Marijke Schermer

In het oog

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2024 MARIJKE SCHERMER, AMSTERDAM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaargemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 4148 0

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2024

‘It’s a joy to be hidden, but a disaster not to be found.’

Donald Winnicott

==

‘Ik was een dromer en een vrager. Ik was woudloper in het labyrint van Eros. Zonder de draad van Ariadne.’

Anna Blaman

1
Ongezien

Vlak voor Bee begon aan haar verhaal waarin ze me onder meer verweet dat ik haar niet zag, zat ik haar juist te bekijken. Uitgerekend die laatste minuten bekeek ik hoe ze met één been over de leuning en één op de vensterbank, scheef in de lelijke stoel zat te lezen. Een lelijke beschadigde neplederen fauteuil is het, maar comfortabeler dan welke andere stoel in ons huis ook en daarom al jaren detonerend in een verder verantwoord en smaakvol interieur. Ze bewoog snel met haar wijsvinger over haar bovenlip, in opperste concentratie. Toen sloeg ze haar boek dicht met een vinger ertussen en legde haar hoofd achterover op de leuning, met gesloten ogen. Ze denkt na, dacht ik, weet ik nog. Ik weet niet meer wat ik voelde. Misschien voelde ik me neutraal jegens haar, registreerde ik zonder veel gevoelens haar spectaculair mooie gezicht, de lange donkere haren die langs de stoelleuning omlaaghingen, het been in de zijden broekspijp, de blote voet met de gelakte teennagels. Of misschien zag ik haar inderdaad niet, niet bewust, had ik geen gedachten over haar, omdat ik in de greep was van mijn eigen gedoe. Misschien waren mijn ogen eenvoudigweg, macht der gewoonte, in haar richting scherp gesteld. Ik had net een telefoongesprek gevoerd waarin ik Miranda, mijn PhD-student, vertelde dat mijn onderzoeksaanvraag afgewezen was en dat ik geen idee had hoe dit nu verder moest. Bee had dat allemaal gehoord en achteraf bekeken had ze niet zitten lezen maar had ze met stijgende verbazing geluisterd naar de dingen die er in mijn leven speelden en waar ik haar geen deelgenoot van had gemaakt. Het bleek allemaal de druppel in een emmer waarvan ik niet wist dat hij bestond, wat op zichzelf al een teken aan de wand was, volgens haar. En dat waren nog maar twee van de zegswijzen die zij in ons gesprek gebruikte. Ik zeg ‘gesprek’ maar ik denk eigenlijk dat het een ruzie was. Dat er een volle emmer was werd in elk geval wel duidelijk. Ze had van alles opgekropt, refereerde aan dingen die ik gezegd of juist niet gezegd had, soms in gesprekken van maanden geleden en soms door mij helemaal niet herkend als iets wat had plaatsgevonden. Zij zei altijd tegen mij dat ik zo secundair in mijn reacties was, maar iemand die je ineens op detailniveau van alles wat allang voorbij is begint te verwijten kan zelf ook nauwelijks bogen op een talent voor primaire reacties. Als ze dat toen gezegd had, had ik het toen kunnen oplossen, of weerspreken, of beantwoorden, of wat het ook was wat ik had kunnen doen. Maar volgens haar was elk afzonderlijk voorbeeld geen reden geweest zich te beklagen, maar was het de optelsom, met als klap op de vuurpijl – of als druppel dus – het feit dat ik niets deelde over deze nederlaag in mijn werk, wat toch, getuige het beluisterde telefoongesprek, dramatisch voor me moest zijn. Ze had haar leesbril op de punt van haar neus geschoven en keek me daaroverheen streng aan. Je bent een einzelgänger, zei ze. Ik moest denken aan de openingsscène van Jacques Gans’ boek Liefde en goudvissen: ‘Blijf bij me smeekte ik, maar omdat ik niet smeken kan, klonk het als een bevel.’ Ze zei dat ik haar blijkbaar als lid van het interieur zag, dat vond ik een vreemde woordkeus, lid, in plaats van onderdeel of zoiets. Toen zei ze het. Dat ik haar niet zag. Ze intoneerde het zo dat het ging om meer dan zien met de ogen. Ik zei intussen helemaal niks, bang om per ongeluk als een bevelgever te klinken, of, meer in het algemeen, bang om helemaal geen controle te hebben over wat er komen zou als ik mijn mond open zou doen. Het was dus welbeschouwd geen gesprek, en ook geen ruzie; het was een monoloog. En toen ze uitgesproken was stond ze – ze was inmiddels opgestaan – midden in de kamer nog enige tijd woedend en wachtend naar me te kijken. Ze wilde nu weleens weten wat ik voelde. Ik zou spijt kunnen betuigen, maar ik had geen spijt. Ik zou me kunnen verdedigen met het argument dat er geen sprake was van buitensluiting, dat ik nog geen behoefte had gehad het erover te hebben omdat het ellendige feit van de afwijzing pas twee dagen oud was, en dat ik, net zoals zojuist in het telefoongesprek met mijn PhD-student – die veel dichter bij deze vervelende professionele ontwikkeling stond dan Bee –, ook tegen haar misschien wel elk moment zou kunnen zijn begonnen te vertellen hoe en wat. Wat betreft dat laatste hoorde ik haar tegenwerpingen al: twee dagen waren juist onmetelijk lang, en als die collega dichter bij me stond dan zij, was ook dat vast een teken aan de wand. Alles wat ik zou kunnen zeggen joeg als wolkenflarden in de stormwind langs. Ik zou kunnen zeggen: lieverd, ik wil juist graag met je praten, laten we praten! Of ik zou haar woede met een grotere woede kunnen beantwoorden. Schaam jij je niet, zou ik hard en scherp kunnen zeggen, schaam jij je niet: mij overkomt iets vreselijks en jij gaat lopen jammeren dat ik je dat niet heb verteld? Ongelooflijk!

==

Toen ze de kamer uitgelopen was en de trap af en ze de voordeur hard achter zich had dichtgeslagen zodat er geen misverstand over kon bestaan dat ze vertrokken was, bleef ik nog een tijdlang zitten. Het was niet de eerste keer dat ik werd verlaten. Ik geloof dat ik meteen al wist dat dat het was, dat het niet zomaar een ruzietje was, maar dat er hier iets onherroepelijks was ingezet. Ik was zeventien jaar geleden verlaten door Kristof, de vader van mijn kind. De verstreken tijd tussen die keer en dit moment leek van minder belang dan de overeenkomst tussen beide situaties. Ook hij had destijds gevraagd naar mijn gevoelens en ik was als een blinde mol geweest; in het donker op zoek naar iets wat ik niet kende. Ik denk dat wat ik voelde in die confrontatie met Kristof wanhoop was, maar een naar binnen slaande verlammende wanhoop, en ik was niet in staat om dat te zeggen. Waarop hij, net zo hoofdschuddend als Bee, zei – ik hoor het hem nog zeggen op die hem kenmerkende staccatomanier met steeds grotere gaten tussen de afzonderlijke woorden naarmate de zin vordert: ‘Dan houdt het op, Nicola, dan houdt het echt wel een beetje op.’

==

Het werd donker. Bee kwam niet terug. Uiteindelijk stond ik op om iets te eten. Er was nog soep en die maakte ik warm. Ik at er een geroosterde boterham bij. Ik waste de paar dingen af die ik had vuilgemaakt. Bee was misschien naar Frieda, of naar haar zus. Ik vroeg me af of ik haar moest appen, of ik bezorgdheid moest voelen, of er iets was wat iemand in de situatie waarin ik me bevond hoort te doen. Ik zocht in mezelf naar een gevoel, of paniek, ik wist dat het er ergens zou moeten zijn, maar ik kon het niet vinden. Als ze me verlaat, dacht ik, zou dat me ontslaan van de plicht haar gelukkig te maken. Het zou rust geven. Rust die ik goed kon gebruiken voor de concentratie op mijn werk. Alleen had nu de commissie die de onderzoeksgelden verdeelt in haar wijsheid besloten dat mijn onderzoek te weinig relevantie voor de samenleving had, dus er was helemaal geen onderzoek om me in te verliezen. Als ik geen list verzon zou ik met meer onderwijsuren of met managementwerk worden belast. Ik sloot het raam en deed de lichten uit. Ik poetste mijn tanden en kleedde me uit en ging in bed liggen. Ik dacht aan het warme lichaam van Bee, en aan de manier waarop ze me soms in haar armen liet slapen.

==

Toen ik ’s ochtends geluiden hoorde van beneden dacht ik dat zij het was en wachtte ik af of ze me zou komen wekken, naast me zou komen liggen om het weer goed te maken. Ik had heel diep geslapen en voelde me desondanks geradbraakt. Er zijn twee soorten ongeluk: die waarvan je niet kunt slapen en die waarvan je wel kunt slapen. Ik had het idee die ochtend dat ik eindeloos zou kunnen slapen. Het was een spelletje dat Bee en ik ooit voortdurend speelden: alles in twee categorieën splitsen, mensen die tegen je praten en mensen die jou laten praten, huizen die jou beschermen en huizen die jij moet beschermen, exen van wie je nog weet waarom ze je geliefde waren en exen van wie je het je helemaal niet meer kunt voorstellen. Terwijl ik de geluiden in huis probeerde te koppelen aan een stemming van degene die de geluiden maakte, viel ik weer in slaap. Ik werd wakker met de geur van koffie.

‘Ben je ziek?’ Op de vensterbank zat Marie, mijn dochter. Ze schoof het gordijn opzij en liet het zonlicht binnen.

‘Hè, wat doe jij hier? Zo vroeg?’

‘Is Bee er niet?’

Ik ging rechtop zitten in de kussens en nam de kop koffie van haar aan en mompelde iets.

‘Zo heel vroeg is het trouwens niet,’ zei ze. Ze was gekomen omdat ze de reistas van Bee nodig had om mee te nemen naar Berlijn, waar een klimaatconferentie zou plaatsvinden. ‘Ik blijf zeker een week weg, en misschien wel langer.’ Ik vroeg niet of dat zomaar kon. Marie combineert twee studies met een steeds groter wordende rol in een activistische klimaatorganisatie en ik heb nooit gemerkt dat het te veel voor haar is. Ze woont tien minuten fietsen hiervandaan maar de laatste keer dat ik haar zag was op de televisie. Ze verdedigde de permanente bezetting van een stuk snelweg. Ze was heel goed, vond ik, fanatiek, deskundig, overtuigend. Degene die haar interviewde probeerde haar klem te zetten, maar ze had een soevereiniteit waar hij niet aan kon tippen. Ze zei: uw vraag klopt niet, en gaf het antwoord op de vraag die hij had moeten stellen. Ik had er met bewondering naar gekeken.

Ik zei dat ze Bee een berichtje moest sturen over die tas. Ik zei niet dat Bee die tas misschien zelf nodig had. En toen ging Marie mijn kamer uit om spullen bij elkaar te zoeken en keek ik op mijn telefoon of Bee me gebeld had, maar dat was niet zo. Het was bijna tien uur. Ik dwong mezelf om op te staan, mijn kleren aan te trekken, naar beneden te gaan, meer koffie te maken en brood uit de diepvries te halen. Misschien dat Marie nog met me wilde ontbijten. Aan het einde van de ochtend moest ik naar het lab om de voortgang te bespreken van mijn onderzoek naar een bacterie en een nog ongeïdentificeerde groeifactor die hij aanmaakt. Dit was in de eerste plaats fundamenteel onderzoek, maar de relevantie voor de samenleving leek me eigenlijk nogal evident. Wat dit zou kunnen betekenen voor het kankeronderzoek! Of voor de productie van kweekvlees, waar met gebruik van deze bacterie geen koeienfoetussen of pluripotente stamcellen meer voor nodig zouden zijn. Mijn onderzoek zou op tal van terreinen een daverende doorbraak kunnen zijn. Ik zou een manier moeten vinden om deze vergissing aan te vechten. Ik zou me met die toepassingen moeten bezighouden, een connectie met de industrie moeten maken of met een spectaculaire uitkomst moeten komen. Ik had alleen maar wat tijd en geld nodig om dat spektakel van de grond te krijgen, alles zei me dat het erin zat. Maar eerst moest ik mijn stramme lichaam uit zijn kramp zien te krijgen en de vermoeidheid van me af zien te schudden. Het zou typisch iets zijn om met Bee te bespreken, zij had verstand van dat soort zaken. Emoties en lichamen en hoe ze elkaar beïnvloeden. Terwijl ik op de koffie wachtte ging ik op de koele plavuizen liggen. ‘Voel je lijf, voel de kou,’ stelde ik me voor dat Bee zou zeggen. Marie kwam binnen en ze zei er niets van dat ik daar midden in de keuken naast het aanrecht op de grond lag. Ze zei dat ze een trein moest halen. Ze stapte over me heen en zette de vlam onder de pruttelende koffie uit. Toen bukte ze zich om me over mijn hoofd te aaien. Ze zei dat ik goed op mezelf moest passen. Jij ook, wilde ik zeggen, hoorde ik te zeggen, maar ze was de deur al uit.

In het lab besprak ik de afwijzing. Het leek meer een gesprek met Stichting Korrelatie dan een zinnige blik op de voortgang. Ja, ze vonden het allemaal heel pijnlijk en onterecht en in plaats van een weloverwogen systeem noemden ze de geldverdeling een tombola. Ze haalden veelvuldig hun schouders op. Mijn PhD-student zou nog een keer alles meten en bekijken en dan de kweekbakjes opruimen en een eindrapportage schrijven. Ik kreeg tot het einde van het jaar de tijd om een plan te maken. Daarna zou ik bedolven worden onder opgespaarde onderwijstaken. Ik had meer steun verwacht. Een actieplan misschien, niet deze gelatenheid, niet dit ‘over tot de orde van de dag’. Ik realiseerde me dat ik er stuurs bij zat, maar het lukte me niet dat allemaal achter een glimlach te verbergen. Ik kon nog geen afscheid nemen van het lab en van het idee dat ik iets revolutionairs op het spoor was. En als Bee werkelijk bij mij weg zou gaan zou ik de Leptotrichia animalis hard nodig hebben.

==

2
Dan houdt het wel een beetje op

Bee bleef drie dagen en drie nachten weg. Toen stuurde ze me een bericht met de vraag of ik tijd had voor een gesprek. Ik was al die tijd niet boos geweest dat ze niets had laten horen. Ik bedwong meerdere malen per dag de impuls om haar op te bellen. Het leek me niet kies. Ik meende dat het feit dat zij was weggelopen ook maakte dat zij de eerste stap terug moest kunnen zetten. Dit ging allemaal meer over haar en wat zij wilde dan over mij. Ik had heel veel geslapen maar voelde me nog steeds niet uitgerust. Ik ruimde de keuken op en waste mijn haar. Ik deed schone lakens op het bed. Ik dronk een glas whisky. Ik besloot in de woonkamer op haar te wachten, daar was het zonnig en warm aan het einde van de middag en waren de meeste bewijzen van ons gezamenlijke leven doordat haar en mijn boeken er door elkaar lagen, en haar kleed er lag onder wat oorspronkelijk mijn tafel was geweest. Daar stond de bank die we samen gekocht hadden en de lelijke stoel waarvan eerst alleen ik, en toen zij ook, geen afstand kon doen. Ik hoorde haar de trap opkomen en wachtte gespannen in een hoek van de bank. Bij nader inzien kon ik beter opstaan, dat zitten zag er passief uit en zij hield niet van passief en ik stond op en ging bij het raam staan en daar stond ik toen ze binnenkwam. Ik had me voorgenomen om te zeggen: wat fijn om je te zien. Dat was het uitputtende van een relatie, dat alsmaar nadenken over wat je moet doen en zeggen, over wat die ander denkt en verwacht en de pogingen daaraan tegemoet te komen, al die antwoorden die je paraat moet hebben, wat je voelt, hoe het met je gaat, wat je wil. Soms vergat je het, zoals de laatste tijd, maar dan was die ander er om je eraan te herinneren dat je er wel een beetje bij moest blijven. En het was niet waar, wat ze mij verweten, Kristof vroeger, Bee later, dat ik geen reflectie had, niet over mezelf nadacht. Ik dacht heel veel over mezelf na, of misschien moet ik zeggen dat ik ín mezelf nadacht. En het is zoals een proefopstelling in de fysica: zodra iemand zich ermee bemoeit, zodra iemand metingen begint te doen, worden de resultaten beïnvloed. Je meet wat je meet, niet wat het vlak ervoor was. En die meetinstrumenten van ze, die thermometers en peilstokken en lakmoesstrips die ze in de poel van mijn emoties wilden steken namen alle helderheid weg, onmiddellijk wolkte het richting troebelheid.

Ze liep de kamer binnen en ging op de bank zitten.

‘Wat sta je daar bij het raam?’

‘Wat fijn om je te zien!’ zei ik.

Bee zweeg. Ik ging naast haar op de bank zitten en ik zei: ‘Was je bij Frieda? Heeft Marie je gebeld? Ze heeft je tas meegenomen.’

Ik dacht aan de tijd na mijn relatie met Kristof, toen niet alleen hij maar ook Marie, die nog een peuter was, uit mijn dagelijkse werkelijkheid verdween. Hoe stil het was, hoe het dag na dag ongemerkt donker werd in huis, terwijl ik las nadat ik van mijn werk thuisgekomen was. Ik knipte dan uiteindelijk de lampen aan zodat ik op kon ruimen, de handelingen kon verrichten die nodig waren om daarna de lampen weer uit te doen en naar bed te gaan. De eerste tijd was Marie alleen om de week in het weekend bij me. Alle mannen die ik kende die gescheiden waren deden het zo, mijn vader had het zo met ons gedaan, maar bij mij vonden mensen het maar raar. Of opvallend. Later was ze vaker bij me, rond haar twaalfde waren we op een min of meer gelijke verdeling uitgekomen en vanaf haar veertiende besloot ze zelf waar ze was, soms veel en soms weinig bij mij. Ik keek naar Bee. Ik dacht aan de zeldzame mutatie van mijn bacterie en aan de intieme voet waarop ik daarmee verkeerde. Ik dacht aan het bed boven en hoe fijn het zou zijn als we gewoon konden gaan liggen in plaats van praten. Als we elkaar gewoon vast zouden kunnen houden en ik me door haar geur zou kunnen laten bedwelmen, dan zou de afstand wel overbrugd raken. Ze had zich opgemaakt, zag ik. Dan verwachtte ze vast niet dat ze zou gaan huilen, of slapen of vrijen. Of misschien kwam ze van iets anders, iets waarbij je opgemaakt moet zijn, een werkafspraak. Kristof had destijds veel energie gekregen van onze scheiding, van de strijd met mij, van de eenouderzorg voor Marie, van het verhuizen en het opnieuw vormgeven van een leven zonder mij. Of misschien was de causaliteit wel omgekeerd en was het juist zijn overschot aan energie dat een uitweg zocht in problemen met mij. Had hem dat niet professioneel productief kunnen maken, vroeg ik me af, hij had een carrière van niets in die jaren. Bee zag er mooi uit en een beetje verhit en ze had al een tijdje niets gezegd, geloof ik. Of was ik aan de beurt? Terwijl ik per abuis in mijn gedachten in een heel andere relatiebreuk verzeild was geraakt, wachtte zij op mijn standpunt in deze hier.

‘Zullen we naar bed gaan?’ vroeg ik. Ik hoopte dat ze niet boos zou worden.

We gingen niet naar bed. De afstand werd ook niet met woorden overbrugd. Ze zei dat ze me geen verwijten wilde maken maar dat ze het moeilijk vond hoe ik was. Ik had geen idee wat ik daarop kon zeggen. Hoe kon ik daar iets aan veranderen? Hoe konden we praten over iets wat niet te veranderen was? Toen ik dat in alle onhandigheid probeerde helder te maken, zei ze dat zij misschien zou kunnen veranderen, dat zij misschien zou kunnen stoppen met het moeilijk vinden hoe ik was, dat zij zou moeten proberen te houden van hoe ik was, maar dat ze dat eigenlijk al jarenlang probeerde. Het leek mij heilloos als zij zou gaan proberen te houden van hoe ik was, waarom zou ze dat doen? Dergelijke moeite zou je toch alleen doen als je al hield van hoe ik was en dan was die moeite meteen ook niet nodig. Zij zei dat ze wel hield van wíe ik was maar niet van hóé ik was. Dat begreep ik niet. Ik zweeg. Bee stelde voor om in therapie te gaan en ik zei ja. Ik zei ja omdat ik hoopte dat ze niet weg zou gaan. Ik kon me ineens niet voorstellen hoe het moest zonder haar. Maar daarna hoopte ik wel dat ze weg zou gaan, en me met rust zou laten. Ik wist dat volwassen mensen dit soort gesprekken voerden, dit soort gesprekken hoorden te voeren, dat je moest praten en je gevoelens moest uiten en naar de gevoelens van de ander moest luisteren en dat je in therapie moest gaan en aan jezelf moest werken en nu wist ik ook dat wíe je bent iets anders hoort te zijn dan hóé je bent. Ik was oplettend genoeg om me de woorden die erbij hoorden een beetje eigen te hebben gemaakt. Zij schonk zichzelf en mij een glas wijn in. Ze sloeg haar benen over elkaar en daarna sloeg ze haar armen over elkaar en keek ze naar het plafond. Ik keek naar haar gezicht, naar haar ferme kin, en uiteindelijk ook naar boven, om te zien of er soms iets speciaals aan de hand was met het plafond dat zij er al zo’n tijd naar zat te kijken. We kenden elkaar ruim zeven jaar, ik was nog nooit zo lang met iemand samen geweest. Het was ongeveer zo gegaan: na mijn relatie met Kristof was ik behoorlijk onlichamelijk geworden. Ik weet niet hoe dat voor andere mensen geldt en het heeft ook niet voor mij op elk moment in mijn leven zo gegolden maar het feit dat ik gedurende langere tijd niet door seksuele begeerte werd afgeleid, gaf me veel geestelijke vrijheid. Die begeerte is vaak de motor achter liefdesrelaties en daarmee ook het net waarin je gevangen kunt raken. Het opent allerlei zuchtigheid, of wakkert die aan, zoals het verlangen naar geborgenheid bijvoorbeeld. Het is voor mij dus niet zo dat het verlangen naar geborgenheid sowieso in me aanwezig is maar door mij genegeerd of onderdrukt werd in die periode. Mijn verlangen naar geborgenheid, evenals de seksuele begeerte, evenals het verlangen om vanuit mijn ziel uit te reiken naar een ander mens, lag die jaren in de hoek van mijn systeem te slapen. Ik werkte, ik las, ik fietste, ik maakte in het weekeinde uitstapjes met mijn dochter en speelde spelletjes met haar. We gingen graag picknicken. Ik promoveerde intussen op het coronavirus. Niet die variant waar we een aantal jaar later mee te maken kregen, al weet ik daar door mijn onderzoek het nodige van. Ik was intellectueel ontzettend scherp afgesteld. Ik publiceerde meer dan wie dan ook op de faculteit en het lukte me ook regelmatig om op de wetenschapspagina’s van de kranten een publieksvriendelijke vertaling van onze bevindingen geplaatst te krijgen. In die tijd had ik dus wel feeling met de samenleving. (Misschien zou ik de subsidieverstrekker een brief moeten schrijven, uitleggen dat een wetenschapper, net als een kunstenaar, met haar projecten varieert in maatschappelijke relevantie; dat de aard van haar nieuwsgierigheid juist maakt dat zij zich in en uit die samenleving beweegt, móét bewegen, dat alsmaar midden in de samenleving relevant en doelmatig zijn ten koste gaat van de noodzakelijke buitenstaanderspositie die tot vernieuwende inzichten kan leiden. Inzichten waar die samenleving iets aan kan hebben. Dat zo’n commissie de samenhang van het werk van de wetenschapper geen recht doet door bij elk afzonderlijk onderzoek te calculeren wat de samenleving daar precies aan heeft.) Goed, ik was, vijftien jaar geleden, dus net gepromoveerd. Voor het samenleven met een partner was ik toen weliswaar ook gediskwalificeerd, maar wetenschappelijk gezien was ik relevant bezig. Op een avond, kort na mijn promotie, ging ik na die hele periode van celibaat met een oncoloog naar bed en het was onwennig maar prettig, en de daaropvolgende twee jaar bleven we dat doen. We vreeën met elkaar, we aten en praatten, maar een relatie was het niet echt te noemen. Ik was erin geslaagd om de seksuele drift los te koppelen van elke emotionele behoefte. Toch was er tussen de lange kankeronderzoeker en mij wel sprake geweest van intimiteit. Misschien moet ik zeggen dat het ons gelukt was de intimiteit niet te laten uitvloeien naar andere delen van ons leven, dat er geen verlangens waren buiten de momenten van ons samenzijn. Ik dacht weinig aan hem als ik hem niet zag. Ik werd niet verliefd op hem. Het was goed en op een bepaalde manier ook wel wat saai misschien. Het nam na verloop van tijd af in frequentie. Waar we elkaar eerst eens in de week zagen, veranderde dat naar eens in de twee à drie weken. En toen, op een dag, vertelde hij me dat hij onze verhouding wilde beëindigen omdat hij ging trouwen. Ik had er geen idee van dat hij intussen een vriendin gekregen had. Dat verhaal, van het einde van de relatie met Kristof zeventien jaar geleden, de jaren van celibaat, en de verhouding met deze Johan, die toen inmiddels alweer jaren achter me lag, vertelde ik ineens op een feestje aan Bee, die ik net daarvoor ontmoet had, en zo werd ze verliefd op mij. Misschien dat ze de wens voelde om mijn emotionele verlangens en seksuele driften weer met elkaar in verband te brengen, misschien dat ze me als een uitdaging beschouwde. Ze had zelf gezegd dat ik haar ontroerd had en dat begreep ik niet echt, maar het raakte me wel, dus zo ontroerden we elkaar. Na mijn verhaal vroeg ze me te dansen en ik ging erop in en ik ging erin op, in het dansen, in de hele sfeer van die avond, in die vrouw die zich mij als doel gesteld had. Aan het einde van het feest ging ik met haar mee naar buiten, het was een zomernacht en het werd al licht. We lachten samen om mijn belachelijke geschiedenis. Ik sloeg de jaren tussen mijn minnaar de oncoloog en deze avond gewoon over. Als ik haar het verhaal over die tussenliggende jaren verteld had, had het misschien allemaal een heel andere uitkomst gekregen, wie weet. Op de straathoek waar onze wegen zich scheidden, kusten we zo lang dat ik erna helemaal week en zacht en gelukkig naar huis zweefde.

‘Weet je nog onze eerste avond?’ vroeg ik.

‘Natuurlijk weet ik dat nog, maar ik denk dat we het even over nu moeten hebben,’ zei Bee streng.

‘Wat valt er te zeggen. Zeg jij het maar.’

‘Tja. Misschien is het gewoon... klaar.’

‘Klaar?’ vroeg ik.

‘Ja.’

‘Ja, dat zou natuurlijk kunnen.’ Het leek me het beste om haar niet meteen tegen te spreken.

‘Ja? Denk jij dat ook?’

‘Ik? Nee, ik niet, ik ben nergens klaar mee.’

‘Wat voel jij dan?’ En toen, na een lange stilte, waarin ik maar niet over de brug kwam, zei ze het: ‘Dan houdt het op, Nicola, dan houdt het wel een beetje op.’

Ik bleef op de bank zitten terwijl zij boven dingen in een tas stopte, ik bleef ook op de bank zitten toen zij met die tas in haar armen in de deuropening naar me stond te kijken. Ik zat passief op die bank naar haar terug te kijken en ik heb me toen nog met een vreemde hoge stem verontschuldigd al wist ik niet precies waarvoor. En toen ging ze weg.

==