Inge Schilperoord

Windstilte

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2023 INGE SCHILPEROORD

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaargemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 3021 7

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2023

Voor mijn liefhebbende ouders, altijd.

‘Elke ziel is een melodie die hernieuwd

moet worden (...).’

==

Uit: We Had the Day Bonsoir,

film van Narimane Mari, 2022.

Windstilte

Ze was bij de start van mijn wandelingen over de begraafplaats een paar weken dood. Toch voelde het alsof het al veel langer was. Tegelijkertijd leek het alsof ze er nog was, alsof ze gewoon nog leefde, en soms, heel soms, was het alsof ze nooit had bestaan. Dat waren de ergste momenten. Ik was er hoe dan ook ellendig aan toe. En het werd niet beter. Al die weken had ik niet geslapen, niet gegeten en ik had de gewoonte ontwikkeld hardop tegen haar te praten. Mompelend zat ik in haar leeggehaalde kamer, in de hal van haar oude flat. Als ik niet uitkeek zou ik met haar beginnen te praten op straat. Ik moest haar terugvinden. En mezelf ook. Dringend.

==

*

==

Op een dag in januari, kil en wit van de sneeuw die aarzelend en toch gestaag bleef vallen, ritste ik mijn jas dicht, sloeg mijn kraag op en glibberde richting mijn doel: de begraafplaats Oud Eik en Duinen.

Daar was ik van plan een wandeling uit te stippelen die ik vaak zou gaan maken. Een half uur. Of langer. Desnoods veel langer. Het maakte niet uit. Zo lang als nodig was om daar ten volle aanwezig te zijn.

Eerst leek het me angstaanjagend, naargeestig. Ik fietste een paar keer tot aan de toegangshekken van de begraafplaats, stapte af, draalde lang bij de poort en maakte rechtsomkeert. Een andere keer zat ik op een bankje en wachtte, liet de tijd voorbijgaan tot de hekken zich sloten voor de nacht. Ten slotte sprak ik mezelf toe.

Eigenlijk was het heel eenvoudig: er was geen andere plek om ons terug te kunnen vinden dan hier.

==

*

==

Dat mijn oma Tuf juist hier begraven zou worden, was onmiddellijk na haar dood al besloten. Oud Eik en Duinen is de oudste en mooiste begraafplaats van Den Haag. Misschien wel van het hele land. En dus de enige plek die waardig genoeg was voor haar. De begraafplaats is groots opgezet: hier hebben de zielen ademruimte, in dit weidse gebied dat als een mooi en weemoedig land dicht tegen de Haagse kust aan ligt.

Op acht kilometer van de zee, gebouwd op een duinlandschap, strekt zich vijftien hectare uit aan glooiend groen, bomen als kathedralen, graven verspreid over de weiden. Eenvoudig ingekerfde spitse stenen afgewisseld met barokke bouwsels en mausolea. De graven grijs en wit, hier en daar zelfs blauwig. Het is een blauw als van gletsjers, alsof de zielen die daar liggen van kleur en aard zijn verschoten. De blauwe zielen, zo stel ik me voor, zijn de meest onbevreesde. Zo wil ik zijn.

==

*

==

Nu ik, bijna drie jaar later, terugkijk op mijn wandelingen denk ik dat ik eraan begon als een soort experiment. Een dans met de dood, zo je wilt, een dans met mijn doodsangst. Het had te maken met gif dat vraagt om meer gif.

Zolang ik me kan herinneren ben ik verkrampt van angst geweest voor het idee van Tufs sterven. Als kind, als volwassene. Het was altijd alsof het ieder moment kon komen. Tot ik niet meer wist aan welke kant ik stond. Het leven werd de dood en het was alsof de dood haar leven al in eigendom had, lang voor ze daadwerkelijk stierf. En ik had haar daar neergezet, als levende in het dodenrijk. Lang voor ze er echt niet meer was, leek het soms alsof een hand, die van mijzelf was, maar die ik niet onder controle had, haar bestaan langzaamaan uitwiste. Het bestaan van de liefste en bijzonderste die ik ooit gekend heb.

==

*

==

Kort na haar dood lag ik ’s nachts met opengesperde ogen in bed en dacht: ik moet deze angst te pakken krijgen. Zien te begrijpen. Anders ga ik eraan onderdoor.

Met als volgende gedachte: waarom nu? Waarom nu pas? Waarom heb ik, uitgerekend ik, die als psycholoog geleerd heeft over behandeltechnieken die van hetzelfde principe uitgaan, dat angst pas dooft als je deze in de ogen kijkt, dit niet eerder bedacht? En ik gaf zelf het antwoord al: omdat ik bang was.

Alles wat ik had geprobeerd tegen het bedwingen van mijn angst, was verwoestend geweest. Nachtenlang drinken, mezelf uitputten met uitgaan, sporten, werken; het was niet genoeg, altijd te weinig, verre van volledig.

Ik droeg die angst als een voortwoekerende ziekte bij me, jaar in, jaar uit, kon deze niet kwijtraken. En nu Tuf dan echt dood was, was er iets vernietigends bij gekomen. Angst was daarvoor niet eens de juiste benaming; het was een mengeling van verdriet, woede en walging, die ik voor mezelf voelde. Misschien had ik alle kostbare tijd met haar eigenhandig verkwanseld aan de angst, en had ik er niets dan nog meer angst voor teruggekregen.

==

*

==

Ik wist: lopen is een goed wapen tegen de stormen in mijn hoofd.

Al jaren maak ik elke zomer met een vriendin wandeltochten die dagen duren. 25, 30, 35 kilometer per dag. We lopen tot we onze spieren en longen zo hebben uitgeput dat onze gedachten zich met een schokje losmaken van ons lijf, en gaan zwerven als losgerukte herfstbladeren. Dan vult de hele ruimte zich met de uitwaaierende inhoud van ons hoofd, maar nu licht, fijn, verdund. Maar dat was samen, niet alleen. En niet op een plek waar een innig geliefde begraven ligt, maar in de Limburgse bossen of rond de meren van Zwitserland. Neutrale grond.

Het zijn tochten die mijn vriendin uitstippelt. Dat kan niet anders. Ik word gehinderd door een tekortkoming: een totaal gebrek aan oriëntatievermogen. Om de een of andere reden ben ik simpelweg niet in staat om informatie in een ruimtelijke modus op te slaan. Ik kan alleen via de taal onthouden. Dat is altijd zo geweest.

==

*

==