Aleksander Poesjkin

Jewgeni Onegin

vertaald door W. Jonker

Colofon

ISBN 978 90 282 5513 5

Aleksander Poesjkin, Verzamelde werken. Deel II. Jewgeni Onegin (vert. W. Jonker). Van Oorschot, Amsterdam 1989 

Pétri de vanité il avait encore plus de cette espèce d'orgueil qui fait avouer avec la même indifférence les bonnes comme les mauvaises actions, suite d'un sentiment de supériorité, peut-être imaginaire.
Tiré d'une lettre particulière

Waartoe de wereld amuseren?

Ik wens slechts aandacht van een vriend

en zou u graag met gaven eren

van hoger waarde, als mijn tiend,

verschuldigd aan een ziel vol dromen

van levend heil, vol poëzie

en edel denken: klare stromen

van eenvoud, licht en harmonie.

Maar 't zij zo. Neem dit onvolkomen

geheel goedgunstig aan en lees

mijn volks, utopisch, komisch, treurig

verhaal of mengeldicht: een kleurig

product dat half doordacht ontrees

aan slapeloosheid, inspiratie,

onrijpheid, dorheid, blijdschap, smart,

verstandelijke observatie

en de gekweldheid van het hart.

Hoofdstuk I

Leven moet haastig, voelen snel.
Prins Wjazemski

I - 1

‘Mijn oom, die heel beginselvast is,

ligt nu op sterven - slim bedacht:

doordat hij elk van ons tot last is

krijg je respect. Ziekzijn geeft macht.

Een les voor velen! Onbetaalbaar!

Maar goeie God! Dit is niet haalbaar,

dat dag en nacht maar zitten bij

een zieke! Geen momentje vrij!

O! wat een lage streek van 't leven!

Attent zijn voor een bijna-lijk!

Je schikt zijn kussens eens gelijk,

je komt hem sip zijn drankje geven,

je zucht en zucht, en denkt: wanneer

haalt jou de duivel toch een keer?’

I - 2

Zo dacht een schelm die boos en bitter

per postkoets voortvloog door het stof.

Door Zeus' wil was hij erfbezitter

van veler land en huis en hof.

Gij die Roeslan kent en Ljoedmila,

'k stel aan u voor, zonder subtiele

prologen, niemand minder dan

de hoofdpersoon van mijn roman:

Mijn vriend Onegin werd geboren

aan de Newa; misschien stond daar

ook úw wieg; wellicht straalde daar

uw ster en trok er aardse sporen.

Eens liep ook ik daar frank en vrij,

maar 't Noorden was niet goed voor mij.

I - 3

Zijn vader, ambtenaar met ere,

gaf bal na bal, leefde van schuld

en ging bankroet aan potverteren

en crediteurlijk ongeduld.

't Lot hielp Jewgeni: hij was aardig,

zij 't onbesuisd, en kreeg gestadig

de zorg en aandacht van Madame.

Monsieur l'Abbé, die na haar kwam,

een Fransman - en een arme stakker -

wilde hem niet vermoeien met

gepreek over de zedenwet,

maar ploegde spelend deze akker.

Soms, na een streek, een licht verwijt

en dan naar 't park: 't was wandeltijd.

I - 4

Reeds jong ging hij onstuimig lijden

aan weemoed, hoop en tederheid.

Monsieur werd weggestuurd; mijn blijde

Onegin weet zich nu bevrijd.

De nieuwste haardracht is geboden

en, naar de allerlaatste mode

als Londens dandy aangekleed,

maakt hij relaties en betreedt

de wereld. De mazurka dansen

gaat als vanzelf, hij buigt perfect,

en - wat óók veel vertrouwen wekt -

hij spreekt en schrijft zo Frans als Fransen.

Kan 't beter? 's Werelds roep is dat

hij schrander is, en o! zo'n schat.

I - 5

Wij, die allicht wát scholing kregen,

't zij zus, 't zij zo, in dit of dat,

zijn onder ons niet gauw verlegen

te pronken met ons volle vat.

Onegin was naar veler oordeel

goed onderlegd, maar had dat voordeel

(de rechtbank was niet tolerant)

hard nodig, want hij was pedant.

Als vaardig prater kon hij neigen

tot vlinderachtigheid en flair;

als 't ernst werd zweeg hij met een air

van wijsheid, maar vaak bleek na 't zwijgen

dat hij een puntdicht had bedacht

dat dames tot een glimlach bracht.

I - 6

Latijn mag uit de mode wezen,

maar hij was toch wel zóveel mans

dat hij inscripties wist te lezen;

ook Juvenalis bood een kans.

Onder een brief kon hij charmeren

met vale, en hij kon citeren:

twee regels uit de overvloed

van de Aeneïs, bijna goed.

Hij wilde niet zijn tijd besteden

aan breed historisch denkwerk of

gegraaf in chronologisch stof,

maar anecdotes uit 't verleden

van Romulus tot vorig jaar

hield hij in zijn geheugen klaar.

I - 7

De passie voor geluid regeerde

ons leven, maar zelfs het idee

ontbrak hem; wát wij ook probeerden,

hij wist van jambe noch trochee.

Homerus? Plato? Saaie heren!

Hij kon ze méér dan compenseren

met Adam Smith. Hij leerde daar

waar naties rijk door worden, waar

zij van bestaan. Hij kon vertellen

als econoom die ermee leeft

dat, als een staat produkten heeft,

hij 't zonder goudvoorraad kan stellen.

Jewgeni's vader - onverstand! -

verhypotheekte al zijn land.

I - 8

En dan... maar ik dreig af te dwalen.

Jewgeni kon veel méér, maar stond

in één ding dicht bij 't geniale

en dus op wel heel vaste grond:

in 'tgeen hij sinds zijn jonge jaren

steeds als verrukking had ervaren,

zij 't óók als kwelling en gezwoeg,

geknies en nietsdoen... maar genoeg:

het was de liefdeskunst, de zoete,

die ook Ovidius bezong

totdat men hem tenslotte dwong

in 't woest Moldavië te boeten.

Zo moest zijn wild, briljant bestaan

ver van Italië vergaan.

I - (9), 10

Hoe vroeg kon hij verbergen, veinzen,

en eerbied, hoop of jaloezie

vertonen! smachten, somber peinzen,

doen twijfelen of vertrouwen wie

hij wou, gedwee of dwingend lijken,

attent of onverschillig kijken,

na zwoele stilten juist op tijd

weer blaken van welsprekendheid,

in liefdesbrieven koel doen tegen

een vonk... - Als zij zich bijna gaf

ging offers brengen hem goed af.

Die blikken! Teder, snel, verlegen,

of driest... Soms toonde ook een traan

gehoorzaam zijn gevoelens aan.

I - 11

Hoe nieuw wist hij steeds weer te lijken!

Onschuld en jeugd door spotternij

verbazen, haar met wanhoopsblijken

verwarren, of met vleierij;

een zwak momentje exploiteren,

naïef vooroordeel liquideren

door passie en bekwaam beleid,

wachten op sporen tederheid,

haar om bekentenissen smeken

of ze juist eisen, uitzien naar

een teken... En opeens: ziedaar!

een rendez-vous, zij is bezweken!

Stil met haar samen wordt 't succes

voltooid. Wat geeft hij boeiend les!

I - 12

Hoe vroeg reeds wist hij 't hart te winnen

van al wie vrouw was en koket!

hoe bijtend praatjes te verzinnen

om een rivaal te vloeren met

een valstrik of wat gifplantloten!

Toch bleven jullie, echtgenoten,

bevriend met dit enfant chéri

van slimme wederhelften die

allang zélf voor Faublas opteerden,

maar ook van menig ouder man

vol achterdocht, en altijd van

de zelfgenoegzaam geposeerde

die haar tevreden gadesloeg,

haar tafel prees, en hoorntjes droeg.

I - (13, 14), 15

Soms sliep hij nog als op een blaadje

zijn knecht wat briefjes binnenbracht:

drie stuks, elk met een invitatie

voor 'n feest. Wie had dat ooit verwacht?

Alles vanavond. Wat te kiezen?

Soiree of bal? Niets te verliezen!

't Kan allebei wel, zo te zien.

En 't kinderfeest? Oók nog misschien.

De morgen roept: er dient gehandeld.

Ochtendcostuum met bolivar,

per rijtuig naar de boulevard,

en daar ontspannen wat gewandeld

tot zijn Bréguet klinkt; die deelt mee:

ik waak; 't is tijd voor het diner.

I - 16

't Is donker nu. Hij wenkt een slede.

‘Opzij!’, weergalmt de kreet, ‘Opzij!’;

de rijp stuift zilver op zijn brede

zwart beverbonten kraag, maar hij

stuift naar Talon - daar wacht, zo hoopt hij,

Kawerin al - en weldra loopt hij

de zaal in. Kurkgeknal. Karmijn

ontspringt de stroom Kometenwijn.

Een bloedrood stuk roastbeef staat voor hem

met truffels, weelde van de jeugd,

en kookkunst op z'n Frans, o vreugd;

pastei uit Straatsburg (juicht, gij koren!),

dan een Limburgse kaas (op geur),

waarnaast een ananas (op kleur).

I - 17

Nóg roept men: ‘Wijn!’, de dorst blijft plagen:

de coteletten, heet en vet,

moeten geblust. Maar de gestage

Bréguet herinnert aan 't ballet.

De grimmige toneelwetsteller,

coulissenprins, actriceveller

(charmante vindt hij geniaal)

Onegin komt nu in de zaal

waar het publiek zich straks zal weren:

het klapt graag na een entrechat,

hoont Phaedra of Cleopatra,

of dwingt Moïna tot bisseren.

Het kritiseert en joelt maar voort;

elk wil door heel de zaal gehoord.

I - 18

Een toverland! Daar excelleerde

Fonwizin, vrijheidsvriend en groot

satiricus. Daar imiteerde

Knjazjnin zo menig vakgenoot.

Daar deelde Ozerow 't spontane

tribuut van wild applaus en tranen

met - toen zo jong! - Semjonowa.

Katenin kwam en deed er dra

Corneille's majesteit herleven.

Fel blies de blijspelencycloon

van Sjachowskoj daar - maar de kroon

der eer werd er Didelot gegeven.

En daar, bij de coulissen, ging

mijn jeugd op in bewondering.

I - 19

O mijn godinnen! Ik verlang naar

je aanblik! Hoe is 't je vergaan?

Nog steeds present, want onvervangbaar

Of zijn er anderen komen staan?

Zijn je gestalten en je koren,

ééns zo vertrouwd, voor mij verloren?

Voert mij ooit nog Terpsichore

- zo Russisch zielvol - opwaarts mee?

Of zal 'k heel ándere gezichten

daar zien en als een vreemdeling

vol treurnis en ontgoocheling

op leeg vermaak mijn kijker richten,

waarbij ik slechts tot geeuwen neig,

en aan 't verleden denk, en zwijg?

I - 20

't Bruist overal: parterre, stalles...

De loges stralen... In de top

klapt 't schellinkje om niets en alles.

De zaal is vol. Het doek gaat op.

Vol luister, haast etherisch staat daar

Istomina; magisch bewaakt haar

de strijkstok: met haar nimfenstoet

voert ze zíjn wil uit. Op één voet

nog steunend, laat ze de andere zwaaien...

Ze springt! Daar vliegt ze door de lucht!

Een donsje in Aeolus' zucht!

En almaar blijft haar romp zich draaien

terwijl in snelle regelmaat

één voetje tegen 't andere slaat.

I - 21

Applaus. Daar schuift, op tenen trappend,

Onegin naar zijn plaats. Terstond

richt hij zijn kijker op 't nog klappend

publiek en kijkt de loges rond,

naar onbekende dames speurend

en robes en juwelen keurend;

gramstorig denkt hij: ‘geen gezicht’.

Daarna heeft hij een groet gericht

tot mannen die hij kent. Nu slaat hij

een koele blik op het toneel,

maar wendt zich geeuwend af: ‘Teveel

ballet heb ik verduurd; dit laat mij

ijskoud. Tijd voor een nieuwe ploeg;

zelfs van Didelot heb ik genoeg.’

I - 22

Lang springen Amors, draken, duivels,

luidruchtig op 't toneel in 't rond.

Lang slapen doodmoe onder luifels

lakeien, wakend over 't bont.

Lang blijft men binnen snuiten, hoesten,

stampen en klappen, sissen, proesten.

Lang blijven tal van lampen aan

rondom en in 't gebouw. Lang staan

de paarden zich nerveus te weren

tegen de kou, de lange duur,

en 't tuig. Koetsiers slaan rond hun vuur

zich warm en schelden op hun heren.

Maar 't heeft Onegin niet belet

naar huis te gaan voor zijn toilet.

I - 23

Zal ik nu een beschrijving geven

van 't kabinet dat hij betreedt,

waar de student van 't modeleven

wordt aan- en uit- en omgekleed?

Al wat door kleinoodkramer Londen

aan kunstigs ons wordt toegezonden

via Noordzee en Kattegat

in ruil voor hout en talk, al wat

Parijs met smaak en winst kan maken

voor wie een leven leidt van pret

en slechts op weelde en mode let -

al dat soort kostelijke zaken

had onze achttienjarige held

en wijsgeer hier fraai opgesteld.

I - 24

Tsargrads meerschuimen pijpen pronkten

naast brons en porselein. Een rij

flacons van fel kristal omvonkte

parfums voor zoete dromerij.

Er lagen kammen voor de haren,

wat vijltjes, vele soorten scharen,

en dertig borstels in 't gelid

paraat voor nagels en gebit.

Rousseau - dit à propos - bleef laken

dat de heer Grimm het waagde om

tijdens zíjn schitterend maar krom

betoog zijn nagels schoon te maken.

‘Vrijheid en rechten!’, pleitte hij,

maar dit was mis, haast dwingerij.

I - 25

Ook hem die efficiënt van aard is

kan nagelzorg ter harte gaan.

En of verzet de moeite waard is?

Ach, mode regelt ons bestaan.

Net als Tsjadajew (o! die zorgen!

want afgunst loert, misschien is morgen

zijn reputatie al beklad!)

gedraagt Jewgeni zich als fat.

Drie uur maakt hij toilet; aandachtig

kleedt hij zich voor de spiegel aan,

om dan zijn kamer uit te gaan

als een frivole dwaas - waarachtig

nét Venus die in mansgewaad

naar een gemaskerd bal toegaat.

I - 26

U zit van ongeduld te branden:

wat eist de mode dit seizoen?

En voor geleerden aller landen

kon ik het uit de doeken doen.

Al zal het wat problemen geven,

het is mijn vak, het moet toch even.

Maar! ‘pantalon’, en ‘frak’, en ‘vest’!..

Dit wordt een talenkennistest!

Die woorden in een tekst voor Russen!

En dat terwijl mijn woordenschat

al te veel buitenlands bevat

- ik maak excuses ondertussen -

ondanks (destijds) terloops gezoek

in 't Academisch Woordenboek.

I - 27

Nu dat verslag dus uitgesteld is

volgen wij onze held naar 't feest

waar hij per koets al heengesneld is,

dus ons te vlug is afgeweest.

Langs doodse gevels in verlaten

pikdonkere ingeslapen straten

waar mat en stil het sneeuwdek ligt,

brengt een reeks rijtuiglampen licht

en regenbogen. Hier zijn buiten

al lampions, en ginds straalt fel

een prachtig huis; het schimmenspel

op de enorme gladde ruiten

spelen de dames en hun tal

van modegekken op het bal.

I - 28

Nu wordt Jewgeni voorgereden.

Hij springt, de halportier voorbij,

de trap op met zijn marmeren treden,

strijkt even haren en kledij

wat glad en treedt de balzaal binnen.

Het is er vol. Men gaat beginnen

met de mazurka; de muziek

is 't dreunen al wat moe, 't publiek

krioelt en gonst. Er rinkelen sporen

en elk snel voetje lokt en groet

het flitsend oog en 't vurig bloed.

Groepjes modieuze vrouwen - koren

der afgunst - zie je fluisteren, maar

je hoort niets door 't vioolmisbaar.

I - 29

Toen 'k nog begeerde - blijde jaren! -

was 'k dol op bals, het veiligst oord

om haar je liefde te verklaren:

een briefje en je werd gehoord.

Geachte echtgenoten! Heren!

'k Wil u mijn diensten graag offreren;

sla wat ik zeg niet in de wind!

Ik waarschuw maar! Ge zijt vaak blind!

En ook gij mamma's! Volg nauwlettend

uw dochters! Laat ze niet uit zicht!

Houdt uw lorgnetten goed gericht!

Want anders... anders... O! ontzettend!

Ik kan dit schrijven, want voor mij

is 't zondig tijdperk lang voorbij.

I - 30

Ik heb helaas een groot stuk leven

verdaan aan tijdverdrijf, maar als

't geen zedelijk probleem zou geven

ging ik ook nu nog graag naar bals.

Ik mág 't gedrang, de wilde jeugd, en

de glans, de schittering, de vreugd, en

de welgekozen damestooi;

en damesvoetjes vind ik mooi.

Hoewel... het lijkt me twijfelachtig

of Rusland drie paar mooie biedt!

Maar ach! één paartje kan ik niet

vergeten! - Nee, verkild, neerslachtig,

herinner ik ze mij... en smart

vervult zelfs als ik slaap mijn hart.

I - 31

Wanneer en waar, jij gek, ontsnap je

daaraan? Woestijnen ver? Maar waar,

o voetjes, bén je? Waar vertrap je

nú lentebloemen? Je bent daar

in de Oriënt sinds je geboorte

vertroeteld en hebt nooit in 't Noorden

een afdruk in de sneeuw gezet;

het best beviel je nog de tred

op weelderige, zachte kleden.

O! ik vergat mijn dorst naar roem,

mijn ballingschap, mijn land, mijn doem

voor jullie! Maar 't is lang geleden;

de wei, je tred, je spoor - voorbij.

Mijn jeugd en mijn geluk - voorbij.

I - 32

Diana's boezem, Flora's bloeiend

gelaat bekoren, maar waarmee

zich niets kan meten, dat is 't boeiend

paar voetjes van Terpsichore.

Verwachtingen van kostelijk loon wekt

hun aanblik; hun symbolisch schoon trekt

de zwerm drieste begeerten aan.

Ik houd ervan ze te zien staan

op lenteweiden, maar 'k bewonder

ze ook op spiegelend parket,

en 's winters, met bravour gezet

op 't hekwerk rond de haard; en onder

lang tafellinnen aan 't diner;

en op het rotsgraniet aan zee.

I - 33

Mij heugt een storm aan zee: de vlagen

joegen de golven voort tot zij

vol liefde aan haar voeten lagen.

Ik was jaloers: ik wenste mij

bij hen om óók die lieve voeten

met kus en streling te begroeten.

Nooit, ook niet in mijn eerste tijd

van vurige uitbundigheid,

had ik zó'n folterend verlangen

veler Armida-boezem of

Armida-mond te kussen, of

de rode rozen op hun wangen.

Nooit werd mijn ziel zó diep verscheurd,

zó woest door passies meegesleurd.

I - 34

En nóg een beeld komt soms tot leven

in mijn armzalig dromenland:

Ik houd een stijgbeugel, en even

voel ik een voetje in mijn hand.

En wéér gaat de verbeelding spoken,

wéér is de rode bloem ontloken,

wéér staat het dorre hart in gloed,

wéér liefde, wéér die koorts in 't bloed!

Maar staak, mijn babbelzieke snaren,

je lof! Met heel hun trotse aard

zijn vrouwen niemands hartstocht waard,

noch 't lied dat aan de onervaren

poëet ontstijgt. Hun blik bedriegt;

elk woordje en elk voetje liegt.

I - 35

Maar mijn Onegin? Slaperig rijdt hij

van bal naar bed als 't burgerdom

van Petersburg - dynamisch zijn zij! -

alweer gewekt wordt door de trom.

Een venter vent al, winkeliers staan

al op, vermoeide huurkoetsiers gaan

hun wijk in, 't Ochta-meisje met

haar kan stapt voort, onder haar tred

knerpt sneeuw. Plezant gedoe wordt wakker,

er gaan meer blinden open. Blauw

stijgt een zuil rook uit elke schouw.

Een punctuele Duitse bakker,

katoengemutst, klapt al een keer

zijn vasistas voor iemand neer.

I - 36

Maar, moe van 't bal, in 't zalig donker

- de ochtend is zijn middernacht -

slaapt 't kind van weelde en geflonker

en tijdverdrijf. Straks gaat de jacht

weer voort. 's Middags weet hij, ontwakend,

zijn leven alweer afgebakend

tot 's morgens vroeg: eentonig, bont,

almaar opnieuw, almaar in 't rond.

Maar kon zijn vrijheid hem behagen?

zijn gouden tijd? Verovering

na glansrijke verovering?

Genot, verrukking alle dagen?

Hielp het, bij dans- of eetfestijn

zo flink en zo doldriest te zijn?

I - 37

Neen. Vroeg was zijn gevoel vergloeid door

de saaiheid van 't mondain gedoe.

Zijn denken bleef niet lang geboeid door

de kermis; zijn besef nam toe.

Ontrouw gaat op de duur vermoeien;

vriendschap en liefde - zij verbloeien.

En hij kon niet álmaar pastei

en biefstuk eten en daarbij

champagne om ze weg te spoelen.

En dan die hoofdpijn waardoor hij

soms veel te lang niets geestigs zei!

Op 't laatst ging zelfs zijn drift bekoelen:

hem - felle rakker eens - verdroot

nu twist en strijd en staal en lood.

I - 38

Een kwaal, op 't Engels spleen gelijkend,

chandrá in 't Russisch, deed zijn bloed

verkillen. Dokters doen ontwijkend;

't wordt tijd dat men wat speurwerk doet.

Steeds erger werd het. Zelfmoord plegen

zou hij goddank niet overwegen,

maar 't leven trok hem niet meer aan.

Als een Childe Harold, onvoldaan,

verveeld en loom, bleef hij verschijnen

in de salons, maar roddel liet

hem koud en boston trok hem niet;

geen lieve blik, geen lokkend kwijnen

beroerde hem; het leek wel of

hij blind was, of hem niets meer trof.

I - (39, 40, 41), 42

U, grandes belles du grand monde,

met steeds een nieuwe gril gereed,

verliet hij 't eerst. Tja, de bon ton de

l'élite is vrij saai. Al weet

wel eens een freule hier of daar een

stuk Say of Bentham te verklaren,

in 't algemeen is hun gepraat

een ramp, al doet het weinig kwaad.

En bovendien, zij zijn zó zuiver,

zó statig, zó intelligent,

zó stipt, behoedzaam en attent,

zó vroom, en zó tot mannenhuiver

en ontoegankelijkheid geneigd,

dat je er spleen-chandrá van krijgt.

I - 43

En gij, die over 't Petersburger

plaveisel laat wordt thuisgebracht

door drosjki's van het slag ‘wie durft er’,

gij, jonge schonen, ongedacht

verliet Jewgeni ook úw kringen.

Afvalligheid en spleen vervingen

zijn hang naar wild vermaak. Hij sloot

zichzelf al geeuwend op, besloot

een boek of een gedicht te schrijven,

maar vond volhardend zwoegen iets

verfoeilijks, produceerde niets,

en wist zichzelf niet in te lijven

bij die verwaande club van mij,

waar 'k over zwijg, want 'k hoor erbij.

I - 44

Nu wilde hij, weer prijsgegeven

aan nietsdoen, leegte en gemis,

zijn geest herscheppen - loffelijk streven -

naar anderer gelijkenis.

Hij propte 'n plank vol dikke boeken,

las, las... maar niets kwam uit de doeken

dan saaiheid, wartaal, dom gepoch,

gewetenloosheid en bedrog.

Elk had zijn ketenen beschreven;

oud was verouderd, nieuw zong luid

der ouden lof. Maar nu was 't uit.

Noch vrouw, noch boek kon hem iets geven.

De plank vol stoftroep kreeg als graf

een rouwgordijn van zwarte taf.

I - 45

Toen 'k óók de monde had verstoten

met haar conventies, en 't verplicht

maar zinloos jagen naliet, sloten

wij vriendschap. 'k Mocht hem: zijn gezicht,

zijn niet te lessen dorst naar dromen,

zijn vreemde oorspronkelijkheid, 't volkomen

verkilde, scherpe van zijn geest...

Ik was verbitterd, hij was meest

gedrukt. Wat hartstocht aanricht wisten

wij beiden; 't leven woog als lood,

ons beider hart was koud en dood.

Fortuna's wrok en 's mensen listen

stonden al klaar met hun verraad

in onze levensdageraad.

I - 46

Wie heeft geleefd en nagedacht kan

de mens met weerzin gadeslaan;

wie heeft gevoeld - de schimmenmacht van

't vervlogene blijft rond hem staan.

De toverglans is weg, de slang van

't geheugen bijt, de marteltang van

de wroeging nijpt - en dit brengt in

't gesprek veel boeiends. In 't begin

bracht heel zijn taal - hij cultiveerde

zwartgalligheid - mij in de war,

maar 'k wende aan zijn boos en bar

vertoog, dat hij pikant lardeerde

met scherts en gal in zigzaglijn

en epigrammen vol venijn.

I - 47

Hoe vaak, in klare zomernachten

(de hemel boven de Newa

zacht lichtend), als Diana's pracht en

haar blij bewogen replica

op 't golvend water nog ontbreken,

konden wij onbevangen spreken

van liefde's leed en list en lust,

opnieuw ontroerd! Hoe dan de rust

en puurheid van de nacht ons streelden!

Geen tuchthuisboef die afgestompt,

een blok aan 't been, het bos inkomt,

kan zo bewogen zijn. De beelden

uit onze jeugd, ons blij begin,

sleepten ons mee, 't verleden in.

I - 48

Geleund tegen de balustrade,

bepeinzend al wat hij misdeed,

rouwde Jewgeni om zijn daden,

als in het vers van de poëet.

't Was doodstil; slechts een nachtwacht slaakte

zijn kreten, en een rijtuig maakte

in de Miljoenstraat plotseling

een ver klikklak-geluid. Er hing

een bootje op het dromend water,

de riemen wuifden; verweg klonk

een hoorn, een dapper lied - het schonk

ons toen verstrooiing, ook al gaat er

niets boven de octaven, ijl

en liefelijk, in Torquato's stijl.

I - 49

O blauwe Adria! 'k Verlang naar

uw golven! Brenta! 'k Hunker naar

uw zuiver lied, uw toverzang - maar

eens zál 'k uw stemmen horen, daar

in 't sanctum van Apollo's zonen!

Door Albions lier zijn die regionen

mij, evenals hun stem, verwant.

Eéns, in dat gouden dichterland,

zal 'k zwelgen - met een Venetiaanse

op gondelvaart, stil of bespraakt -

in nacht en weelde; ja, dan maakt

Petrarca's taal de mijne gaande,

dan brengt 't geheim mij eens te meer

tot liefde, ja, dan zing ik weer.

I - 50

Komt ooit mijn vrijheid? Dikwijls tracht ik

haar aan te manen tot wat spoed,

en aan de hoge zeekust wacht ik

op gunstig weer en wenk verwoed

elk zeil. Stormen en wolken jagen

op golven die elkaar belagen

in vrije zee. Wanneer, wanneer

kies ík in vrijheid koers? Wanneer

zeil 'k weg van hier, waar beelden spoken:

mijn Afrika! O feller licht!

O blauwer zee! Maar 't vergezicht

bedriegt: mijn liefde is ontloken

in 't somber Rusland, en mijn smart

ligt daar begraven - met mijn hart.

I - 51

Onegin was bereid om samen

met mij te reizen; menig land

wilden wij kennen. Maar toen namen

de schikgodinnen 't plan ter hand.

Zijn vader stierf, 'n beluste horde

van schuldeisers verscheen en morde;

de een vond dit, de ander dat.

Onegin, die een hekel had

aan rechtspraak en spitsvondigheden,

stond hun zijn erfdeel af - misschien

leek 't hem zo beter; bovendien

zag hij voor kruimelwerk geen reden

met 't einde van zijn oom in zicht:

hij wachtte elke dag bericht.

I - 52

En ja, de rentmeester schreef nader

dat oom nu echt op sterven lag

en afscheid nemen wou. In 't kader

van de erfenis ging nog die dag

Jewgeni ijlings derwaarts. Paarden

en postkoets sleurden neeflief naar de

bezitting; schoon hij geeuwde bij

't vooruitzicht van de taaie brij

van zuchten, listen en gebeden

(dit was 't begin van mijn roman),

het moest om 't geld! Maar toen hij dan

in volle vaart kwam aangereden,

lag oom op tafel, reeds gewijd

aan aarde en vergetelheid.

I - 53

't Domein was vol familieleden

en anderen. Uit heel de streek

kwam vriend en vijand aangereden

om mee te lopen. Ieder leek

vol geestdrift voor begrafenissen.

Priester en gast kreeg lafenis en

ging huiswaarts - plechtig, vol gewicht,

alsof iets zinvols was verricht.

Nu leeft Onegin op het land, waar

- na zijn chaotisch-leeg bestaan -

bos, akker, beek en werkplaats aan

zijn heerserswil voldoen. Hoe dankbaar

is hij dat hij het wufte spoor

verlaten heeft! Dit stelt iets voor!

I - 54

Een dag of twee was het besloten

en stille landschap nieuw voor hem,

het murmelend beekje, 't koele, grote,

wat sombere park. Toen zweeg de stem

van bosjes, heuvels, wei en akker;

ook hier werd het gevoel weer wakker

dat alles slaapverwekkend was,

en dat ook 't land hem niet genas

van landerigheid, ook al ontbraken

paleizen, straten, kaarten, bals

en verzen. Zo bleef 't spleen hem vals

en loerend volgen om te waken

over zijn gangen, even trouw

als 'n schaduw of een brave vrouw.

I - 55

Ikzelf ben voor 'n bestaan geboren

vol vrede, voor het platteland.

Daar laat de lier zich luider horen,

daar leeft de droom die mij ontspant

en wekt en inspireert; ik huldig