Andrea Abreu

Ezelsbuik

Vertaald door Arieke Kroes

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

Oorspronkelijke titel: Panza de burro, Editorial Barrett, 2020

==

© Copyright 2020 ANDREA ABREU

© Copyright 2022 Vertaling: ARIEKE KROES en UITGEVERIJ VAN OORSCHOT

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 9789028220850

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2022

Voor Lucía Díaz López, de zus die ik altijd wilde.

Zo stoer en nergens bang voor

Als een kat. Isora gaf over als een kat. Gukkegukkegukke en haar kots kletterde in de weeceepot om te worden opgeslokt door de onmetelijkheid onder de grond van het eiland. Ze deed het twee, drie, vier keer per week. Ze zei het doet onwijs pijn hierzo en ze wees naar het midden van haar romp, precies naar haar maag, met haar dikke bruine vinger, met haar nagel die afgeknabbeld leek door een geitje en ze gaf over zoals een ander zijn tanden poetst. Ze trok door, deed de bril naar beneden, veegde haar lippen af met de mouw van haar trui, bijna altijd een witte met een print van watermeloenen met zwarte pitjes, en ging weer door. Zij ging altijd weer door.

Vroeger deed ze het nooit waar ik bij was. Ik herinner me de eerste keer dat ik haar zag overgeven. Het was feest, de laatste dag van het schooljaar, en er was een berg eten. ’s Ochtends hadden we alles op de tafels in de klas gezet, die allemaal bij elkaar geschoven waren met een papieren tafelkleed voor verjaardagspartijtjes eroverheen. Er waren Munchitos-sjips, Risketos-kaaszoutjes, Gusanitos-maïssjips, Conguitos-chocoladepinda’s, Cubanitos-wafeltjes, broodjes, citroendonuts, meringues, Fanta, Clipper Aardbei, Sevvenup, ananassap, appelsap. Isora en ik speelden dronkenmannetje in de klas en we waggelden met onze armen om elkaars schouders als twee mannen die hun vrouw hadden bedrogen en nu spijt hadden.

Toen het feest afgelopen was, gingen we naar de kantine, voor nog meer eten. Ze hadden aardappels met ribbetjes, maïskolven en mojo voor ons gemaakt, Isora’s lievelingseten. En toen we aan de beurt waren met ons metalen dienblad, met ons broodje, ons glaasje smerig uitziend water (waarvan we bijna zeker wisten dat het uit de kraan kwam, ook al kon je het kraanwater op het eiland niet drinken) en ons bestek en onze bekertjes Celgán-yoghurt, vroegen de kantinejuffen rooie of groene mojo en Isora antwoordde rooie en ik dacht van ze is echt stoer, rooie mojo, ze is geeneens bang dat die heet is, ze is niet bang om grotemensendingen te eten, ik wil net zo zijn als zij, zo stoer en nergens bang voor.

We gingen aan tafel zitten en begonnen snel te eten, net zo snel als de jongens op hun planken door de straten naar beneden gleden met het feest van San Andrés. Maar voor ons geen autobanden onderaan de helling. De mojo liep langs onze kin, onze vlechten vettig omdat we ermee in ons bord hingen, stukjes maïs en oregano tussen onze tanden, duivenpoep noemde Isora dat. En terwijl we zo zaten te schrokken, voelde ik de treurigheid bonkend opkomen, een knagende pijn in mijn bovenbuik, een droge mond zoals wanneer je melkpoeder met gofio en suiker hebt gegeten. In de zomer zouden we niet buiten onze eigen buurt komen, het strand was te ver weg. Wij waren niet zoals de andere meisjes, die in het centrum van het dorp woonden, wij woonden helemaal boven op de berg, bij het bos.

Isora stond op van haar stoel en zei kom shit, we gaan naar de weecee.

Ik stond op en liep achter haar aan.

Ik zou achter haar aan lopen of het nou naar de weecee was of naar de mond van de vulkaan. Ik zou samen met haar over de rand hangen om het slapende vuur te zien, om het slapende vuur van de vulkaan binnen in ons lijf te voelen.

En ik liep achter haar aan maar we gingen niet naar de weecee bij de kantine, maar naar die op de bovenste verdieping, waar nooit iemand kwam en waarvan gezegd werd dat er een spookmeisje woonde dat de drollen opat van de meisjes die het huiswerk van een ander overschreven.

Ik deed een plas en stapte opzij zodat Isora kon gaan. Ze plaste en nadat ze haar broek omhoog had gedaan, nadat ik haar harige foef had gezien, als een varen die in het bos uit de grond omhoogkomt, boog ze zich over de witte pot, strekte haar wijsvinger en middelvinger en stak ze in haar mond. Ik had nog nooit zoiets gezien. Hoewel ik het die keer eigenlijk ook niet echt zag. Ik draaide me om naar de spiegel. Ik hoorde haar hoesten als een klein uitgehongerd diertje, ik zag mijn wijd open ogen, twee gebalde vuisten in de spiegel. Mijn geschrokken gezicht, de angst die vanbinnen in mijn huid beet, Isora’s brandende keel, en ik stond daar en deed niets.

Ik hoorde haar overgeven.

Ik dacht aan het kettinkje met Onze-Lieve-Vrouw van Candelaria dat om haar nek hing, bungelend boven het water dat zo meteen alles zou meesleuren dat ze eruit had gegooid.

==

==

Een ietsiepietsie dan

Doña Carmen, maakt u weleens maggiesoep, uit een pakje? vroeg Isora aan de oude vrouw. Nee, mekind, hoezo? Mijn oma zegt dat maggiesoep hoerensoep is. Ach kind, daar weet ik niks van hoor. Mijn soep die maak ik altijd van mijn eigen kippetjes. Doña Carmen had ze niet meer allemaal op een rijtje maar ze was wel aardig. Bijna iedereen keek op haar neer omdat er een steekje aan loszat, zoals oma zei. Doña Carmen vergat allerlei dingen, ze liep urenlang rond terwijl ze aan één stuk door gebeden prevelde die niemand kende en ze had een hond met ondertanden die uit zijn bek naar voren staken, uit zijn bek naar voren net als bij een kameel. Vieze straathond, voddenbaal, smeerem en dat de duivel je hale. Soms legde ze haar hand liefdevol op zijn kop, andere keren schreeuwde ze weg hond, weg smerig rotbeest. Doña Carmen vergat van alles maar ze was een gul mens. Ze vond het fijn als Isora haar kwam opzoeken. Ze woonde beneden voorbij de kerk in een huisje van witgekalkte stenen en een groengeverfde deur en ouwe dakpannen vol mos en hagedissen en canvas van ouwe schoenen die iemand nog uit Caracas, Venezuela, had meegenomen, en vetplanten zo groot als boompjes. Doña Carmen was van alles vergeten behalve piepers schillen, dat kon ze wel, ze schilde ze rondom, ze hield ze schuin en met een mesje met een houten heft haalde ze de schil er als één lange ketting van af. Doña Carmen maakte ’s middags vaak friet met eieren klaar. Isora bracht haar aardappels en eieren uit haar oma’s winkel en zij bewaarde altijd wat voor Isora. Ze bewaarde altijd wat voor Isora en als ik meekwam kreeg ik ook. Ik kreeg ook, maar doña Carmen was niet zo dol op mij als op Isora, dat wist ik wel. Isora wist hoe ze met ouwe vrouwtjes moest praten. Ik luisterde alleen maar naar wat ze zeiden. Willen jullie een pietsie koffie, meisjes? Ik mag geen koffie drinken, antwoordde ik. Ik wel, een pietsie dan, zei Isora. Een pietsie dan. Voor haar altijd een pietsie dan. Ze probeerde altijd alles. Ze had een keertje hondenvoer gegeten dat ze in de winkel verkochten om te weten hoe dat smaakte. Zij probeerde altijd alles en als het nodig was stak ze daarna haar vinger in haar keel. Ik was bang dat mijn ouders de koffie aan mijn adem zouden ruiken en dat ik straf zou krijgen, maar Isora was nooit bang. Ze was niet eens bang als haar oma met een pak slaag dreigde. Zij vond dat je maar één keer leefde en dat je een pietsie moest proberen wanneer je maar kon. En een pietsie anijs mekind? Een pietsie dan. Een ietsiepietsie dan. Een pietsie dan, zei ze elke keer.

Isora dronk het bodempje koffie dat nog in het kopje van doña Carmen zat en stak meteen daarna haar arm uit naar het glaasje anijslikeur dat de oude vrouw had ingeschonken. Isora boerde, ze boerde wel vijf keer achter elkaar. En daarna gaapte ze. Op dat moment vatte doña Carmen haar bij de kin en keek haar in de ogen, die groene ogen van haar, groen als groene druiven. Ze speurde Isora’s tranende ogen af alsof ze naar grondwater zocht in het binnenste van de berg. De oude vrouw vroeg geschrokken: mekind, is er soms iemand jaloers op je? Isora verroerde geen vin. Hoezo, Doña Carmen? Wat is er dan? Mekind, jij heb het boze oog. Ga in godsnaam naar doña Eufracia, zij ken je genezen. Zeg het maar tegen je oma, zij heb verstand van die dingen, zij ken je d’r mee naartoe nemen voor een gebedsgenezing.

Toen we weggingen was de soap van vijf uur op teevee. Rond die tijd lag er altijd een dik wolkendek over de daken van de huizen in de buurt. Verborgen passie werd niet langer uitgezonden, nu was het De vrouw in de spiegel. De hoofdrol werd gespeeld door dezelfde vrouw als Gimena uit Verborgen passie, maar Isora en ik vonden er niet zoveel aan. Het was juni, in de buurt hingen nog niet de slingers met gekleurde vlaggetjes voor het feest en het zou nog een poos duren voordat die werden opgehangen. Door het raampje bij de deur van doña Carmen kon je de zee en de lucht zien. De zee en de lucht die eruitzagen als een en hetzelfde ding, dezelfde dikke grijze massa van altijd, net de buik van een ezel. Het was juni maar het had elke andere maand van het jaar kunnen zijn, op elke andere plek van de wereld. Het had net zo goed een bergdorpje in het noorden van Engeland kunnen zijn, een plek waar je bijna nooit een heldere, strakblauwe lucht zag, een plek waar de zon meer een soort vage herinnering was. Het was juni en het was nog maar de eerste dag van de vakantie, maar ik was nu al doodmoe en de treurigheid hing als lage wolken om mijn hoofd. Het leek niet op zomer. Mijn vader werkte in de bouw en mijn moeder maakte hotels schoon. Ze werkten in het Zuiden en soms maakte mijn moeder ook de vakantiehuisjes in de buurt schoon, vlak bij ons huis, aan het Ezelspad. Ze vertrokken ’s morgens vroeg naar het Zuiden en kwamen laat thuis. Isora en ik zaten vast tussen de huizen, dennenbomen en steile straatjes in het bovenste deel van het dorp. Het was juni en ik voelde me nu al treurig. En nu, nu ook nog bang.

Toen we bij doña Carmen de deur uit liepen kroop er een worm door mijn keel. Die zwarte worm vertelde me dat ik weleens jaloers was geweest op Isora. Ik vond de kleur van haar haar mooi, en de kleur van haar armen. Ik vond haar handschrift mooi. Ze schreef de g met een gigantische krul waardoor je niet kon lezen wat er op de regel eronder stond. Ik vond haar ogen mooi, en nog veel meer dingen. Ik was jaloers op haar om de manier waarop ze tegen grote mensen praatte. Ze was in staat om mensen midden in een gesprek in de rede te vallen en te zeggen nee, Moreiva is de dochter van Gloria van de bocht, niet van die andere Gloria. Ik was jaloers op haar om haar ronde zachte tietjes als gummisnoepjes met suiker, ook al vond zij die niet lekker. En omdat ze al ongesteld was en haar op haar foef had. Isora had een toef stug zwart kriebelhaar, borstelig als het kunstgras van de vakantiehuisjes. Ik was jaloers op haar spelletjeskaart voor de geemboj die een achterneef van haar, die in Santa Cruz woonde en in de IT werkte, voor haar had gekopieerd. Ik was jaloers omdat het Hamtaro-spelletje op die kaart stond en ik was gek op Hamtaro.

Isora had geen moeder. Ze woonde bij haar tante Chuchi en haar oma Chela, die de kruidenierszaak van de buurt had. Dat ze geen moeder had, daar was ik eerlijk gezegd niet jaloers op. Dat ze geen moeder had en dat ze bij haar tante en haar oma woonde, daar was ik helemaal niet jaloers op, eerlijk gezegd. Waar ik op dat moment diep vanbinnen bang voor was, was dat iemand tegen haar zou zeggen dat ze het boze oog van mij had gekregen. Chela, Isora’s oma, was een vrouw die heel erg in dat soort dingen geloofde. Als ze erachter kwam dat ik dat haar kleindochter had aangedaan, zou ze me de harses inslaan. De oma van Isora was een dikke vrouw met een snorretje. Dik met een snorretje en een ruziezoekster. Eigenlijk heette ze Graciela maar iedereen noemde haar Chela van de winkel. Ze was heel gelovig maar heel grof in de mond. En omdat ze zo gelovig was, werd ze ook wel heilige Chela genoemd. Heilige Chela want alle vrije tijd die ze had, en dat was maar heel weinig, zat ze te bidden en met de pastoor te praten en was ze bezig de kerk te versieren met aronskelken en varens die ze vlak bij haar huis plukte, en met takken gipskruid, gipskruid dat als witte pluisjes uit de hemel viel. En aan de andere kant las Isora’s oma graag alle meisjes de les over dik zijn. Of eigenlijk over dun zijn. Om dun te zijn moet je van een kleiner bord eten, zei ze, en om dun te zijn moet je minder patatjes eten en een patatje is evenveel als twee gekookte piepers en wat die kuttekoppen moeten doen is een keertje stoppen met zoveel snoep eten, een klap voor d’r kop is wat die meid ken krijgen zodat ze tenminste niet meer van die gore rotzooi eet, ik heb dat wicht op dieet gezet want ze wordt nu al zo dik als een beer en als ik haar d’r gang laat gaan wordt ze helemaal tonnetje rond, en maar gummies snoepen en ze wordt nog zo vet als een varken en maar van je snoepesnoepe en vervolgens aan de racekak en dan zit ze drie dagen op de plee net een drekhaan en maar van je snoepesnoepe en dan hoor ik haar weer kotsen, dat loeder kotst alles uit en maar aan de schijterij en maar eten en maar schijten en maar kotsen en daarna gooit ze de diakuur naar binnen alsof het gummibeertjes zijn, en maar eten en maar schijten en nog es schijten en maar kotsen die stomme geit en als ze verstopt zit dat er nog geen strootje door d’r kont ken neemt ze zetpillen om weer te kennen schijten. Ze wordt nog eens ziek, dat kind wordt nog eens harstikke ziek zoveel als dat ze eet, die duivelse meid.

Isora haatte haar oma uit de grond van haar hart. Op school had ze een keer gehoord dat bitch kutwijf betekende en vanaf toen antwoordde Isora elke keer als haar oma zei breng jij doña Carmen d’r eieren en d’r piepers, reken effe met die vrouw af, breng die en die twee bakken kippenpoten, vier broden, tweehonderd gram gele kaas, tweehonderdvijftig gram geitenkaas, geef haar een stuk guavepasta, een zak piepers, ga zus en zo wat garnalen brengen, reken jij effe af met die buitenlander, want jij ken Engels, ik praat allenig maar christentaal, dan antwoordde Isora oké, bitch, ik ga al, bitch, goed, bitch, zoals je wil, bitch, dank je wel, bitch, nog iets anders, bitch? En dan keek haar oma haar een beetje achterdochtig aan maar Isora zei tegen haar dat bitch in het Engels oma betekende.

In de winkel werkte verder Chuchi, Isora’s tante, de tweede dochter van Chela. Chuchi werd door iedereen Chuchi genoemd maar niemand wist hoe ze echt heette. Chuchi had groene ogen net als Isora maar dan met een soort vlekken alsof er koffie over het wit was gemorst. Zoals koffie onder in het kopje. Chuchi was lang en dun met stelten van benen, schraal en graatmager. Ze leek niet op Isora behalve haar ogen. Niemand had haar ooit met een vriend gezien en ze had geen kinderen. Chuchi was ook veel in de kerk te vinden, maar zij wilde geen heilige worden, zoals haar moeder, maar verkoopster. Een tijdlang verkocht ze make-up en crème en shampoo en douchegel aan de vrouwen in de buurt. Ze liep in haar secretaressekleren, in een jasje dat net zo groen was als haar ogen, en een rok die net zo groen was als Isora’s ogen, en bruine laarzen met een blokhak en een map met de blaadjes van Avon waarmee ze huis aan huis de produkten aanprees. Haar moeder zei tegen iedereen die het horen wilde dat het de verkeerde kant op ging met haar dochter, want ze schuimde als een verlopen hoer de hele dag de straten af.

We namen de weg omhoog en kwamen langs de winkel. Isora stopte niet om iets tegen haar oma te zeggen. Waar gaat dat hene? Is het huis soms te klein voor jullie? schreeuwde Chela ons na met de winkel vol klanten. Jullie doen niks als de godganse dag buiten rottigheid uithalen! Isora liep gewoon door, alsof ze haar niet hoorde. Ik liep achter haar aan en keek naar Chela en naar Chuchi. Chuchi stond met gebogen hoofd vleeswaren te snijden terwijl ze naar Chela’s verwensingen luisterde, alsof ze iets zwaars op haar nek had, alsof de drukkende aanwezigheid van haar moeder als een torenvalk op haar bovenste rugwervel was neergestreken. Kom, we gaan naar Eufracia, kan ze die spreuk voor me zeggen, dan hoeft die bitch er niks van te weten, zei Isora tegen mij. Weer die zwarte worm. Ik wist eigenlijk maar weinig over het boze oog. Ik wist dat kleine beebies, die rood en kaal en lelijk zijn en geen tanden hebben en een hoofd vol korsten, een rood lintje om hun wagen kregen omdat hun moeders en oma’s bang waren. Bang, zei mijn oma, voor het boze oog. Als mensen kleine beebies heel lang aankeken of heel veel aardige dingen zeiden, zo van wat een mooi kindje, moge god hem beschermen, moge god over hem waken, hoeveel weken is hij, wat is hij knap, dan stonden moeders en oma’s helemaal stijf van schrik. Wanneer oma een pasgeboren beebie zag, was het eerste wat ze deed een kruis slaan en zeggen van God behoede deze spruit, van zijn tenen tot zijn stuit. Van zijn tenen tot zijn stuit, en daarboven niks, dacht ik dan. Vandaar dat ik dacht dat het boze oog op dat deel van het lichaam viel, op de foef en de kont en de haartjes op je benen, waarvan ik wilde dat mijn moeder ze bij me zou scheren maar dat deed ze niet. Isora en ik deden heel veel dingen met dat deel van ons lichaam, van tenen tot stuit. Met het deel van de foef, vooral. Dus misschien had het boze oog daarmee te maken. Maar ik hield mijn mond en slikte het in, ik hield mijn mond en we liepen verder.

==

Isora Candelaria González Herrera

Toen we bij Eufracia aankwamen, ging Isora voor de deur staan en ze keek me aan en zei klop jij maar, en ik klopte aan en stapte opzij en toen kwam Eufracia naar buiten met een keukenschort voor vol bloedspetters. Kind, Carmitas belde net al. Kom binnen, ik stond net het konijn in stukken te hakken voor het avondeten, ga daar maar zitten, mekind, ga maar zitten, zei ze tegen Isora en ze liet haar zitten op een plastic stoel op de patio, tussen de groene bladeren van de varens, groen en enorm als die in Monte del Agua. Terwijl Isora er goed voor ging zitten, pakte ik een stoel en zocht een hoekje op, want het ging niet om mij. Isora was degene die het boze oog had, alleen zij had dat soort dingen, ik had nooit wat, mijn oma zei wel altijd dat mijn buik van slag was, maar niemand nam mij mee voor een gebedsgenezing.