Detlev van Heest

Parkeren in Hilversum

roman

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2024

DETLEV VAN HEEST/D.H.H. FRÄDRICH VAN HEEST,

ERVEN J.J. VOSKUIL en L.M.E.M. VOSKUIL-HASPERS

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 3043 9

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2024

voor Djokan

==

==

==

==

==

==

Alles frei erfunden

Walter Kempowski

I

De kamersleutel gaf ik aan de dikke receptie-Fijinees. ‘Ah, Mister Holland, you finally leave New Zealand,’ zei Setareki. ‘We thought we would get a Dutch-Japanese wedding.’

==

Misae was beddegoed aan het vouwen. John kwam bij haar staan. Hij legde haar uit dat we allemaal hetzelfde waren, alleen verschillend, dat Engels een samenvoeging was van Frans en Duits en dat Frans en Duits vroeger één taal waren. In elk oor had John drie ringetjes. De bovenste ringetjes waren voor wijlen zijn ouders, de onderste voor wijlen zijn oom en tante. Tot vier jaar geleden had hij gezopen. Tegenwoordig werkte John als parking enforcement officer. Hij liet zich erop voorstaan de meest verachte Aucklander te zijn.

Het zat allemaal in je hoofd, verzekerde John. Hij ging nog wat dichter bij Misae staan. ‘Als je slank wilt zijn, dan zeg je tegen jezelf dat je slank wilt zijn, en dan word je vanzelf slank. Zeg nooit dat je niet dik wilt zijn, want dan zeg je in feite dat je dik bent.’

Misae, de sierlijkheid zelve, begreep er geen woord van.

’s Avonds kwam John bij Misae en mij aan tafel zijn prak eten. Ik had al in de bus moeten zitten.

==

Misae kwam mee naar buiten. Tot mijn verwarring zei ze dat ze mee zou komen naar het vliegveld.

We zaten op de achterste bank in de bus, haar hand in de mijne. John zwaaide ons lang na. Ik zei tegen Misae dat ik haar in mijn bagage zou stoppen. Haar voorkeur ging uit naar de handbagage. De buschauffeur vroeg of we haast hadden, want hij moest tanken.

==

De vertrekhal van luchthaven Auckland. Ik toonde het betalingsbewijs van de vertrekbelasting aan de vertrekfunctionaris, een man met een verkennershoed. Ik ging terug, zoende Misae en zei dat een leeftijdsverschil van twintig jaar verwaarloosbaar was, omdat we allebei tijdens het 63-jarige keizerschap van Hirohito geboren waren.

==

Het vliegtuig taxiede naar de startbaan. Ik wilde Misae’s brief lezen, maar ik zat naast een praatzieke evangelist, Aaron, die uitvoerig vertelde hoe hij in de vangnetten van het Opperwezen was verstrikt. Pas halverwege Los Angeles viel Aaron in slaap.

Op de luchthaven van Los Angeles kwam ik niet van Aaron af. In zijn telefoon zocht hij passende bijbelteksten voor mij: 2 Timotheüs 3, de verzen 1-9. Vooral de verzen 6 en 7 beval hij warm aan.

Hij nam me mee naar een luchthavenrestaurant, waar hij mijn eten koste wat kost wilde betalen. Murw van de lange vlucht en zijn gedram liet ik dat toe.

Hij legde al zijn contante geld op tafel, een dikke stapel bankbiljetten van tien en twintig dollar. God had hem opgedragen mij al zijn geld te geven.

‘Nee,’ zei ik, ‘dit kun je me niet aandoen.’

‘Dit geld is al niet meer van mij, want het is Gods wil.’

‘Ik waardeer je bedoelingen, maar dit geld kan ik niet aannemen.’

‘Het is geen vraag of jij het kunt aannemen, omdat het al van jou is.’

Ik bleef de bankbiljetten van me af duwen, maar hij hield ruim een uur lang stand.

Toen ik er genoeg van kreeg, werd ik bot. ‘Als jij me met dit pak bankbiljetten laat zitten, geef ik het aan een willekeurige persoon,’ ik wees naar een vadsige man met een bezemkarretje, ‘aan hem daar.’

‘Nee! Jij hebt één hemd en twee pantalons en verder niets,’ Aaron vergat mijn vijf onderbroeken. ‘God wil je Zijn liefde schenken.’

‘Ik waardeer het gebaar, maar voor liefde laat ik mij niet betalen. Ik ben geen prostitué.’

Dat leek te werken. Eindelijk trok hij het stapeltje naar zich toe. ‘Jij manipuleert mij. God vindt dat jij het verdient.’

‘Ik kan het niet aannemen.’

‘Omdat jij Hem niet wilt toelaten. Jij wilt zelfvoorzienend zijn.’

‘Dat heb je goed begrepen. Ik wil niet meer afhankelijk zijn van anderen.’

‘Maar hoe moet het nu verder met jou als jij Hem niet toelaat?’ Hij was wanhopig.

‘Ik ga een baan zoeken en een kamer. Veel heb ik niet nodig. Maar ik moet het wel zelf doen.’

‘Je weet wat dat betekent?’

‘Wat?’

‘Dat je de liefde van God afwijst.’

‘Ik wijs alleen een pak bankbiljetten af.’

‘En als we dit geld nu eens verdelen?’ Hij begon de stapel in twee stapels te verdelen, biljet voor biljet.

‘Dat maakt geen verschil.’

‘Dat vreesde ik al. Ik heb gefaald bij de uitvoering van Gods wil.’ Moedeloos stopte hij het geld terug in zijn portefeuille. ‘Maar ik ga wel bidden voor jou!’ Dit dreigement maakte hij waar, met één hand op mijn onderarm.

Ontgoocheld verliet hij mij, ervan overtuigd dat wij elkander in het hiernamaals niet zouden treffen.

Afgemat bleef ik achter, wachtend op het vliegtuig naar München.

Een bedelaar kwam naar me toe. Of ik wat kon missen.

Ik trok de lege zakken uit mijn broek. ‘Ik ben blut.’

==

##

Bologna. Een stad met hoge, nauwe straten, propvol auto’s. Alles stonk naar pis.

==

Frida en haar man bewoonden een duister paleis.

Hij luisterde naar een krakend radiootje aan het einde van een tunnelachtige gang. Hij draaide het radiootje uit zodra hij me zag. Bij het voorstellen kreeg ik de indruk dat hij niet op me zat te wachten.

==

In de namiddag maakten Frida en ik een wandeling in de omgeving van de stad. Ik vertelde haar dat een vliegtuigzendeling me ernstig had afgeraden haar te bezoeken. ‘You’re not divorced yet,’ citeerde ik. ‘Don’t violate what God has joined. Don’t stray away from your marriage. Don’t think you are allowed to do what your wife did. Don’t think I can do it too because she did it first.’

Ze zweeg.

‘Mijn schoonouders verdachten me een paar jaar geleden ook van buitenechtelijke wandelingen. Jouw lange brieven uit Italië vonden ze uiterst verdacht.’

Bij een kruispunt keek ik gewoontegetrouw eerst naar rechts, waardoor ik een aanstormende scooter te laat zag. Ik greep Frida van achteren bij de armen. Daardoor hield ik haar in de baan van de scooter, die rakelings langs haar scheurde.

We beklommen een heuvel vanwaar we Bologna overzagen, met de avondgloed op de daken.

==

We aten in Ennio’s werkkamer. Voor hij zijn mes in het vlees zette, vroeg hij of zij de varkenslap in witte of rode wijn gesmoord had. Een strikvraag.

‘In witte wijn natuurlijk,’ antwoordde ze, naar mij kijkend, ‘want dat hoort zo. Zijn moeder had exact dezelfde argwaan tegen mijn eten.’

‘Je had sterker gestaan,’ zei ik lachend in zijn richting, ‘als je geproefd had voor je de vraag stelde.’

Hij deed of hij me niet begreep. Of hij begreep me niet.

==

*

==

Frida toonde me haar kamer, de kamer van een kluizenaar, met het verzamelde werk van de ‘ontzettend kleinzerige’ Kousbroek, de boeken van Han en de hare. Op een plank, naast haar tafel, lag mijn brief uit Wellington.

‘Je kunt dood als je een boek afgesloten hebt,’ zei ik.

‘Ja.’

‘Maar dat gevoel verdwijnt weer snel.’

‘Natuurlijk.’

==

Een kleine scène in de gang. We hadden onze jassen al aan. Ennio stond erop dat ze haar telefoon meenam. Ze weigerde dat.

Hij hield aan, steeds kwader wordend. ‘Je kunt wel vallen en dan weet ik nergens van!’

==

Bij een stationnetje zouden we door een verwant van Ennio opgewacht worden. Hij zou ons bergop naar het huis rijden. Er was niemand. We wachtten een tijd. Uiteindelijk nam Frida haar telefoon. ‘Ennio krijgt altijd gelijk. Als hij zegt dat ik dit ding mee moet nemen, dan blijkt altijd dat ik het ook nodig heb.’

==

Ennio’s huis in de bergen was een aantal weken afgesloten geweest. Meubels uit zijn ouderlijke huis. Ze wees op het bureau van haar schoonvader. Een koud zwart schrijfblad. ‘Hieraan heeft hij zeven jaar lang aan zijn herinneringen geschreven. Toen ze af waren, ging hij dood.’

==

We wandelden. Nergens hekken, behalve om één huis, volgens haar het huis van een zonderling.

Op ons pad stonden vier auto’s. In een open laadbak lagen drie everzwijnen. Twee hadden roze schuim om hun bek. Bij een van de dieren was een merkteken door de hiel geregen. Een van de jagers riep ‘salve’ naar ons.

Frida zei ‘smeerlappen’ terug, binnensmonds en in het Nederlands. Ze sloeg pardoes van het pad af, waardoor we op een steile, pas omgeploegde akker terechtkwamen. Ondanks haar stok viel ze over een dikke kluit. Zonder mijn hulp hees ze zich overeind aan de stok. Ze kwam tot de slotsom dat alle jagers lichtgewond aan de zwijnen gevoerd moesten worden en dat alle Italiaanse architecten onvruchtbaar gemaakt moesten worden. Toen we de akker achter ons hadden, bleken we weer op het pad te zijn dat we bij de jagers verlaten hadden. ‘O, zo had het dus ook gekund,’ stelde ze vast.

Na ons een tijd zwijgend voortbewogen te hebben, vertelde ik haar over Misae.

‘Als je maar niet te veel in haar belegt,’ waarschuwde ze.

‘Ik schrijf haar elke dag een brief, in het Japans. Is dat te veel qua belegging?’

‘Dat is veel.’

‘Ik heb een tijd gehoopt met Annelotte een huwelijk te kunnen houden zoals jij met Ennio. Met genoeg raakpunten en wederzijds respect.’

Toen ik meende dat er geen reactie kwam, sprak ze abrupt. ‘Wij zijn een jaar lang dicht bij een scheiding geweest.’

==

*

==

Ik slenterde door verlopen naoorlogse wijken. Ook ik rook inmiddels naar pis.

==

Hun bejaarde werkster zwabberde de gang met een kletsende luiwagen.

Om zes uur verlieten we hun paleis voor een wandeling langs Bolognese bezienswaardigheden. Ennio wees me op het conservatorium waar Mozart mogelijk geen les had gehad, maar wel diens leermeester, een muziekpriester, les had gegeven. Hij wees het geboortehuis van Benedictus XIV aan.

Frida vond dat Benedictus XVI deugde, omdat de Heilige Vader twee katten mee naar het Vaticaan had gebracht en omdat hij elektrische gitaren in de mis had verboden. Ennio noemde Benedictus XVI een intelligente man. Frida zag in hem een ijdeltuit, Ennio niet.

Ze werd weer bijna overreden, de eerste keer door een auto die een bocht met hoge snelheid nam. Ik trok haar het trottoir op. De tweede keer duwde Ennio haar met een verbeten gezicht ruw van de rijbaan het trottoir op.

‘Eens gaat dit verkeerd,’ voorspelde ze.

==

Ennio was van oordeel dat je in een osteria geen wijn kunt drinken, dus koos hij bier.

Toen een rozenverkoper langs ons tafeltje kwam, vroeg ik haar of ik nu rozen voor haar moest kopen omdat ze mijn ondergoed had gewassen. Ze vond dat niet zo’n goed idee.

Ik vroeg hoe lang ze elkaar nu kenden.

‘51 jaar,’ antwoordde zij.

Er verscheen een glimlach op zijn gezicht. Hij herinnerde zich nog exact hoe en waar hij haar de eerste keer had gezien. Met een paar bijzonderheden schilderde hij de gelegenheid. ‘Ik zei tegen een vriend: “Dat lijkt me nu een aardig meisje, maar ze zal wel Duits en katholiek zijn”.’

==

In hun badkamer zag ik tijdens een wc-bezoek mijn wasgoed boven de badkuip hangen. Toen ik weer terug in de kamer was, vertelde ze dat ze juist mijn brief uit Wellington had herlezen en de passage over de fluit die ik aan meneer Zevenzeeën had gestuurd. ‘Je kunt wel een altfluit van mij krijgen.’ In een kast zocht ze naar de stukken van de fluit. ‘Een olijfhouten fluit.’

Ik rook eraan. ‘De verleiding is erg groot deze aan te nemen, maar dat kan ik niet.’

‘Ik gebruik deze fluit niet meer.’

‘Dan zeggen we dat ik haar in bruikleen heb?’

‘Goed.’

==

Mozart kwam weer ter sprake en mijn afkeer van Oostenrijkse flapdrollen.

Ze vertaalde flapdrol in het Italiaans.

Daar wilde hij niet van horen. Mozart had volgens hem de mooiste muziek ooit gecomponeerd. Een terzet uit Così fan tutte, een afscheid. Met dat stuk had de muziek moeten ophouden.

Frida vond dat ook. ‘Het mooiste ooit en daarmee had de muziek moeten ophouden,’ echode ze.

‘Zal ik het laten horen?’ vroeg hij haar. ‘Nee,’ antwoordde hij zelf, ‘de opname kraakt te veel.’ Geen vijf tellen later besloot hij het toch op te zetten. ‘Want je kunt nog wel horen hoe mooi het is.’

==

Ik vond een bericht van mijn Nieuw-Zeeuwse buurvrouw, in een berg e-mails die Annelotte had doorgestuurd. De buurvrouw schreef dat ze de politie op bezoek had gehad in verband met mijn spoorloze verdwijning.

==

##

In Bad Kreuznach zat ik bij het graf van mijn nicht. Zij had gehandeld toen ze (g)een uitweg zag. Alle keuzes in mijn leven had ik altijd van anderen laten afhangen. Eindelijk had ik de kans mijn leven naar eigen inzicht in te richten, maar ik had geen flauw idee wat ik ermee aan moest.

In Nieuw-Zeeland had ik een retourbiljet gekocht, omdat een enkele reis duurder was. Ik had me voorgenomen met Kerst terug naar Auckland te vliegen en daar maar verder te zien. Misae schreef me echter dat ik niet voor haar terug moest komen.

==

##

Een uitzendbureau in Amsterdam. Een jonge vrouw vreesde niets voor mij te kunnen betekenen. Ze boog ver voorover en gunde mij een blik op een moedervlek in de diepte van haar décolleté. ‘U kunt maar beter naar hiernaast gaan.’

Bij het belendende uitzendbureau konden ze me ook niet helpen. ‘U mag uw CV wel afgeven, hoor,’ zei een meisje, ‘maar ik ben bang dat we u toch niet kunnen helpen, want u wilt gezien uw achtergrond zeker wel verantwoordelijk werk?’

‘Ik ben ook tevreden met onverantwoordelijk werk.’

‘Dan kunnen wij u helaas niet verder helpen. Probeert u het eens aan de overkant.’

Aan de overkant daalde ik de souterraintrap af.

Een vrouw wenkte me binnen. ‘Waar kom jij voor?’

‘Voor werk.’

‘En wat voor werk zoek jij?’

‘Dat maakt me niet uit.’

‘Ik bemiddel hier banen voor bij de gemeente.’

‘O, ik wil graag voor een gemeente werken, bij de plantsoenendienst, want ik ben boer en tuinder geweest. Eigenlijk was ik boerenknecht.’

‘Ik heb helemaal geen vacatures, maar jij mag wel je CV achterlaten, hoewel dat geen zin zal hebben.’

==

Een uitzendbureau in de Van Baerlestraat. ‘Gaat u zitten,’ zei een meisje. ‘U wenst?’

‘Werk.’

‘En wat voor werk?’

‘Ik wil alles aanpakken.’

‘En uw ervaring?’

Ik vertelde wat ik in mijn leven had ervaren.

‘Een nogal brede ervaring,’ vond ze, ‘maar het is beter dan niets.’

‘Het maakt me niet uit wat ik moet doen, als het maar niets met wagens te maken heeft.’

‘Wagens?’

‘Auto’s.’

‘Hebt u nog andere eisen?’

‘Eigenlijk niet. De werktijden maken me niet uit. Natuurlijk moet ik wel met het openbaar vervoer of met de fiets op mijn werk kunnen komen.’

‘Natuurlijk. Verder nog?’

‘Ik ben gauw tevreden.’

‘Helaas kan ik niets voor u doen, want ik bemiddel alleen in de kinderopvang.’

‘Ja, nee, kinderen kan ik waarschijnlijk beter niet opvangen.’

‘U kunt uw CV hier natuurlijk wel achterlaten.’

==

*

==

Met mijn zusje en zwager fietste ik van Baarn naar Loosdrecht om een kamer te bekijken. De verhuurder heette Franz, een landgenoot van mij. Zijn achternaam wilde hij ‘wegens privacy’ niet prijsgeven. Franz, met zijn telefoon aan zijn oor, ging ons voor, de trap op. Een keuken aan de voorkant, een kamer aan de achterkant. Hij wees naar een televisietoestel. ‘Die komt hier weg. U bent arbeidsloos? Begrijpt u mij niet verkeerd, maar ik neem geen arbeidslozen. Ik heb wel eens VUTters gehad. De hele dag de verwarming aan.’

‘Ik ben werk aan het zoeken.’

‘Laten we eerlijk zijn tegenover elkaar. Goed, u zoekt een kamer en als u mij drie maandhuren vooruitbetaalt en één maand borg daarbij, dan is het geld geen probleem. U geeft mij een kopie van uw paspoort.’

‘Waarom?’

‘Tegenwoordig kun je niemand meer vertrouwen, want als ik op een dag kom en ik vind mijn huis leeg, dan zegt de politie, hoe hebt u zo stom kunnen zijn! Ik heb huurders gehad, je reinste schweinen. Roken deden ze zogenaamd niet. De balkondeuren hadden ze open en dan paften ze naar buiten en in deze kamer de straalkachel aan. Tweeduizend watt en de elektriciteitsmeter draaide en draaide!’

‘Mijn broer heeft nog nooit gerookt,’ zei mijn zusje.

‘Daar gaat het helemaal niet om. Je kunt niemand meer vertrouwen.’

Bij het afscheid zei Franz dat hij er nog over moest denken. Hij zou me wel bellen.

==

De volgende dag belde ik Franz op. ‘Ik denk niet dat we goed bij elkaar passen.’

‘Nee, dat gevoel had ik helemaal niet,’ zei hij verbaasd.

‘Ik denk dat het beter is dat ik die kamer niet neem.’

Een half uur later belde hij mij. ‘Over dat wij niet goed bij elkaar passen. Ik heb mijn vriendin erover verteld en zij zei: “Jullie gaan toch niet met elkaar trouwen?”.’

‘Misschien vergis ik me, maar ik denk dat het beter is als ik de kamer niet neem.’

‘Nou ja, je hebt mijn telefoonnummers. Als het gevoel verandert, weet jij mij te vinden.’

==

’s Middags was ik bij Han en Lousje. Ik bleef voor het avondeten. Onder het eten praatten ze over zijn broer Bert. Han zei dat zijn broer en hij ondanks alle verschillen op elkaar leken.

Lousje reageerde gestoken. ‘Jullie lijken helemaal niet op elkaar!’

‘Jawel.’

‘Waarin dan?’

‘We zijn allebei een beetje hypocriet,’ antwoordde hij grinnikend.

‘Jij bent helemaal niet hypocriet!’

‘Nee, natuurlijk niet, maar ik herken me wel in hem.’ Hij schonk Lousje’s wijnglas bij en morste.

‘Kijk nou eens wat je doet. Dat is wel erg veel ernaast.’

‘Ja, maar dat komt omdat ik zo moet lachen.’

Ze tilde het kerstkleed op. ‘Het is ook te zien op het tafelkleed.’

‘Hier wordt geleefd! Ik vind mijn broer ook wel aardig.’

‘Hij is hélemaal niet aardig! Het is een verschríkkelijke man.’

‘Je moet niet vergeten dat niemand mij langer kent dan Bert. Sinds mijn derde is hij er al. Hij kent me langer dan Gijs, mijn oudste vriend.’

‘Wat zegt dát nou? Daar wordt hij niet minder verschrikkelijk om.’

‘Han is geïnteresseerd,’ zei ik, ‘in wat hij met zijn broer gemeen heeft. Dat zal wel iets zijn, want het is zijn broer. Ik ben beducht voor de gelijkenis met mijn exzus. Een angst die voortkomt uit het besef dat we op elkaar lijken.’

‘Exzus? Je moet je zus nu maar eens je zus laten zijn!’ sprak hij ferm.

‘Maar Bert is helemaal geen aardige man,’ herhaalde Lousje, ‘want hij probeert zijn vader in alles te kopiëren.’

‘Bert is een lieve, warme man!’ riep Han uit.

Maar Lousje wilde niet weten van de inlevingspogingen in zijn broer. Ze vond dat maar halfzacht.

‘Het probleem met Lousje is dat ze me altijd blijft vergelijken met haar vader. De verwachtingen die aan die vergelijking zijn gekoppeld, kan ik natuurlijk nooit waarmaken, omdat ze een geïdealiseerd beeld van hem heeft. Dat is altijd al zo geweest!’ Hij leek zijn zelfbeheersing te verliezen.

‘Ik weet niet waar je het over hebt.’

‘Wat Lousje niet wil inzien, is dat haar vader werd gedomineerd door haar moeder, zelfs tot het punt dat hij zijn mond bijna niet meer open durfde te doen!’

‘Ik weet niet waar je het over hebt,’ zei ze weer, verlegen lachend. ‘Dat kan Detlev nu allemaal opschrijven.’

Hij lachte. ‘Ja, dat kan hij nu opschrijven.’

‘Ik geloof niet dat ik daar na al deze wijn nog toe in staat zou zijn!’

Ze spraken over zijn vader, over wie ze een minder uiteenlopende mening hadden, hoewel de rust pas weerkeerde na een geweldige hoestbui van Han.

‘Gaat het wel goed?’

‘Ik kan je verzekeren,’ zei hij, toen hij weer op adem was, ‘dat deze benauwdheid niet prettig is.’

==

Han had met Kees, Frida’s broer, getelefoneerd. Kees had geen bezwaar tegen een man als huurder, hoewel hij een sterke voorkeur had voor een man zonder baard.

Han stelde voor, gedrieën naar Arnhem te gaan. Of ik kon eerder naar Arnhem gaan en dan zouden Lousje en hij rond borreltijd nakomen.

==

##

Ik belde Kees op. Ik vertelde dat ik fluit speelde. Of dat een bezwaar was?

‘Nee, dat zal wel niet,’ reageerde hij, ‘of ja, misschien zal er ooit wel wat mee zijn, maar dat zien we dan wel. Jij rookt niet, hè, hoorde ik van Han.’

‘Als u wilt dat ik begin met roken, dan wil ik dat natuurlijk wel proberen.’

‘Neehee, dat vraag ik niet van mijn huurders.’

‘Ik zal mijn baard afscheren vanwege het brandgevaar.’

‘O, heeft Han dat verteld?’

‘Ik heb alleen een snor, een grote hangsnor. Kunt u daarmee leven?’

‘Een hangsnor?’

‘Een verzorgde hangsnor. We kunnen woensdag, donderdag of vrijdag komen. Zegt u het maar.’

‘Moet ik het zeggen? Mij maakt het niet uit. Nou, dan doen we maar donderdag, want dat zit er tussen in. Een hangsnor?’

==

II

Stickers van de Dierenpartij en de Fietsersbond.

Kees deed open.

Ik noemde mijn naam en gaf hem een hand.

‘Je hebt helemaal geen hangsnor.’

‘Ik heb hem afgeschoren.’

‘Hangt zo’n snor bij het eten niet in de weg?’

‘Nee hoor. Gewoon een kwestie van de mond wat verder opendoen. Ik zal mijn schoenen maar uittrekken.’

‘Waarom?’

‘Dat ben ik zo gewend.’

‘O, als je dat gewend bent moet je dat maar doen. Maar we gaan toch wel naar die kamers kijken?’

‘Natuurlijk.’

Hij ging me voor naar boven. Een schildpadpoesje namens Deesje klom achter ons de trap op. In een achterkamer, een uitgewoonde kamer, zei hij dat ik daar niet voor 1 maart in zou kunnen, omdat meneer Grootebroek, de echtgenoot van zijn werkster, de kamer eerst moest opknappen.

‘Mag ik ook de zolder zien?’

De zolder bestond uit twee kamers, waarvan de grootste een keukendeel had.

‘Als ik nou eens de zolder huur en zodra de achterkamer opgeknapt is ook de achterkamer?’

‘Maar dat is ontzettend duur! Want de zolderverdieping is 375 en de achterkamer 350.’

‘Ik heb wat ruimte nodig. Bovendien lijkt me de zolder geschikt om te fluiten. Daar heeft niemand last van me.’

‘Maar neem dan alleen de zolder!’

‘Als ik eenmaal werk heb, is het geld ook niet zo’n probleem. Maar als u liever nog een huurder hebt.’

‘Ja, nee, één huurder voor allebei, dat zou natuurlijk prachtig zijn, maar ik vind het zo duur.’

‘Zou u er bezwaar tegen hebben als ik mijn kat meebreng?’

‘Maar die is toch nog in Japan?’

‘Ik heb een Japanse kat. Die is nog in Nieuw-Zeeland. Ik weet alleen nog niet of ik haar laat overkomen.’

‘Dan moet je daar maar eerst goed over nadenken. Zullen we een kop groene thee drinken?’

==

In de keuken vertelde hij over de voorbereiding van de borrel, ‘want Han en Lousje hebben zo hun eisen’.

‘Zullen we zeggen dat we urenlang ruzie hebben gemaakt?’

Hij lachte. ‘Dat kunnen we wel zeggen natuurlijk. Dat zou mooi zijn zelfs. En dat we er pas na keiharde onderhandelingen uitgekomen zijn!’

‘En dat u idiote eisen aan mij stelt.’

‘Dat doen we,’ zei mijn nieuwe huisbaas.

==

De bel.

Hij ging naar de voordeur en draaide zich om. ‘Wat zeggen we nou?’

‘Dat we ruzie gemaakt hebben.’

‘O ja! Dat zeggen we!’ Kees opende de deur. ‘Hallo.’

‘En?’ vroeg Han.

‘O, het is heel moeilijk,’ zei hij lachend.

Ik kwam de gang in. ‘Meneer Vogels eist dat ik elke dag een schone onderbroek aantrek.’

‘Ja, het is heel moeilijk.’

‘O, dat dacht ik al. Dus jullie zijn tot overeenstemming gekomen?’

==

Ze zaten. Han draaide de leeslamp boven zijn hoofd weg. ‘Nou, vertel!’

‘Ja, eh,’ begon ik. Ik keek naar Kees.

‘Je gaat het hele huis huren?’ vroeg Han ongeduldig.

‘Ja, daar komt het wel op neer. Alleen mag meneer Vogels wel blijven. Ik ga de achterkamer op de eerste huren en ook de zolderverdieping. Het is hier prachtig en ook voor Kootje is het geschikt.’

‘Maar het is wel héél duur,’ zei Kees.

‘Verwacht je geen problemen met Deesje?’ vroeg Lousje.

‘Als hij besluit om zijn poes over te laten komen, verzinnen we wel iets om ze aan elkaar te laten wennen,’ zei Kees.

‘Ik moet zeggen dat ik er wel aan gedacht had dat Detlev beide verdiepingen zou nemen,’ zei Han.

‘Ja?’ reageerde Lousje verbaasd. ‘Kunnen we die kamers bekijken?’

==

Han trok zich aan de leuningen van de zoldertrap op. Lousje stootte haar hoofd aan een balk boven de trap, bij haar geringe lengte een hele prestatie. Op zolder deden de lichten het niet.

==

Kees was de brie in de keuken vergeten.

‘Moet ik vertellen dat ik Frida ken?’ fluisterde ik.

‘Dat komt nog wel,’ zei Han.

Hij kwam terug met de brie. Even later bracht hij haar zelf ter sprake. ‘Frida is mijn zuster.’

‘Detlev kent haar,’ zei Han.

‘O?’

In zijn boekenkast zag ik de eerste twee delen van De harde kern staan.

Bij de borrel, een jonge jenever van Weduwe Jansen, informeerde ik wat er met meneer Jansen gebeurd was.

‘Gestorven aan kanker,’ veronderstelde Han.

‘Leverkanker?’ vroeg ik.

‘Natuurlijk!’

‘Je ziet nooit eens een product van een weduwnaar. Waarom zou dat zijn?’ vroeg ik.

Kees had daar een verklaring voor. ‘De mannen van die weduwen hebben te veel van hun eigen producten genuttigd en vrouwen mochten vroeger geen alcohol drinken.’

‘Waar gaan we eten?’ vroeg Han. ‘Ik trakteer!’

‘Ik weet niet of jullie het iets vinden,’ zei Kees, ‘maar ik heb onlangs een bon gekocht van een jongen waarmee we vijftig procent reductie krijgen op een maaltijd ongeacht het aantal eters. In een Turks restaurant.’

‘Zouden ze daar wel vegetarische gerechten hebben?’ vroeg Lousje, bedenkelijk kijkend.

‘We zouden kunnen opbellen om dat te vragen,’ zei Kees.

‘Volgens mij kun je in Turkse restaurants alleen maar vlees krijgen,’ zei ze.

‘Hoe ver is dat van hier?’ vroeg Han.

‘Dat Turkse restaurant is wel tamelijk ver.’

‘Als het te ver is gaan we ergens anders eten,’ besliste hij, ‘en bovendien kun jij beter zelf die kortingsbon gebruiken, want vandaag betaal ik.’

‘Dan gaan we naar Batavia!’

==

We liepen langs een enorme bouwput voor het station. Ik liep naast Han. Achter ons vertelde Lousje over Jan Lenferink, een van hun buren aan de Herengracht, die laatst een zwerver op straat had ontmoet. Lenferink had de zwerver voor zijn huis laten wachten. Even later was hij met een onderbroek naar buiten gekomen. ‘Dat vond ik zo aardig van hem. Sindsdien vind ik hem heel sympathiek.’

Bij Batavia aten we vegetarische rijsttafel. Het was lekker, maar Han had, zei hij naderhand, eigenlijk wel een beetje vlees gelust.

==

*

==

Ik schreef twee sollicitatiebrieven, een voor een bureauredacteurschap bij een nog op te zetten persorgaan en de andere voor een baan als tekstschrijver bij een satirisch televisieprogramma.

==

Ik leende een van de rotanstoelen uit Kees’ huiskamer en voldeed de huur vooruit.

‘Geef maar tweehonderdvijftig. Omdat je contant betaalt. Dat scheelt me veel in de belasting. Zodra je een baan hebt, kunnen we het officieel gaan doen.’

‘Als u zich daarmee niet te kort doet.’

==

Op de kale planken van de zolder klonk Frida’s altfluit mooi, alleen kon Kees het zelfs met gesloten deuren twee verdiepingen lager duidelijk horen.

‘Het is niet erg,’ antwoordde hij, toen ik achteraf informeerde naar de geluidshinder. ‘Zeg Detlev, ik heb een vraag. Eh ja, wat doe jij voor het eten vanavond? Of heb je al wat?’

‘Ik heb spruitjes gekocht.’

‘Want ik dacht, zo op de eerste avond om te koken, dat is ook zo wat. Ik zou je wel willen uitnodigen om ergens in de stad wat te eten, Italiaans bij voorbeeld.’

‘Wat aardig.’

‘Nou dan doen we dat! En hoe laat wil je eten?’

‘Eh, op de normale tijd? Ja, wat is normaal? Half zeven de deur uit?’

‘Dat is prima. Half zeven!’

==

Om half zes klopte hij op de zolderdeur. ‘Ik begin eigenlijk wel trek te krijgen. Zullen we vast gaan?’

==

In het restaurant stelde ik voor, mijn deel van de rekening gewoon zelf te betalen.

‘Nee, ik zal je straks uitleggen waarom ik dit betaal.’

Hij vertelde over oud-collega’s die hij had opgebeld met de vraag of ze een historicus aan werk konden helpen. ‘Leraren geschiedenis hebben ze nergens nodig, maar leraren Nederlands kunnen overal terecht. Zou je ook Nederlands kunnen geven? Ik heb dat ook gedaan. Maar ik had natuurlijk ook kandidaats Nederlands.’

‘Wilt u misschien alvast iets drinken?’ vroeg een zeer jonge serveerster.

‘Wij willen graag een aperitief. Ik weet het al. En jij?’ vroeg hij.

‘Wat neemt u?’

‘Ik neem altijd een borrel.’

‘Hebt u misschien bokbier?’

‘Dat hebben we.’ Even later kwam het meisje terug om te zeggen dat het bokbier op was.

‘Dan maar prikwater.’

‘Nu zal ik je vertellen,’ hij glom van plezier, ‘waarom ik dit vandaag zal betalen. Zo’n 35 jaar geleden was ik op de scooter met vakantie in Frankrijk. Op de terugweg had ik niet veel geld meer over. Voor de grens met Luxemburg maakte ik mijn Franse geld op, maar dat hinderde niet, want ik had nog wat Luxemburgs geld bij me. In Luxemburg hetzelfde verhaal, het Luxemburgse geld ging daar op. In België evenzo. Toen ik Arnhem binnenreed, kwam ik in dit straatje uit. Bij een gelegenheid die De Vergulde Paplepel of zo heette. Daar bestelde ik een maaltijd. Toen dacht ik: even kijken of ik genoeg geld heb. Maar nee, ik had haast niets meer. Toen heb ik de juffrouw teruggeroepen en mijn eten afbesteld. Even later kwam ze weer naar me toe. “U krijgt uw eten. De meneer aan de tafel naast u wil het voor u betalen.” Hoe vind je dat?!’

‘Prachtig!’

‘Ik heb toen natuurlijk met die man gepraat, want ik kon dat geld wel teruggeven. Ik verdiende immers goed als leraar, alleen was het even op. Nee, daarvan wilde hij niet weten. Hij wilde mijn naam niet eens horen en de zijne zei hij ook niet. Hij vond het onverantwoord als ik met een lege maag op de scooter naar Emmeloord doorreed. Maar nu komt het! “Maar er is wel één voorwaarde,” zei die man, “namelijk dat u ooit hetzelfde doet voor iemand die het nodig heeft.” De belofte die ik hem toen deed, los ik vanavond in. Het heeft wel even geduurd, maar dat doet er misschien niet toe.’

‘Een hele eer.’

Hij bestudeerde de kaart. ‘Wat zullen we nemen? Vegetarisch?’

‘Vegetarisch gaat best bij de Italiaan.’

‘Of een pasta vooraf?’

‘Ja, dat zou kunnen. En dan? Een risotto als hoofdgerecht?’

‘Nee, dat vind ik niet gaan. Eet je nooit vlees?’

‘Ik eet wel eens vlees.’

‘O ja? Ik ook hoor. Ik eet ook wel eens vis. Maar dan kunnen we na zo’n pasta iets van de vleesgerechten nemen, vind je niet?’

‘Maar die zijn wel erg aan de prijs.’

‘Dat doet er vanavond niet toe.’

‘Dan is het dagmenu voordeliger.’

Hij bekeek de kaart van de dagschotels. ‘O ja, en dat is ook met vlees. Nou dan nemen we dat toch?’

‘Dat lijkt me niet slecht.’

Het werd het dagmenu voor ons beiden.

‘Heb je Frida wel eens ontmoet?’ vroeg hij.

‘Ja. Ik weet niet hoe moeilijk het voor u is om over haar te praten of te horen,’ zei ik, wetend dat ze al tientallen jaren waren gebrouilleerd.

‘O, ik ben wel over haar heen, hoor.’ Hij boog achterover, ver over de rugleuning en zwaaide met een arm door de lucht.

Ik vertelde over mijn week in Bologna.

‘Als ze hoort dat je hier bent, gaat ze misschien nog hopen! Frida is een tragische vrouw. Ze is heel intelligent en ze begreep al heel vroeg dingen die andere kinderen op haar leeftijd nog lang niet begrepen. Toen mijn vader mijn moeder verliet, heeft Frida, zo klein als ze was, begrepen wat er gebeurde. Dat heeft haar beschadigd. Ik vind dat mijn vader in de loop van zijn leven tekort is geschoten tegenover haar, ja dat is hij. Hij had haar uitleg moeten geven. Dat heeft hij nooit gekund. Dat neem ik hem kwalijk. Maar ik heb met hem geen onverwerkte problemen gehad. Je moet niet vergeten dat ik er nog niet was toen hij wegging. Ik heb, hoe zal ik het zeggen? Ik heb een evenwicht gevonden. Ik heb het tweede gezin van mijn vader aanvaard. Dat was ook mijn familie. Ik maakte daar ook deel van uit.’

==

*

==

Ik floot, met de schrijfmachine van Han als muziekstandaard.

Op mijn linkerslaap zat een puist. Dat hoorde erbij als je op kamers ging.

==

Kees had een deken om zijn benen gewikkeld. Deesje lag opgerold op een kussentje tegen een radiator.

‘Ik heb hier een paar foto’s van Kootje.’

Hij nam ze in handen en bekeek ze. ‘Ondanks deze foto’s kan ik me geen voorstelling van haar maken,’ zei hij hoofdschuddend. ‘Vannacht heb ik naar de radio geluisterd, naar een programma waarin luisteraars vragen kunnen stellen. Ja, jou zegt dat natuurlijk niets. Andere luisteraars mogen dan reageren. Er belde iemand op, en daarom zeg ik dit, die iets vroeg over het opsturen van huisdieren naar Nederland. Die had daar héél slechte ervaringen mee. De dieren krijgen onderweg helemaal geen eten of water en ze zitten in een soort kistje. Heel naar. Maar toen daar reacties van andere luisteraars op kwamen, bleek dat het toch wel anders kon. Sommigen hadden hun dieren in het vliegtuig zelfs op schoot mogen houden. Ik zou maar goed informeren hoe dat met de poes moet, want als die reis zo’n kwelling is, kan ze maar beter daar blijven.’

‘Kootje heeft het natuurlijk al een keer meegemaakt, toen ze van Japan naar Nieuw-Zeeland werd vervoerd. Vliegen is nooit leuk voor dieren, behalve voor vogels, al weet ik niet of u er ook zo over denkt.’

‘Ja, vogels houden van vliegen.’

‘Maar houdt Vogels ook van vliegen?’

‘Aan je Nederlands merk ik soms dat je lang in het buitenland hebt gewoond.’

‘Annelotte, mijn vrouw, ik bedoel mijn aanstaande exvrouw, wil proberen een vlucht uit te kiezen waarbij ze Kootje in de cabine mag meenemen. Ik kom trouwens om te waarschuwen dat ik de schrijfmachine ga gebruiken. Dat zal wel lawaaiig worden.’

‘O nee, dat hindert niet, hoor. Het is een mooie machine. Die heeft Han nog op het Bureau gebruikt voor de stencils.’

‘U hebt toch ook een tijdje op het Bureau gewerkt?’

‘Jaha, maar niet voor Han, hoor.’

Bij de kamerdeur, op weg naar boven, aarzelde ik. ‘Dus u hebt vannacht niet goed geslapen?’

‘O, jawel hoor. Alleen was ik eerst nog niet genoeg moe, denk ik. Toen heb ik maar een uurtje naar de radio geluisterd. Zeg, wil je een radio lenen?’

‘Eh nee. Nog niet tenminste.’

‘Ik heb er een over. Die staat in de slaapkamer boven, ergens rechts als je binnenkomt.’

==

Om half vier ging ik de stad in om de Rijn te bekijken. Onderweg, in de openbare leeszaal, vroeg ik mijn e-mails op. Daar bleek dat ik een afspraak met Corstiaan en zijn vrouw vergeten was. Ten slotte bereikte ik de rivier, een kalm, bijna doods water.

==

Toen ik at (spruitjes met niks) klopte Kees op de zolderdeur. ‘Ik dacht dat het hier véél te donker is natuurlijk!’ Hij hield een schemerlamp in zijn handen.

‘Och, deze lamp doet het wel goed,’ zei ik. Een bollamp die hij me had geleend, bescheen mijn bord.

‘Dit kan natuurlijk niet! Daarom heb ik deze staande lamp maar voor je meegenomen. Tot meneer Grootebroek hier een lamp ophangt, moet je deze maar gebruiken.’

‘Dank u.’

‘En waar wil je dat meneer Grootebroek de lamp ophangt?’

‘Hier,’ ik raakte een van de balken aan, ‘want dan wordt het fornuis en mijn tafel beschenen.’

‘O ja. Maar dat kan ik niet onthouden. Daar zou je eigenlijk een krijtstreepje moeten zetten.’

‘Krijt heb ik niet, maar wel een flesje correctievloeistof.’ Met een Tipp-Ex-kwastje tekende ik een crucifixje op de balk.

==

Een half uur voor middernacht ging ik naar beneden. Ik hoorde stemmen. Hij deed de vaat, met de radio aan.

‘Ik begin me al thuis te voelen.’

‘Nou, dat is snel.’

‘De zolder is heel prettig. Als je op een stoel zit, aan tafel, dan zie je de lucht en de berketakken om de straatlantaarn.’

‘Meneer Grootebroek komt morgenvroeg die lamp ophangen.’

‘Dan sta ik om zes uur op.’

‘Hij komt om half tien.’

==

Ik sliep beroerd. Voor vijven was ik wakker. Hoewel de regen met bakken uit de hemel viel, zag ik me hier levend verbranden.

==

##

‘Je kunt weer kijken,’ stelde Han vast. ‘Dat kon je niet meer in Nieuw-Zeeland.’

Tijdens het eten, een Normandische aardappelschotel met venkel, naar een recept van Frida, begon hij over mijn beschrijving van hem. ‘Het is grappig om te lezen hoe anderen mij zien. Jij stelt mij veel zekerder voor dan ik mezelf vind. In je beschrijving ontbreekt mijn ironie een beetje. In jouw beschrijving van mij herken ik mijn vader.’

‘Wat schrijft Detlev dan over jou?’ vroeg Lousje.

‘Het is het beeld dat je van me krijgt als je zijn brieven leest.’

‘Die wandeling door de duinen misschien?’ vroeg ik. ‘Toen je zei: “Dit is mooi, dit is Auvergne”.’

‘Ja. Als lezer proef je daarin geen ironie.’

‘Maar wat ik schrijf, zegt natuurlijk alleen iets over mij, over hoe ik kijk. Ik zie jou inderdaad als iemand die zeker is van zichzelf, maar ik wil dat waarschijnlijk ook zo zien, omdat ik daar belang bij heb, omdat ik zelf niet zeker ben. Ik spiegel me in jou.’

‘Dat begrijp ik.’

‘“Hier wordt geleefd!” Dat was ironie,’ zei ik.

‘Hoe bedoel je?’ vroeg Lousje.

‘Toen Han wijn op het kerstkleed morste, riep hij: “Hier wordt geleefd!”.’

‘O ja, dat herinner ik me. Han was toen een beetje zat.’

‘Ik ook.’

‘Het stoort me wat Frida in haar dagboek over mij schrijft na de dood van mijn vader,’ zei Lousje even later. ‘Dat was onzin, gewoon onzin. Ik veranderd? Door de dood van mijn vader? Het is gewoon niet waar. Dat mág ze niet schrijven. Die gesprekken weergeven is prima, maar dan met zo’n verklaring aankomen. Ik was helemáál niet veranderd.’

‘Ze mag alles schrijven,’ zei Han. ‘Zo kun je bovendien beter zien hoe zij denkt.’

‘Nee, dat mag ze niet, want het klopt niet. Ik denk dat ze zich aan mij geërgerd had op die reis. Want ik vond er niets aan, omdat jullie drie het steeds over muziek hadden. Ik dacht: wat doe ik hier eigenlijk? Maar Frida heeft dat heel anders uitgelegd en dat mag je niet doen. Want het had niet te maken met de dood van mijn vader.’

‘Frida heeft het recht om alles te schrijven,’ zei hij weer.

‘Nee, dit mócht ze niet schrijven.’

‘De koningin heeft in haar kerstboodschap gezegd,’ intervenieerde ik, ‘dat het recht op vrije meningsuiting niet het recht op belediging inhoudt.’

‘O, heb je die gehoord?’ vroeg hij geamuseerd.

‘Ik heb erover gelezen,’ zei ik. ‘Maar de koningin is natuurlijk de enige in Nederland die haar bek moet houden. Dat hebben we zo bij wet geregeld.’

‘Ik vind dat een aardige vrouw,’ zei hij.

==

Ik hielp Lousje bij het afruimen. Han wankelde achter ons aan en botste twee keer tegen de gangmuur, waardoor een stuk van de Franse wandelkaarten van de muur viel.

==

##

Met de dieseltrein naar Goor. Het stortregende. De kamer van Annika Verheul bevond zich op de eerste verdieping. ‘Wie is daar?’ vroeg ze van boven.

‘Een meneer Frädrich van Heest,’ antwoordde haar assistente. ‘Hij komt voor een echtscheidingsconvenant.’

‘Wie?’

Ik besteeg de steile trap.

‘O, ben jij het? Stoot je hoofd niet. Ik heb zo’n rare mail gekregen,’ Verheul gaf me een papier met een uitgeprinte e-mail, ‘waar ik maar niet op gereageerd heb.’

‘O, van de vrouw van mijn beste vriend. Ze wil me onder curatele laten stellen, omdat ik mijn geld niet van Annelotte terug wil.’

‘Curatele is een mogelijkheid, maar wel een beetje extreem. Ik gooi die mail maar weg. Heb je een rekening gehad van mijn kantoor?’

‘Ja. Meer dan duizend euro en er is nog niets gebeurd.’

‘Het loopt al gauw in de papieren.’

‘Je rekening is niet uitgesplitst. Er staat alleen honorarium en BTW op.’

‘Ik zal het eens uitzoeken.’

‘Wie is die collega van jou, die mevrouw Vordering die de rekeningen stuurt? Wat een naam voor iemand die zulk werk doet.’

‘O, dat is een draak van een mens. Ik heb hier ook nog een brief uit Nieuw-Zeeland.’

Ik scheurde de enveloppe open. ‘Hé, hoe komt mijn psychiater aan jouw adres?’

==

Verheul vroeg hoe het met me ging. Twee uur lang, in haar kantoor en daarna in haar auto naar Haaksbergen, vertelde ik hoe het met me ging. Daar rekende ze nog eens 750 euro voor.

##

‘Waar is Deesje?’ Ik had een papier in handen.

‘O, ze ligt boven.’

‘Op bed?’

‘Ja, op bed. Tenminste dat geloof ik.’

‘Dit is het formulier waarover ik u al vertelde.’

‘Waarvoor ook weer? Ik ben het alweer vergeten.’

‘Voor mijn verhuizing hierheen. Aangifte van adreswijziging,’ las ik op, ‘want ik moet me inschrijven in Arnhem. Pas als ik ingeschreven ben, kan ik scheiden.’

‘O ja. ’k Zal ’t meteen invullen. Waar moet ik mijn gegevens zetten?’ Staand achter zijn werktafel schreef hij de vakjes ‘toestemming hoofdbewoner’ vol. ‘Ik had vanmorgen zoiets geks,’ vertelde hij onderwijl. ‘Ik kwam een vrouw tegen die ik van het zwemmen ken. Ze was al een hele tijd niet geweest. Waarschijnlijk was er iets gebeurd. Ze had een heel dik rood hoofd gekregen. Ik vroeg hoe het met haar was. Ze wist niet hoe snel ze moest doorlopen,’ hij keek lachend opzij, ‘ja, ’k weet wel waarom, hoor. Ze had me namelijk eens uitgenodigd bij haar thuis, maar daar had ik toen niet zo’n zin in.’

Ik nam een boek van tafel. ‘Is dit een slecht boek?’

Kees antwoordde niet. ‘Zo, dit is het geloof ik. En wanneer wil je dit inleveren?’

‘Volgende week een keer. Misschien op maandag?’

‘En moet ik dan mee?’

‘Dat is wel handig, want anders moet ik uw paspoort of een kopie daarvan meenemen.’

‘O ja. Nou maandag kan wel. Bij voorbeeld om één uur. Om drie uur moet ik zwemmen. Zullen we om ongeveer één uur gaan?’

‘Dat is goed. Eén uur. Dan ga ik maar. Han vindt, eh,’ zei ik dralend bij de kamerdeur, ‘Han vindt het niet goed dat ik u tegen u zeg. Dat vindt hij gek. Hij zei: “Dat is niet goed”.’

‘Nee.’

‘Want ik zeg steeds u tegen u. Of eigenlijk probeer ik er omheen te praten.’

‘Ja, ’k dacht, dat gaat wel vanzelf over.’

‘Ik heb een vriendin in Haaksbergen, een vrouw die een vriendin van mijn moeder was, maar ik ben in de loop van de jaren ook met haar bevriend geraakt. Na 44 jaar zeg ik nog steeds mevrouw en u tegen haar, terwijl mijn zusjes Diny zeggen en jijen en jouen.’

‘Nee, dat is toch wat anders, vind ik. Ik heb een vriendin, eigenlijk meer een oude kennis, ze is 93, tegen wie ik altijd u zei,’ vertelde hij, ‘tot ik eens een jongere man dan ik jij en Leen tegen haar hoorde zeggen. Toen ben ik ook maar gaan tutoyeren natuurlijk. Zij vond dat wel goed. Maar over die ander zei ze dat ze hem nooit had voorgesteld te tutoyeren. Dat is nog het mooiste van de zaak.’

‘Nou, dan zie ik wel wat ik tegen u zeg.’

==

*

==

Kees en ik gingen op een bankje zitten voor een reeks loketten. Na een minuut of tien lichtte mijn code op. Ik kreeg dezelfde ambtenaar die me vrijdag met een adreswijzigingsformulier naar huis had gestuurd.

‘U verhuist van Nieuw-Zeeland naar Arnhem. Mag ik u er in dit geval op wijzen dat hier dan geen sprake is van verhuizen maar van vestiging? Dit formulier is niet van toepassing.’

Kees keek verveeld over de ambtenaar heen. ‘Kan ik hier ook naar de wc?’

==

*

==

In de achterkamer en op de overloop stonk het naar kattepis. Ik ging naar beneden en zei dat tegen Kees.

Hij zat in een stoel met een plaid over zijn knieën. ‘Deesje doet zoiets niet. Ik ruik zelf heel weinig.’ Hij kwam overeind, deed zijn vest uit en kwam mee naar boven.

Ik wees. ‘Kijk, hier en ook daar is volgens mij geplast.’

Kees hurkte en betastte de vochtplekken. ‘Ja, zelfs ik ruik het. En het is hier ook nat, hè. Maar het zal wel een kater zijn geweest, want Deesje doet zoiets niet. Nou, dan weet ik wel een oplossing. We houden hierboven gewoon alle deuren dicht.’

‘Er is nog iets wat ik wilde zeggen. Komt u maar even mee de zolder op, want dan kunt u meteen zien waar ik het over heb. Ik heb nagedacht over het gebruik van uw wasmachine.’

‘Daar heb ik ook over nagedacht. Ik wil eigenlijk voorstellen dat jij op een vaste dag, laten we zeggen donderdag, de wasmachine gebruikt en dat ik dat dan niet doe. En dat je me daarvoor een vergoeding betaalt.’

‘Dat kan. Ik heb een ander voorstel. Ik heb vandaag mijn goed met de hand in de gootsteen gewassen en dat gaat ook.’ Om ons heen hing de was te drogen aan lijnen die ik kriskras tussen de balken had gespannen.

‘O ja, dit gaat natuurlijk ook wel. Nou, dan moet je het maar zo proberen.’ Hij bukte onder de was en voelde aan de radiator. ‘Nou, deze is toch wel warm. Tim, de vorige bewoner, klaagde dat de radiator niet goed warm werd.’

Ik voelde ook aan de radiator, die lauw was. ‘Ik ben geen koukleum. Dan is er nog iets waar ik wat over zou willen zeggen. Zoals u weet ben ik bevriend met uw zuster. Sinds een jaar of zes corresponderen we met elkaar. Ik ga haar niet over u schrijven, tenzij dat niet te vermijden is, zoals het feit dat ik hierheen ben verhuisd. Dat moet ze wel weten.’

‘Ja, dat weet ze nog niet, hè?’

‘Lousje heeft haar al geschreven dat ik hier op kamers zou komen. Misschien vindt Frida dat wel heel vervelend.’

‘O nee, dat vindt ze helemaal niet vervelend! Ze zal wel denken: nou komt het weer goed met Kees,’ zei hij glimlachend. ‘Mijn zusjes hebben wel geprobeerd ons weer bij elkaar te brengen, ja, dat zijn de enigen. O nee, ook nog een neef van me. Die zette haar en mij bij een begrafenis in dezelfde volgauto. Die zal wel gedacht hebben dat het dan vanzelf weer goed zou komen.’

‘Frida vertelde dat u elkaar bij een begrafenis een hand had gegeven.’

‘Ja, maar zelfs dat kan ik niet meer. Han zal je er wel eens over vertellen, die kan het beter formuleren dan ik. Die kan het zo scherp zeggen dat ik hem soms een beetje moet afremmen in zijn formulering.’

‘Hij provoceert graag.’

‘Ja, dat doet hij. Maar ik kan haar zelfs geen hand meer geven.’

‘U begrijpt dat ze waarschijnlijk brieven voor mij naar dit adres zal sturen?’

Hij schrok. ‘O? Nee, daar heb ik niet aan gedacht, nee. Dat zou ik wel vervelend vinden.’

‘Ik zal haar vragen of ze het adres van mijn zusje in Baarn wil blijven gebruiken.’

‘Ja, doe dat maar, dan begrijpt ze het meteen. Ja, doe dat maar. Nee, daar heb ik nog niet aan gedacht. Nee,’ hij daalde de trap af, ‘nee, daar heb ik nog niet aan gedacht.’

‘Maar u moet niet schrikken als er een brief van haar komt, voordat ik haar heb kunnen bereiken,’ zei ik in het trapgat.

‘En we houden voortaan de deuren op de overloop dicht. En jij hebt mijn wasmachine niet nodig.’

==

*

==

Op mijn sollicitatiebrieven kreeg ik twee gunstige reacties. Een redactiechef antwoordde dat hij mij weliswaar niet zou uitnodigen voor een gesprek, maar dat hij mijn brief en levensloop met mijn goedvinden zou bewaren, voor het geval.

==

En ik mocht bij uitzendbureau Cenilior komen om te horen dat ik komende week een sollicitatiegesprek had bij een telefooncentrale, waar ik voor € 8 bruto per uur mensen loten moest verkopen. Myra, directrice van Cenilior Arnhem – haar wenkbrauwen had ze vervangen door bruinige streepjes – begreep mij niet toen ik zei dat ik zelf geen telefoon had en dat het merkwaardig zou zijn als ik mensen moest opbellen die niet op mijn telefoontje zaten te wachten.

‘U kunt toch wel bellen?’

‘Ik heb altijd een hekel gehad aan telefoneren.’

‘Het is echt een ontzettend leuk call-centre. Alles is daar heel informeel. U hoeft er niet te scoren of zo. Met uw ervaring zal telefoneren geen probleem zijn,’ veronderstelde Myra, ‘geen enkel probleem zelfs. Ik noteer voor u waar u maandag om tien uur moet zijn. U hebt veel gereisd. Zelf houd ik niet zo van reizen. Kunt u dit lezen?’

‘Ja, dit kan ik lezen. Tien uur, in De Klomp.’

‘Tien uur, in De Klomp. Hoe was Japan? Zeker wel gek, hè?’

‘Nee hoor.’

‘Mag ik vragen, bent u misschien een halfje?’

‘Ja, ik ben een halfje, maar geen halfje Japans.’

‘O ja, maar toch wel een halfje. Dat kun je zien.’

‘U hebt daar geen bezwaar tegen?’

‘Waartegen?’

‘Een halfbloed.’

‘Nee hoor, integendeel. Ik vind het wel leuk zelfs.’

==

*

==

‘Ik denk dat deze voor u is,’ zei ik tegen Kees, ‘een brief van het stadhuis.’

‘Aan de ouders of verzorgers,’ las hij hardop, ‘van de nieuw ingeschreven D.H.H. Frädrich van Heest. Da’s wel een beetje raar, vind je niet?’

‘Ik denk dat ze u bedoelen.’

‘Ja, denk je?’

‘U bent nu officieel mijn verzorger,’ ik trok de enveloppe open. ‘O nee, toch voor mij. Mijn vestigingspaperassen. Ik ben daarnet opgelicht bij de Lidl.’

‘Bij de Lidl moet je niet kopen. Jenny zegt dat je daar niet moet kopen, want daar zijn de producten niet te vertrouwen.’

‘Ik heb 89 cent te veel betaald voor één sinaasappel.’

‘Trouwens ik ben ook opgelicht,’ zei hij opgewonden, ‘door Albert Heijn! Voor zestig cent! Ze hadden me het statiegeld van de ingeleverde flessen niet uitbetaald. Toen ik het merkte, was het te laat. Maar ik heb ze teruggepakt,’ van plezier kneep hij zijn gezicht samen, ‘want gisteren had ik namelijk een pudding die helemaal niet lekker was. Daar heb ik de helft van opgegeten en de rest teruggebracht.’

‘Hebben ze u het geld teruggegeven?’ vroeg ik ongelovig.

‘Ja! Eén gulden negentien! Zestig cent winst! Hoe vind je dat?!’

‘Zou u dat ook met een onderbroek doen?’

‘Albert Heijn verkoopt geen ondergoed.’

‘Als Albert Heijn onderbroeken zou verkopen. Zou u een onderbroek terugbrengen als u na een week dragen ontdekt dat hij niet lekker zit?’

‘O, daar zou ik geen moeite mee hebben, hoor.’

‘Ik zou dat niet kunnen. Wat ik u wilde vragen: hebt u misschien fiets- of wandelkaarten van Drenthe?’

‘Dat moet ik even bekijken.’ Hij ging naar de kelder en kwam na een paar minuten met twee archiefdozen land- en wegenkaarten naar boven.

‘Ik moet van Beilen naar Westerbork. Tegenwoordig kun je alleen nog met de treintaxi naar Westerbork, terwijl je daar vroeger nog met de trein kon komen.’

Hij lachte. ‘Dat is een beetje wrang.’

‘Ik bedoelde het niet als grapje.’

‘Nee, maar ik moet er wel een beetje om lachen. Is dit wat? En misschien deze provinciale kaart ook.’

Ik bekeek de aangereikte kaarten. ‘Deze is uit 1954.’

‘Natuurlijk moet je wel bedenken dat niet alles meer precies zo is als deze kaarten aangeven. Toen waren er nog geen snelwegen in Drenthe.’

==

III

Beilen. IJskoude slagregens. Ik fietste langs een café waar volgens een groot spandoek gisteravond winterwende gevierd was.

Ik zette de fiets op de standaard en pulkte vergeefs met mijn dode vingers aan mijn gulp. Ik stak mijn handen in mijn broekzakken en duwde mijn broek met geweld over mijn heupen.

==

Westerbork. Golden Tulip. De rand van de bebouwing. Een landhuisachtig gebouw, een restaurant met ‘Themamaand Oostenrijk’. Bij een gemeentelijk informatiebord bekeek ik de plattegrond met de zestien toeristische hoogtepunten, waaronder echter niet het Kamp. Op een ANWB-paddestoel was het Kamp niet vergeten: vijftien kilometer met de auto, tien met de fiets.

In de Westerbroeken, een drasland, brak de zon door. Veen omzoomd door bossen. Tussen afgebroken takken en omgevallen bomen slingerde ik door het bos. Een stuk rails. Dit moest het zijn. Het begon weer te regenen. Muurresten. Een nagebouwde wachttoren. Afgeplatte heuveltjes ter grootte van de vroegere barakken.

Verboden toegang. Ik reed het terrein op en maakte een rondje om een bakstenen gebouw. De deur zat op slot. Toen ik aanklopte, deed een kabouterachtig mannetje open.

‘Ik zoek het Herinneringscentrum.’

‘Dan zit ie niet helemoal good.’

==

Het Herinneringscentrum was verlaten: Gesloten tot 26 januari. Op de stoep kneep ik mijn broekspijpen uit.

Ruim een half uur later reden vier grote donkere auto’s de parkeerplaats op. Een lange vrouw opende de deuren van het Herinneringscentrum. ‘U komt voor?’

‘Mevrouw Meier.’

‘Dan bent u wel heel erg op tijd.’

==

Na anderhalf uur kwam Rosa Meier. ‘Da’s jaren geleden,’ zei ze. Door het korte grijze jongenshaar, haar ultramoderne brilletje en felle make-up leek ze uit een vliegende schotel gestapt.

==

Ik trok me in een hoekje van de kantine terug met een dik plaatjesboek over de Holocaust. Ik hoorde niet bij al die goeie mensen hier. Toen de deuren eindelijk werden geopend, glipte ik ongezien de zaal in. Op de laatste rij, tegen de muur, ging ik zitten.

Hans en Miesje Rotherbaum liepen langs mijn stoel, naar de derde rij. Ik aarzelde.

‘Hé, ouwe makker!’ riep Hans, me omhelzend, toen ik naast zijn stoel kwam staan. Ik moest tussen hen in komen zitten.

‘Je woont in Arnhem!’

‘O, dat wisten jullie al? Ik huur nu in Arnhem een zolderkamer. Jullie hebben van mijn malheur gehoord?’

‘We weten dat je uit Nieuw-Zeeland bent gevlucht,’ zei hij, ‘maar dat verhaal vond ik moeilijk te geloven. We namen aan dat het wel iets met dat huis in Nieuw-Zeeland had te maken.’

‘Je wilt er liever niet over praten?’ vroeg Miesje.

‘Eh ja, liever niet hier.’

‘Zoek je werk? Zou je niet voor een instituut als dit willen werken?’

‘Ja, misschien,’ zei ik weinig enthousiast.

‘Dan moet je je straks voorstellen aan de mensen. Klamp je maar aan hen vast.’

‘Gaat het weer met je?’ vroeg ze.

‘Het gaat nu wel best, hoor.’

De gezagsdragers – twee commissarissen van de koningin, vier ambassadeurs en twee ministers – kwamen binnen, met Rosa achter hen aan. Hans wees naar Daniël, Rosa’s zoon.

==

Toespraken. Ook eentje van Rosa zelf, die door haar lange zwijgende woelen in een stapel papieren de zaal onder spanning zette. Ze sprak zoals ze was, wanordelijk en kinderlijk.

Een van de ministers was de enige die kon spreken. ‘Ik was bang voor Rosa en zij was bang voor mij.’ Gelach. ‘Ik was bang voor haar verhaal, want ik was maar tot Wéé gekomen en zij had Aa overleefd. En Rosa was bang voor mijn functies.’

==

Bij de kassa stond een rij mensen. Ik sloot achter aan. Toen ik aan de beurt was, bleek Rosa me op een lijstje te hebben gezet voor een gratis exemplaar van haar biografie, wat me een ongemakkelijk gevoel bezorgde, want ik als Duitser vertegenwoordigde hier degenen zonder wie dit alles niet mogelijk was geweest. Ik bladerde door het boek en bestudeerde de foto’s van de jonge Rosa. Ik begreep heel goed waarom mijn vader een jaar lang het bed met haar gedeeld had.

==

Hans begaf zich onder de mensen, hij moest nog wat netwerken. Ik vroeg Miesje naar hun vijf zonen. Ze vertelde over hen, gooide een paar van hun namen door elkaar.

‘Je hebt er ook zo veel.’

‘Ja, maar ze zijn allemaal heel goed gelukt. Dat is mijn bijdrage geweest na de Shoah.’

Toen ik Rosa’s zoon alleen zag staan, nam ik afscheid van Miesje. ‘Ik ga me aan Daniël voorstellen, alleen weet ik niet of hij daarvan gediend is.’

==

‘Daniël Meier. Kennen wij elkaar?’

‘Nee, dat niet. Ik ben Detlev.’

‘Zo, jij bent Detlev.’

Handen.

‘Je lijkt op je vader,’ zei ik.

‘Maar gelukkig heb ik helemaal niks van die man.’

‘Je moeder heeft me verteld over haar relatie met mijn vader.’

‘Je weet hoe die afgelopen is?’

‘Hij heeft haar en je grootmoeder voor een ton opgelicht.’

‘Maar ze heeft wel veel plezier gehad met die man. Dat moet ze niet vergeten.’ Een oude man die naast Meier kwam staan, gaf hij een hand en toen ook mij nogmaals. Hij draaide zich van me af en keek toen over zijn schouder naar mij: ‘Er zijn twee categorieën bedriegers. Zij die het eenmalig doen en ervan leren. En zij die het nooit leren.’ Waarna hij zich definitief tot de oude man richtte.

Ik keek een tijdje tegen zijn rug. Nog één keer keek hij achter zich om te zien of ik al was opgelost. Een hork met flair. Ik herinnerde me wat Rosa over haar zoon had verteld. Dat hij indertijd in mijn vader een vaderfiguur had gezien.

==

Op de terugweg had ik een snijdende wind tegen. Het eerste stuk, door het Kamp en de bossen, over het Westerbroek, was nog droog, maar bij de Golden Tulip begon het weer te gieten.

==

##

Van station De Klomp liep ik door de regen naar een kantorenterrein.

Een telefooncentrale vol toneelcoulissen. Nathalie legde me uit dat ik per uur gemiddeld twee loten à € 8,50 diende te verkopen. ‘Als je straks bent ingewerkt, kun je ook in-bound-calls krijgen, voor zeg maar acties voor de zielige kindertjes en zielige beestjes.’ De vooruitzichten waren gunstig. Ik begon met € 8 bruto per uur en dat bedrag kon tegen het einde van mijn belcarrière oplopen tot wel € 8,71. Ook zou ik een reiskostenvergoeding krijgen van € 7,50 per dag.

Ik moest nog wel een driedaagse cursus telefoneren volgen. Daarvoor hoefde ik niet te betalen, zei Nathalie grootmoedig.

==

*

==

Christl Kraft, een landgenote van me en eigenares van ‘Huiswerkbegeleidingsinstituut Christl Kraft’ te Wageningen, gaf me een stevige hand. Ze vroeg wat een exotische man als ik in de huiswerkbegeleiding zocht, maar als ik zin had, mocht ik ’s middags tweemaal anderhalf uur huiswerkbegeleiding bijwonen en een jongen overhoren die morgen mondeling eindexamen Nederlands had.

==

Joris had zes boeken op zijn leeslijst.

‘Waarom heb je deze boeken uitgekozen?’ vroeg ik.

‘Omdat ze hier in de kast staan.’ Hij leunde achterover, onderuitgezakt op zijn stoel, de armen over elkaar.

‘En omdat ze lekker dun waren?’

‘Ja.’

‘Als dat morgen gevraagd wordt, moet je wat anders antwoorden. Welk van deze boeken sprak je het meest aan?’

‘Dat weet ik niet.’

‘Dat mag je morgen ook niet zeggen. Je hebt ze wel zelf gelezen?’

‘Ja.’

‘Geef je samenvattingen eens. Hoe kom je hieraan?’

‘Van internet.’

‘Welk boek vond je het leukst om te lezen?’

‘Dat weet ik niet.’

‘Wat hebben deze boeken van Büch en Marga Minco gemeen, behalve dat ze niet dik zijn?’

‘Dat weet ik niet.’

‘Waar gaan ze over?’

‘Hoe bedoelt u?’

‘De hoofdpersonages in het boek zijn?’

‘Ik weet niet.’

‘Je weet het wel. Marga Minco, als zij schrijft gaat het altijd over wat?’

‘Vroeger?’

‘En welk deel van vroeger?’

‘De oorlog.’

‘Wat is er in de oorlog gebeurd met haar?’

‘Ze heeft het moeilijk gehad.’

‘Maar dat hebben een heleboel mensen. Waarom hadden zij en haar familie het bijzonder moeilijk?’

‘Ik weet niet.’

‘Jawel, dat weet je als je haar boek hebt gelezen. Zij is wat? En wat is de hoofdpersoon in Boudewijn Büchs boek?’

‘Eh?’

‘Joo....’

‘Joods?’

‘Juist. En dat moet je morgen uit jezelf zeggen. Het zijn boeken die over de Joodse identiteit gaan. Noem dat ook maar. Joodse identiteit. I-den-ti-teit. Als iemand over zijn eigen ervaringen schrijft, hoe noem je dat?’

‘Biografisch?’

‘Bijna.’

‘Autobiografisch?’

‘Juist. Zeg morgen ook dat deze twee boeken autobiografische elementen hebben. Au-to-bio-gra-fi-sche e-le-men-ten. Daar krijg je punten voor. Zo werkt dat bij het examen. En je hebt een dichtbundel van Remco Campert op je lijst staan. Waarom?’

‘Er moest een dichtbundel op.’

‘En wat vond je van die gedichten?’

‘Ik begreep er niet veel van.’

‘Dat moet je morgen anders formuleren. Zeg dat ze moeilijk te doorgronden zijn. Moeilijk te door-gron-den. Staat die bundel hier in de kast? Haal hem maar even.’

Sloom rees hij op. Even later kwam hij met het Campert-bundeltje aan.

Ik zocht een gedicht uit. ‘Wat denk je wat Campert hiermee wil zeggen?’

‘Ik weet niet.’

‘Volgens mij wil hij hier niets mee zeggen. Hij wil alleen sfeer vasthouden, de sfeer van dat moment. Zeg morgen maar dat je denkt dat je achter zijn gedichten niet te veel moet zoeken. Het is niet iemand die met overdreven symboliek werkt. Weet je wat dat is, symboliek?’

‘Nee.’

==

Toen ik thuiskwam, was Kees gordijnstokken in de achterkamer aan het ophangen.

‘Ik heb gemerkt dat je de deuren op de overloop toch maar weer voor Deesje openlaat,’ zei ik.

‘Ja.’ Hij stond op een wiebelende ladder. ‘Ik wou dat je de nieuwe gordijnen zag hangen. En hoe was het in De Klomp? En in Wageningen?’

‘In de telefooncentrale moet ik gemiddeld twee loten per uur verkopen.’

‘Zie je, daar heb je ’t al! Ik heb, geloof ik, ook zo’n lot. Heel vervelend. Je moet daar maar weer gauw weggaan. Die huiswerkbegeleiding lijkt me veel beter voor jou. Als telefonist werk je ver onder je niveau.’

‘Die scholieren, dat is wel een aparte wereld. Ik begrijp niet veel van de huidige jongeren.’

‘Ik begrijp ze ook niet meer. Ik ben een vreemde in mijn eigen samenleving geworden,’ zei hij.

‘Daar zit wel een prettige kant aan. Ik vind het prettig om afzijdig te staan.’

‘Ik vind dat heel vervelend,’ hij daalde de ladder af, ‘want ik wil niet vervreemden van de samenleving. Maar er is niet veel aan te doen. Zoals het was, zoals wij, ik bedoel Han en ik, zijn opgevoed, dat is niet meer. En dan zit er al een groot, heel groot verschil tussen de tijd van Han en die van mij, terwijl er maar zeven jaar tussen ons zit. Het verandert en het blijft veranderen.’

==

Uit de telefooncel voor het huis belde ik Han op. Of ik overmorgen welkom was.

Dat was ik. ‘Uit je brief kreeg ik de indruk dat het nogal stroef gaat tussen Kees en jou.’

‘Eerst wel, maar hij begint aan me te wennen.’

‘Kees is een moeilijke man. Als hij problemen heeft met iemand is hij onvoorspelbaar.’

‘Hij moet gewoon even aan me wennen.’

‘Zou je eigenlijk een postbus kunnen nemen? Wij schrijven Kees nooit. Als we jou willen schrijven, wordt dat moeilijk. Nou ja, we zien je nu regelmatig, dus we hoeven niet zo vaak te schrijven, maar het is toch vervelend.’

‘Of jullie moeten via mijn zusje in Baarn schrijven. Dan stopt mijn zusje de post in een andere enveloppe. Vandaag kreeg ik hier op deze manier een clandestiene brief van Frida.’

==

*

==

Naar het stadhuis voor een uittreksel uit het bevolkingsregister, dat tegenwoordig de gemeentelijke basisadministratie heette. Dat uittreksel had ik nodig voor de scheiding. Van een besnorde man achter een balie kreeg ik een cijfer en een letter. Ik nam plaats in een groep Aziaten van wie niet duidelijk was of ze bij elkaar hoorden, want ze zwegen collectief.

Gemeenteambtenaar Gerretson liep door de gang. Hij herkende me van de vorige keer en kwam met gestrekte arm op me af.

Ik veerde op.

‘29 3 56!’ riep hij me toe.

Handen.

‘Bijna. 29 10 56.’

‘O ja, oktober! U komt voor het uittreksel! Voor uw echtscheiding!’

‘U hebt een fabelachtig geheugen.’

‘Valt wel mee, hoor. Niet iedereen heet Frädrich van Heest. Komt u maar mee.’ Gerretson zocht een vrij loket, vond er een en ging achter de computer zitten.

Een collega kwam naar hem toe. ‘Hein, ik was hier bezig.’

‘Och toe, laat me je computer eventjes lenen. Ik ben zo klaar. Het uittreksel! Zonder adres maar, hè?’

‘Graag mét, want de rechter moet weten dat ik werkelijk in Nederland ben gevestigd. Eén van de partijen moet namelijk in Nederland wonen en mijn vrouw woont in Nieuw-Zeeland.’

‘Mét adres! Die persoonskaart van u was hier binnen recordtijd. Ik zou haast zeggen dat Den Haag een wereldrecord heeft gebroken. Ik was erg benieuwd naar uw vaders gegevens, omdat hij een andere achternaam heeft. In de registratie staan wel eens fouten.’

‘We heten verschillend.’

‘Dat werd mij ook duidelijk door dat Koninklijk Besluit uit 1986. Mijn oog viel trouwens ook op uw vertrek naar Japan. Konden ze daar uw naam wel uitspreken?’

‘Ze bakten er niks van. Ze maakten er Heesto van, Heesto-san.’

‘Heesto-san, mooi hoor. Weet u, nu we het toch over namen hebben, weet u, mijn achternaam, Gerretson, daarvan denkt u natuurlijk, dat is een gemakkelijke naam.’

‘Net als de beroemde hoogleraar.’

‘Maar die is helaas geen familie van me. Gerretson kunnen ze nergens goed uitspreken, ook hier in Arnhem lukt het ze niet. Gerritsen, Gerritsson, Gerritszoon, Gretson, Grietzoon, wat ik niet al naar mijn hoofd heb gekregen. O, even kijken. Zo, daar is het uittreksel al. Dan zal ik nu iets doen wat eigenlijk niet mag.’ Hij keek om zich heen. ‘Eens zien of er Arnhemmers op uw geboortedatum zijn geboren. Eén momentje. Ja! Twee dames.’

‘Geen heren?’

‘Nee, of nee, toch. Nog één meneer.’

‘Hè, wat vervelend.’