Hille en Peter Henk Steenhuis

Hongerklop

Dochter en vader over een eetstoornis

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2020 HILLE EN PETER HENK STEENHUIS, AMSTERDAM en UITGEVERIJ VAN OORSCHOT

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 5102 1

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020

‘His experience is his reality.’

Carl Ransom Rogers

Proloog
Hille met de spange billen

‘Wow, Hille,’ zei mijn moeder, ‘moet je kijken! Dit is de nieuwe trend, billen zo rond dat je ervan afrolt als je zit.’

Mijn moeder wierp lachend de krant op tafel, 13 december 2016. Ik bekeek de pagina en vooral de foto: dunne vrouwen, neppe Barbies, heftiger opgemaakt dan de meeste operasterren. ‘Dun zijn kan iedereen: weinig eten, veel roken. Billen interesseren me niet zo, mam.’

‘Zo dun zijn ze niet hoor, lieverd, jij kan zo meedoen met deze trend, zonder er iets voor te hoeven veranderen. Jij hebt prachtige billen, echte schaatsbillen.’

Ik lachte haar complimentje weg, zoals ik toen bijna altijd complimenten weglachte. Maar vanbinnen wist ik dat ze gelijk had. Anna was er die week ook nog over begonnen.

‘Weet je hoe ze je vaak noemen, Hil?’

‘Huh? Wie? Wat bedoel je, An?’

‘Duh,’ antwoordde ze. ‘De jongens natuurlijk. Ze noemen je “Hille met de spange billen”.’

Dat betekende kennelijk zoiets als mooie of lekkere billen.

Toen ik alleen in de keuken was, pakte ik uit verveling de krant. Waar stond dat artikel over die fitgirls?

==

Mijn vader heeft de afgelopen jaren regelmatig gevraagd hoe het kan dat de eetstoornis zo is doorgeslagen, terwijl ik er al met mama gesprekken over voerde in de lente van 2017, nu zo’n drie jaar geleden.

Ik weet het antwoord eigenlijk niet. Er is niet één dag waarop mijn obsessie met eten en gewicht is ontstaan. Maar die ochtend, daar met die krant, dat zou een begin kunnen zijn geweest. Ik keek naar de lachende vrouwen, in Nike-leggings, in bikini. Zelfverzekerd. Dat zou ik ook zijn als ik zo’n goed lichaam had. Ze zijn toch wel mooi.

Ik legde de krant weg, pakte mijn telefoon en opende Instagram. Bij de homepage stonden suggesties voor nieuwe accounts om te volgen. Toevallig, precies dezelfde foto als in de krant. Wat een mooie foto, duizend keer beter dan in die krant. Ik begrijp niet dat mijn vader een krant zo’n fijn ding vindt. Leg mij maar een telefoon in de hand.

Lang donkerblond haar, steil en perfect vallend over de schouders. Ik voelde aan mijn eigen haar. Het stond alle kanten op, met in mijn nek zelfs een soort kroeshaar en aan de voorkant babyhaar.

Terwijl ik een plukje babyhaar uit mijn hoofd trok, bestudeerde ik de foto. Het meisje staat op een wit strand. De helderblauwe lucht smelt aan de horizon samen met het glinsterende water van de zee. De zonnestralen die weerspiegelen in de zee, zijn even lichtgevend als de hagelwitte tanden van het model. Zo moest ik worden.

==

Mijn ouders merkten er nog niks van, een plotselinge verandering in mijn leven kwam er ook niet. Er zit geen knop in je hoofd die je kunt omdraaien, niet als het goed gaat, evenmin als het slecht gaat. Geleidelijk neemt de eetstoornis je hersenen over, maakt je ziek, zieker. Dat wist ik toen nog niet. Toen, daar, aan de eettafel, met de krant weggeschoven, voorovergebogen boven de foto’s, was er weinig aan de hand.

Ik bekeek veel foto’s op Instagram, las recepten en blogs. Wat een fantastisch leven, altijd lekker aan het strand, zonnetje erbij.

Mijn favoriete fitgirl werd Marit, Fit with Marit heette haar blog. Ze kwam uit Groningen en schaatste, net als ik. Ja, ik leek wel wat op haar. Uren, dagenlang kon ik naar haar foto’s kijken: hoe ze tegen een muurtje hing, met een sportpetje van een of ander merk. Eindeloos telde ik tot zes: de blokjes op haar buik.

Ook ging ik experimenteren met koken. Mijn eerste recept was een healthy brownie:

==

blik zwarte bonen (400 gram = 265 gram uitgelekt)

2 eieren

2 scoops eiwitpoeder (vanille)

50 gram cacao

1 eetlepel kokosolie

2 eetlepels honing

100 gram rozijnen (dadels kan ook)

2 theelepels bakpoeder

2 blokjes 87% pure chocolade

20 gram walnoten

==

Het smaakte onvoorstelbaar goor. Ik kan niet echt goed koken, en al helemaal geen bruinebonenbrownie. Maar ik at het toch op, zei tegen mijzelf dat ik deze diarree lekkerder vond dan chocola. Na verloop van tijd begon ik chocola te haten, kreeg er buikpijn van, leek er zelfs allergisch voor te worden. Langzamerhand leerde ik mijn eigen prutjes te waarderen.

==

Als je begint te lijnen, ben je nog honderd procent gezond, daarna begint de eetstoornis bezit van je te nemen, tien procent, twintig procent. Nog altijd ben je de meeste tijd in orde. Er komt een moment dat je voor de helft in de greep bent gekomen van de eetstoornis. In die periodes kreeg ik zoveel ruzie met mijn vader, dat hij voorstelde om elkaar te gaan schrijven. Aan mijn vader stuurde ik allerlei mails. Maar het hielp me ook om gewoon zelf te schrijven, over wat er gebeurd was met me.

Met de andere helft, die nog niet in de greep van de eetstoornis was, ging ik gewoon naar school, giechelde met vriendinnen. Op een dag volgde ik alle fitgirlmotivationaccounts op Instagram, kende ik alle vlogs van Marit uit mijn hoofd en wist ik precies welke sportroutine Anna Nooshin volgde in haar sportschool. Mijn computer stroomde over van de recepten: van een gezonde appelflap met spelt- en boekweitbladerdeeg, tot een cheesecake zonder suiker, met alleen kwark en citroen, en alle varianten brownies.

Op de dagen, soms weken, dat ik gewoon gezond was, kreeg ik geen buikpijn van chocolade, genoot er zelfs van. Ik had dan zogenoemde ‘vreetbuien’ of ‘vreetweken’, die ervoor zorgden dat mijn ouders zich geen zorgen maakten. Ik at net zoveel als mijn vader – ik ken niemand die zóveel kan eten. Nu weet ik dat dit precies past bij mijn ziekte.

==

==

##

17 november 2017

==

Lieve Hille,

==

Gisteravond stelde ik voor te gaan schrijven, omdat we dan allebei iets meer afstand kunnen nemen, waardoor we misschien wat minder fel worden en er minder vaak ruzie ontstaat. Toen ik vanochtend wakker werd, wilde ik gelijk beginnen. Met jouw vraag het voorbereidend jaar aan het conservatorium in Den Haag te mogen gaan doen. Daarover kregen we gisteren ruzie. Ik wilde uiteenzetten waarom ons dat geen goed idee lijkt. Dat lukte me niet, naar mijn idee omdat je niet naar mij wenste te luisteren. Ik probeer het nog een keer, ‘op papier’ zoals ik dat noem. Op de compu natuurlijk.

We hebben het er afgelopen maanden vaak over gehad: je hebt een uitnodiging gekregen om het voorbereidend jaar te doen aan het conservatorium in Den Haag, in combinatie met de laatste jaren van de middelbare school. Dat is gaaf, je vindt zang belangrijk en je lijkt talent te hebben.

Toch vinden wij dit geen goed idee. Althans, niet nu. Reden: je bent net naar Erfurt geweest voor een uitwisseling van acht weken. Volgens mij ben je per week een kilo afgevallen. Toen je terugkwam, schrok ik me rot: mager, verdrietig, vol heimwee. Een uitwisseling naar Erfurt, zo dachten wij, had allerlei goede kanten. Goed voor je Duits, goed voor je zelfstandigheid, en misschien ook wel goed voor je broers, want er is in ons gezin wat te veel ruzie.

Jij hebt vanaf je negende nogal tegen ons aan geschopt. Als ik het goed heb, begon je met schelden in 2011, tijdens de vakantie in de Dolomieten. Vooral je moeder was de klos, ‘een kutwijf’. Ook toen had ik al het idee dat er iets aan de hand was met voedsel. Ik nam sindsdien mueslirepen mee en als je kwaad dreigde te worden, adviseerde ik je, of dwong ik je met zachte hand, wat te eten. Dat hielp, je kwam dan tot rust.

Dit herinnerde mij aan mijn moeder. Zij is vroeg overleden, dat is lastig als je familiekwaaltjes probeert te analyseren. Zij had altijd mariakaakjes bij zich, om wat te eten als ze een hongerklop dreigde te krijgen.

Een paar jaar later hebben we zelfs een keer een bloedtest laten doen, om te zien of er iets met je suiker aan de hand was wat die woedeaanvallen zou kunnen verklaren. Bleek niet zo te zijn.

Die woedeaanvallen beperkten zich lang tot ons, voor de buitenwereld was je altijd attent. Dat sloot prima aan bij een van de stelregels die ik van mijn vader heb geleerd: niet de vuile was buiten hangen. Buiten ben je vrolijk, het leven is moeilijk genoeg, het heeft niet zoveel zin daar anderen mee lastig te vallen. Jij voerde deze stelregel perfect uit. Ik heb zelfs een keer voor de grap tegen je juf gezegd: ‘Hille heeft op school vijf bolletjes voor gedrag. Als jij er nou eentje af haalt, mag ik er dan eentje bij?’

Uit Erfurt kregen we dagelijks lieve appjes, berichten, telefoontjes. Je vindt onze manier van leven zo fijn, het rumoer in het gezin, de drukte, het sporten. Dat miste je en je hield heel veel van ons.

Terug uit Erfurt schrok ik me dus rot. Nu pas zag ik hoe mager je bent geworden. Ik heb niet goed opgelet. Dat neem ik mijzelf erg kwalijk. Ik vind dat ouders niet te veel hulpboeken moeten lezen, maar vooral goed moeten leren kijken. En ik had niet goed gekeken. Dat ik je toegestaan heb om op vijftienjarige leeftijd naar Erfurt te gaan, vind ik mijn grootste blunder van de afgelopen twintig jaar. Voorlopig wil ik geen enkele beslissing nemen over welke ingrijpende verandering in jouw leven dan ook. Ik hoop dat je je dat kunt voorstellen.

==

==

17 november 2017

==

Lieve papa,

==

Laten we het maar proberen, dat schrijven. Ik ben alleen niet van plan van die lange lappen te gaan tikken als jij. Dit is toch geen mailtje, dit is een ouderwetse brief. Je kunt er ook een postzegel op doen en de brief bij mij bezorgen op m’n kamer.

Je mail raakt me wel. Ik weet dat ik een moeilijk kind was, vooral toen ik negen was, en later, toen ik last had van slapeloosheid vanwege het kunstschaatsen en in groep 8 veel stress kreeg voor de Cito-toets.

Toen ik terugkwam uit Erfurt was je woest. Niet op mij, meer op ‘het’. Jij verwijt jezelf veel dingen. Ik denk niet dat je moet zeggen dat Erfurt je grootste blunder is geweest als vader. Ik zou zeggen dat het een zegen was, omdat ik nu zélf naar de dokter ben gegaan en zélf heb gezegd dat ik hieraan wil werken en hulp wil. Het was er toch uitgekomen. En nu ik nog thuis woon, kan ik met jullie over dat lijnen praten en het overwinnen. Daarom is het ook beter dat ik thuis blijf wonen en niet doordeweeks naar Den Haag ga voor dat voorbereidende jaar op het conservatorium.

==

==

19 november 2017

==

Lieve Hille,

==

Het is mooi wat je schrijft en lief. De Duitse filosoof Friedrich Nietzsche zei eens: ‘Dat wat me niet doodt, maakt me sterker’. Maar onze botsingen zijn nog zo heftig, dat ik wel hoop dat we hier sterker uitkomen, maar er nog niet van overtuigd ben.

Zeker is wel dat Erfurt je veranderd heeft, in ieder geval tijdelijk. Je bent op dit moment veel minder boos en veel vaker verdrietig. ‘Sinds ik terug ben, loop ik alleen maar te huilen,’ zei je gister nog tegen mij. Is dat omdat je nu zelf ook pas echt doorkrijgt dat jouw lijnen een probleem is? Had je daar eerder niets van in de gaten?

==

==

19 november 2017

==

Lieve papa,

==

Ik niet, mama wel. In de zomervakantie had mama al door dat ik aan het lijnen was en afviel. Zelf blockte ik deze uitspraken. Woedend riep ik naar haar dat ze zich er niet mee moest bemoeien. Ik geloofde niet dat er iets mis was met mij. Nu geloof ik het wel en zie ik dat ik een probleem heb dat ik niet zelf kan oplossen.

In Erfurt is het misgegaan, maar daardoor ben ik wel zélf tot het inzicht gekomen dat ik een probleem heb. Als ik niet naar Erfurt was gegaan, had ik dat misschien nooit ingezien.

Voor dit gedoe at ik net zoveel als mama. Wanneer ik het eten lekker vond, at ik soms zelfs zoveel als jij.

Ik ben begonnen met lijnen in maart van dit jaar, na mijn stage bij Puur, iets voor mijn vijftiende verjaardag. Twee weken lang chocola zorgden – samen met filmpjes van de fitgirls – ervoor dat ik mij dik begon te voelen. Zeker toen er in mijn omgeving opmerkingen kwamen over de ‘vrouwelijke heupen’ die ik kreeg, en ronde vormen in mijn gezicht. Ik nam me voor snoepjes af te slaan, maar als ik dit deed, of een taartje oversloeg, keken jullie mij verbaasd aan.

Deze zomer ging het slechter. Zonder ontbijt stapte ik op de fiets naar school met een tas gevuld met boeken en een waterflesje. Al snel merkten jullie dat mijn ontbijt wel erg snel ging. Jullie hadden het door en besloten dat we verplicht samen gingen ontbijten. Vreselijk vond ik het. Gedwongen om brood met hagelslag te eten. Vol walging propte ik het in mijn mond.

Maar als ik er nu op terugkijk, ben ik jullie er wel dankbaar voor. Net zoals ik jullie nu dankbaar ben voor het opscheppen van mijn avondeten. Omdat ik met jullie at, kon ik nooit niks eten als avondeten. Bij jullie in de buurt kon ik eigenlijk nooit niks eten. Jij of mama zag vaak aan mijn gezichtsuitdrukking of ik gegeten had of niet. Mijn ogen staan dan hol in hun oogkassen en mijn gezicht straalt woede uit. Vrij vaak krijg ik dan de uitspraak: ‘Je zoekt ruzie!’ naar mijn hoofd geslingerd. Mijn hungry verandert in hangry. Angry door honger, zoals de Engelsen het noemen, en jij sinds mijn negende al tegen mij zegt.

Je schreef net al over de tijd in de Dolomieten, waar ik voor de eerste keer mama echt uitschold. Ik weet dat het niet goed is om dit soort dingen te doen, maar ik ben op dat soort momenten totaal mezelf niet. Als mama een filmpje maakt van mijn gedrag en ik dat de volgende ochtend terugzie, geloof ik niet dat ik dit ben.

Nadat jij mij verplicht een mueslireep had laten eten, toen, daar in de Dolomieten, werd ik na een paar minuten rustiger, vrolijk zelfs. Sinds die dag in de Dolomieten besloten jullie op mijn eten te letten. Als mijn suikerspiegel te laag was, kon je immers rare dingen verwachten. Ook toen ik ouder werd, bleven jullie opletten of ik had gegeten. Dat ik stopte met eten was misschien wel een puberachtige afzetting tegen jullie.

In de zomervakantie sloeg het lijnen door. Nadat ik er in de Ardennen vol afgereden was door de andere wielrenmeiden, wilde ik elke dag trainen en al helemaal niks eten, want ik was veel te zwaar. Met nog meer overtollig vet zou ik al helemaal geen berg meer opkomen.

Mama vond het bizar dat ik opeens zoveel wilde fietsen. Om mij in bescherming te nemen, bedacht ze een regel dat ik alleen mocht fietsen als er bovenop de berg benzine in de auto ging: een cola en een apfelstrudel. Woedend was ik hierover. Iedere gelegenheid die er was om eten weg te moffelen of te verbranden, greep ik met beide handen aan.

Daarom verheugde ik me ook op Erfurt, weg van jullie. Zelf kiezen wat ik wilde eten, of beter gezegd, niet wilde eten. In Erfurt voelde ik me vrij. De eerste dagen at ik nog normaal. Daarna, toen ik heimwee kreeg, ging het van kwaad tot erger. Ja, je hebt gelijk, ik wil ook helemaal niet naar Den Haag. Ik wil thuis zijn, bij jullie.

==

==

Alles gemaakt van chocola

Als ik terugkijk, is het voor mij wel duidelijk dat een stage bij een chocolaterie niet echt helpt als je én heel erg van chocolade houdt én steeds meer onderkin denkt te krijgen. Terugdenkend aan waar het begonnen is, dat lijnen, zie ik me die heerlijk ruikende chocolaterie binnenstappen. Het was ongeveer een maand nadat ik die foto in de krant had gezien, in januari 2017. Ik had m’n eerste recepten gemaakt, zonder dat mijn ouders het gezien hadden. En ik drukte me dagelijks een keer of veertig op.

Voor school moesten we een stage lopen en als je zo van chocolade houdt als ik, dan weet je wel waar je dat moet doen! Toen ik gesolliciteerd had bij de chocolaterie, leek het me geweldig: koken met chocolade. Nu maakte ik thuis een brownie zonder chocolade. En zag ik op tegen de stage.

Er hangt meteen een zoete chocoladewalm om mij heen. Via een klein deurtje rechts klim ik een steile, korte trap omhoog naar het magazijn. Tussen de kartonnen dozen leg ik mijn jas en tas neer. De dozen zijn gevuld met kerstspullen, voor decoratie van de etalage. Frida geeft me een lang zwart schort, waar met sierlijke gouden krullen Puur op staat. Het voelt alsof we gaan bakken, zoals ik met mama ook vaak appeltaart bak.

Als Frida mijn schort vastgeknoopt heeft aan de achterkant en mijn haar in een strakke knot heeft gedaan, zodat er geen haren in de chocola vallen, lopen we de steile trap weer af.

Ze geeft me een rondleiding door de winkel. Ik kijk mijn ogen uit. Het voelt alsof ik in een chocolademuseum ben. Klompjes, tennisrackets, platenspelers, iPhones, alles gemaakt van chocola.

In de keuken achter de winkel wordt alles gemaakt. Er staan drie grote machines die verwarmd worden en ronddraaien.

‘De machine zorgt ervoor dat de chocolade warm en vloeibaar wordt zodat we ermee kunnen werken,’ legt Frida uit. ‘Zo kunnen we de vormen makkelijker vullen. Voor dat bruidspaartje hebben we bijvoorbeeld een plastic vorm. Je vult die met chocola, laat hem afkoelen, haalt de vorm ervan af en je hebt een bruidspaar van chocola!’

‘Deze zakken zijn gevuld met chocoladedruppels. Ze zijn van een Belgisch merk en zijn superlekker. Als je wil mag je het proeven.’ Dat laat ik me geen twee keer zeggen. Mijn hand verdwijnt in de zak met chocoladedruppels.

‘Heb nog nooit zulke lekkere chocola gegeten,’ zeg ik tegen Frida. Ze lacht en vervolgt de rondleiding. Ze legt uit wat het verschil is tussen een snijbonbon en een spuitbonbon. Natuurlijk door te proeven.

Langzaam krijg ik het idee dat ik te veel chocola gegeten heb. Ik had net ook brood met hagelslag gegeten als ontbijt en misschien ben ik ook allergisch voor cacao.

Na de rondleiding gaan we koffie en thee drinken, waar natuurlijk een bonbonnetje bij hoort. Iets over tienen beginnen we met het echte werk. Ik voel me nu al misselijk.

Als eerste maken we de vullingen voor de bonbons. De bonbons gaan overmorgen door de chocolade, daarna worden ze gedecoreerd, bijvoorbeeld met nootjes of rozenblaadjes. We werken uit een groot rood boek. Het lijkt op het grote boek van Sinterklaas.

Met mij erbij werken er vijf mensen in de winkel. Een meisje staat in de winkel, Frida en ik maken de bonbons, met behulp van Harry en Rozalinde, de eigenaars van de winkel.

Wij hebben een lijstje gekregen met welke bonbons we moeten maken. Bovenaan staat de gekaramelliseerde pecanbonbon.

In een klein pannetje laten we suiker karamelliseren. Langzaam begint de suiker te borrelen en te koken, en dan van kleur te veranderen. In het pannetje is nu een egale bruinkleurige brei ontstaan, die heerlijk ruikt. Frida had gezegd dat ik de gelatine erbij mocht doen als de suiker bruin was.

Er vindt een vulkaanuitbarsting plaats in het pannetje: het magma spuit omhoog en de brei borrelt er bijna overheen. Terwijl de lava afkoelt, tot basalt, proef ik wat van de andere bonbonvullingen.

De misselijkheid wordt erger, het voelt alsof ik mezelf niet meer onder controle heb.

‘Frida, ik moet naar de wc, mag ik misschien naar boven?’

‘Ja, tuurlijk! Als je terugkomt gaan we lunchen!’ Ze lacht, zou ze vermoeden dat ik weg wil uit dit zoete walhalla?

In het magazijn schuif ik wat dozen opzij en begin te squatten, in de hoop dat dit mijn verteringssysteem versnelt en mijn buikpijn overgaat. Bovendien had ik met een vriendin afgesproken dat we een maand lang de squatchallenge gaan doen: iedere dag doe je er vijf meer, waardoor je je beter gaat voelen en je mooiere billen krijgt. Nou, mij lukte tien keer al niet eens! Verdrietig voel ik aan mijn dikke buik. Opgezet, net een ballon. Ik ren nog een keer zachtjes de steile trap op. Stil, zodat ze het beneden niet kunnen horen.

Als ik het nog een keer wil doen, gaat de deur open en komt iemand de trap opgelopen. Ik vlucht de wc in en wacht tot de kust veilig is, zoals ik vroeger deed tijdens zwemles. Wanneer de badmeester het gele doek haalde, als teken dat we door het gat gingen zwemmen, vluchtte ik naar de wc. Een kwartiertje later kwam ik terug.

Nu kan ik geen kwartier wachten. Frida blijft boven, dus moet ik ook normaal doen.

‘Ze zijn gaan lunchen,’ vertelt ze me, als ik het wc-hokje uit kom.

Na de lunch maken we de bonbons af. De vullingen die we in de ochtend hadden gemaakt, snijden we nu in blokjes. Door de hartige broodjes van net is mijn misselijkheid minder geworden en vind ik dat ik best een bonbon met mango mag proeven.

Om een bonbon te snijden gebruik je een snijmachine met snaren. Deze snaren zijn scherp en staan op verschillende afstanden. Die afstanden bepalen de grootte van de bonbon. In het recept staat hoe groot je ze moet snijden.

Als je ze hebt gesneden, haal je ze uit elkaar en zet je ze op een blad. Er blijven natuurlijk altijd randjes over, die in het proefbakje voor de klanten belanden. Van Frida mocht ik er best een paar proberen. De binnenkant van de beste bonbons van Nederland is het lekkerste wat er bestaat.

Alle restjes bonbon heb ik op. Nu is het tijd voor de Valentijnhartjes. De vorm hiervoor maak je eerst warm met een verfföhn, zodat de warme chocolade niet erg schrikt van de koude vormen. Frida: ‘Dan krijg je lelijke bubbeltjes.’

Nadat ik de gevulde harten in de koelkast heb gelegd, begin ik de bruidspaartjes te verven. Lastig werk, omdat de paartjes snel luchtbelletjes krijgen. Om dit te voorkomen verven we ze eerst voor met chocola. ‘Frida, er zit toch een luchtbelletje in mijn bruidspaartje.’ Ik kijk een beetje schuldig en hoop dat het niet erg is.

‘Dat geeft niks hoor! Je kan het teruggooien in de machine en laten verzuipen, maar je mag het ook proeven.’

==

Het is zes uur, hopelijk kan ik nog iets van mijn schaatstraining meemaken. Ik fiets zo snel mogelijk door de stad. De eerste stagedag zit erop. Ik kan geen chocola meer zien. Snel fietsen lukt helaas niet goed, te veel pijn in mijn buik. Ik voel me een dik varken in een modderpoel. Liever fiets ik nu naar huis, om een kruik te pakken en in bed te duiken. Dat doe ik niet.

In de kantine bij de schaatsbaan bestel ik een bakje patat met mayonaise. Ik moest van papa en mama nog iets eten, zodat mijn suikerspiegel niet te laag is. Niet dat ik denk dat hij deze twee weken ooit laag zal komen, maar als zij dat willen doe ik het. Het is al vaak voorgekomen dat ik na een training vreselijk ging trillen en woedeaanvallen kreeg omdat ik een te lage suikerspiegel had.

De friet is vies. Op de ijsbaan begin ik verschillende smaken te boeren. De schaatshouding is geen lekkere houding als je misselijk bent. Nog nooit heb ik in een uur zo vaak op de klok gekeken en nog nooit heb ik slechter gereden dan vandaag. Zelfs slechter dan een varken zou rijden in een modderpoel.

##

1 december 2017

==

Lieve Hille,

==

Hoe kan het dat we zo vaak hetzelfde gesprek voeren? Want dat maakt me het kwaadst: ik lijk voor de kat z’n viool te spreken. Jij lijkt een vorm van Oost-Indisch doof, of zoals jij zou zeggen: het lijkt alsof je ‘iets blockt’. Dat is niet zo gek gezegd: het lijkt alsof mijn opmerkingen ergens blokkeren.

Neem maandagavond. Mooie wandeling, goed gesprek, lekker licht regentje. De ochtend erna appte je me: ‘Het gaat heel goed met me!! Gesprek heeft me echt geholpen’. En dan veel smileys en hartjes. Zo’n appje is voor een vader heerlijk. Voor mij is het alleen wel heel vreemd om nog geen dag later woorden, zinnen en stellingen te horen die compleet in tegenspraak zijn met wat je me tijdens zo’n wandelavond vertelt.

Dan heb ik het niet over voornemens die mislukken. Ik ben duizenden keren gestopt met roken, meestal ’s avonds, als ik een rauwe keel had, maar de ochtend erna begon ik weer. Dat zijn voornemens en het lichaam is zwak, maar rationeel wilde ik ook nog stoppen als ik weer een peuk in mijn mond stopte. Ik zou de volgende dag nooit ontkennen dat ik wilde stoppen met roken.

Bij jou is dat anders: jij bent het tijdens zo’n wandeling rationeel helemaal met mij eens: ‘Ik ben te dun, dat zie ik ook aan mijn broeken, jullie hebben gelijk dat ik de hele tijd op mijn eten let, ik begrijp dat mijn wondjes niet helen omdat mijn lichaam met andere zaken bezig is, ik zie in dat ik een paar kilo zwaarder moet worden om een echte sporter te kunnen worden.’

Doordat je dit zo volmondig erkent, kan ik niet zeggen dat je het blokkeert, want dan zouden mijn woorden gewoon niet aankomen. Dat doen ze wel, aan je reacties merk ik dat je mijn opmerkingen niet alleen begrijpt, maar ook verwerkt, want je oppert inzichten die veel verder gaan dan wat ik zeg/vraag/opper. Je erkent wat ik zeg, denkt erop door. Maar een dag later lijkt dit vergeten.

‘Ik ben prachtig zoals ik ben.’

‘Ik ben een en al spier.’

‘Ik ben een topsporter.’

‘Jullie stoppen me vol.’

‘Als jij me niet zoveel gepusht had, zou ik niet zoveel problemen met wedstrijden hebben.’

Het merkwaardige aan deze opmerkingen is dat ze voorbij lijken te gaan aan ons gesprek, aan wat ik gezegd heb, maar nog opmerkelijker: aan je éigen inzichten. Het lijkt alsof je mijn en je eigen woorden met terugwerkende kracht skipt. Is het blokkeren of skippen?

Kun je je voorstellen dat ik hier echt geen bal van snap? En er ook boos over word? Ik vind het echt niet erg zaken een paar keer te herhalen, maar het is wel denigrerend als ik het idee krijg dat een gebeurtenis gewoon niet lijkt te hebben plaatsgevonden.

Op een bepaalde manier doet dit gedrag me denken aan mijn dementerende vader, met wie ik een uur nadat we een gesprek hadden afgesloten precies hetzelfde gesprek opnieuw kon voeren. Aanvankelijk werd ik ook kwaad op hem, maar toen de diagnose eenmaal gesteld was kon ik er veel milder op reageren. Vandaar wellicht mijn kribbigheid als ik het idee krijg geskipt te worden.

Ik hoop ook van jou te horen wáárom je me skipt. Als ik het begrijp, kan ik misschien bij jou ook wat milder worden.

==

==

7 december 2017

==

Lieve papa,

==

Vaak gaat het best goed, de laatste weken. Beter dan sinds maanden. Soms voel ik me zelfs blij, bijna net zoals twee jaar geleden. Dan vind ik net zoals toen het leven leuk. Tuurlijk, ik zie in dat ik wat dun ben, maar dat komt ook wel goed.

Deze gesprekken met jou helpen me, tenminste op sommige dagen, want op andere dagen kan ik niet nadenken over de woorden die jij zegt. Dan voel ik me het tegenovergestelde van blij. Ik voel me dan het dikste en lelijkste zwijn van de wereld en heb een stem in mijn hoofd die schreeuwt: ‘Jij kan helemaal niks!’

Ik was zes, zeven, toen Klaas – je weet wel, die wat forse, superaardige begeleider van de naschoolse opvang – mij een keer vertelde over een oude indiaan. Die indiaan gaf zijn kleinzoon les over het leven.

‘In ieder mens,’ zo zei Klaas, met een zware stem van een wijze indiaan, ‘is een strijd gaande, een strijd tussen twee wolven: een zwarte en een witte. De zwarte wolf vertegenwoordigt het kwade. Hij is boos, woedend, ontevreden, jaloers, verdrietig, bang, hebzuchtig en arrogant. Hij is vol zelfmedelijden, schuldgevoelens, spijt, wrok, minderwaardigheid, leugens, valse trots en superioriteit. Alles draait om zijn ego. Hij zoekt ruzie met iedereen want hij vertrouwt niemand. En daarom heeft hij geen echte vrienden.’

‘De witte wolf,’ vervolgde Klaas, ‘staat voor het goede. Hij is vriendelijk en doet niemand kwaad. Hij geeft vreugde, vrede, liefde, hoop, nederigheid, welwillendheid, empathie, vrijgevigheid, waarheid, compassie en geloof. Hij leeft in harmonie met de wereld om hem heen. Hij vecht alleen als het nodig is, zorgt voor de andere wolven en is trouw aan zichzelf.’

In mijn hoofd zijn continu twee stemmen in strijd met elkaar: een witte en een zwarte wolf. Als de witte het sterkste is, hebben we goede gesprekken, die mij helpen. Het is alsof we dan samen vechten tegen de zwarte wolf, alsof ik de witte wolf te eten geef, waardoor deze kan groeien.

De witte wolf is alleen klein en niet zo sterk: hij kan zo worden weggejaagd door de zwarte wolf. Als dat gebeurt, heb ik het moeilijk met mezelf, dan wil ik liever niet meer eten, omdat ik vind dat alles wat ik doe stom is. Op die dagen ben ik onredelijk, het voelt dan alsof ik niet mezelf ben, alsof ik die opmerkingen niet zelf maak, maar iemand anders ze uit mij laat komen.

Als de zwarte wolf zich in mij binnendringt, wil ik met terugwerkende kracht de hele dag anders doen. Alles wat ik heb gegeten was verkeerd. Ik heb last van een knagend, vervelend onderbuikgevoel, alsof ik een slecht geweten heb. Vaak bespringt de zwarte wolf me in avond, als de dag niet productief was. Ook als ik honger heb en een tijd niks nuttigs heb gedaan, neemt de zwarte wolf de plek in van de witte. Alles is stom, de hele wereld haat mij en ik haat de wereld.

Gesprekken die ik had tijdens mijn ‘witte wolf-tijdperk’ verdwijnen en worden onbruikbaar. Ik vind het zelf ook moeilijk dat ik eigenlijk niet weet wat ik wil, of doe. De ene keer zeg ik A, de andere keer B. Op de momenten dat ik opeens B zeg, ben ik overgenomen door de zwarte wolf. Wat ik als witte wolf heb gezegd, is op zo’n moment echt uit mijn geheugen gewist.

Voor jou lijkt het alsof ik de dingen die jij een dag ervoor, of zelfs een paar uur ervoor, hebt gezegd onbelangrijk vind. Alsof het mijn ene oor is ingegaan en mijn andere uit. Wanneer ik switch van wolf zie jij dit als negeren, of blokkeren van wat we samen hadden besproken. Misschien negeert de zwarte wolf je wel, omdat hij niet wil toegeven dat je gelijk hebt, omdat hij niet wil toegeven dat ik rust moet pakken, meer moet eten en minder moet sporten.

Op de momenten dat de zwarte wolf aan de macht is, ben ik onredelijk. Ik snap dan niet wat je zegt, of ik doe alsof ik niet snap wat je zegt, terwijl ik dat op momenten van de witte wolf uitstekend snap. Jij kan dat niet begrijpen. Ik heb genoeg hersenen om na te kunnen denken, maar wanneer de zwarte wolf mij in zijn macht heeft, is er geen beginnen meer aan, om na te denken, of naar jou te luisteren.

==

==

9 december 2017

==

Lieve Hille,

==

Je mail verheldert echt veel. Dit is ook precies waarom ik graag met je wilde gaan schrijven. Ik kan wel eindeloos rondlopen met het idee dat jij Oost-Indisch doof bent, je me blockt of skipt, maar nu weet ik dat dat niet het geval is. Dat scheelt, ik hoop dat ik er nu wat beter op kan reageren.

Ik vind het een mooi verhaal van Klaas, zoals de mensheid altijd verhalen heeft verzonnen om moeilijke situaties/gevoelens te verbeelden. Door zo’n verhaal snap je beter wat er in jezelf gebeurt, kun je er grip op krijgen. Maar is het bij jou toch niet een beetje anders dan in het verhaal van Klaas? Bij jou lijken die twee beesten namelijk een eigen leven te zijn gaan leiden. Als ik jouw mail goed lees, lijken ze hartstikke echt. Klopt dat? Is dat niet doodeng? En hoe gaat dat dan, als die zwarte wolf de witte wegjaagt, heb je dan niet de neiging weg te rennen?

==

==

9 december 2017

==

Lieve papa,

==