Nicola Pugliese

Malacqua

Vertaald door Annemart Pilon

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

De uitgever ontving voor deze uitgave een subsidie van het Nederlands Letterenfonds in het kader van schwob.nl.

==

==

==

Malacqua werd voor het eerst gepubliceerd in 1977 door Giulio Einaudi en herdrukt in 2013 door Casa Editrice Tullio Pironti

Published by special arrangement with Arianna Letizia Agency, in conjunction with 2 Seas Literary Agency

© 2017 NICOLA PUGLIESE

© 2023 Vertaling ANNEMART PILON en UITGEVERIJ VAN OORSCHOT, AMSTERDAM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 3023 1

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2023

Een andere vrouw zou walgen van het idee om van zwaardvisfilet over te stappen op dolfijnenkopvlees, van een grote veerboot op een roeibootje. Een andere vrouw, zij niet: weet u hoe zij denkt? Wegrennen is een schande maar het redt je leven. Dat is haar regel, geweldige vrouw. Zo is ze.

==

Stefano D’Arrigo, Horcynus Orca

De personages en gebeurtenissen in dit boek zijn volledig verzonnen. Al geeft de werkelijkheid hoe dan ook meer dan genoeg aanknopingspunten voor een verhaal.

Inleiding en proloog

En dampende grijze gedachten die door het raam de zee achternazitten, de gebouwen van Santa Lucia met gekromde schouders, handen in de zakken, luisterend naar de stilte van zijn stilte, de vlagen van de wind die aanrolde, en die opgekrulde bladeren op de weg, in het asfalt. Zwierig daalt eenzaamheid van de weg af naar de zee, met zijn gammele sloepen, lichtjes met franjes, en schepen in de verte, Punta della Campanella en Capri, de grote massa van Capri ligt er als een herinnering, een ondoorgrondelijke toren buiten de stad, dichtbij, ja, zo dichtbij, en toch ontzettend ver weg, met vervaagde verhalen over keizers en vrouwen, trillende vrachtschepen uit de Oriënt en Afrika, en graan, ladingen maïs, ijzer, goudkleurig zand.

==

In het restaurant praten ze over de krant: we moeten het natuurlijk zo snel mogelijk over een andere boeg gooien, over een totaal andere boeg. Weg met de Politiek met een hoofdletter P en terug naar het gewone leven, nieuwtjes, het wel en wee van de mensen. Want mensen leven dag in dag uit, er komt geen einde aan, en ze willen lezen over de moord in de Via Caravaggio en willen weten hoe het precies zit met de acties van de vakbonden en of de winkels open zijn: de krant duikt voorzichtig weer op bij de spaghetti alle vongole met zijn tomatenrode saus, wijn uit Gragnano, gestoofde inktvis, ah ja, dank u wel, fruitsalade. Aan de andere kant van het raam drukt het water tegen de wal van het visserswijkje, vlekken dieselolie drijven in de iris van een uiteengevallen regenboog, en de boten liggen stil, ook, de zee is nu een stinkende rimpelloze poel, met meeuwen die het hebben overleefd en maar blijven krijsen: fel wit steigerend tegen de lucht en dan weer naar beneden, verontrust, met deze pijn van de zee die ze in zich dragen, met deze ochtendangst die grijzer wordt, zwaarder wordt, en zwarter, genadeloos zwarter, terwijl het probleem met de krant er aan de andere kant van het raam vandoor vliegt, gehuld in oud papier, inktgeur, looddampen. Op de muren van het Castel dell’Ovo ontwaart Carlo Andreoli de tekenen van de zee, het tufsteen uitgehold door dit nat dat maar omhoog blijft komen, schuimvlagen spatten op, sterretjes flikkeren, in de verte vuurwerk, wit vuur dat verplaatst, vernieuwt.

Sorry, sorry jongens, ik moet even weg, ik ga naar het Castel dell’Ovo. Twee minuutjes maar, we hebben toch geen haast? Nee, totaal niet, nu heel dit leven wegglijdt: en moeten we van die twee minuutjes dan een heel drama maken? De ondoorgrondelijke ebstroom verstoren, de breuk teweegbrengen, het moment van onzekerheid: jullie aan de ene kant, met jullie spaghetti, gestoofde inktvis, en aan de andere kant die idiote, onzinnige vonk, sorry, sorry jongens, ik ga naar het Castel dell’Ovo.

Vervolgens stond hij op van tafel, vouwde zijn servet netjes op, en was het een afscheid? in elk geval wel een beweging van zijn benen, zijn benen, met in zijn borst tussen de ribben de plotselinge, onverklaarbare vraag. Terwijl de donkerblauwe strepen boven steeds groter werden, dikker werden, zich vermenigvuldigden en zwart, haast zwart, regen misschien: aan de andere kant van het raam de ziltige lucht, de geur van dieselolie, die vervreemdheid, dat heerlijke, trieste isolement, de anderen hierbinnen die overleefden en een oplossing zochten, ja, een oplossing.

Hij gaat aan de rechterkant via de stenen trap naar buiten, dan over de brug, naar links, naar de onbekende huizen en het Castel dell’Ovo, in de koude, gespannen lucht, met de geparkeerde auto’s, uithangborden van restaurants, en auto’s, en grijze ramen in het ochtendgrijs. Die tegen het kasteel aan gebouwde stenen huizen, maar wel met minder aanzien en op afstand gehouden, niet te verwarren met, o nee, niet te verwarren met; geen stemmen op straat noch spelende jongens, vanachter de ramen en de gesloten deuren enkel een lijzig gefluister, duister mysterieus gefluister als van mensen die smiespelen, samenspannen in de schaduw. Een onverhoedse schreeuw zou alles in zee doen storten, alles behalve het kasteel, misschien, en misschien ook dat: een labyrintische schreeuw, ongearticuleerd, radeloos gesis dat ontregelt, het mes erin zet. Het aanhoudende gesis dat Carlo Andreoli samen met zijn gedachten in zich draagt, en hij denkt van wel, maar het grijs lost op in het lichtschijnsel, de deeltjes maken een korte vlucht, en vanachter de ramen en ramen en de gesloten deuren de hele tijd het stemgeruis, een waakzaam, achterdochtig gefluister: strepen donkerblauw die naar beneden komen en op het asfalt drukken, met gebalde vuisten in zakken die zich druk maken, het willen stoppen. Totdat de ogen spinnen van de stilte, deze stilte, met de gedachten die zijn weggevlucht, de rechte weg, het kasteel alleen, alleen en verlaten: heerlijke en stille betovering, als was het de dood. Heb je naar binnen gekeken: en is het misschien afwachten, altijd weer, de dood afwachten?

Carlo Andreoli liep het restaurant weer in en ging verder met het onderbroken gesprek en het gemoedelijke gebabbel, en rode wijn uit Lettere en Gragnano, en de zwaarlijvige geneugten van het natafelen. Bij het gerinkel van de glazen vervaagt zijn blik, en de krant ook, o geliefde krant van mij die langzaam een heel andere kant op gaat: ik zal je deze dag nog één keer achternarennen, ik zal mijn genegenheid bezegelen met luide stemmen door de gangen, en met geschreeuw, gelach, geschreeuw bij de zetters. En toen ging hij samen met alle anderen van tafel, en iedereen ging naar buiten, de hoofdredacteur voorop, en voordat ze teruggingen naar de Via Partenope, ja, voordat ze teruggingen, draait hij zijn hoofd om, draait hij zijn hart om naar het Castel dell’Ovo. Maar het is niet meer te zien, het is vanaf hier niet te zien.

==

En die hele middag en die hele avond bleef Carlo Andreoli op de redactie werken, wat duurde de tijd lang, wachtend op het geluid van de telex, met vriendelijke, intens vijandige stemmen, en ook onbekend ineens, en hij was weer alleen, en keek naar de strepen van de telex, hij las niet en begreep niet, en hup, daar ging alles, echt alles: het reisje van Ford en de toename van nieuwe FIAT’s, het concert in het Auditorium en de sluiting van de Innocentifabriek, acteurs actrices vakbondsactivisten en politici gleden op de vloer, een nauwelijks hoorbaar geluid. In deze diepe stilte van het bureau en in dit licht reikte zijn arm naar niets, als een gezoem vanbinnen, een gammel dieseltje dat langzaam, rustig door tufte, en vervolgens tot aan zijn slapen omhoogkroop en drukte, stootte: het ondoorgrondelijke wachten? Het veranderde in wrok, verachtelijke gedachten, het deed zijn gezicht, zijn gelaatstrekken verstrakken; de blik gevangen in het onwaarschijnlijke idee: wat? de toetsen van zijn schrijfmachine? het blauwe lampje? het neonlicht op de gangen? wát in godsnaam! wat?

==

En na de middag en na de vroege avonduren viel voor hem de nacht in, met inktzwarte strepen en plotselinge wolkenwakken, de wind die over de Via Marittima waait, op de hoek van het Piazza Municipio, en verder, verder tot in de haven en omhoog de heuvel op. De koude wind die het vuur uit de vuurpotten omhoogblaast, de schaduw op de weg opsmukt. En daar was het moment, voelde hij, het stelde verder niets voor, niets natuurlijk, maar toch was het iets: uit het kasteel was een boodschap gekomen, nauwelijks waarneembaar maar duidelijk, ja, overduidelijk zijn keel in gegleden en halverwege zijn borst, precies halverwege, tot stilstand gekomen en daar waarschuwde ze. En Carlo Andreoli knoopte zijn loden jas dicht, zette zijn kraag op en keek om zich heen, ademde op straat, zag de tram staan, met knipperende lichten, het geknars van ijzer op ijzer dat wegstierf, en vervolgens keek hij argwanend naar de lucht, op zoek naar zwartige strepen, wolkenwakken in de verte, en het doffe schijnsel waardoor het niet lichter werd, niet eens een klein beetje, voor een avond als deze. Ja, helemaal alleen midden op straat, met die verre, verre gedachte zo dichtbij. En uiteindelijk stapte hij in de auto, draaide de contactsleutel om, deed de lampen aan, ja, de lampen aan. Hij was niet op zijn gemak.

==

==

Eerste dag

Om zeven uur ’s ochtends op 23 oktober, de dag erna, kreeg Osvaldo Annunziata, 27 jaar, uit Boscotrecase, de dienstdoende centralist bij het alarmnummer van de politie, als eerste het nieuws te horen. Toen hij op de hoogte was keek Osvaldo Annunziata instinctief omhoog, naar het raam met ijzeren tralies, en buiten regende het, jazeker, het regende: het was vannacht rond drie uur hard gaan regenen met felle windstoten, op verschillende plekken in de stad het licht uitgevallen, volledig buiten gebruik, de storingsdienst van energiemaatschappij Enel had ook laten weten dat ze helemaal niets konden herstellen als het bleef regenen zoals het op dat moment regende en zoals het de hele nacht was doorgegaan, tot aan het eerste grijze en hier en daar paarse ochtendlicht, dat bleek van kleur was, lijkbleek. Er bleef maar water naar beneden komen en net als je wilde zeggen: hè hè, nu houdt het op, plensde het alweer, nog voordat je je mond had opengedaan, diepe, voorbestemde wrok, onomkeerbare razernij. En om zeven uur ’s ochtends op 23 oktober, de dag erna, begreep Osvaldo Annunziata zoals altijd maar weinig van wat er werd gezegd: aan de andere kant van de lijn praatte iemand maar zei niets, de man praatte opgewonden, slikte zijn woorden letterlijk in en zodoende kwamen er alleen hijgerige, halve zinnen uit: ingestort, de weg is ingestort, helemaal weggezonken, er liggen mensen onder, auto’s zijn opgeslokt. Als allereerste realiseerde Osvaldo Annunziata zich dat hij de brandweer moest waarschuwen, de politie heeft helemaal niks met instortende wegen te maken, ieder zijn eigen vak, en in het logboek schreef hij ‘23 oktober, 07:00 uur, Melding van instorting in de Via Aniello Falcone, Bestemd voor brandweer’, en vervolgens belde hij de brandweer. In de kazerne in de Via del Sole antwoordde zijn collega-centralist dat hij al op de hoogte was, dat er al een ploeg was uitgerukt, en misschien was het deze keer goed mis, er waren ook meldingen uit San Martino gekomen, om over de steden in de regio maar te zwijgen: Sant’Antimo, Afragola en Frattaminore allemaal op de ene of de andere manier ondergelopen, en godsamme, deze stad is toch niet van karton of zo, hoe kan het nou, door een paar uurtjes regen? ja, eh, hoe kan het nou? wat doe je eraan? die lui van de weerdienst van het vliegveld zouden borden moeten ophangen met ‘morgen regent het: verhuis maar naar Rome, Napolitanen’.

Om 7 uur 30 op 23 oktober kwam de brandweerploeg in de Via Aniello Falcone, nadat ze door de Via Tasso waren gereden, waar ze bezig waren met herstelwerkzaamheden aan de waterafvoer, en toen ze door de Via Tasso reden keken de brandweerlieden omhoog, naar dat wazige licht. Het water kletterde op het asfalt, vulde de goten, doorweekte de grond, maakte er een schandalig trage prut van, een bak blubber helemaal om de nieuwe gebouwen van gewapend beton heen, en ze zouden het wel houden, ja, tuurlijk, ze zouden het wel houden. Bij de haarspeldbocht van de Via Aniello Falcone kreeg de bestuurder de schrik van zijn leven: er was een zinkgat, vlak voor hem, op vier vijf meter ongeveer, en hij trapte vol op de rem, en de anderen zeiden godsamme! zo rem je toch niet! en ook de commandant in de wagen achter hem zei godsamme! zo rem je toch niet! De brandweerlieden stapten allemaal uit, beide benen op de grond, en ook de commandant stapte uit en ze gingen kijken en het was meteen duidelijk dat het geen kattenpis was, zeker te weten niet, want het zinkgat was bijna net zo breed als de hele weg, rechts tot aan het overhellende muurtje – eronder vele tientallen gebouwen – en links liep het donkere zinkgat helemaal tot aan de stoep, op zes zeven meter ongeveer van de fundamenten van een oud bouwwerk, van vlak na de oorlog misschien, een grijs geschilderde gevel en sierlijsten om alle ramen, en godsamme! zei de commandant, dit is echt gevaarlijk, kom op, aan het werk, evacueren die boel.

En de brandweermannen liepen door de hal en daar precies in het midden van de binnenplaats stond de portier te discussiëren met een vrouw die op de eerste verdieping bij het raam stond. Ze zeiden allebei van alles, maar toen ze de brandweer zagen, nou, toen zeiden ze gelijk niks meer, en de portier bleef staan en luisterde: hoezo evacueren? zomaar? van het ene op het andere moment? maar dan is het hier dus gevaarlijk, echt gevaarlijk. En op de tweede verdieping kwam een vrouw met grijs haar tevoorschijn, 55 jaar, ongeveer, en ze zei dat zij mooi niet ging evacueren, ze peinsde er niet over haar huis te verlaten, al werd ze gebombardeerd. Toen de geallieerden in ’43 bombardeerden was ze niet gevlucht, laat staan nu, om een iets stevigere hoosbui of een groot gat in de weg, en twee ramen rechts van haar, ook op de tweede verdieping, stond een keurige heer in pyjama en een haastig omgeslagen kamerjas ontroostbaar nee te schudden, en hij zei hoort u eens mevrouw, als de brandweermannen zeggen dat we het gebouw uit moeten dan is daar een reden voor, ongetwijfeld een ernstige, dat zeggen ze niet zomaar, dat zeggen jullie toch niet zomaar? De brandweermannen zeiden nee, dat zouden ze nooit zomaar zeggen, ze zeiden het gewoon omdat het hier gevaarlijk was, en omdat het hun dure plicht was, jawel meneer, zij deden alleen maar hun dure plicht, ze begrepen het best, ja tuurlijk, ze begrepen het best. Maar de mevrouw zei en waar moet ik dan slapen vannacht? in een hotel? en wie gaat dat betalen? de Gemeente Napels? Maar mevrouw, ik zal het even uitleggen. Maar er viel bar weinig uit te leggen, want ondertussen stond de commandant midden op straat getuigenissen te verzamelen, en er waren een paar mensen die het hadden gezien en die zwoeren: er liggen daar in het zinkgat twee auto’s, zeker weten, ze stonden precies daar geparkeerd, ziet u dat? drie meter verderop rechts, en nu staan ze er niet meer, en toen de weg instortte hoorde ik een dof geluid, vreemd geluid, en een vrouwenstem, zeker weten, een afschuwelijke gil meneer, die door merg en been ging. Met een touw dat aan de tankwagen vastzat daalde in het zinkgat en in de stromende regen een brandweerman af, Giovanni Esposito, 24 jaar, uit Roccarainola, en hij zei laat me zachtjes zakken, laat me zachtjes zakken, en de anderen lieten hem zakken. Maar toen verdween hij, je hoorde hem niet meer, en twee mannen gingen aan de rand van de afgrond staan kijken en ze konden hem nog net zien: hij zei zakken, een klein beetje nog, maar zachtjes, zachtjes, heel langzaam, en de twee zeiden het tegen de anderen en de mannen van de tankwagen lieten hem verder zakken, al tien meter inmiddels, en dat is geen kattenpis in die omstandigheden, en toen zei de commandant ho maar, trek hem nu maar weer omhoog, ik wil geen enkel risico nemen zolang we nog niks weten. De andere brandweermannen haalden Giovanni Esposito uit Roccarainola met de nodige voorzichtigheid naar boven, hij zette weer voet op de straatstenen, en de stenen brokkelden plotseling af, hij verloor zijn evenwicht en gleed uit, maar hij zat nog vast aan het touw, hij zat nog vast, hij was alleen maar uitgegleden, hij stootte alleen zijn rechterheup hard tegen de kraterrand, op het moment zelf voelde hij een roodachtige pijn, maar toen hij uiteindelijk boven stond was het helemaal over, helemaal, hij voelde geen centje pijn, en zei tegen de commandant: meneer de commandant, er moeten daaronder mensen liggen want ik hoorde een soort gehuil, een vrouw misschien, maar ik kan het mis hebben. Daarop liep de commandant naar de radio van zijn vuurrode wagen en zei dat er nog een ploeg moest uitrukken, met planken, takels, lieren en allerlei gereedschap, want je moest daar een heel eind naar beneden, een meter of twintig, als het niet meer is, en daarna zei hij tegen de bestuurder waarschuw de Technische Dienst van de Gemeente en zeg dat ze iemand moeten sturen en leg duidelijk uit wat er aan de hand is, daarna bel je meteen de wethouder Publieke Werken en informeer je de Prefectuur, en terwijl hij dat allemaal zei had zich in de stromende regen een kluitje mensen met zwarte paraplu’s gevormd, ze stonden zwijgend te kijken, en achter de ramen van het gebouw mannen en vrouwen die keken. Waar wachten die mensen nou op, verdomme? schreeuwde de commandant, ik zei toch dat jullie moesten evacueren! nu! en hij keek omhoog naar de bovenverdiepingen, maar door een felle regenvlaag moest hij weer naar beneden kijken, godsamme! zei hij, en vanonder de capuchon van zijn regenjas kon hij nog net een sigaret opsteken, en bel een ambulance, schreeuwde hij naar de bestuurder, of doe maar twee, en binnensmonds zei hij want wie weet wat ons nog te wachten staat. En terwijl hij dit tegen zichzelf zei, uitgerekend vandaag, godsamme, op de verjaardag van mijn vrouw, dacht hij aan de Via Tasso, verdomme! aan de Via Tasso.

==

Om 7 uur 45 op 23 oktober waren de openliggende goten van de Via Tasso helemaal volgestroomd, het zeikt van de regen! houdt het dan nooit op? en het water gleed nu over het asfalt, de balken van de werklui, de trottoirs, en haastig vluchtte het naar beneden en nam aarde en vuilnis en krantenpapier mee. Bij de kruising met de Corso Vittorio Emanuele was het echt een woeste waterstroom die naar beneden kwam, terwijl daarboven ter hoogte van de Italnapolibioscoop de Via Tasso zijn tanden op elkaar hield, en wie ook zijn tanden op elkaar hield en binnensmonds godverdomme mompelde was Biagio Di Sepe, 45 jaar, uit Avellino, die zich niet snel gek liet maken en rubberlaarzen had aangetrokken, die ochtend van 23 oktober. Het water dat nu tussen zijn voeten door stroomde voelde hij niet eens, maar hij zag het natuurlijk wel, hij zag het maar al te goed, en wat hij vooral zag, een paar meter verderop waar de goten waren volgestroomd: het water braakte en bubbelde, het blies bijna. Biagio Di Sepe besloot meteen: met dit weer zet ik helemaal niks buiten, laat staan de sinaasappels, met die regen, mooi niet, ik laat alles daarbinnen staan, het moet toch een keer stoppen, en precies boven zijn hoofd hing een lange, donkere streep in de lucht, zo was het die ochtend op de markt ook, om 5 uur, maar hij dacht dat het vroeg of laat wel zou ophouden, het zou vast ophouden. Maar het hield niet op, het hield helemaal niet op, wat een klotedag, zei hij, en hij stond met z’n armen over elkaar op de drempel van de winkel, en vervolgens stak hij een sigaret op en bleef staan kijken. Maar toen dat doffe geluid te horen was, zag hij helemaal niets, hij hoorde alleen de plof en de stenen midden op straat. Toen keek hij aandachtig omhoog, en hé, kijk nou, hij zag het gebeuren, de dakrand brak geruisloos af, helde over naar de weg, het beeld leek vertraagd, en toen klapte de dakrand met een doffe dreun op straat, en de straatstenen sprongen omhoog, omhoog, het stof dwarrelde op en de regen nam het meteen weer mee en smeet het terug op het asfalt. Godverdomme, zei hij, dit gaat de verkeerde kant op. En hij voelde zich ook niet meer zo veilig nu, de groente en het fruit konden hem geen reet meer schelen, wat boeit dat nou, hier is iets heel ergs aan de hand. En zijn busje maakte even een vreemde beweging, zo leek het tenminste, misschien vergiste hij zich, in ieder geval kon hij maar beter even kijken, even kijken, dat busje kan ik er niet bij hebben, vandaag, op deze dag die blijkbaar een klotedag was. Biagio Di Sepe liep in rubberlaarzen naar zijn geparkeerde busje, ging op de bestuurdersstoel zitten en controleerde de versnelling, hij stond in z’n één, maar om de een of andere reden zette hij hem in z’n achteruit, en hij keek of hij de handrem wel stevig had aangetrokken, al kon je die nooit echt goed aantrekken, hoeveel jaren zei hij al niet tegen zichzelf: ik moet ernaar laten kijken, ik moet ernaar laten kijken, en nu het zo regende was er geen tijd meer om waar dan ook naar te kijken, hij moest iets doen nu. En tot zijn eigen verbazing startte hij de motor. En dat ding startte wel, maar hij zei hoezo heb ik godverdomme de auto gestart? wat ga ik doen dan? ga ik ervandoor? ik peins er niet over, en toen zette hij alles af, hij zette alles weer af, ik moet alleen blokken achter de wielen zetten, ja, blokken, en hij tilde twee grote stenen van de straat, en zette ze pal tegen de achterwielen en trapte er een paar keer hard tegenaan, en zo, zo zaten ze goed, toch? Jawel, ze zaten goed, en hij wilde er nog een trap achteraan geven, want er komt nou zo’n rivier naar beneden dat je het zekere voor het onzekere moet nemen, en die sinaasappels ga ik vanochtend echt niet buiten zetten, en hij wilde weer gaan schuilen. Dat was het moment waarop nummer 234 scheefzakte en overhelde. Godverdomme, zei hij, het gaat toch niet instorten hè?

==

Carlo Andreoli dronk zijn koffie op bed, leunend op zijn linkerarm, om hem heen een schemerduister waardoor hij niets zag, en hij stak een sigaret op. De telefoon rinkelde en aan de andere kant van de lijn vertelden ze hem alles: het zinkgat in de Via Aniello Falcone, twee doden, twee opgeslokte auto’s, Via Tasso 234 ingestort, de vijf doden, vermoord in hun slaap, de regen die maar doorging, en als het zo door bleef gaan dan was er weinig reden tot optimisme, en daarmee was hij meer dan klaarwakker. Hij liep naar de badkamer en hield zijn gezicht voor de spiegel, die het naar hem terugkaatste, en hij dacht als eerste aan de krant, natuurlijk, aan de artikelen die geschreven moesten worden, de verslaggevers die ernaartoe moesten, de foto’s en alles. Zeven minuten later zat hij in de auto, en het alarm was afgegaan nu, en het rode lampje was gaan branden. In gedachten dwaalde hij door de stad, hij reed heen en weer door de Via Aniello Falcone, hij reed heen en weer door de Via Tasso. En er was het zinkgat, het ingestorte gebouw, en alles wat er altijd al was, en de mensen, de rituele, mechanische handelingen, en er waren de persberichten, de telefoontjes op de redactie, en de drukte beneden bij de zetters want ze moesten opschieten, opschieten, de krant kan niet verschijnen zonder dit nieuws, we kunnen vandaag echt niet de boot missen, met alles wat er gebeurd is, stel je voor wat een ophef. Zijn gedachten vlogen door de stad en hij zag de eerdere zinkgaten en ingestorte gebouwen weer voor zich, hij hoorde het gehuil van moeders en andere familieleden, de hysterische pijn, de ingehouden en machteloze woede. Zijn gedachten vlogen alle kanten op, natuurlijk, ze vlogen alle kanten op maar kwamen vervolgens ook weer over paadjes teruggetrippeld, en gaven hem weer een wreed, onontkoombaar besef: waar de definitieve betekenis? in de stenen van het Castel dell’Ovo? waar?

Hij zette zijn auto op de Via Partenope en drong dieper door in de regen die naar beneden kwam. Aan de andere kant van de stoep de stenen brug, en het kasteel, met zijn gelige stenen tegen een meedogenloze hemel, in de regen die tegen zijn knieën sloeg en op zijn schoenen, helemaal tot tussen zijn tenen, het vocht steeg op naar zijn hersenen, het water kwam omhoog via plooien en kronkels, vormeloze, geleiachtige massa’s ademden mee met het water, en het water rees vanuit zijn binnenste helemaal tot in zijn iris en kwam tevoorschijn bij zijn neusgaten, het droop eruit en gleed in grijze stroompjes langs zijn lippen naar beneden. In de aanblik van dit waterige grijs dat nu met vlagen geselt, ja echt, geselt met koude vlagen, zoekt zijn blik naar de spleten tussen steen en steen. Maar kom op, word nou wakker.

==

==

Tweede dag

En op de tweede dag drong het tot hem door. Het was blijven regenen: ja, het was de hele slopende nacht blijven regenen, en er waren hulpploegen naar de stad toegestroomd, voornamelijk vanuit de omliggende steden Torre del Greco, Castellammare, Salerno, Caserta: en in de straten zag je niets anders dan het voorzichtige rijden van de brandweerwagens, niet meer roekeloos nu, de rode auto’s met sirene haastten zich overal en nergens heen, en iedereen voor het raam, opgesloten, alsof ze op hun beurt wachtten, en nu komen ze hier, nu komen ze hier. Het wachten was een woekerende, zenuwslopende ziekte die je keel steeds meer dichtkneep. Je begon te denken dat je weliswaar niet doodging, misschien, maar dat je nooit meer zou leven, tenminste, niet meer zoals eerst. Ja, deze langzame, onophoudelijke regen had je perspectief op de dingen veranderd: jouw bestaan zou niet meer hetzelfde zijn, nooit meer, want het leven dat zich nu manifesteerde werd bepaald door het water dat maar naar beneden bleef komen, door het water dat de auto’s op de wegen vasthield, dat het riool weer uitspuugde, de heuvel af en naar zee, en uit de zee stuwde het water omhoog, en golven sloegen gezwollen tegen de ankerplaatsen, en wat ook gezegd moet worden is dat men op de tweede dag doorkreeg, of beter, begon te begrijpen: dit was misschien geen regen zoals in de jaren hiervoor, en de maanden hiervoor, misschien kwam de regen van nu wel van heel ver. Patroonheilige San Gennaro zou het dit keer niet in z’n eentje redden, die arme ouwe stomme San Gennaro, met zijn ampul met bloed dat iedere keer vloeibaar wordt en gedoe geeft, de mensen verdeelt en chaos veroorzaakt. Iedereen zat voor het raam, opgesloten, en keek vanaf beneden omhoog en iedereen zag, ontwaarde en volgde het water, een lange stoet overstekend water waar geen einde aan kwam. De slotgrachten rondom het Castel Nuovo stroomden over, de marmeren gevel van het kasteel werd weerkaatst in de grijze schaduw van het water in de slotgrachten, maar het vormde geen verdediging meer, nee, geen verdediging meer nu, nu was het water alleen nog belegering, angstaanjagend, nauwelijks waarneembaar. En binnen het fort en de hoge muren was niemand, en niemand was van plan er naar binnen te gaan, maar vanaf de verlaten houten banken in de Sala dei Baroni kwamen stemmen in flarden naar buiten via zulke krakende en gebrekkige microfoons dat je het ene woord niet van het andere kon onderscheiden. Maar woorden waren het, woorden waren het zeker, en menselijke stemmen, half menselijk, die naar buiten stormden met merkwaardige verdraaiingen, met ondoorgrondelijk gesnik, gesmoorde geluiden die luider werden in de druppels die de regen voortbracht.

De eerste paar keren was een inspectie nodig, jazeker. Want de stemmen waren heel goed te horen, buiten, in de plantsoenen en de straten van het Piazza del Municipio, en de klaaglijke haperende nagalm bereikte soms zelfs de ramen van het Palazzo San Giacomo, het gemeentehuis waar de angst naar adem happend door de gangen kronkelde als donkere vrees en verwijt, en de eerste paar keren was een inspectieronde nodig.

De wethouder Openbare Ruimte stuurde ter verkenning een elitepatrouille op pad, zeven politieagenten, zeven, en de agenten betraden bezorgd het Castel Nuovo en zagen de ondergelopen binnenplaats waar de regen op spuide, de stenen trap, de zuilen, en ze gingen de kamers en de gangen in en uit, ze doorzochten de Sala dei Baroni van boven tot onderen. Iemand merkte op dat hij in die zaal een maand geleden nog dienst had bij de gemeenteraadsvergadering, en hij merkte ook op dat de raadsvergadering echt niet veel voorstelde, met opstandige werklozen die daar achter de hekken stonden. En ze doorzochten en doorzochten alles, achter de banken en onder de lopers, de telefoonhokjes en de voorraadkamers naast de bar, en de toog van de bar stond op zijn plek, jawel, overduidelijk, alles stond op zijn plek, sterker nog, het leek wel bijna alsof je de Burgemeester kon zien, daar op de hogergeplaatste bank, de pafferige Burgemeester die over zijn papieren gebogen zat, om niets te hoeven horen, want dat was zijn taak niet, om niets te hoeven beslissen, want dat was zijn taak niet, anderen zouden voor hem een beslissing nemen, zonder die tegen te spreken, want door iets tegen te spreken benadruk je problemen en maak je een vraagstuk ingewikkelder, en ze kregen juist sterk de indruk dat er nog andere stemmen te horen waren, ja, ook andere stemmen. Maar hoe ze ook zochten, ze konden nergens sporen vinden van menselijke aanwezigheid. Wat ook gezegd moet worden is dat vanaf het moment dat ze het Castel Nuovo binnengingen de stemmen en het gesnik en het krakende geluid van vervormde woorden opgehouden waren, en er was stilte nu, alleen stilte die zich omgaf met stilte en met het veranderlijke gekletter van het water dat naar beneden kwam. En na een zo zorgvuldig mogelijke inspectie besloten de agenten weer naar buiten te gaan. Dus ze gingen naar buiten, en ze liepen naar het Palazzo San Giacomo om verslag te doen, en ze stonden dus op het punt om uit te leggen dat er daar niemand was, helemaal niemand, ze stonden op het punt om dat te zeggen, inderdaad, toen er plotseling vanachter de gekanteelde torens van het Castel Nuovo een soort reutelend geluid losbarstte, en een lange zucht, gesnik, onsamenhangende woorden, en stemmen en stemmen die iets wilden zeggen, die naar buiten wilden, misschien, maar dat niet konden, niet konden, en wat de straat bereikte was alleen hun nagalm, en de grijze strepen uit de lucht stortten bijna zijdelings neer, maar ze stortten niet neer, nee, een indruk, niets meer.