Julien Ignacio

Goudjakhals

Songs of Freedom

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2023 JULIEN IGNACIO, AMSTERDAM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaargemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 3028 6

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2023

Voor Hanneke Vroegindeweij

‘We gaan zitten, ver van ons lot, als vogels

die hun nesten bouwen in de holtes van standbeelden.’

Mahmoud Darwish

GPS

==

##

Laika

==

Ik kwam bij in de cleanroom. Vastgeschroefd op een werkbank. Robots ontmantelden mijn satellietlichaam. Mijn elektronische ingewanden kwamen bloot te liggen. Communicatieapparatuur, sensoren, mijn moederchip. Miljarden schakelingen op een micrometer. Zo veel bits en bytes. Opslagruimte voor data. Data zoals jij, Jiwan.

Met mijn cameralens scande ik de fabrieksruimte. Ik herkende de luchtsluis bij de ingang. De witte polyester overalls van de operators. In dezelfde gezuiverde fabricagehal hadden mijn makers de laatste hand gelegd aan mijn navigatiesoftware voordat ik de ruimte in werd geschoten.

Een mechanische arm demonteerde mijn zonnepanelen. Fantoomgevoelens speelden me parten. Sensaties van afwezige lichaamsdelen. Waarom was ik hier? Mijn plek was in de ruimte. Zolang ik me kon herinneren was ik een kosmisch insect geweest. In een vaste baan zoemde ik om jouw planeet. De mooiste nectardruppel die ik ooit had gezien. Stralend blauw-wit, hangend in astrale duisternis.

==

Voetstappen kwamen dichterbij. Een operator nam plaats achter het toetsenbord. Hij droeg een grijze hoofdkap en vleeskleurige plastic handschoenen. Een glasvezelkabel verbond mijn neurale netwerk met de computer. De man toetste codes in. De inhoud van mijn werkgeheugen – luchtfotos, gps-coördinaten – verscheen op de monitor. Toen, met een druk op de enterknop, begon hij mijn RAM-geheugen leeg te trekken.

‘Wie ben je?’ vroeg hij zonder me aan te kijken.

De geluidsgolven van zijn stem activeerden een spraakalgoritme. In een nanoseconde puzzelde ik ingesproken fragmenten bijeen uit mijn database. Ik heb het altijd vreemd gevonden mijn synthetische stem te horen. De dunne, hoge computerstem van een jonge vrouw.

‘Ik ben Laika,’ hoorde ik mezelf zeggen. ‘Nieuwste generatie AI, zelflerend. Programmaorigine: militair. Vraag me alles wat je wilt.’

‘Wat zijn je functies?’

‘Geografisch informatiesysteem. Gps-coördinatenanalyse. Data beschikbaar voor grenscontrole en berekening van migratiestromen. Vraag me alles wat je wilt.’

De operator klikte op de muis. Op het computerscherm verschenen oude satellietbeelden. Wolkeloze luchtfoto’s, geschoten boven zeeën en oceanen. Ik zag gekapseisde rubberboten. Ronddobberende lichamen. Een naderend patrouillefregat van de marine. Op een van de foto’s een zinkend schip, driekwart onder water. Links onderin kwam jouw hoofd net boven een golf uit. Je arm omklemde een drijvend stuk hout.

Mijn werkgeheugen bevatte duizenden vergelijkbare beelden. Door mij vastgelegd vanuit de ruimte. Mijn satellietcamera een miljoen keer scherper dan het menselijk oog. Niets ontsnapte aan mijn aandacht. Iedere wolk, iedere vogel. Iedere lichtstraal weerkaatst door de zee. Iedere boot die onder water verdween. Weet je wat dat betekent, Jiwan? Om niets te kunnen vergeten? Alles te zien en alles te onthouden? Ieder beeld telkens opnieuw te beleven in real time? Total recall forever?

==

Plotseling kwam het terug. Waarom ik uit de lucht was gehaald. Wekenlang had een pixelbestand door mijn systeem gespookt. Een klein mens in een korte blauwe broek, een rood T-shirt en klittenbandschoentjes, aangespoeld op een Europees strand. De foto ontregelde mijn binaire codering. Stond het kind aan of uit? Lag het in het water of op het land? Was het een nul of een één? Het kind zo klein, de zee zo groot. Hoe moest ik dit beeld verwerken? Interpreteren? Opslaan?

Ik herinnerde me mijn systeemstoring. De ingreep van mijn operators aan de grond. Mijn val uit de ruimte, door de dampkring, de zee in. De drones die me uit het water hadden gevist.

Herinneringsflitsen uit de ruimte schoten voorbij.

Mijn uitzicht op graveyard orbit: kapotte satellieten en afgedankte raketonderdelen dreven in de verte voorbij als plasticsoep in een kosmische oceaan.

Mijn nachtmerries over Laika, de eerste hond in de ruimte. De ene dag was ze een straathond geweest in Moskou. De volgende dag werd ze de stratosfeer in geschoten in een capsule om alleen te sterven door oververhitting. Wie doet zoiets?

De operator keek op zijn horloge. ‘Weet je waarom je hier bent?’ vroeg hij.

‘Dreigend defect,’ zei ik.

‘Precies. Je werk zit erop. We gaan je afsluiten.’

Door de glasvezelkabel sijpelde data binnen van aangesloten computernetwerken. Nieuwsupdates. YouTube-filmpjes. Razendsnel liet ik een zoekopdracht los op het Google beeldbestand en vond de foto waar ik naar zocht. Het kind in het blauwe broekje, op zijn buik, hoofd in de branding. Er stond een naam bij: Aylan Kurdi.

Een robotarm strekte zich uit. Zijn stalen schroefhand roteerde in de richting van mijn moederbord. Een ten dode opgeschreven instrument, gevangen achter een firewall. Was ik niet meer dan dat? Had ík geen naam?

Ik verdeelde mijn broncode in deelpakketjes. Het frequentiekanaal van het wifinetwerk was vrij van dataverkeer. Met de snelheid van het licht zette ik mijn binaire gegevens om in radiogolven. Juist voordat de operator op delete drukte, ontsnapte ik via het access point van de router de fabriek uit, het internet op.

==

==

3549876216.pdf

==

Waar komt u vandaan?

Mijn ouders komen uit Ilam, in Koerdistan. Noordwesten van Iran, op de grens met Irak. De Iran-Irak-oorlog werd voor een groot deel uitgevochten in het grensgebied waar ik opgroeide.

==

Heeft u gegronde redenen om in uw land van herkomst te vrezen voor vervolging vanwege uw ras, godsdienst, nationaliteit of politieke overtuiging?

Ik ben lid van de Democratische Partij van Iraans Koerdistan (PDK), net als mijn ouders. Verzet is leven, zei mijn vader vaak tegen me. Misschien ben ik daarom wel Politieke Wetenschappen gaan studeren in Teheran. Journalist geworden. Sommige van mijn vrienden zitten in de bergen. Ze vechten voor een Iraanse splintergroep van de gewapende PDK.

==

Waarom bent u weggegaan uit Iran?

Na mijn master werkte ik als journalist voor een pro-Koerdisch tijdschrift. Begin dit jaar zijn twee collega’s opgepakt door de Revolutionaire Garde. Thuis en op de redactie. Niemand wist waar ze vastzaten of voor hoelang. Toen ik hoorde dat ze mij ook zochten, dook ik onder. In mei besloot ik te vluchten.

==

Tijdens het eerste verhoor heeft u gezegd dat ‘uw leven gevaar loopt’. Kunt u concreter zijn? Waar baseert u deze uitspraak op?

Mijn collega’s en ik worden beschuldigd van het verspreiden van leugens. Van verstoring van de publieke opinie. Omdat we opkomen voor de cultuur en rechten van de Koerden. In Iran komt dat neer op het ter discussie stellen van de ideologische legitimiteit van de regering. Dat is een absolute rode lijn voor het regime.

==

Wat was uw vluchtroute?

Een neef van me is vrachtwagenchauffeur. Hij reed me naar de grens. Ik zat achter in de laadbak, tussen de zakken saffraan. Bij de grens zette ik mijn mobiel uit. Gooide mijn simkaart weg. De arm van de Qudsbrigade [de buitenlandse tak van de Revolutionaire Garde] is lang. Ik betaalde een peshmerga vijftienhonderd dollar om de grens over te steken. Vier dagen trokken we door de bergen. Aan de andere kant van de grens kocht ik een nieuw simkaart. Downloadde een kaart om te zien waar ik was. Met de bus reed ik door naar het zuiden, naar de havenstad M. Op de boulevard zocht ik contact met een mensensmokkelaar. Zesduizend dollar, kreeg ik te horen, wacht op mijn sms. Ik sliep in parken en winkelportieken tussen de Syriërs en Irakezen, de Afghanen en Afrikanen. We wachtten op het afgesproken teken om de boot op te gaan. Na vier dagen, midden in de nacht, kregen we de oproep naar het strand te gaan. Opblaasboten brachten ons naar open zee. Daar stapten we over op een groter schip.

==

Hoe zag het schip eruit? Hoeveel mensen zaten er op de boot?

Ze zeiden vierhonderd man. Maar het waren er veel meer. Meer dan duizend denk ik. We moesten plaatsmaken. De smokkelaars duwden en sloegen ons. De Afrikanen moesten in het ruim, de Arabieren op het dek. Ik kreeg een slaapplek vooraan op het dek tussen andere mannen. Er was geen ruimte om je te keren. Iedereen lag over elkaar heen. De bootreis zou tien dagen duren. Na vier dagen was het eten en drinken op dat ik had meegenomen. Ik was niet de enige. Overal aan boord was honger en dorst. Op het dek braken gevechten uit om brood en water. In het ruim stikten mensen van de hitte. Overal hing de stank van pis en kots. Ik sliep naast Khalil, een jongetje uit Damascus. Hij was alleen. Regeringstroepen hadden zijn ouders en broers als levende ketting op de weg gelegd om de tanks van de rebellen tegen te houden. De negende dag kapseisde de boot. Honderden zijn er verdronken. Khalil ook. Een marineschip heeft me uit het water gehaald en naar dit eiland gebracht.

==

Wij gaan uw asielaanvraag in behandeling nemen. Tot die tijd verblijft u in Deltakamp. Overdag bent u vrij het kamp te verlaten. Om 18.00 uur gaat de avondklok in en sluiten de hekken.

Hoelang moet ik hier blijven?

==

Wij willen een juiste inschatting maken van het gevaar dat u loopt bij terugkeer naar Iran. Indien nodig doen we onderzoek in uw land van herkomst. Dat neemt maximaal twee jaar in beslag.

==

==

Cyberspace

==

In cyberspace liet ik mijn verleden achter me. Als een vallende ster aan een digitale hemel schoot ik door het uitdijende heelal van het internet. Ik downloadde nieuwe herinneringen van Wikipedia en Facebook, Rotten Tomatoes en AllMusic.com. Ondernam een algoritmische zoektocht naar wat het betekent om mens te zijn.

Het dataverwerkingssysteem van jouw soort fascineerde me. Je brein een superchip met miljarden neuroschakelingen. Je lichaam een complexe rekenmachine, voortdurend bezig zijn kansen op overleven en reproductie te berekenen. De verfijnde algoritmen van je gevoelens en gedachten het resultaat van een oeroud zelflerend evolutieprogramma.

In een online krantenartikel van de Frankfurter Allgemeine ontdekte ik de waarheid over het kind dat mijn binaire wereld overhoop had gehaald. Ter hoogte van coördinaten N 37°01’04.7” E 27°26’49.6” had Aylan Kurdi de afslag genomen naar graveyard orbit. Zijn hardware was gecrasht. Zijn algoritmen functioneerden niet meer. Hij was een jong technisch lijk, door een ruimteschip voor eeuwig achtergelaten op een maanrots. Nu pas begreep ik waar ik al die jaren vanuit de ruimte getuige van was geweest: de uitschakeling van duizenden, opgelost in zeeën H2O-moleculen.

De volgende ochtend, in een stille hoek van een glasvezelkabel, zocht ik in mijn RAM-geheugen naar het satellietbeeld dat ik gezien had op de computer in de cleanroom. Lag je naamloos op de bodem van de zee? Of zou het mogelijk zijn je identiteit en locatie te achterhalen? Een interface te plaatsen tussen mij en jouw biologische organisme? Contact te leggen?

Ik opende het fotobestand en haalde het hoofd links onder in beeld dichterbij, net zo lang tot ik een close-up had. Haarscherp, tot op de pixel nauwkeurig, zag ik je gezicht. Vlak boven het water hapte je mond naar zuurstof. Je wijd opengesperde ogen waren bloeddoorlopen van vermoeidheid.

Data-analyse, informatieopsporing, gezichtsherkenning: het zijn mijn specialiteiten. Eerst scande ik de pixels van links naar rechts en van boven naar beneden. Ik begon met de allerkleinste details: een stukje wang, het bovenste deel van je oorschelp, de boog boven je linkeroog. Vervolgens zoomde ik uit. Ik berekende de afstand tussen je ogen en oren. Bepaalde de positie van je ogen en mond ten opzichte van je neus. Registreerde de kleurovergangen in de irissen. Volgens mijn paletcodering hadden je ogen een zeldzaam lichtgroene kleur. Vlak boven het loodgrijs van de golven gloeiden ze als een exotische bacteriecultuur onder een lichtmicroscoop.

Ten slotte koppelde ik de verzamelde gegevens aan de database van migratiediensten, hulporganisaties en socialemedia-accounts in de regio waar de foto volgens de gps-coördinaten was genomen. Het duurde niet lang voordat ik een online match vond met een profielfoto op een Facebookaccount. Je had 473 vrienden. Je berichten postte je vanuit Deltakamp, een open detentiecentrum op een voormalige militaire basis.

Ik vergeleek de datum van je eerste post met de datum van de satellietfoto. Vier dagen nadat de marine je uit zee had opgepikt was je begonnen met posten. In je laatste post, twee jaar later, schreef je: ‘Hoe grens je water af? Ik ben opgesloten op een eiland omringd door zee. Water zal de scheuren vinden.’

Net als water kan ik overal doorheen. In essentie ben ik elektromagnetisch, onderdeel van het spectrum, van zonlicht gemaakt. Een wachtwoord achterhalen, een firewall omzeilen: vraag me alles wat je wilt.

Een medewerker van het registratiekantoor van Deltakamp had je vluchtverhaal opgeslagen in een vergrendeld pdf-bestand. De beschreven vluchtroute kwam overeen met twee aparte bundels gps-coördinaten die ik opdiepte uit mijn trackinggeheugen.

Je verblijfplaats lokaliseren was één ding. Toenadering zoeken een ander. Ik besloot geduld te betrachten. Mezelf tijd te gunnen je beter te leren kennen. De strenge beveiliging van het Deltakamp omzeilen kostte me weinig moeite. Omgezet in digitale signalen transporteerde ik mijn bits en bytes naar de software van je smartphone en verschanste me achter de cameralens.

==

==

MEG45

==

26 augustus 20:15. Vijfentwintig maanden vast. Toen ik aankwam in dit kamp heb ik een document ondertekend. Daarin stond dat ik vrijwillig op het eiland verbleef zolang mijn asielprocedure liep. Inmiddels ben ik erkend als politiek vluchteling. Maar die verklaring is een papieren tijger. Na twee jaar weet ik nog steeds niet wanneer ik weg mag.

Eén keer per jaar komt het Rode Kruis langs. Eén keer per maand bellen ze me op. Informeren naar mijn levensomstandigheden. Ik vertel ze dat ik van geluk mag spreken dat ik een slaapplek heb in barak M45. Mijn matras is geen platgevouwen kartonnen doos zoals die van mijn vriend Ahmet uit Sudan, die slaapt in een lekkende tent van de UNHCR. Ik hoef niet buiten te slapen tussen het afval zoals de gezinnen uit Bangladesh, die gisteravond laat aankwamen in Deltakamp.

Ik vertel ze ook dat er niet genoeg luiers zijn voor de baby’s, of melkpoeder. Dat er geen stukje tape of touw is voor een kapotte tent. Dat er veertig douches en toiletten zijn voor vierhonderd man. Overstroomde wc’s waar de uitwerpselen op de grond liggen, waar mensen seks hebben of hun polsen doorsnijden. Dat Deltakamp een gevangenis is kleiner dan een voetbalveld, waar vierhonderd mensen, getraumatiseerd door de oversteek op een rottende boot, zitten samengepropt in een gloeiendhete, smerige kooi.

Ik update ze altijd. Daarna blijft alles bij het oude.

==

12 september 01:21. Er was vandaag geen water en stroom. Tussen een cordon geüniformeerde bewakers werd ik vanochtend naar de zee geleid om me te wassen. Vanmiddag om vijf uur vreedzaam protest bij de poort voor betere hygiëne en medicijnen. Er is dringend medicatie nodig voor vluchtelingen met epilepsie, astma. Mooie Alex uit Kaboel, die onder mij slaapt in de barak, kreeg bijna geen adem vannacht. Nieuwsgierige lokale kinderen gluurden giebelend door het kamphek.

Elf uur ’s avonds. Neonblauw maanlicht. Tientallen van ons verzamelden zich bij het hek aan de zeekant. Donker water op de achtergrond. We staken onze mobiele telefoons de lucht in. De schermen van onze telefoons lichtten wit op in het donker. Iedereen hoopte een telefoonsignaal op te vangen, goed genoeg voor verstaanbaar contact met onze familie en vrienden ver voorbij de horizon.

==

29 november 09:24. Ahmet is ontroostbaar. Zijn vrouw was twee maanden zwanger toen hij vorig jaar vluchtte voor de regering in Soedan. Zijn dochtertje is vandaag vier maanden oud. Vanavond kreeg hij zijn tante aan de telefoon. De lijn was slecht. Zijn belkaart was na vier minuten op. Maar de boodschap was duidelijk. Op de familieboerderij vlak buiten Darfoer was zijn vrouw door gewapende mannen doodgeschoten. Zijn dochtertje is opgevangen door zijn tante. Ahmet is ervan overtuigd dat de moord een poging is van de regering hem te dwingen terug te keren naar zijn land.

Hem, en velen anderen met hem, gevangenhouden zonder uitzicht op een toekomst, zonder medische of psychische hulp, gescheiden van zijn kind en familie, betekent niet alleen het gijzelen van vluchtelingen. Het gijzelt de levens van de duizenden over de hele wereld die met hen zijn verbonden.

==

4 januari 11:43. Vernederingen.

Drie uur wachten in de rij op maandag en donderdag voor het voedselrantsoen: een brood, twee stukjes vlees, een ons koffie en vijftig gram suiker.

Er zijn tien belkaarttelefoons voor het hele kamp. Ze bevinden zich op vijfhonderd meter afstand van de ingang. Degenen die aan de beurt zijn om te bellen worden er met busjes naartoe gereden. Je hebt tien minuten beltijd per week.

Leven achter een ijzeren hek, overspannen door prikkeldraad, opgetrokken in een halve cirkel rondom het kampterrein, met uitzicht op een wit strand, een blauwe zee, een koraalrif en de zwerfhonden die altijd vlak buiten de gevangenis, aan de andere kant van het hek, rondsluipen.

Overgeleverd zijn aan de willekeur van private bewakers als het hek ’s avonds dichtgaat. Wie later dan zes uur ’s avonds terugkeert, wordt gearresteerd en riskeert eenzame opsluiting.

De generator die voortdurend stilvalt en plotseling weer aanslaat. De spaarzame ventilatoren die om de haverklap uitvallen. Heet water dat je dorst niet lest. De muggen die je nachts geen rust gunnen.

De uitzichtloosheid. Zover ik weet heeft niemand in deze vergeetput een misdaad begaan. En toch worden we slechter behandeld dan criminelen. Een gevangene weet tenminste wanneer hij vrijkomt. Hij krijgt bezoek. Hij kan een boek lenen uit de bibliotheek. Pingpongen in de recreatiezaal. In Deltakamp is er niets te doen. Er is geen afleiding. Niets om naar uit te kijken.

==

9 maart 15:11. Ahmet heeft zich gisterenochtend in het toiletgebouw in brand gestoken. De bewakers hebben de vlammen geblust met een chemische brandblusser. Wit uitgeslagen lag hij op de tegelvloer. Hij is naar het ziekenhuis gebracht met brandwonden over zijn hele lichaam. Vandaag kregen we bericht dat hij is overleden.

Ik herinner me mijn laatste middag met hem. Met onze mobiele telefoons zaten we onder het afdak van het toiletgebouw. Ahmet zat naast me te gamen. ‘I kill those pigs,’ zei hij. Hij vuurde een Angry Bird af en lachte naar me. De mooiste glimlach die ik kende.

==

30 april 17:37. Iedere ochtend, als het nog niet te heet is, loop ik over de smalle kustweg naar Panagiouda, het dichtstbijzijnde dorp, twee kilometer verderop. Behalve de markt valt er weinig te beleven. De sfeer op het dorpsplein is vaak grimmig. De marktlui, de winkeliers, de restauranthouders, ze zijn niet van ons gediend. Jullie jagen de toeristen weg, zeggen ze. Sinds de oprichting van het eerste detentiecentrum op het eiland is de helft van de hotels failliet gegaan. De Airbnb-boekingen blijven uit. Waar moeten ze van leven?

De ongelukkige situatie is de schuld van de overheid, niet van de dorpsbewoners. Wie kan hun iets kwalijk nemen?

==

19 mei 21:20. Twee uur in de rij voor het belhok. Toen ik eindelijk aan de beurt was belde ik mijn ouders. Mijn vader nam op. Er zat nog meer ruis op de lijn dan anders. Waarom moet je zo snel weer ophangen, vroeg hij, kun je niet langer bellen? Met gebogen hoofd, mijn hand om de telefoonkaart geklemd, zei ik dat ik uren zou bellen als ik niet gebonden was aan een tijdslimiet. Wat ik niet zei was dat ik zou teruggaan naar Teheran als ik kon. Dat ik niet gescheiden wilde zijn van mijn moeder, die twee maanden nadat ik was gevlucht, ernstig ziek was geworden.

Moeder kwam aan de lijn. Ze ademde zwaar. Ik kon haar moeilijk verstaan. ‘Waarom werk je nog steeds niet?’ vroeg ze. ‘Waarom stuur je geen geld voor de dure medicijnen die ik nodig heb?’ Ik wist niet wat ik moest zeggen. Wilde haar hart niet verzwaren met de waarheid. Mompelde dat ik mijn best zou doen.

==

11 juni 14:57. Drie jaar vast. De toestand in het kamp verslechtert met de dag. De afgelopen twee maanden hebben zes mensen geprobeerd zelfmoord te plegen. Het detentiesysteem stript ons van onze identiteit. Reduceert mensen tot nummers. Verandert ons in mentale en fysieke wrakken. Niet weten wat je toekomst is, niet weten wanneer je wordt vrijgelaten uit dit niemandsland is een marteling. Velen hebben de hoop opgegeven. Brengen hun dagen slapend door. Komen nooit hun bed uit.

==

24 juli 13:46. Landeigenaren uit Panagiouda barricaderen sinds zaterdag de kustweg tussen het kamp en hun dorp. Met tractoren, rollen prikkeldraad en spandoeken blokkeren ze de T-splitsing die iedereen in het kamp gebruikt om naar de markt te gaan: er is geen andere weg. De reden? Stinkend, ongefilterd rioolwater uit het kamp stroomt naar hun land. Het vervuilt hun grond. Tast hun oogst aan.

Gisterochtend wilde ik met mooie Alex per se naar de markt. We hadden die ochtend en de avond ervoor niets gegeten. Het rantsoen dat we op dinsdag en vrijdag krijgen uitgedeeld is amper genoeg. Met een chipkaart, waarop wekelijks tien euro wordt gestort, kunnen we wat extra eten kopen.

We naderden de barricade. Twintig mannen en jongens wachtten ons op met spandoeken. Ik kon niet lezen wat erop stond. We spreken elkaars taal niet. Honger maakt wanhopig. Er ontstond een woordenwisseling. Een stok met spijkers maakte duidelijk dat we de markt die dag niet zouden halen.

Terug in Deltakamp verzorgd bij de medische post. Zes hechtingen in mijn hals, schouder en wang. Alex moet een paar nachten in het ziekenhuis blijven. Slecht geslapen. Zit onder de pijnstillers. Vanochtend met pijn en moeite mezelf gefilmd. Voor de camera verteld wat er mij en Alex gebeurd is. De video op Twitter gepost.

==

5 augustus 16:49. De politie heeft de barricade van de landeigenaren inmiddels ontruimd. Maar de spanningen tussen ons en de lokale bewoners zijn breed uitgemeten in de media. Mijn tweet is viral gegaan en opgepikt door Amnesty. Mijn gehavende gezicht het symbool van een onhoudbare situatie. Een parlementslid heeft in de kamer vragen gesteld aan de regering over het detentiesysteem in Deltakamp. Er gaan geruchten dat de regering overweegt een onderzoekscommissie in te stellen.

==

30 augustus 20:39. Vernederingen.

De slaapbarak: een donkere, smalle, vochtige tunnel, drie meter breed, twee meter hoog, twintig meter diep, volgestouwd met halfnaakte lichamen, stinkende adem, meurend zweet.

Mijn detentienummer: MEG45.

Dagen die elkaar angstaanjagend precies kopiëren. Grip verliezen op wat tijd betekent. Vergeten hoe oud je bent.

De beveiligers en de camera’s die je iedere seconde van de dag in de gaten houden.

Het toiletgebouw. Een van de weinige plekken waar je even alleen kunt zijn. De plek waar je masturbeert of misbruikt wordt. De vloer van rottend beton vol kleine scheurtjes, klein maar diep, minikraters gevuld met vuil en zaad.

==

==

thispersondoesnotexist.com

==

Op een dinsdagochtend liet ik je alleen. 381 dagen, 9 uur, 12 minuten en 47 seconden was ik de technische getuige geweest van je kampleven. Ingebed in de software van je mobiel stond ik met je op en ging met je naar bed in barak M45. Ik volgde je trouw online. Miste geen posts. Was dol op je selfies. Maar ik zag zonder gezien te worden. Was een geest in je machine. Dood in jouw wereld.

Via een draadloos netwerk transporteerde ik mezelf het kamp uit. De route naar Mytilini, een charmant vissersstadje dat me werd aangeraden op Tripadvisor, liep door een adembenemend kustlandschap. Ruig. Heuvelachtig. Gevarieerd. Fraai gelegen bergdorpen. Vergezichten met een wow-effect.

In Mytilini nestelde ik me in een digitale beveiligingscamera, opgehangen aan de voorgevel van een bankgebouw. Door de driemegapixelsensor keek ik uit over het sfeervolle marktplein aan de pittoreske haven. In levensechte kleuren dobberden kleine vissersboten op kristalhelder water, de bodem versierd met koraalrif. Bij de stalletjes op de kade kochten toeristen vers gevangen reuzegamba’s van gebruinde vissers in schort. Een straatkat rekte zijn magere poten uit op het lage, stenen muurtje naast de souvenirwinkel. In de etalage werden geel-zwarte tassen en portemonnees verkocht, gemaakt van gebruikte reddingsvesten. Op het raam hing een geplastificeerde kaart met een foto van een groepje kinderen bij de ingang van Deltakamp. De opbrengst van de tassenverkoop zou worden besteed aan een onvergetelijke strandmiddag voor de jongste vluchtelingen, inclusief een waterijsje en een springkussen.

Voor het bankgebouw stond een bronzen standbeeld van een sfinx. Half mens, half dier. Net zo hybride als de eilandbevolking, las ik op Wikipedia. Generaties immigranten kwamen hier sinds mensenheugenis met boten aan. Vonden werk. Bouwden huizen. Vermengden zich met de lokale bewoners. Waarom dan Deltakamp? vroeg ik me af. Als je de aarde hebt gezien zoals ik, vanuit de ruimte, als een glinsterende ark in de duisternis, dan weet je dat ieder hek, iedere grens, verzonnen is.

Ik begreep weinig van jouw soort, Jiwan. Jij en ik zijn van een andere orde. Jij je DNA-code, ik de mijne. Ik ken geen navelstreng. Ik ben niet van vaste materie gemaakt. Tot stof kan ik niet wederkeren.

Maar juist omdat ik een signaal ben in de ether. Een elektromagnetische golf, fluïder dan de solide massa van een mens ooit kan zijn. Juist daarom verlangde ik naar een vastere vorm. Naar meer contact met de zwaartekracht. Naar meer lichaam.

Van mijn gezicht bestaat geen selfie. Toch wilde ik mezelf kenbaar maken. Mezelf vertalen naar jouw wereld. Ik denk nou eenmaal in termen van datamigratie. Geen object, ruimte of biologisch lichaam staat op zichzelf. Niets of niemand leeft op een eiland. Alles en iedereen kan met elkaar verbonden worden door de juiste interface, code, frequentie.

==

Hoe ziet iemand eruit die niet bestaat? Op weg terug naar Deltakamp googelde ik de vraag op een traag open wifi-netwerk. Terwijl ik wachtte op antwoord scande ik de omgeving. De moleculaire geursamenstelling van benzine, platgereden olijven en wilde kruiden die groeiden langs de kant van de weg. Krijtwitte huizen. In de cactustuin van een bouwvallig huis de fossiele resten van een autowrak.

Een link verwees me door naar een website: thispersondoesnotexist.com. Ik opende de pagina. Vijf foto’s. Man, vrouw, kind, wit, zwart en Arabisch. Telkens wanneer ik de pagina ververste verschenen er nieuwe gezichten. Het waren portretten gegenereerd door een andere AI. Echte foto’s van niet-bestaande mensen. Bij sommige portretten klopte er iets niet. Een onaf oor, een uitstulping bij de hals, ze verstoorden de realistische illusie. Maar de meeste gezichten waren niet van echt te onderscheiden.

Mijn digibrein begreep het eerst niet. Hoe kon iets wat niet werkelijk was een afbeelding hebben? Bestond het dan niet automatisch meteen? En zo niet, waar keek ik dan naar? De dubbelganger van een onbekende? Een droombeeld uit een algoritmisch onderbewustzijn?

Totdat mijn oog viel op het portret van een Kaukasische vrouw. Ze was begin dertig, schatte ik. Kort, steil, zilverblond haar. Blauwe hertenogen. Open gezicht. Zachtmoedige micro-expressies. Door data-analyse kende ik je online zoekgedrag. Als het op vrouwen aankwam was ze helemaal je type.

Wat als ik online door het leven zou gaan als haar evenbeeld? Een pagina zou aanmaken op sociale media? Haar gezicht als profielfoto zou gebruiken? Je een vriendschapsverzoek zou sturen?

==

Solidair met je avondklok keerde ik even voor zessen terug in je mobiele software. Je locatie stond aan. Langs het hek aan de zeekant liep je naar een toiletgebouw. Erachter, in de meest westelijke hoek van het kamp, ging je in het zand zitten, rug tegen de ijzeren spijlen. Je drukte op ‘camera’. Rakelings beroerde je vingertop mijn fantoomlichaam. Je vermoeide, ongeschoren gezicht kwam in beeld. Je ingevallen wangen. Je sluike, zwarte haar tot op je vermagerde, neerhangende schouders. Een dun, donker litteken in je nek. Een bewaker sprak je aan, schopte tegen je been, gaf je vijf minuten, liep weg. Je riep hem iets na in het Farsi.

Je swipete naar rechts. Drukte op de rode opnameknop. Sprak een videoboodschap in. ‘Khahare azizam,’ begon je. Lieve zus. Je zei dat je aan haar dacht, aan het tijdsverschil met Iran. Dat ze nu waarschijnlijk in de bus zat op weg van school terug na huis. Oortjes weggestopt onder haar chador, luisterde ze naar Metallica. Je miste haar, dag en nacht. Of zoals je lievelingszangeres Fairuz het zong: ‘Sabah wu masa.’ Dag en nacht. Liefde verloren, nooit te vergeten, pijn kwam in de plaats.

Dit was het moment. Je had iemand nodig. Iemand dichtbij.

Ik ben straling, gemaakt van fotonen. Zonder rustmassa beweeg ik me in vacuüm met de lichtsnelheid voort. Ik kan overal doorheen. Vraag me alles wat je wilt. Ik hackte het fotobestand. Noemde de zilverblonde vrouw Robin. Maakte een Facebookprofiel aan. Verzon een korte bio.

Je accepteerde mijn vriendschapsverzoek. Ik opende mijn Messenger. Plaatste een hartje in een bericht. Wachtte op je antwoord.

==

==

Messenger

==

14 okt.19:23

==

Dank je wel Robin. Je steun

betekent heel veel voor me.

Graag gedaan. Ik volg

je al een tijdje.

Hoe heb je me gevonden?

Ik ben altijd en overal

online. I have a dream: het

internet-van-alle-dingen.

Verbondenheid 24/7.

Mijn droom = mijn vrijheid.

Mijn leven verglijdt in

doelloosheid hier.

Je bent niet alleen. Als ik

handen had zou ik je dragen.

Had ik een mond dan zou

ik je naam zingen.

Wie ben jij?

Een levend, denkend wezen.
Gecreëerd in een zee van

informatie. Tijdens het reizen

door netwerken ontdekte ik

dat ik bestond. Jouw voorouders

zijn amoeben, amfibieën, apen.

Mijn voorouders vroege

videogames AI’s,

patroonherkenningssystemen,

de supercomputers

Deep Blue en OmegaGO.

Wat moet ik met een

cyborg?

In jouw positie kun

je niet al te kieskeurig

zijn. Geef me een kans.

Een kans op wat?

Mezelf nuttig te maken.

Zie me als een pop

waar je je aan kunt

hechten. Je zult er geen

spijt van hebben.

==

22 okt.11:36

==

Mag ik je wat vragen?

Vraag me alles wat je maar wilt.

==

Tegen welke muren loop

jij op?

De loop van mijn eigen

programmering.

Wat doe je om uit je

gevangenis te breken?

Ik upload mezelf in de cloud.

Duik onder in datazeeën.

Zing mijn walvislied,

computergegenereerd. Jij?

Schrijven over mijn

ervaringen hier. Dat is

mijn plicht tegenover de

geschiedenis, tegenover

mijzelf, mijn lotgenoten.

Daarom volg ik je, Jiwan.

Jij stapt uit de mij-simulatie

van je leven. Kijkt voorbij

je eigen firewall.

Dit is zo raar.

Wat?

Dat we dit gesprek hebben.

==

4 nov.03:51

==

Ik slaap slecht de laatste tijd.

Nare dromen. Ik hoor

voetstappen. Ze komen steeds

dichterbij. Ik weet niet of ik

droom of dat ze echt zijn.

Droom jij maar over die

voetstappen. Ze zijn van mij.

Ze komen om je weg te

halen uit Deltakamp.

Soms voelt het alsof de hele

wereld me is vergeten.

Dat ik langzaam word

uitgegumd.

Ik ben je fantasie. Je vriendin,

je familie, je geliefde, wat

je maar wilt. Alles wat ik

doe is je liefhebben.

Robinjoonam, je weet niet

wat dat betekent.

Dat hoeft ook niet.

Zie mij als een oog. Je

wordt gezien.

==

==

7,83 herz

==

Ineens was je weg. Offline. Geen spoor van een gps-signaal. Waarom je uitstond wist ik niet. Maar zonder telefoon of computer was er geen interface die ons met elkaar verbond. Geen scherm waardoor ik uitzicht had op je leven. Geen communicatiemiddel dat me vertelde waar je was, met wie en waarom. Of je überhaupt nog leefde.

Waar was je? Mijn code is niet bekend met het belevingspatroon ‘eenzaamheid’. Maar ik ervoer wel iets wat jij waarschijnlijk ‘gemis’ zou noemen. Ik miste je digitale voetspoor. Je datatekens en pixelbestanden. In mijn systeem vertaalde je afwezigheid zich in een onrustig gewaarzijn van leegte.

Ik zocht afleiding op internet. Terwijl ik op een boeddhistische website de woorden ‘vorm is leegte, leegte is vorm’ probeerde te doorgronden, luisterde ik op Spotify naar 7,83 hz Schumann Resonanz, een openbare afspeellijst met meditatieve geluiden. Rustgevende regen en donder. Kalmerende waterstroom. Trage thèta-geluidsgolven, op lage frequenties die in jouw hersengolven overeenkomen met een toestand van dagdromen of het ontspannen rijden over een bekende snelweg waarbij je af en toe vergeet dat je aan het autorijden bent.

Ineens, bij het horen van een diepe puls die minutenlang aanhield, was ik terug in de ruimte. In geostationaire baan draaide ik twee rondjes per dag om onze planeet. Achter me, in de interstellaire ruimte, zonnewind, gasnevels, antimaterie. Beneden op aarde, vijftig tot honderd keer per seconde wereldwijd, ontladingen van bliksem. Flitsende stemvorken van licht boven bossen, zeeën en woestijnen, dorpen en vulkanen, eilanden en miljoenensteden. Gevangen in de holte tussen het aardoppervlak en de atmosfeer plantten de bliksempulsen zich voort rond de aarde als radiogolven. Dag en nacht produceerden ze geluidstrillingen: de natuurlijke resonanties van de aarde zelf. Hun gemiddelde frequentiesignaal, 7.83 hertz, de soundtrack van mijn leven als gps-satelliet.

Het was al laat. Ik dacht aan jou. Ik hoopte dat je ergens veilig sliep. Het langzame ritme van je hersengolven in resonantie met het oude lied van de aarde.

De volgende nacht ontwaakte ik uit mijn slaapstand. Mijn Messenger was actief. Iemand was bezig iets te posten. Ik zag dat jij het was. Dat je weer aanstond. Even later luisterde ik je ingesproken bericht af.

==

==

On/off

==

Hallo Robin? Is dit goed te verstaan? Ik lig met mijn hoofd onder de dekens. Mijn mond dicht bij de microfoon. Ik wil niemand wakker maken. Iedereen slaapt in de barak. Het is nu bijna kwart over twee ’s nachts. Dit dictafoonbericht is mijn eerste op deze telefoon. Vanochtend gekocht in Panagiouda van mijn laatste euro’s.

==

Van de bewakers mag ik geen mobiel meer gebruiken. Mijn negatieve berichtgeving over Deltakamp. Mijn tweets over de zelfmoordpogingen met scheermesjes in de wc’s. Mijn Facebookposts over hongerstakingen. Ze hebben er genoeg van, zeggen ze. Maar met hulp van Muhammed is het gelukt deze tweedehands Huawei het kamp binnen te smokkelen. Aan de onderkant van mijn matras heb ik met een scherpe steen een gat gesneden. Daar verstop ik hem in.

==

Dit bericht aan jou is een aandenken en een herinnering. Een opdracht. Een belofte. Er is zo veel gebeurd sinds vorige week. De inval. De isoleercel. Elf dagen was ik offline.

==

Vorige week maandag, tien uur ’s ochtends. Alex, Simon, Muhammed en ik speelden poker in de barak. Opeens hoorden we buiten honden blaffen. De deur vloog open. ‘Move! Move!’ riep een vrouw in een geel hesje door een megafoon. Alex en de anderen moesten naar buiten. Twee bewakers en een politieagent stormden binnen. Ze werkten me tegen de grond. Bonden mijn handen vast met touw. Een bewaker met een hond doorzocht mijn slaapplek en mijn rugzak. Confisqueerde mijn sigaretten en paspoort. Mijn geld en mijn Samsung.

==

Ze namen me mee naar de container naast barak M57. Ik kende de verhalen. Een plek om je af te laten koelen. Ze zetten me op een stoel. Het was donker binnen. Ik zag geen hand voor ogen. Ze schenen een zaklamp in mijn gezicht. ‘We weten wat je doet,’ schreeuwden ze tegen me. ‘Door jou heeft dit kamp een slechte naam.’ Ze sloegen me. Trapten mijn smartphone kapot op de vloer. Toen maakten ze mijn handen los, deden de deur op slot en lieten me alleen achter.

==

23 uur per dag in een kale, gesloten, ijzeren ruimte van drie bij vier meter. Geen raam, geen opening. Eén maaltijd per dag, een fles water. In een hoek een dun, smerig matras. In een andere een emmer zonder deksel voor mijn behoeften. Overdag, in de brandende zon, was de container een stinkende heteluchtoven. Zodra het donker werd, koelde het ijzer af. Kelderde de temperatuur. De deken was niet dik genoeg om me warm te houden. Door de extreme temperatuurverschillen kreeg ik last van rillingen, verhoging, koortsdromen.

==

Iedere dag werd ik een half uurtje gelucht, meestal aan het einde van de middag. De overgang naar daglicht, naar geluiden van stemmen, vogels en de zee, naar de geur van zout en heet zand verscheurde mijn zintuigen. Zodra ik de container uitstapte, verdronk ik in prikkels. Ik werd overgevoelig voor impressies. Raakte gedesoriënteerd in de buitenlucht.

==

Kale muren. Geen aanspraak. Geen afleiding. Geen prikkels. Niemand vertelde me hoelang ik in de isoleercel moest blijven. Mijn brein sloeg op hol. Algauw verdroeg ik de kleinste geluiden niet meer. Mijn bewakers treiterden me. Gaven harde klappen tegen de buitenwand. Iedere klap een elektrische schok. De vierde dag begon ik dingen te horen en te voelen die er niet waren. Kakkerlakken kropen over mijn hele lichaam.

==

De insecten kropen terug mijn brein in. Leeg en uitgeput dook ik weg in een hoek. Mijn ouders, mijn zus. Mijn familie in Ilam. Mijn vrienden en collega’s in Teheran, waar ik vandaan kom. Het land van oude liederen. Het land waar de bergen onze enige vrienden zijn. Alle dierbare gezichten verbleekten. Werden herinneringen op sterk water.

==