Anton Tsjechov

De dame met het hondje
en andere verhalen

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2004–2010, 2020: DE VERTALERS en UITGEVERIJ VAN OORSCHOT, AMSTERDAM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 5107 6

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020

De dame met het hondje

I

==

Men zei dat er op de boulevard een nieuw gezicht was verschenen: een dame met een hondje. Dmitri Dmitritsj Goerov, die al twee weken in Jalta verbleef en er gewend was, was zich ook voor nieuwe gezichten gaan interesseren. Gezeten in het paviljoen van Vernet zag hij over de boulevard een jonge dame voorbijkomen – klein van stuk, blond en met een baret op; achter haar aan rende een wit keeshondje.

Daarna kwam hij haar een paar keer per dag in het stadspark en het plantsoen tegen. Ze wandelde alleen, altijd met diezelfde baret op en met het witte keesje; niemand wist wie ze was en men noemde haar gewoon ‘de dame met het hondje’.

Als ze hier toch zonder man is en niemand kent, zo meende Goerov, dan kan het geen kwaad met haar kennis te maken.

Hij was nog geen veertig, maar had al een dochter van twaalf en twee zoons die op het gymnasium zaten. Men had hem jong laten trouwen, toen hij nog een tweedejaars student was, en zijn vrouw kwam hem nu anderhalf keer zo oud voor als hijzelf. Ze was een rijzige vrouw, kaarsrecht en met donkere wenkbrauwen, gewichtig, degelijk en, zoals ze van zichzelf zei, ‘verstandelijk’. Ze las veel, liet in haar brieven het harde teken weg en noemde haar man Dimitri in plaats van Dmitri, maar hij vond haar stiekem onnozel, bekrompen en onelegant, ze boezemde hem angst in en hij was niet graag thuis. Hij was al lang geleden begonnen haar te bedriegen, deed dat vaak en waarschijnlijk liet hij zich daarom bijna altijd lelijk over vrouwen uit, en als er in zijn bijzijn over hen gesproken werd bestempelde hij hen als ‘een inferieur ras!’

Het scheen hem toe dat hij door bittere ervaring wijs genoeg geworden was om hen te bestempelen zoals het hem beliefde, maar toch hield hij het zonder dat ‘inferieure ras’ geen twee dagen uit. In mannengezelschap verveelde hij zich en voelde hij zich onprettig, hij was tegen hen weinig spraakzaam, en koel, maar wanneer hij onder vrouwen verkeerde voelde hij zich vrij en wist hij waarover hij met hen moest praten en wat voor houding hij moest aannemen; bij hen viel het hem zelfs makkelijk om te zwijgen. Zijn uiterlijk en karakter, ja zijn hele wezen had iets aantrekkelijks en ongrijpbaars dat vrouwen voor hem innam en aanlokte; hij wist dat, en zelf werd hij ook door een of andere kracht naar hen toe getrokken.

Zijn ruime, inderdaad bittere ervaring had hem lang geleden al geleerd dat iedere affaire, die in het begin altijd zo’n aangename afwisseling in het leven brengt en een aardig en luchtig avontuurtje lijkt, bij fatsoenlijke mensen en vooral bij Moskovieten, die moeilijk ergens warm voor lopen en zo besluiteloos zijn, steevast uitgroeit tot één groot, uiterst ingewikkeld probleem en dat de toestand uiteindelijk onhoudbaar wordt. Maar bij iedere nieuwe ontmoeting met een interessante vrouw ontglipte deze ervaring op een of andere manier zijn geheugen, kreeg hij zin in het leven en leek alles zo simpel en vermakelijk.

En zo zat hij op een keer tegen de avond in het park te eten toen de dame met de baret kwam aanwandelen om plaats te nemen aan een tafeltje naast hem. Haar gelaatsuitdrukking, manier van lopen, japon en kapsel vertelden hem dat ze van goeden huize was, getrouwd, voor het eerst en alleen in Jalta, en dat ze zich hier verveelde... In de verhalen over de verdorvenheid der plaatselijke zeden stak veel onwaarheid, hij verachtte dergelijke verhalen en wist dat ze voornamelijk werden verzonnen door mensen die zelf graag zouden zondigen als ze konden, maar toen de dame aan het tafeltje op drie passen bij hem vandaan ging zitten, schoten hem de verhalen te binnen over makkelijke veroveringen en ritjes naar de bergen, en het aanlokkelijke idee van een snelle, vluchtige liaison, een romance met een vreemde vrouw van wie je de voor- en achternaam niet kent, kreeg hem ineens in zijn greep.

Hij lokte het keesje vriendelijk naar zich toe, en toen het naderbij kwam dreigde hij het met een vinger. Het hondje begon te grommen. Goerov dreigde weer met zijn vinger.

De dame wierp hem een blik toe en sloeg meteen haar ogen neer.

‘Hij bijt niet,’ zei ze en bloosde.

‘Mag ik hem een botje geven?’ En toen ze bevestigend knikte vroeg hij beminnelijk: ‘Bent u al lang in Jalta, als ik vragen mag?’

‘Een dag of vijf.’

‘Ik zit hier al m’n tweede week uit.’

Ze zwegen even.

‘De tijd gaat snel, maar ondertussen is het hier zo saai!’ zei ze zonder hem aan te kijken.

‘Dat is maar een gewoonte, zeggen dat het hier saai is. Een brave burger zit ergens thuis, in Beljov of Zjizdra, en hij verveelt zich niet, maar komt hij hier: “Ach, wat saai! Ach, dat stof!” Je zou denken dat hij uit Grenada komt.’

Ze moest lachen. Daarna zetten ze hun maal zwijgend voort, als onbekenden; maar na het eten liepen ze samen op en er ontspon zich een gekscherend, luchtig gesprek van twee vrije, tevreden mensen die het niet kan schelen waar ze heen lopen of waar ze het over hebben. Al wandelend praatten ze over het vreemde licht dat op de zee viel; het water had een lila kleur, heel zacht en warm, en er lag een gouden strook maanlicht overheen. Ze hadden het erover hoe benauwd het was na de hitte van die dag. Goerov vertelde dat hij uit Moskou kwam, letteren had gestudeerd, maar op een bank werkte; hij had ooit zangles genomen om bij een particulier operagezelschap te gaan zingen, maar had dat opgegeven, hij bezat in Moskou twee huizen... En van haar kwam hij te weten dat ze was opgegroeid in Petersburg, maar getrouwd was in S., waar ze alweer twee jaar woonde, dat ze nog ongeveer een maand in Jalta zou blijven en dat haar man, die ook aan rust toe was, haar misschien achterna zou komen. Ze kon maar niet duidelijk maken waar haar man werkte – bij het gouvernementsbestuur of bij de gouvernementele landraad, en vond dat zelf grappig. Verder kwam Goerov te weten dat ze Anna Sergejevna heette.

Later, op zijn kamer, dacht hij aan haar, en dat ze elkaar morgen waarschijnlijk zouden ontmoeten. Dat moest wel. Bij het slapengaan bedacht hij dat ze pas geleden nog een kostschoolmeisje, een scholiere was geweest, net als zijn dochter nu, hij herinnerde zich hoeveel onzekerheid en onhandigheid er nog sprak uit haar lach, als ze met een onbekende praatte; vermoedelijk was ze voor het eerst van haar leven alleen in een entourage als deze, waar men haar achternaliep en naar haar keek en tegen haar praatte met maar één heimelijk doel, dat haar niet kon ontgaan. Hij herinnerde zich haar slanke tere hals, haar mooie grijze ogen.

Toch heeft ze iets zieligs, dacht hij en dommelde in.

==

==

II

==

Sinds hun kennismaking was een week verstreken. Het was een feestdag. Binnenshuis was het benauwd, op straat wervelde het stof in het rond, hoeden waaiden af. De hele dag hadden ze dorst, en Goerov ging meermalen langs het paviljoen om Anna Sergejevna nu eens limonade en dan weer een ijsje aan te bieden. Het was niet om te harden.

’s Avonds, toen het wat bedaarde, gingen ze naar de pier om naar de aankomst van de boot te kijken. Op de kade waren veel wandelaars; ze kwamen iemand afhalen, hadden bloemen bij zich. En daarbij sprongen onmiskenbaar twee bijzonderheden van het feestelijk uitgedoste Jalta-publiek in het oog: de oudere dames gingen gekleed als jonge, en er waren veel generaals.

Vanwege de hoge golfslag op zee kwam de boot laat binnen, toen de zon al onder was, en meerde pas na lang manoeuvreren aan. Anna Sergejevna keek door haar lorgnet naar de boot en de passagiers alsof ze naar bekenden speurde, en toen ze zich naar Goerov omdraaide glansden haar ogen. Ze praatte veel, stelde haperende vragen en vergat zelf onmiddellijk wat ze had gevraagd; daarna verloor ze in de drukte haar lorgnet.

De feestelijke menigte ging uiteen, er waren geen gezichten meer te zien, de wind was helemaal gaan liggen, en Goerov en Anna Sergejevna stonden erbij alsof ze verwachtten dat er nog iemand van de boot zou stappen. Anna Sergejevna zweeg nu en rook, zonder naar Goerov te kijken, aan haar bloemen.

‘Het weer is zo tegen de avond opgeknapt,’ zei hij. ‘Waar zullen we nu heen gaan? Of zullen we een ritje maken?’

Ze antwoordde niet.

Toen keek hij haar strak aan, en opeens omhelsde hij haar en kuste haar op de lippen, waarbij hij werd omgeven door de vochtige geur van bloemen, en meteen keek hij geschrokken om zich heen: zou niemand het gezien hebben?

‘Laten we naar u gaan...’ zei hij zacht.

En beiden begaven zich snel op weg.

In haar kamer was het benauwd, het rook er naar de parfum die ze in het Japanse winkeltje had gekocht. Nu Goerov zo naar haar keek, dacht hij: wat een ontmoetingen je in het leven al niet hebt! Uit het verleden droeg hij de herinnering mee aan zorgeloze, gemoedelijke vrouwen, vrolijk door de liefde en hem dankbaar voor hun geluk, hoe kortstondig ook; en ook aan vrouwen zoals bijvoorbeeld zijn eigen vrouw, die onoprecht beminden, met te veel gepraat en maniertjes, hysterisch en met een uitdrukking alsof het geen liefde, geen hartstocht was, maar iets dat meer te betekenen had; en aan de twee, drie heel mooie, kille vrouwen, bij wie op het gezicht ineens een roofzuchtige uitdrukking oplichtte, een koppige begeerte om van het leven meer te nemen, weg te grissen dan het kon geven – dat waren al niet meer zo jonge, aanstellerige, irrationele, heerszuchtige en onintelligente wezens geweest, en als Goerov tegenover hen bekoelde, wekte hun schoonheid zijn afkeer en deed het kant op hun ondergoed hem aan visschubben denken.

Maar dit keer was er weer die onzekerheid, onhandige jonge onervarenheid, gêne; en er was de indruk van verwarring, alsof er opeens op de deur werd geklopt. Anna Sergejevna, ‘de dame met het hondje’, nam het gebeurde nogal vreemd en heel serieus op, alsof het haar neergang was, zo leek het, en dat was raar en misplaatst. Haar gelaatstrekken waren droef, verwelkt, haar lange haar hing aan weerszijden van haar gezicht verdrietig neer en ze peinsde in een neerslachtige houding als een zondares op een antiek schilderij.

‘Dit is verkeerd,’ zei ze. ‘U bent nu de eerste die me niet meer respecteert.’

Op tafel lag een watermeloen. Goerov sneed een stuk af en begon daar langzaam van te eten. Minstens een half uur verstreek in stilzwijgen.

Anna Sergejevna was aandoenlijk, ze straalde de zuiverheid uit van een fatsoenlijke, naïeve vrouw die nog weinig van het leven had gezien; een eenzaam brandende kaars op tafel verlichtte nauwelijks haar gezicht, maar je kon zien dat het haar akelig te moede was.

‘Waarom zou ik je niet meer respecteren?’ vroeg Goerov. ‘Je weet niet wat je zegt.’

‘Moge God me vergeven!’ zei ze, en haar ogen vulden zich met tranen. ‘Het is verschrikkelijk.’

‘Het is alsof je jezelf probeert te rechtvaardigen.’

‘Hoe kan ik mezelf rechtvaardigen? Ik ben een slechte, lage vrouw, ik veracht mezelf en denk niet aan rechtvaardiging. Ik heb niet mijn man bedrogen, maar mezelf. En niet alleen nu, maar al een hele tijd. Mijn man is misschien wel een eerzaam, goed mens, maar hij is een lakei! Ik weet niet wat hij daar uitvoert, hoe hij zijn werk doet, ik weet alleen dat hij een lakei is. Toen ik met hem trouwde was ik twintig, ik verging van nieuwsgierigheid, ik wilde iets beters; er is toch nog een ander leven! zei ik tegen mezelf. Ik wilde leven! Leven, leven... Mijn nieuwsgierigheid verteerde me... U begrijpt dat niet, maar ik zweer het, ik kon mezelf niet meer beheersen, er gebeurde iets met me, ik was niet meer tegen te houden, ik zei tegen mijn man dat ik ziek was en ben hierheen gegaan... Ik heb hier almaar rondgelopen, als in een roes, als een krankzinnige... en nu ben ik een ordinaire, waardeloze vrouw voor wie iedereen verachting kan voelen.’

Goerov had er genoeg van haar aan te horen, hij ergerde zich aan haar naïeve toon, aan dat berouw, dat zo onverwacht en misplaatst was; zonder die tranen in haar ogen had je kunnen denken dat ze een grapje maakte, of een rol speelde.

‘Ik snap het niet,’ zei hij zacht, ‘wat wil je dan?’

Ze verborg haar gezicht aan zijn borst en drukte zich tegen hem aan.

‘Geloof me, geloof me, ik smeek het u...’ zei ze. ‘Ik hou van een eerlijk, zuiver leven, zondigheid staat me tegen, ik weet zelf niet wat ik doe. Eenvoudige mensen zeggen: de Boze heeft me verward. Ook ik kan nu van mezelf zeggen dat de Boze me heeft verward.’

‘Kom, genoeg nu...’ mompelde hij.

Hij keek in haar onbeweeglijke, verschrikte ogen, kuste haar, sprak zacht en vriendelijk, en ze kalmeerde geleidelijk aan en haar vrolijkheid kwam weer terug; ze begonnen allebei te lachen.

Toen ze daarna naar buiten gingen was er op de boulevard niemand te bekennen, de stad bood met zijn cipressen een volkomen doodse aanblik, maar de zee ruiste nog en sloeg tegen de kust; een grote sloep deinde op de golven, aan boord flonkerde slaperig een lantaarn.

Ze vonden een huurrijtuig en reden naar Oreanda.

‘Ik ben daarnet beneden in de vestibule je achternaam te weten gekomen: op het bordje stond “Von Dideritz”,’ zei Goerov. ‘Is je man een Duitser?’

‘Nee, ik geloof dat zijn grootvader een Duitser was, maar zelf is hij Russisch-orthodox.’

In Oreanda zaten ze op een bankje niet ver van de kerk, keken naar de zee beneden hen en zwegen. Door de ochtendnevel was Jalta nauwelijks te zien, over de toppen van de bergen lagen onbeweeglijke witte wolken. De bladeren aan de bomen bewogen niet, cicaden sjirpten en het eentonige doffe ruisen van de zee dat hen van beneden bereikte sprak van de rust en de eeuwige slaap die ons wacht. Zo ruiste het daar beneden toen Jalta en Oreanda hier nog niet waren, het ruist er nu en net zo onverschillig en dof zal het ruisen als wij er niet meer zijn. En in deze bestendigheid, deze volledige onverschilligheid voor het leven en de dood van ieder van ons schuilt misschien wel de waarborg van onze eeuwige verlossing, van de onophoudelijke beweging van het leven op aarde en van een onophoudelijke vervolmaking. Zittend naast deze jonge vrouw, die er in het ochtendgloren zo mooi uitzag, bedacht Goerov, tot rust gekomen en betoverd bij de aanblik van deze sprookjesachtige omgeving van de zee, de bergen, de wolken en de weidse hemel, dat welbeschouwd alles in deze wereld eigenlijk prachtig was – alles, behalve wat wijzelf denken en doen, als we de hogere doelen van het bestaan en onze menselijke waardigheid vergeten.

Er kwam een man aanlopen, een wachter vermoedelijk, die naar hen keek en verder liep. En dit detail leek heel mysterieus en ook mooi. In het schijnsel van het ochtendgloren zagen ze de boot uit Feodosia met al gedoofde lichten binnenlopen.

‘Er ligt dauw op het gras,’ zei Anna Sergejevna na een stilzwijgen.

‘Ja, tijd om naar huis te gaan.’

Ze keerden terug naar de stad.

Daarna ontmoetten ze elkaar iedere dag rond het middaguur op de boulevard, ze ontbeten samen, aten in de namiddag samen, wandelden, genoten van de zee. Zij klaagde dat ze slecht sliep en dat ze beangstigende hartkloppingen had, en ze stelde steeds dezelfde vragen, nu eens geplaagd door jaloezie, dan weer door de angst dat hij haar niet genoeg respecteerde. En vaak, als ze in het plantsoen of het park waren en er niemand in de buurt was, trok hij haar opeens naar zich toe en kuste haar hartstochtelijk. Hun totale ledigheid, die kussen op klaarlichte dag met een blik achterom en de angst dat iemand het zag, de hitte, de geur van de zee en de voortdurende wemeling voor hun ogen van nietsdoende, feestelijk uitgedoste, welgedane mensen maakten hem als herboren; hij vertelde Anna Sergejevna hoe knap en verleidelijk hij haar vond, hij was ongeduldig hartstochtelijk en week geen stap van haar zijde, maar zij verzonk dikwijls in gepeins en vroeg hem almaar toe te geven dat hij haar niet respecteerde, helemaal niet van haar hield en haar alleen maar als een ordinaire vrouw beschouwde. Bijna iedere dag maakten ze later op de avond een ritje buiten de stad, naar Oreanda of naar de waterval; en die uitjes waren altijd geslaagd, de indrukken waren iedere keer weer prachtig, grandioos.

Ze verwachtten haar man. Maar er kwam een brief van hem waarin hij liet weten dat hij last had gekregen van zijn ogen en hij smeekte zijn vrouw zo snel mogelijk naar huis terug te keren. Anna Sergejevna kreeg haast.

‘Het is goed dat ik wegga,’ zei ze tegen Goerov. ‘Het is het lot zelf.’

Ze nam een rijtuig, en hij vergezelde haar. Ze waren de hele dag onderweg. Toen ze in de sneltrein stapte en de tweede bel ging, zei ze: ‘Laat me nog even naar u kijken... Nog één keer. Ja, zo.’ Ze huilde niet maar was verdrietig, net of ze ziek was, en haar gezicht trilde. ‘Ik zal aan u denken... me u herinneren,’ zei ze. ‘God zij met u, blijf hier. Denk niet te slecht over me. We nemen voorgoed afscheid, en dat moet ook, want we hadden elkaar helemaal niet tegen moeten komen. Nou, God zij met u.’

De trein vertrok snel, zijn lichten waren algauw verdwenen, en even later was er geen lawaai meer te horen, alsof alles expres had samengespannen om deze zoete bedwelming, deze waanzin zo snel mogelijk te doen ophouden. Alleen achtergebleven op het perron, kijkend naar de donkere verte, luisterde Goerov naar het sjirpen van de sprinkhanen en het zoemen van de telegraafkabels met een gevoel alsof hij zojuist wakker was geworden. En hij bedacht dat er nu dus nog een intermezzo, een avontuur in zijn leven was geweest, en dat dit nu ook was afgelopen, dat nu alleen nog een herinnering restte... Hij was ontroerd, verdrietig en voelde een licht berouw; deze jonge vrouw, die hij nooit meer zou zien, was immers niet gelukkig geweest met hem; hij had vriendelijk en hartelijk tegen haar gedaan, maar zijn omgang met haar, zijn toon en liefkozingen hadden niettemin gezweemd naar een lichte spot, naar de wat grove hooghartigheid van een gelukkig man die bovendien bijna twee keer zo oud was als zij. Ze had hem steeds goed, bijzonder, verheven genoemd; kennelijk scheen hij haar anders toe dan hij in werkelijkheid was, dus ongewild had hij haar misleid...

Hier op het station rook het al herfstig, de avondlucht was fris.

Tijd dat ik ook naar het noorden ga, dacht Goerov terwijl hij het perron afliep. Hoogste tijd!

==

==

III

==

Thuis in Moskou was alles al winters, de kachels werden gestookt en ’s ochtends, als de kinderen zich klaarmaakten om naar school te gaan en theedronken, was het nog donker en stak het kindermeisje nog even de lamp aan. Het vroor al. Als de eerste sneeuw valt, op de eerste dag dat er sleden rijden, is het fijn om de witte aarde en de witte daken te zien, je ademhaling gaat licht en heerlijk, en op zo’n moment denk je terug aan je jonge jaren. De witberijpte oude linden en berken hebben een goedmoedige uitdrukking, ze zijn je dierbaarder dan cipressen en palmen, en in hun nabijheid staat je hoofd al niet meer naar de bergen en de zee.

Goerov, een geboren Moskoviet, keerde op een mooie, vrieskoude dag terug naar Moskou, en toen hij zijn bontjas en warme handschoenen had aangetrokken en een ommetje over de Petrovka maakte, en toen hij op zaterdagavond de klokken hoorde galmen, verloren zijn reisje van onlangs en de plaatsen waar hij was geweest alle bekoring voor hem. Langzaam maar zeker dompelde hij zich onder in het Moskouse leven, hij las alweer gretig drie kranten per dag en zei dat hij uit principe geen Moskouse kranten las. Hij werd alweer aangelokt door restaurants, clubs, etentjes, jubilea, en het streelde hem alweer dat er bekende advocaten en artiesten bij hem over de vloer kwamen en dat hij in de doktersclub met een professor kaartte. Hij kon alweer een hele portie seljanka op...

Na een maandje, zo meende hij, zou Anna Sergejevna in zijn geheugen met een waas bedekt raken en net als de anderen slechts af en toe met haar roerende glimlachje in zijn dromen verschijnen. Maar er verstreek meer dan een maand, het was nu hartje winter, en alles stond hem nog helder voor de geest, alsof hij pas gisteren afscheid had genomen van Anna Sergejevna. En de herinneringen ontbrandden steeds heviger. Of hem nu in de avondlijke stilte van zijn studeerkamer de stemmen van de kinderen bereikten die hun huiswerk maakten, of hij nu een romance of een speeldoos in een restaurant hoorde of dat de sneeuwstorm in de haard huilde – opeens kwam alles in zijn geheugen bovendrijven: wat er op de pier was gebeurd, de vroege ochtend met de nevel over de bergen, de boot uit Feodosia, hun kussen. Hij liep almaar door zijn kamer, in herinneringen verzonken, en glimlachte, en daarna gingen zijn herinneringen over in dromen en raakte in zijn verbeelding het verleden vermengd met wat komen zou. Anna Sergejevna verscheen niet in zijn dromen maar volgde hem overal als een schaduw en hield hem in de gaten. Als hij zijn ogen sloot zag hij haar als in levende lijve voor zich, en ze kwam hem mooier, jonger en lieflijker voor dan ze was geweest; en hij kwam zichzelf ook beter voor dan hij toen in Jalta was geweest. Ze keek hem ’s avonds aan vanuit de boekenkast, vanuit de haard, vanuit een hoek, hij hoorde haar ademhaling, het vriendelijke ritselen van haar kleren. Op straat keek hij vrouwen na, zoekend of er niet eentje was die op haar leek...

Hij verging nu van verlangen om zijn herinneringen met iemand te delen. Maar thuis kon hij met niemand over zijn liefde praten en buitenshuis had hij niemand om dat mee te doen. Hij kon er toch niet tegen de huurders of op de bank over beginnen. En wat zou hij erover moeten zeggen? Was het dan liefde geweest toen? Had zijn relatie met Anna Sergejevna dan iets moois, poëtisch, leerzaams of gewoon interessants gehad? Noodgedwongen sprak hij in vage bewoordingen over de liefde, over vrouwen, en niemand vermoedde hoe het zat, alleen zijn vrouw haalde haar donkere wenkbrauwen op en zei: ‘De rol van dandy gaat je helemaal niet goed af, Dimitri.’

Toen hij op een nacht met zijn kaartpartner, een ambtenaar, de doktersclub verliet, kon hij zich niet inhouden en zei: ‘Als u eens wist wat een verrukkelijke vrouw ik in Jalta heb leren kennen!’

De ambtenaar stapte in zijn slee en reed weg, maar opeens draaide hij zich om en riep: ‘Dmitri Dmitritsj!’

‘Ja?’

‘U had gelijk daarnet: aan die steur zat een luchtje!’