Frida Vogels

De harde kern. Deel 3: Gedichten

Colofon

ISBN 978 90 282 5506 7

Frida Vogels, De harde kern. Deel B. 3: Gedichten. Van Oorschot, Amsterdam 1997 (3de druk) 

Een gedicht
is wat een ogenblik
orde schept, oppermachtig
de verstrooide elementen richt.

I

A quest for reality

‘Ik ben niet bang: wat gebeuren moet gebeurt.’

‘En denk je dat je bang zijn dan vermijdt?’

‘Ik wil niet, ik geloof niet wat je zegt!’

‘En ben je daarmee nu je angst kwijt?’

Een muur, een muur. - Is dat een reden om

ommuurd te zijn? Is bang zijn

reden genoeg om bang te zijn? -

Ik heb de muur tot op de laatste voeg geïnspecteerd:

een muur, niets meer.

‘Maar één ding moet je weten: dat -’

Ik heb de stenen hier en daar wat bijgewerkt

en toen geafficheerd:

eigen werk.

‘en dat -’

Het noodlot heeft op mij geen vat:

het kan niets doen dan mij te pletter slaan,

en dan heb ik het zelf gedaan.

Kinderspel

Modder en kiezelstenen bouwt een huis

maar 't wordt door regen weggespoeld

blijf liggen in de kleine sluis

als scheiding van begin en eind bedoeld

terwijl het water langzaam overloopt.

Maar hij heeft het kasteel al gesloopt,

verkoopt het prinsheerlijk bestaan

alsof hij het wel had gedacht.

Staat op, gaat naar binnen,

wast zijn handen aan de kraan.

Tegen de zwaartekracht

valt immers toch niets te beginnen.

De nacht ligt volgestormd met sneeuw (29/3/1952)

De nacht ligt volgestormd met sneeuw

in maart nog heeft de zon geen kracht

de crocus uit zijn bol te breken

voor rups en pop is een seizoen

de grauwe vlinder zat de hele winter

verborgen in een plooi van mijn gordijn

men wil niet alle dagen weten

dat de gedachten grauwe vlinders zijn

die nooit een uitweg uit de plooien vinden

De witte vossen laten zich niet vangen (1952)

De witte vossen laten zich niet vangen.

Bedreven jagers zetten vallen uit

verscholen onder sneeuw en takkenbossen,

zij vluchten met de klem aan hun bebloede poot.

Het rode spoor dat uitwijst naar hun trots

wordt in de nacht voorzichtig weggesneeuwd.

In één moment heeft zich de hel ontketend (14/4/1952)

In één moment heeft zich de hel ontketend.

Moment dat de vervulling in zich borg

en groen op blauw aftekent in mijn brein,

nu pas ontmaskerd als de mikrokosmos

waarin de dromenchaos zich centreerde.

Nu dus; reconstruerend - 't rose hoofd

van een passant deint over mijn balkon -

zie ik dat dit moment de oorsprong is

waarheen de lijnen teruggebogen worden;

de droom die dàt ervoer moet mij rechtvaardigen;

de kruisspin in het centrum van het web.

En stel de vraag: wat gaf aan dit moment

het recht op zulk een eerbetoon,

omstandigheid verheven tot de rang

van noodlot dat tragiek schept? -

Speels wuift de ironie de duivel toe

en zegelt het verdrag dat op twee zielen recht geeft.

II

Ik leef op angst (29/7/1952)

Ik leef op angst.

Ik schrik bij elke straatlantaarn,

ik word vervolgd door elke schaduwstreep,

elke passant bouwt mijn gevangenis.

Ik leef op angst

ik heb slechts vluchtorganen,

het oog dient om de hinderlaag te ontmaskeren,

de voet om de belager te ontgaan.

Een angst, een angst

die tong, en hart

verlamt -

O te versmelten met de grijze muur,

verstrikt te zijn in klimop en liguster!

Alleen, alleen, men is te veel alleen (17/10/1952)

Alleen, alleen, men is te veel alleen.

Bevrijding is een dampkring die zich vormt

een zomermiddag in het Vondelpark,

een mist die opkomt en het oog vervreemdt.

Wat later, als het weer mist, avond is

- de straatlantaren dekt zich met een kuis halo -

herinnert men zich - wat?, maar heeft het koud

en haast zich met het brood terug naar de kamer.

En men bedenkt: dit is het laatst contact;

leven: is nog de angst die het verwekt.

In al te doodse vlakten geeft een spook weer moed.

Er was hard gevochten: op het plateau (20/10/1952)

Er was hard gevochten: op het plateau

arriveerden de bevrijders.

Kleine jongens zwaaiden met vlaggetjes.

Moeder zocht de eerste sleutelbloemen.

Niemand dacht eraan mij weg te jagen:

ik sloop stilletjes de heuvel af.

Deze appel smaakt als een onrijpe peer (3/12/1952)

Deze appel smaakt als een onrijpe peer.

Dit ogenblik lijkt in niets op zichzelf.

De theepot is opvallend geel,

het kind huilt in de kamer van de buren,

een mager zonnetje belicht de schoorsteenpijp.

Details verwarren minder dan totalen,

kijken is eerlijker dan contemplatie.

Een kloostercel

is een witte kubus om een houten bank

waarop men bidt onder het crucifix. -

Ik slaag niet in vereenvoudiging.

Projectie van de zon of van de geest

maakt van een tralieraam een schaduw op de muur

die verder schuift naarmate het avond wordt.

Om twaalf uur is het raadsel scherp gesteld;

's nachts brandt het lampje en werpt dom en rood

de voeten van de heiland naast het kruis.

Jozef in de put

De hemel uitgesneden door de rand

een blinde gulden tussen zo veel stenen

zo rood en voeg aan voeg gemetseld

en zelfs geen mos

en zelfs geen onkruid op de bodem

niets dan het dode licht daarboven

niets dan het licht dat niets verlicht

maar al het kijken gaande maakt

Geluk: zonder maat of duur (1/4/1953)

Geluk: zonder maat of duur;

men zingt er niet van,

juichen is feestelijkheid

eens per jaar met vlaggen gevierd.

Het geluk is er voor altijd

en in een moment voorbij.

Moment

dat alle momenten verslindt,

explosie van tijdelijkheid,

Vesuvius zonder berg!

Opgesloten, maar ik zal ontsnappen (6/11/1953)

Opgesloten, maar ik zal ontsnappen! -

Losgelaten: dit is geen vrijheid, nooit

zal ik mijn doel bereiken.

Men kan zich niet verdedigen (27/12/1953)

Men kan zich niet verdedigen

zonder publiek

niemand hoort toe

toch hoort men achter de deur gefluister

en, op het balkon komend,

zien mensen beneden op.

Men durft niet roepen, gesticuleren,

achter de deur bonst het en lacht zachtjes,

beneden is een marskramer opgetreden.

Men gaat naar binnen, tuurt door een spleet in de gordijnen,

trekt onverhoeds de deur open:

niets te zien.

Op gangen en trappen lopen mensen

niet wetend hoe hen tot aandacht te brengen

trek ik mij terug in mijn kamer

en doe onhoorbaar de deur op slot.

Stuur en kompas zijn overboord (30/12/1953)

Stuur en kompas zijn overboord.

Zonder verdienste

loop ik de haven in.

Met gebogen hoofd

sluip ik onder de vlaggen door,

maar het hoerageroep verstomt niet.

Gelukkig zijn; en niet weten waarom (4/1/1954)

Gelukkig zijn; en niet weten waarom;

en soms, naar buiten kijken

waar de lucht donkerder is dan de steen,

alleen een fabriekspijp nog donkerder afsteekt,

en bang, en gelukkig zijn.

Een geluk dat geen raad weet;

men bekijkt een glas

met aandacht, er is een barst in,

en lacht en wiegelt het hoofd

als een kindse oude vrouw

die een broodkorst van tafel stoot, en lacht.

Ik leg mijn hoofd op mijn armen

en kijk op en leg het weer neer.

Ik weet zelf niet of ik gelukkig ben.

Ik bouw een droom. Een kleine handeling (6/3/1954)

Ik bouw een droom. Een kleine handeling

heeft deze dag gemerkt. Ik heb uitgezien

over de daken toen het donker werd:

de lucht was blauw als staal.

Het leven van de geest verscherpt zich zo.

Staalblauw, en stil, en men ziet uit en wacht.

Zo helder zijn de beelden dat men niet

pareren kan met woorden; en men zoekt, op straat,

naar een gezicht dat de obsessie breekt.

Wij gingen vroeg weg. De zon (14/3/1954)

Wij gingen vroeg weg. De zon

was nog koel.

Er lag een lichte nevel over de velden,

die later optrok.

Onze paarden stapten naast elkaar voort.

Een riviertje schoot onder het pad door,

omkijkend, was er veel

dat aan onze aandacht ontsnapt was.

We stegen. De stad lag op een top,

toch nog niet te zien.

Eindelijk stonden we onder de muur.

De pluimen op onze helmen trilden,

met klaroengeschal leidden we onze boodschap in.

In één moment werd alles vastgesteld (1/4/1954)

In één moment werd alles vastgesteld,

in één moment weer ongedaan gemaakt.

Maar niets is te herroepen, en het leven

blijft cirkelen om wat het onderkende,

de ene vondst, verraden en verbeurd.

Als eenden na een schot. Het meer, het riet,

waren zo lang vertrouwd: geloof de jager niet.

Strijk neer, strijk neer, het meer alleen is waar,

de dood die in het riet wacht kan niet storen.

De eenden vliegen over in een wit figuur.

III

Capituleren: een voetval (25/1/1955)