en prachtige literaire beschrijvingen, maar die had ik nog niet zo in de gaten. Ik vond het gewoon een moeilijk boek.