Menno ter Braak

Het nationaalsocialisme als rancuneleer

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2022 UITGEVERIJ VAN OORSCHOT, AMSTERDAM

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

==

ISBN 978 90 282 6301 7

==

www.vanoorschot.nl

Menno ter Braak

Het nationaalsocialisme als rancuneleer

==

==

==

==

==

==

==

‘Wie hersens en hart heeft moet ontevreden zijn.’

Ir Mussert, 26 april 1937 op Houtrust

==

‘O über diese wahnsinnige traurige Bestie Mensch! Welche Einfälle kommen ihr, welche Widernatur, welche Paroxysmen des Unsinns, welche Bestialität der Idee bricht sofort heraus, wenn sie nur ein wenig verhindert wird, Bestie der Tat zu sein.’

Friedrich Nietzsche

##

DE WIJZE KATER

==

Aan de heeren van het nieuw opgerichte ‘Comité van Waakzaamheid’ tegen het Nationaal-socialisme.

==

==

Gij likt uw fulpen huid zoo wijs tevreden,

als dikke poezen zit gij in de zon

– Ter Braak en Donker, Poels en Du Perron –

en droomt van schotels melk en teederheden.

==

Men strijkt u gaarne langs de hooge ruggen,

gij rekt u, streelt en gaapt – gij zijt zoo wijs

en voelt u lekker in dit paradijs:

de tragen moeten prooi zijn van de vluggen.

==

Maar nauw’lijks hoort gij òns, of – God beware,

het oog loenscht groen met rechte dunne spleet

– gij bláást omdat gij u verraden weet

– wij weten hoe de duiven naar u staren!

==

Gij laat uw staarten als met stekels zwellen,

haalt al uw nagels uit het week foedraal

en sist ons aan – fèl anti allemaal,

want ons bedriegt gij niet met uwe zachte vellen.

==

Gij – op ’t fluweel als heele potentaten –

zijt al door Moskou voor de jacht gehuurd;

weet dit: het heeft den langsten tijd geduurd,

dan komen wij – wij durven jullie haten!

==

George Kettmann Jr.

==

Uit Volk en Vaderland overgenomen bij wijze van motto.

==

==

##

Het staat mij nog altijd levendig voor de geest hoe ik enkele jaren geleden van een bekend gewezen diplomaat in een toevallig gesprek op een toevallige vraag: ‘Is u van mening, dat het nationaalsocialisme in Nederland een werkelijk gevaar is?’ het volgende antwoord kreeg: ‘Welneen, mijnheer, het nationaalsocialisme, dat is een troepje raté’s!’1 Ik herinner mij dat deze definitie grote indruk op mij maakte, niet zozeer vanwege de gedeeltelijke juistheid van die opmerking, als wel vanwege de elegant-nonchalante toon waarop zij werd uitgesproken, als gold het een bagatel waarmee een heer van onmiskenbare beschaving en goede manieren zich eigenlijk niet wilde occuperen.

Een troepje raté’s: à la bonne heure, maar hoe sterk is dat troepje? Is het soms niet een troep, is het niet een legermacht, is het niet de ‘opstand der horden’? Is de raté, de ‘mislukkeling’ die zijn mislukking niet kan slikken, niet een symbool van een geestesgesteldheid die ook buiten de eigenlijke mislukkingen overal is verbreid en zeker niet nonchalant kan worden afgedaan? Het is deze fatale nonchalance van de z.g. intellectuelen waartoe men deze diplomaat ook gerust mag rekenen, het is dit zalige vertrouwen dat men zelf niet tot die ‘horde’ behoort en dat deze ‘crisisverschijnselen’ bij het intreden van een betere economische conjunctuur wel voorbij zullen gaan waaraan wij het mede te danken hebben dat het troepje raté’s bij een deel van diezelfde intellectuelen nauwelijks op ernstige tegenstand stuit; zo vielen in 1933 de Duitse intellectuelen om, zo zouden ook de Nederlandse intellectuelen (en alles, wat men daar gewoonlijk bij pleegt te rekenen, omdat het begrip niet scherp kan worden omlijnd) kunnen omvallen wanneer het troepje raté’s zich meester wist te maken van de macht dankzij het algemeen kiesrecht of dankzij een staatsgreep; beide middelen die, hoe weinig zij de kieskeurige intellectuelen ook mogen toelachen, bij uitstek geschikt zijn om raté’s tot tirannen te verheffen.