Rutger Kopland

Verzamelde gedichten

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 1966–2008, 2015 ERVEN RUTGER KOPLAND

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 7115 9

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de zevende druk, 2016

Onder het vee

(1966)

EEN PSALM

De grazige weiden de rustige wateren

op het behang van mijn kamer

ik heb geloofd als een bang kind

in behang

==

als mijn moeder voor mij gebeden

had en mij weer een dag langer

vergeven was bleef ik achter

tussen roerloze paarden en koeien

te vondeling gelegd in een wereld

van gras

==

nu ik opnieuw door gods landerijen

moet gaan vind ik geen schrede

waarop ik terug kan keren, alleen

een kleine hand in de mijne

die zich krampt als de geweldige lijven

van het vee kreunen en snuiven

van vrede.

GRASVELD IN HET MAANLICHT

Je raapt een pop uit het gras

maar je weet niet welk verdriet

het was dat je terugvindt

==

de maan doet wat hij wil

hij beduimelt het kleine

landschap in de zandbak

geel als een prent

bij je grootmoeder

hij zet een schilderachtig

speelgoed-paard in galop

over de prairie.

WANDELING MET B

Ze zegt dat is de wind

en ze wijst naar het wuivende gras

en van een lichte plek op de weg

zegt ze dit is de zon

==

alsof ze de schepping begon

==

maar als ik met mijn eigen ogen

kijk waar de zon en de wind waren

zie ik dat ze niet verder komt

dan mijn knieën

==

onuitputtelijk groeit dagelijks

uit mijn voeten de reus

uit mijn eigen verhaal

dat langzaam doorzichtig wordt

als een morgen in de nevel

==

zevenmijlslaarzen schuiven me

gaandeweg over sporen

die ik verloren waande

de kleine harde kiezelstenen

van kleinduimpje.

HARMONIE

Het grasveld is nat van limonade

en kindertranen en ik de vader

zie toe hoe alles gaat

zoals het gaat onder de zon

wat kan ik daar nog meer aan doen

dan diep in de borstkas mee-hoempajen

met buurmans piston

hij oefent voor de harmonie

zijn eerste nummer dit seizoen.

ONDER DE APPELBOOM

Ik kwam thuis, het was

een uur of acht en zeldzaam

zacht voor de tijd van het jaar,

de tuinbank stond klaar

onder de appelboom

==

ik ging zitten en ik zat

te kijken hoe de buurman

in zijn tuin nog aan het spitten

was, de nacht kwam uit de aarde

een blauwer wordend licht hing

in de appelboom

==

toen werd het langzaam weer te mooi

om waar te zijn, de dingen

van de dag verdwenen voor de geur

van hooi, er lag weer speelgoed

in het gras en verweg in het huis

lachten de kinderen in het bad

tot waar ik zat, tot

onder de appelboom

==

en later hoorde ik de vleugels

van ganzen in de hemel

hoorde ik hoe stil en leeg

het aan het worden was

==

gelukkig kwam er iemand naast mij

zitten, om precies te zijn jij

was het die naast mij kwam

onder de appelboom, zeldzaam

zacht en dichtbij

voor onze leeftijd.

LIJSTERBESSEN

De dichtkunst beoefenen is

met de grootst mogelijke zorgvuldigheid

constateren dat bijvoorbeeld

in de vroege morgen

de lijsterbessen duizenden tranen dragen

als een tekening uit de kindertijd

zo rood en zo veel.

ONTOLOGIE

Als ik bedenk wat van mij

geworden is geen glazenwasser

geen playboy geen dropverkoper

vind ik mij wel eens terug op

de vreemdste plaatsen

duizelend in een dakgoot

deinend op de geparfumeerde

schoot van een dame

op de tenen voor de ramen

van een snoepgoed-etalage.

HOMO FORENS

Dag dan jullie staan weer in de ruiten

te zwaaien vandaag als in oude verhalen

die onder dorpelingen en toeristen onuitroeibaar

de ronde doen over vrouwen opgesloten

door een maniak in een verwilderd buiten

en ik heb de sleutels in mijn zak.

NAAR DE STAD

Het was een ogenblik waar wat

ik had gedroomd, daar lag

vanmorgen in een lage mist

wat gisteren nog stad was

in de as, een rokende puinhoop

in het grasland

==

Maar het liep goed af want er was

nog zoveel over sinds vannacht.

Het weinige dat opviel waren de warme

gordijnen in de straten, dat ze nog

waren toegeschoven.

DRENTE

Toen de zomers nog warm

en groen waren zoals vandaag

hebben de boerderijen zich neergelegd

bij elkaar en bij alles

wat nog mocht gebeuren

met de dromerige willekeur

van rustend vee midden op de dag

en de kerktoren is even over twee recht

overeind in slaap gevallen

geen uur is er meer bijgekomen

==

mijn ogen zwenken met een boerenknecht

melkemmers aan zijn fiets

dwars door het stille hart

van de brink rinkelend.

GEZICHT OP DE DRENTSE A

De A kruipt oud en omslachtig

door Drente, een ader

meanderend in een verdord gezicht

dat tot in de verste

uithoeken werd volgegrift

met herhalingen van boomkruinen

ontbladerd tot op het laatste

wat bleef en glimlachte.

DE ROEIER

Vanavond trok de mist over de wei

alsof de aarde zich opende en

het grondwater buiten zijn oevers trad

==

paarden en koeien raakten vlot en

als in een moeras uit de oertijd

dreven tenslotte alleen nog koppen

en ruggen voorbij

==

van het geboomte aan de overkant

maakte zich iets los waarvan ik dacht

dat het een roeier was die overstak voor mij.

MAAN

Soms wordt door de maan een tegoed

waarvan ik dacht dat het vergeefs

uitstond of wellicht verloren was gegaan

verzilverd in een lentenacht

==

onlangs kwam zij omhoog

uit het land, schoof nevel en takken

uit elkaar en stond ik oog in oog

met wie ik moeizaam en beschaamd

heb liefgehad.

HET PAARD

Zij draagt de zware vleespartijen

moe door de schemerige weiden

tot ze verdwijnt grijs in grijs

tussen hemel en aarde

uitgediend amen

==

maar in een nacht heb ik gezien

dat ze rolde door het gras snuivend

alsof ze door de duivel bestegen

trappend zich trachtte te bevrijden

==

en ’s morgens slecht geslapen aan het hek

de kop boven de haverbak

kruimels om de bek

de manen verward

de oogleden halverwege

bolle beslagen ruiten.

DE KALKOENEN

De kalkoenen geven de tuin

van onze buren waar zij

de feestdagen van december

komen doorbrengen de allure

van een oude engelse gravure

hoewel grijze dames met bestorven

rode tranen van een zeer voornaam verdriet

aan hun hoofd zijn zij nog nieuwsgieriger

dan de kippen waarover zij elkaar

omzichtig stappend over de paden

voortdurend lijken te vermanen: remember

you’re a turkey dear.

PASTORALE

De oude roze muren van het kerkje

vloeken net niet met de rooie boeketten

van de japanse kers en de bloesem ligt

zo mooi over gras en graven gestrooid

==

de pasgeboren boeren zijn ooit gedoopt

als vierkante rozenkavaliers voeren ze

af in de huwelijksboot, als dode renteniers

genieten zij hun laatste granieten kredieten hier

==

Hier zal ik Vreede geven zo spreekt

de Heere der Heerscharen staat er

boven geschreven op de toren.

EDEN

Vanaf de dijk met een glas bier

kijkend in de tuinen van het gehucht

wist ik weer dat het ongeveer als hier

was, als toen de zon hoog in een even

nevelige lucht stond en ook in deze

populieren was geen wind en rood

glanzend en afgerond vielen appels

met zachte ploffen uit de bomen

in het gras tussen de doodstille grove

hemden de enige tekenen van leven.

CAFÉ BILLARD

Ik heb het tegen Gijs met vijftig

tegen honderd afgelegd

zijn oud-ivoren hoofdje, zoëven

vlot geraakt uit het vertrouwde

groene licht, hangt met een blij

gezicht boven de bar

==

zijn dorre handen vatten met een teer

gebaar het borrelglas, hij zegt

ik ben al bijna tachtig jaar

u bent nog jong dat komt nog wel terecht.

ANGEL EYES

Het modern jazz quartet beluisterd

in een flat. Angel eyes was het

die zacht rinkelend begonnen te huilen

niet van verdriet maar van glas.

PORTRET VAN EEN TOERIST

De toerist met de duiven

op de foto is verdwenen

in zijn vaderland

door de ontginning

zelden meer geziene vogel

==

stond in zijn hemd verbrand

gezicht geheim graan

op hoofd schouders en overal

duiven duiven uit de hand

gelopen goochelaar armen

wuivend naar de camera vaarwel

ik ben hier vogelvrij de groeten

uit dit warme en verlaten land.

ANSICHT UIT DE BERGEN

Een kort bericht: opgestaan

boven het dal diep nog

op dit uur als het gat in de morgen

waardoor gedachten van overal

vanuit de nacht komen

en verloren gaan

==

gezien hoe met het witter worden

van het licht een kleine kudde

grijze huizen uit de bomen kwam

en schouder aan schouder langs zijn oude

sporen klom tot alles stond

zoals het altijd had gestaan

==

een ogenblik het onmogelijke gewild

als een vogel neer te strijken

tussen de muren van dit gehucht

==

liefste hier ben ik dan

gewassen en geschoren

wakker geworden en overgegaan

tot de wanorde van de dag.

TOERIST IN KATHEDRAAL

Ik dacht het te treffen want het orgel

begon zo sonoor als het maar kon

hardop te mompelen in zijn middagslaap

tevreden over de engelen en de lieve god

==

in de verte begonnen priesters te zingen

die ik, te kort nog uit de felle zon,

niet had gezien en even overrompelden

ze me als schaduwen die plotseling

beginnen te leven

==

toen ik zat voelde ik de koelte

over mijn rug gaan onder mijn zomerkleren

en ik zag dat het licht in de gebrandschilderde ramen

te vroeg stierf als een zon in een winterlucht.

KLEINE KARAVAAN

Een kleine karavaan is stil

en grijs aan mij voorbij gegaan

==

de ezel droeg een last zo voorzichtig

alsof het niet zwaar maar

zeer breekbaar was

==

toen zij over de pas

het landschap binnen gingen begon

het vrouwtje schor te zingen.

VERHAALTJE

We zagen deze zomer wat geiten

in de bergen, geen mens verder

geen herder, dit waren hun eigen

hemel zon wind en land

==

misschien is er één toevallig begonnen

een misstap, een onbezonnen

sprongetje en toen waren ze eigenlijk al

op weg uit het veilige dal

==

de dagen gingen vanzelf voorbij

en als het zo donker geworden was

dat ze het gras niet meer zagen

en niemand kwam om ze te halen

dachten ze dan blijven we maar wachten

en vielen in slaap waar ze waren

==

maar toen een ochtend de zon zo dichtbij

in de hemel hing dat je hem bijna

grijpen kon en de olijven en de kastanjebomen

nergens meer stonden en alles was wei

en bloemen, toen wisten de geiten

dat ze in hun eigen land waren aangekomen

==

daar was het dat we ze zagen in de verte

haast niet te onderscheiden

van de stenen zo stil en rustig grazend

in het verlaten vallen van de avond.

FRAGMENT VAN EEN SPROOKJE

Op een dag aan de voet van het

stadje Semur en Auxois lagen

muren tuinen en onder de wilgen

de kleine groene rivier

bijeen in een landschap.

==

Ik was daar die dag en ik zag

hoe uit een duister venster

van het kasteel een duif

neerdaalde wit als een brief

van een gevangene.

==

Een vrouwtje trad terzelfdertijd

oud en gekrompen als grootmoeder

uit haar spelonken haar huis

repte zich naar de waterput

en putte water met gretige

magere armen.

==

Was ik de ongeschonden ridder

van vroeger – nog niet de wandelaar –

ik had het water gedronken

de brief gevonden

de gevangene bevrijd.

HAMPSTEAD HEATH

Je liep zo recht en bleek

dat ik dacht wat ben je

moe en lief en je zei wat

is een bos van alleen maar berken

mooi vind je niet

==

Het was nog dat soort winter

in Hampstead Heath dat aan ieder

verdriet wel mee wil werken

windstil, mistig, zonder verschiet

==

Ik voelde dat de haren in je hals

en de vacht van je mantel

vochtig waren en over je schouder

zag ik een vrouw die alleen

haar honden uitliet.

AFSCHEID VAN EEN LAND

Nooit zag ik de bergen zo

vastbesloten tegen de hemel

of nooit, nooit, dat denk je dan

als iets heel hevig en onherhaalbaar

voorbij is, nooit kortom

hing de hemel zo duidelijk zo

stralend zo treurig gerafeld

tussen de bergen

==

en hier beneden gebeuren ogenschijnlijk

geringe dingen, de rivier

die altijd roerloos aan je voeten lag

glijdt stil de hoek om, van de geiten

die zoëven om je heen liepen is niets meer

gebleven dan wat beweging in het riet

en misschien is dat ook al de wind,

de laatste hete bulten hooi zijn op wagens

geladen en worden weggevoerd

naar het gehucht en je ziet nog hoe

het zich opent voor de paarden en sluit

achter de rug van een boerenkind

==

niet dat je dan wordt verstoten

niet dat je dan wordt verdreven

je loopt over de brug

en stapt extra voorzichtig

over een slapende hond in de zon.

DÉJEUNER ONDER HET VEE

Wij zaten in het gras en

om ons heen zo ver je zag

graasde het vee en lag

==

tussen ons in op een matras

het déjeuner: worst en diverse

soorten kaas, een stuk paté

==

jij sneed het brood ik schonk

de wijn benieuwd hoe het vandaag

zou zijn en dronk

==

de worst was bœuf et porc

twee in een lieflijk heuvelland

en in de zon verdorde dieren

god hebbe hun zielen

==

kaasjes met de dode kleur

van keldermuren, in doosjes

met vrolijk mekkerende geiten

en monniken, caprice des dieux

==

een plak paté met vette randen

de zachte levers van ganzen, ziek

gemeste vogels, oiseaux pathétiques

==

en toen was alles op

waren wij eindelijk alleen

het vee herkauwde om ons heen

wij sliepen nog een uur of twee

de zon stond recht op onze kop.

Het orgeltje van yesterday

(1968)

DRIE WINTERGEDICHTEN

I

==

Door godvergeten vermotregend land

van gehucht naar gehucht, hand

in koude hand, dat gevoel hoop ik

met niemand meer te delen. Als

het niet hoeft.

==

Maar als ik haar nu vond

in het natte gras, of ergens

in het geploegde land, wat

zou ik doen, wat zou ik.

==

Ik weet wel dat iedereen dood

moet gaan, maar toch zou ik

haar koude mond weer zoenen,

haar lichaam toedekken, haar

haar strelen en weer bang zijn

dat zij wakker werd.

##

II

==

Ik had met je door de weiden willen gaan

langs de sloten de bruine pluimen van het riet

maar een dunne zon daalde al over boomkruinen

en boerderijen en ik wist dat ik niet kon

verdragen dat onze schaduwen lang en eenzaam

over de weiden zouden gaan.

Ik ben bang zei je.

==

Ik had met je door de dorpen willen gaan

door de verlaten middag in de tuinen de straten

naar een café waar de zon voor ons zou spelen

in de vitrage maar ik wist dat ik niet kon

verdragen dat de stilte lang en eenzaam

tussen ons mee zou gaan.

Ik ben bang zei je.

==

Ik had met je willen slapen, willen gaan

met mijn ogen mijn handen mijn mond als de zon

over het vreemde landschap van je lijf

maar ik wist dat ik niet kon verdragen

dat we een leven lang eenzaam

op zouden staan.

Ik ben bang zei je.

##

III

==

Met jou kwam een nog vreemd

verdriet waarop ik een leven

lang gewacht heb.

==

Het kwam uit je ogen in de mijne

uit je handen onder mijn jas

het kwam en ik liet het.

==

Eindelijk zag ik dat alles voorbij

zou gaan als deze dag boven

land dat ik liefheb.

==

Ik zeg niet dat dat erg is

ik zeg alleen wat ik dacht

te zien.

DRIE VOORJAARSGEDICHTEN

I

==

Deze lente gaat het toch weer

over jou hoewel ik er langzaamaan

wel moe van ben

==

moe van regen, wind, flarden

bedrieglijk blauw in de lucht,

vage beloften van het einde

van de kou.

==

Ik weet wel dat ik toch weer

van je hou, maar moeizaam soms,

met dat doelloze

==

van vogels die er van lijken

te houden in regen en wind

te blijven rondhangen

boven het land.

##

II

==

Ik had het wel eens gezien

zo’n vliezig en zielig kaal

vogeltje, maar wat

weet je er van.

==

Buiten was het eindelijk lente,

misschien te hevig, misschien had

ik te veel gewild, maar wat

wist ik er van.

==

Voordat je gezicht zo breekbaar

was dat ik het kon breken

kon ik niet dichterbij zijn

dan ik was.

==

Het was al onbegrijpelijk dood

en voorbij.

##

III

==

Je hebt het vredige landschap verstoord,

het gehucht lag te slapen, je liep er door

en het werd wakker. Meewarige witte gezichten

achter vitrages hebben me stap voor stap

gevolgd, argeloze kinderen me woord voor

woord uitgelachen, hofhonden braken los

in uitzinnig geblaf, vee dat dieper leek

te slapen dan de dood verrees in zwart

lakense pakken en snoof van woede en

de rivier reikte gretig over zijn oevers

naar de dijk waarop ik liep.

==

Ik had je tegen willen houden

willen schreeuwen blijf blijf

kom terug, maar toen ik riep

was het een groet, toen ik je greep

was het een gebaar van afscheid,

toen ik je gezicht zocht waren

mijn ogen vochtig en kon ik

een onbeduidend detail aan

de horizon niet loslaten.

VERHAALTJE VOOR JULLIE

Er waren twee kabouters, At en Ot,

zo klein dat zij niet in de mens

geloofden, alleen een beetje in god.

Op een dag naar het leek als altijd

kwam een prinsesje voorbij. Ze zei kijk

dat is aardig, bukte en alsof zij bloemetjes

plukte, pakte zij Ot en At en stak

zoals alle prinsesjes de hele zaak in haar zak.

Zo kwamen zij in het paleis, de avond

viel, dat hou je niet tegen, maar terstond

ontstak het prinsesje opnieuw de zon,

zodat Ot en At ineens wisten dat

zij waren in het paradijs en god bestond.

Dat was de eerste dag. Zij sliepen die nacht

in lucifersdoosjes van de koning onder zacht

geurende zakdoekjes van de koningin.

En de volgende dag vroeg het prinsesje, wat

zal ik eens voor jullie kopen, waarin

hebben jullie nu de meeste zin.

En Ot en At wilden natuurlijk dat

het kermis was met chocola, een reuzenrad,

draaimolens en heel veel limonade.

Toen ging het prinsesje naar de stad

en wat bracht zij wel mee?

Vliegtuigjes, botsauto’tjes, geweertjes

een draaiorgeltje met jesterdee

slagroomijs en mooie rooie kleertjes.

En het werd alle dagen kermis in ’t paleis

want At en Ot konden de trappen eerst

niet op of af en nooit alleen naar de w.c.

maar met het vliegtuig ging het een twee

drie en was het prinsesje van de wijs

dan draaiden zij het orgeltje van jesterdee.

Maar ook moesten de kabouters leren.

En Ot telde op en At trok af.

Ze kregen boeken met gouden woorden,

zo groot dat zij uren langs de blad-

zijden moesten lopen en ze zere

voeten kregen van het leren begrijpen

wat er stond en de potloden waren

zo zwaar dat ze alleen maar samen

en dan nog heel korte brieven konden

schrijven, bijvoorbeeld alleen hun namen.

En toen de dagen voorbij waren in het paleis

gingen zij weer weg, het was een lange reis

terug naar het bos en hun huisje stond

er als altijd. Hoe het prinsesje dat wel vond?

Ze huilde zoals ze nog nooit had gehuild,

totdat zij op een dag aan het paleisraam stond

en uit de bomen van het park een duif

verscheen met een klein briefje in zijn mond,

zo klein dat zij het haast niet lezen kon.

Er stond: dag god een zoen van At en Ot.

DE DOKTER VAN JANTJE

De dokter ziet hoe de moeder haar

zakdoekje in haar handen knelt.

Hij kijkt naar haar handen, naar

het schort waar de mantel openvalt,

dan weg naar briefopener, papieren.

Ze zegt: ik heb liever dat u het

vertelt.

BERICHT TERUG AAN DE WEDUWE

Het bericht van zijn dood heb ik ontvangen.

’s Nachts droom ik dat het te vroeg is

om wakker te worden, tuindeuren staan

open naar regen, grond, het bos, nog

kan ik in en uit lopen, geluid los maken

uit de ivoren doosjes van de vleugel,

een balletje met A slaan op het gras.

==

Nog kan ik een jongen zijn met machteloze

tranen in mijn ogen als je vertelt

hoe het was voordat het zover was:

hij was blauw en uitgeput, telkens

moest zijn keelgat door een zuster

worden leeggezogen, tot hij (hij was het

al niet meer, zei je) het opgaf.

Zo gaat het dus.

WEGGAAN

Weggaan is iets anders

dan het huis uitsluipen

zacht de deur dichttrekken

achter je bestaan en niet

terugkeren. Je blijft

iemand op wie wordt gewacht.

==

Weggaan kun je beschrijven als

een soort van blijven. Niemand

wacht want je bent er nog.

Niemand neemt afscheid

want je gaat niet weg.

REIS

I BRIEF

==

Je hebt me gevraagd deze lege

dagen vol te schrijven. Lege

dagen vol wegen zijn het.

==

Natuurlijk heb ik mijn gedachten, maar

zij blijven telkens achter in de schaduw

van platanen met de morsige resten

in een vluchtig geledigd glas,

met de zwaluwen in de hete lucht

over daken waaronder ik nooit was.

Ik wil maar zeggen, natuurlijk

heb je je gedachten, maar niets

maakt leger en meer verlaten

dan wat je achter je liet.

==

Trouwens gedichten zijn geen

gedachten maar woorden die

je beschrijven zoals een landkaart

een landschap niet afbeeldt

maar oproept, uit een dag

vol wegen de enige die je ging

door een web van verlangens

zonder te weten waarom, maar

altijd naar het kleine plein

van de vrede.

==

Daar zal ik je weerzien misschien,

het zal markt zijn, je zult staan

tussen talloze vrouwen, met de aarzeling

waarin ik je herken en zeggen

zonder te weten waarom

in dit zachte hemd wil ik

met je slapen.

##

II BRIEF VAN VER

==

Wat wil je weten? Ik ben

zo ver dat ik soms denk

de kleinste stap, het geringste

gebaar zullen genoeg zijn

om me terug te zien.

==

Het landschap in de regen

waarin ik schrijf is zo ver

zo niet te beschrijven, maar

de kleinste bloem, de geringste

steen worden gewoon en dierbaar

als ik ze voor je meebreng.

==

Luister, het ruisen van de regen

neemt af, vogels beginnen hier

en daar weer te zingen.

Het kan nog net een paar

uurtjes voor de nacht valt.

##

III BRIEF UIT HET BELOOFDE LAND

==

Je kunt gaan waarheen je wilt

maar er zit al weer zoveel terugkeer

in iedere stap en plaatsen van oud zeer

liggen in ieder landschap.

==

Ik moet al bijna weer huilen

als de avond in het dal warm

en volmaakt uit de bomen valt

alsof je voorgoed met de dingen

zou kunnen verdwijnen.

==

Hoe moet ik dat noemen liefje,

het doet niet zoveel pijn om pijn

te zijn, het maakt je niet blij

genoeg om blij te zijn.

==

Het beloofde land is verboden.

##

IV ONDER DE ZON

==

Onder de zon is veel verbleekt.

Wat bleef zijn de beenderen

als een gestalte nog liggend

zoals ik die verliet.

Wat ik schreef in mijn brieven

is niet het verdriet zelf

maar mijn schaduw, hoe die

zich buigt en buigt over

wat bleef van wat er misschien

nooit is geweest.

##

V HIGH NOON

==

Nog eenmaal door de hof

van Eden gewandeld. Alsof

de zon zo laaiend scheen

zo diep de schaduw onder

de kastanjes dat licht

en donker waren uiteen

gesneden in lichter dan

de dag en donkerder

dan de nacht.

==

Je kon wel zien dat het zo

niet langer ging.

GESPREKKEN

I OVER DE GEHEIMEN VAN HET LEVEN

==

Jij hebt natuurlijk ook je geheimen

zei hij. Wat kon ik zeggen, ieder

antwoord was waar en onwaar. Ik had

toch net geprobeerd geheimen met hem

te delen. Wat ik niet zeggen kon

was voelbaar.

==

Laten we het, om dichtbij te blijven

vergelijken met het gesprek in onze

boomgaard tussen twee lege ligstoelen.

##

II OVER DE ZINLOOSHEID VAN HET LEVEN

==

Vind je het leven niet zinloos

zei hij. Het grint knarste onder

onze voeten. In plaats dat hij

blij was, je kon zien dat de winter

verging. Hoe bedoel je zei ik.

Hij bedoelde zinloos. De zon

scheen en de spiegel-gladde vijver

lag alweer te stinken van smerig

leven in beweging. Waarom bedroefd

zijn of boos als je niet wordt

begrepen, ik kon hem immers ook

niet volgen.

##

III OVER DE EINDIGHEID VAN HET LEVEN

==

Maar natuurlijk kwam ik ook weer

zo’n vriend tegen die er eens zeer

diep doorheen wilde gaan, spitsuur

op een terras midden in de stad,

lekker weer, er was nog veel aan

te doen op mijn leeftijd als je dat

zo zag. Straks zal ik er niet meer

zijn dacht ik, over veel gepraat en

weinig gezien hebben, geproefd,

gedaan. Ik zweeg daarover.

##

IV ER BLIJFT OVER TE PRATEN

==

Ik zat nog te tobben met zijn woorden:

dichtregels worden de dichter gegeven,

terwijl hij alweer in zijn sigaar hapte.

Dat heb ik nooit geweten, wel dat soms

een vreemd soort ontroering opkomt

waarvoor ik naar woorden zoek.

Zo draag ik al weken het beeld

in mij om van B, haar ernstig gezicht

in de capuchon, de boterham in de tas,

op weg naar de eerste klas. Geen

woord werd mij gegeven, integendeel.

Ieder woord geef ik voor een beter.

##

V ER IS GEEN HOOP

==

Nee er is geen hoop, hoop vervliegt

weer als je bij de borrel, in het uur

van de waarheid G hoort menen dat

de dichter niet weet wat hij doet.

O, dus. Welnu, ik zeg, rundvee

graast in het raam, de dingen in de

kamer staan mij trouw terzijde, rust

vrede, ik zeg, godverdomme G, wijs me

de plaatsen even aan op dat stomme

papier waar die wonderen gebeuren,

ik heb ze nog nooit gezien en

ik zit er nu mooi zelf bij.

BIJ DE DOOD VAN MIJN VADER

I J’S DOOD

==

voor mijn moeder

==

Toen vader J door moeder A

reeds vrijwel dood in bed gevonden

was en zij zijn overschot

niet meer had kunnen wekken

o god o god o god

laat ons niet alleen, wij waren

ziende blind, horende doof

voor uw woord, stof

zijn wij, zie J.

==

O nachten in Steenwijk

koeien loeien bij gunstige wind

straten van stille klinkers

om kleine grijze tuinen

bolwerken en grachten al

eeuwen rustend in vrede

o god o god o god

in de torentransen huist de satan

spelend met de wijzers van

de grote klok, tijdelijk

zijn wij, zie J.

==

Toen zaten wij, J’s kinderen als toen

met A aan tafel, wij aten

zijn brood, dronken zijn ‘drank

vermengd met tranen’

o god o god o god

want A las uit psalm 102:

‘ik gelijk een eenzame vogel op

het dak’ en verder ‘ik verdor

als gras’, zie J.

==

O groene grazige weiden om Steenwijk

er lijkt zo droevig weinig gebeurd

onder de zon als wij als hij

door het landschap rijden

o god o god o god

‘op haar legerstede des nachts

zocht A haar zielsbeminde

zocht hem, maar vond

hem niet’.

##

II IN HUIS VERLOREN

==

Onze verwekker heeft zijn nageslacht

voorgoed verlaten, mijn broeders H en

J en ik korten de nacht in de zware

fauteuils voor de visite, in de duistere

suite zijner gedachtenis.

==

Maar god zij dank liet hij een kist

sigaren achter in zijn huis,

de kelder staat vol drank,

wij krijgen kracht naar kruis.

==

Ik kwam hem, zeg ik, tegen

deze avond, niet echt maar heviger

en vriendelijker dan vroeger, hij

groette haastig, ging zijn eigen

weg, kamers in en uit als wilde

hij nog eenmaal door zijn huis

voor hij het afsloot tegen

de naderende nacht.

==

Zo leeft en vergaat in woorden, rook

en glas een vader, tastbaar als de as

op onze uitstekende costuums maar

evenzeer verloren onherhaalbaar

is de kindertijd. Here zegen

onze vergetelheid.

##

III ZIJN JAS

==

Mijn vader J was nog maar net

gestorven toen mijn moeder A

zijn nieuwe regenjas voorzichtig

van de kapstok nam. Pas eens,

zei ze, hij was er zo trots op.

==

Daar stond ik dan en voelde

aan de mouwen en bij het sluiten

van de knopen hoe dood hij was

en hoe ver weg mijn jeugd. Oud

en zwak zou ik worden, in deze

plooien zou mijn huid gaan hangen

om mijn knoken.

##

IV EEN LANGE WANDELING

==

Wandelend met B en R mijn kinderen

wordt het weer winter, word ik langzaam

weer ingesponnen in altijd dezelfde

nevelige bosranden, modderige wegen,

het kille schreeuwen van fazanten,

de grond dreunt onder een drietal

fjorden-paarden, melancholie van

licht bevroren boerenkool alom.

==

Alles verandert maar keert onveranderd

terug. Neem de heiligen van deze maanden.

Een kind weet dat Sint Maarten met een

halve mantel vertrekt, hij komt met een

nieuwe terug. Sint Nicolaas is altijd

onder ons, al zien wij dat meestal niet.

Maria loopt met een nieuwe Jezus toch

weer in haar laatste dagen. Onze wereld

blijkt gesloten.

==

Zo komen wij dan ook bij altijd dezelfde

bomen, waarin mijn dochters altijd dezelfde

takken beklimmen en zwaaiend in de toppen

zingen: zie ginds komt de stoomboot, kijk

eens hoe hoog wij zijn. En inderdaad zij

zijn buiten bereik, als zij vielen,