Thomas Rosenboom

De grote ronde

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2020 THOMAS ROSENBOOM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 5804 4

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020

De grote ronde

I

==

Al heel lang heb ik een vaste wandeling door mijn woonplaats Amsterdam. Daar begin ik de dag altijd mee, weer of geen weer en ongeacht verdere plannen. Het is een onwillekeurig iets, niet veel meer dan een gedraging zoals dieren die ook kennen – ze doen het omdat het ze bevalt, omdat ze het niet kunnen laten, of omdat het op een andere manier niet gaat, en zo is het ook gegaan met mij en mijn dagelijkse wandeling: toen ik ermee begon beviel het me wel, later kon ik het niet meer laten, en ergens daartussenin heeft dat wandelen steeds meer betekenis voor me gekregen.

Maar als kind, scholier of student wandelde ik nog niet. Ik ging natuurlijk wel eens te voet ergens heen, naar een winkel, vriend of college, maar alleen als ik daar zijn moest, en dan is het geen wandelen maar lopen. Wie wandelt hoeft niet ergens te zijn, een wandeling is principieel doelloos, kent geen ander eindpunt dan het beginpunt en dient dan ook min of meer cirkelvormig te zijn, aangezien je op het laatst toch wilt terugkomen uit de tegenovergestelde richting van het vertrek – anders is het einde niet bevredigend. Een ‘blokje om’ is zo bezien al een echte, zij het korte wandeling, terwijl iemand die naar het eind van de straat loopt en weer terug, hoe groot de afstand ook, alleen maar een stuk heeft gelopen.

Het wandelen begon voor mij toen ik afstudeerde en geen werk kon vinden. Zo belandde ik in de bijstand en hoefde ik bijna nergens meer te zijn. Omdat ik in die periode ook net gedebuteerd was had ik helemaal niet het gevoel werkloos te zijn, integendeel: dankzij die voor mij ideale bijstand kon ik voluit aan een tweede boek werken en voelde ik me al bijna een beroepsschrijver. Maar om de hele dag stil te kunnen zitten moest ik wel eerst bewogen hebben, en binnen hield ik het alleen maar uit wanneer ik daarvoor lang genoeg buiten was geweest: wat kon ik onder zulke omstandigheden anders doen dan gaan wandelen? Aan tijd ontbrak het mij niet, die had ik in overvloed, ik kon toch niet langer dan vier uur per dag schrijven en was dan te moe en te geobsedeerd om nog iets anders te doen, wat trouwens ook nergens voor nodig was. Die volstrekte afwezigheid van plichten en verantwoordelijkheid ervoer ik destijds als een voorrecht (de totale vrijheid van de beroepsschrijver ben ik pas later als iets onnatuurlijks gaan ervaren, nadat ik er lang en breed zelf een geworden was), maar dat nam niet weg dat mijn dagen uit veel te veel tijd bestonden. Zo dan begon ik het overschot aan uren weg te lopen en ontstond mijn vaste ronde, veel meer was het aanvankelijk niet, en verder is het met wandelen net zoals met klassieke muziek of de natuur – als je wat ouder wordt ga je er vanzelf van houden, je moet er een bepaalde leeftijd voor hebben, neem bijvoorbeeld de lente: die is toch eigenlijk altijd hetzelfde, maar hoe ouder je wordt hoe intenser je ervan geniet.

==

==

II

==

Het beginpunt van de wandeling is mijn huis recht tegenover hotel The Grand aan de Oudezijds Voorburgwal, vrijwel naast de Stadsbank van Lening aan de even zijde van de gracht – ik heb het geluk dat ik niet eerst ergens naartoe hoef, het is hier al meteen mooi, net of ik in het bos woon. Aangezien de ronde inderdaad min of meer cirkelvormig is, zou je zeggen dat het geen verschil maakt of je die tegen de klok in of met de klok mee aflegt, maar bij aanvang maakt dat welzeker uit, want vooreerst ben ik nog niet echt aan het wandelen maar heb ik, als ik de deur uit kom, wel degelijk een doel: het IJ namelijk, al zal dat niet het eindpunt zijn. Via de kortste weg loop ik er met de lager wordende huisnummers in noordelijke richting heen, want wat mij in eerste instantie naar buiten doet gaan is niet zozeer de lust om te wandelen of de behoefte de tijd te doden, maar veeleer het verlangen om het brede water te zien, de stad uit te lopen en er met mijn rug naartoe te gaan staan.

Een echte Amsterdammer zal zijn dagen waarschijnlijk niet op deze manier willen beginnen, maar dat ben ik dan ook niet: ik ben iemand die meer dan veertig jaar geleden als jongeman vanuit Nijmegen naar Amsterdam is gekomen, en toen duidelijk heeft gevoeld dat geboren hoofdstedelingen op zijn provinciaalse afkomst neerkeken, welk dedain ik al die tijd heb beantwoord met een stug volgehouden antipathie mijnerzijds – als Ajax tegen een kleinere club voetbalt hoop ik altijd dat ze verliezen, en mijn hart slaat over van schrik als ze bij een gelijke stand op het laatste moment toch nog de winnende treffer dreigen te maken. Ik moet daar zo langzamerhand maar eens mee ophouden, echte Amsterdammers zijn er in deze stad toch nauwelijks meer, ook niet bij Ajax – en na al die jaren ben ik natuurlijk ook geen echte provinciaal meer.

Al meteen bij het vertrek valt op dat er vlak boven het water van de gracht lijnen zijn gespannen of richels in de kademuur zijn aangebracht, waaraan drenkelingen zich kunnen vasthouden. Het zegt iets over de frequentie waarmee beschonken dan wel gedrogeerde toeristen, al dan niet plassend in de gracht, in deze buurt te water raken, maar het eigenlijke Wallengebied begint pas voorbij de eerste dwarsstraat, de Damstraat: coffeeshops, smartshops en seksshops rijgen zich nu aaneen, net als de plakkaten braaksel op de grond en de salvo’s gebrul of hinnikend gelach in de lucht. Hoewel van nature geneigd tot angst voel ik mij in deze licht liederlijke omgeving vreemd genoeg volkomen veilig, veel veiliger dan in andere buurten waar ik heb gewoond. Ik denk dat dit komt doordat er hier zo weinig mensen wonen in vergelijking met de talloze toeristen op straat. De gemiddelde toerist zal hooguit een week in de stad verblijven, de meesten zijn nog maar net aangekomen of gaan al bijna weer weg – voor verveling, hinderlijk hanggedrag of erger ontbreekt domweg de tijd. De toeristen zijn daar ook helemaal niet voor gekomen, die genieten alleen maar van de stad, hebben geen haast, zijn nergens naar op weg en worden onophoudelijk vervangen door anderen, die ook nergens heen hoeven, kortom: het publiek hier ververst zich constant en zo heeft deze buurt in zekere zin de frisheid van een stromend beekje.