Sipko Melissen

De vierde mei

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2020 SIPKO MELISSEN, AMSTERDAM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 5118 2

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020

‘I’ve spent my life trying to see my own place as the end of a journey I never made.’

Gerald Murnane, The Plains

I
De gedroomde foto

1

‘Dan zijn we nu toe aan de stelling van vandaag. U kunt reageren en ons laten weten of u het ermee eens of oneens bent. Bij ons in de studio zit mevrouw Gerdien de Vries, voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Mevrouw De Vries, hartelijk welkom.’

‘Dank u wel.’

‘Zullen we maar gelijk beginnen?’

‘Lijkt me heel goed.’

‘De stelling van vandaag is: de dodenherdenking op 4 mei is ook voor de jongere generatie belangrijk. Mevrouw De Vries, aan u de microfoon om de stelling toe te lichten.’

‘Kijk, het is heel belangrijk dat een volk op de hoogte is van zijn geschiedenis. Maar niet alles uit het verleden weegt even zwaar, of ervaren we als even zwaar. De Tweede Wereldoorlog heeft een enorme impact gehad. We kunnen er bijna elke dag in de krant iets over lezen. Het is net alsof we door de afstand in de tijd beter zien hoe verschrikkelijk het toen is geweest. Die oorlog is een breukvlak geworden. We spreken van een tijd vóór de Tweede Wereldoorlog en van de tijd daarna.’

‘Wat maakt de Tweede Wereldoorlog volgens u zo uniek?’

‘Misschien kan ik het beste Harry Mulisch citeren die zijn hele leven geobsedeerd is geweest door die oorlog. In een van zijn boeken schrijft hij dat de Tweede Wereldoorlog voorgoed actueel zal blijven door het aan niets gelijkwaardige verschijnsel Adolf Hitler, en om wat achter de fronten gebeurde, met Auschwitz als symbool. En ik denk dat hij daarin volkomen gelijk heeft. In datzelfde boek probeert Mulisch zich voor te stellen wat er met Europa, en dus ook met Nederland, zou zijn gebeurd als Hitler de oorlog had gewonnen. De hel op aarde. Echt, de hel op aarde. Denkt u maar aan Noord-Korea maar dan veel en veel erger. Dat is niet gebeurd. Daarom horen 4 en 5 mei bij elkaar als de twee zijden van dezelfde medaille. De droefenis van de vierde mei mag overgaan in de vreugde van de bevrijding, en die vieren we dan ook.’

‘Dit zal u goed doen: tot nog toe is negentig procent van de mensen die gereageerd hebben het met de stelling eens.’

‘Dat is beslist heel mooi. Maar het verbaast mij niet. De dodenherdenking leeft in Nederland.’

‘U heeft muziek meegenomen van de Griekse componist Theodorakis. U wilt graag een lied uit de Mauthausen-cyclus laten horen. Kunt u ons iets vertellen over dat concentratiekamp?’

‘Mauthausen was een...’

‘Wacht even. Sorry dat ik u moet onderbreken, maar ik krijg nu een bericht binnen dat er zojuist een aanslag zou hebben plaatsgevonden op de Dam. Terwijl we wachten op meer nieuws draaien we van de Mauthausen-cyclus Als je terug zult komen, gezongen door Liesbeth List.’

==