Tobias Wals

Kiev op de bodem van een glas

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

De verhalen ‘Het Bykivnjabos’ en ‘Eddie Hair Planet’ verschenen eerder in Tirade.

==

© Copyright 2017 TOBIAS WALS

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 8013 7

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2017

De verhalen in dit boek zijn niet waargebeurd. Voor zover ze zijn geïnspireerd op gebeurtenissen in de werkelijkheid zijn deze zwaar gefictionaliseerd.

Voor Tanya, Lucie en Bob

Rode Legerstraat 43

Alles begint en eindigt in Palata No.6, dat stinkende hol onder de Kievse straatstenen waar mannen meisjes volgieten met reageerbuisjes vol felgekleurde dranken en de serveersters zusterpakjes dragen met weinig rok en heel veel been, terwijl ze bekeken en betast worden en nog meer reageerbuisjes van de bar naar de tafels dragen, naar de gasten die zuipen en zich volgieten en betasten tot ze van hun stoel vallen en naar de taxi’s gesleept worden die buiten staan te wachten om dronkenlappen af te voeren naar alle uithoeken van die grote, onverschillige stad.

Akiem is hier volledig in zijn element. Op dinsdagen en donderdagen zit hij met zijn dikke, Duitse buik tegen zijn vaste tafeltje gedrukt, om hem heen een bonte hofhouding van toeristen, vrienden en zakenpartners. Zijn shirt plakt van het zweet en de druppels bier die uit zijn baard naar beneden druipen. ‘Lena!’ roept hij met zijn dikke Duitse tongval naar de serveerster, ‘come here please. Breng nog eens twaalf wodka en voor mij een bier.’ Tegen de wit uitgeslagen Deen naast hem zegt hij met een zachte, bijna fluisterende stem: ‘Weet je dat wodka hier twintig eurocent kost? If you have Western money, you can live here as a king.’

Ze kennen Akiem in Palata, hij komt er al jaren. Eigenlijk is hij niet meer welkom, wegens wangedrag, maar die twee dagen in de week wordt hij gedoogd, omdat hij buitenlanders meebrengt die veel geld uitgeven. Als Lena de wodka en het bier komt brengen, grijpt hij haar dunne middel vast en drukt haar tegen zich aan. ‘Lena,’ zegt hij, ‘je ziet er zo leuk uit vanavond.’ Het meisje zet de drank neer en duwt de dronken Duitser met een routineus gebaar van zich af. Geen spoor van walging of haat in haar ogen, enkel doffe onverschilligheid.

De laatste tijd drinkt Akiem meer dan ooit. Sinds het begin van de oorlog, ruim een jaar geleden, heeft hij op één na al zijn hostels moeten sluiten. Zijn vriendin Olja lijdt al maanden aan een hardnekkige buikontsteking en ze hebben geen geld om een dokter te betalen. En toen moest de echte catastrofe nog komen...

Op een dag kwam Akiem thuis van het boodschappen doen. Hij stond met een tas vol spullen bij de voordeur van zijn hostel op Rode Legerstraat 43/32 en haalde zijn sleutel tevoorschijn om open te doen. Alleen: de sleutel paste niet. Akiem klopte op de deur en vroeg of iemand hem binnen wilde laten, maar niemand antwoordde en de deur bleef dicht. Er werd alleen een briefje onder de deur door geschoven: ‘Dear Joachim, you are no longer the owner of this hostel.’ Ondertekend door Sergej, zijn Oekraïense zakenpartner. ‘Serge! Serge!’ brulde Akiem. ‘Doe open, Serge! Laat me erin!’ Hij schreeuwde tot hij hees werd, maar het was tevergeefs: de deur bleef dicht.

Verwilderd keek Akiem om zich heen. Wat kon hij doen? Waar moest hij heen? Zijn oog viel op appartement 30, dat tegenover nummer 32 zat, één verdieping lager, en ook bij het hostel hoorde. ‘Ze zouden toch niet...?’ vroeg hij zich af en liep de trap af. Hij stak zijn sleutel in het slot en tot zijn opluchting ging de deur open.

Binnen was niemand. De ramen stonden nog open in de huiskamer en de twee privates, maar alle gasten waren vertrokken. Verder stond alles op z’n plek: de bedden, de tv, de wasmachine, de glazen in het keukenkastje. Er lag zelfs nog wat eten in de koelkast. In een van de privates stond een grote tas met kleren, de kleren van Akiem en zijn vriendin. Op het nachtkastje lagen hun twee laptops, wat toiletspullen en een biertje. Het waren alle bezittingen die ze hadden, behalve het biertje; dat had de bedrieglijke zakenpartner waarschijnlijk neergezet om te pesten. Akiem liet zich zakken op het bed en begon na te denken.

Het eerste wat hij deed toen hij klaar was met denken, was Olja bellen om te vertellen wat er gebeurd was. Vervolgens draaide hij het nummer van zijn vriend Sergej, een klusjesman (niet te verwarren met Sergej de voormalige zakenpartner), en vroeg of die de komende dagen tijd had om te helpen met een verbouwing. Geen probleem, liet Sergej weten. Akiem opende het biertje en zette zijn laptop aan. Hij zocht op welke boekingen hij voor de komende tijd had ontvangen en begon mailtjes te versturen.

Het eerste mailtje stuurde hij aan Luuk, een grote, blonde Nederlander die in betere tijden een paar keer te gast was geweest bij Akiem. Luuk zou de volgende dag in Kiev landen en volgens afspraak twee maanden in het hostel komen werken. Akiem liet weten dat er een probleem was met zijn zakenpartner, dat hij er later meer over zou vertellen, maar dat het voor nu belangrijk was te weten dat Mini Hostel Kiev verhuisd was en dat Luuk de volgende dag in geen geval mocht aanbellen bij het oude appartement.

Het tweede of derde mailtje dat Akiem schreef was gericht aan mij en had de volgende inhoud:

==

Dear Tobias

==

You have a booking for the Mini Hostel Kiev from Tuesday. One question I have now, what time you will arrive exactly?

Another thing... we have changed something in the hostel, that means that the check in is in apartment 30 now, not longer in apartment 32.

Mini Hostel Kiev is located on Chervonoarmiis’ka St. 43. The entrance is left beside the porcelain shop called “12 person”. It is a brown door with glass in the middle and you can open the door by yourself. Just go up to apartment 30 and ring our bell – we will let you in.

==

Best regards from downtown Kiev

Joachim

Mini Hostel Kiev

Your cozy and cheap hostel in Kiev

==

Waarom stapte Akiem na deze traumatische gebeurtenis niet naar de politie om zijn recht te halen tegenover de malafide zakenpartner? Dat was mijn eerste vraag toen hij me het verhaal van zijn catastrofe vertelde, op de avond van mijn aankomst. ‘Kan je de Oekraïense politie soms niet vertrouwen?’ vroeg ik.

‘Nee nee nee,’ zei Akiem, ‘dat is niet het probleem...’ Hij nam nog een slok bier.

Vanaf het moment dat ik was aangekomen had ik hem aan één stuk door zien drinken. Als een zak aardappelen zat hij nu achter zijn tafeltje in Palata No.6 en klemde zijn bierglas tegen zijn buik. Naast hem zaten klusjesman Sergej, die minstens even ver heen was, en Luuk, die zich geen houding wist te geven naast zijn benevelde werkgever. Akiem liet een boertje en begon weer te praten.

Zijn probleem was, zo bleek, dat hij illegaal was. Tien jaar geleden was hij naar Oekraïne gekomen, tien jaar waarin zijn lastige Duitse naam was afgesleten tot twee lettergrepen en waarin hij nooit de moeite had genomen om een verblijfsvergunning aan te vragen. Inmiddels was dat ook niet meer mogelijk, elk contact met de autoriteiten zou tot onmiddellijke uitzetting leiden. Dat had hem er niet van weerhouden een in eerste instantie florerend en vervolgens afbrokkelend hostelimperium op te bouwen. In verschillende Oekraïense steden opende Akiem in de loop der jaren Mini Hostels. De papieren liet hij tekenen door lokale zakenpartners, die daarmee de wettelijke eigenaars werden. Een constructie die hem kwetsbaar maakte, maar waar nog nooit iemand misbruik van had gemaakt. Tot voor kort dus.

Akiems situatie was hopeloos. Aangifte zou een enkeltje buitenland betekenen en daarbij was er volgens de wet geeneens sprake van ontvreemding, het was immers niet zijn naam die op het huurcontract stond. Het enige wat hij nog kon doen was Mini Hostel Kiev draaiende houden in appartement 30, geld blijven verdienen om zichzelf en zijn zieke vriendin te onderhouden, de onverschillige Lena nog eens tegen zijn vette pens drukken en zijn ellende verdrinken in bier.

==

Mijn eerste indruk van Mini Hostel Kiev is wisselend. De locatie is fantastisch: we zitten midden in de buik van de stad, in de buurt met de hoogste concentratie restaurants, bars en clubs. Alle primaire voorzieningen zijn in het hostel aanwezig en verkeren in goede staat: badkamer, wasmachine, gordijnen, keuken. Al telt de keuken maar één mes, één vork en één lepel, en is er trouwens ook maar één sleutel, wat de nodige logistieke problemen met zich meebrengt.

Tot zover de pluspunten; er zijn ook keerzijdes. Mijn bed is bijvoorbeeld ronduit spartaans. Het bestaat uit niet meer dan twee pallets en een matras, een noodgreep in tijden van schaarste. Meer dan de helft van de bedden in Mini Hostel Kiev stond in het andere appartement. Akiem heeft het al sinds mijn aankomst over een duurzamere oplossing, iets met stapelbedden, maar lijkt voorlopig niet van plan actie te ondernemen.

Mijn bed ligt samen met drie andere, identieke bedden op de vloer van de voormalige huiskamer van appartement 30, een grote ruimte aan de straatzijde, waar permanent het geluid van voorbijrazende auto’s door de ramen en muren dringt (de Rode Legerstraat, één van Kievs belangrijkste verkeersaders, is geheel bestraat met kasseitjes). Twee van de drie andere bedden worden momenteel bezet door Luuk en Sergej, die na de verbouwing is blijven plakken; het laatste bed wordt bezet door een onbestemde Deense toerist die sinds een uit de hand gelopen nacht in Palata doodsbang is voor Akiem, maar blijkbaar niet bang genoeg om te verkassen naar een ander hostel.

Akiem is ondertussen hele dagen dronken. Gisteren ging ik met hem en Luuk ontbijten in de Poezata Chata aan de overkant van de straat en presteerde hij het om tien uur ’s ochtends zijn eerste biertje te bestellen. Zijn verdienmodel komt neer op: pub crawls organiseren voor pas aangekomen toeristen, de hele avond vreten en zuipen in Palata of een andere bar waar hij nog wel mag komen en aan het einde van de avond zo dronken zijn dat hij niet meer kan betalen, noch voor het eten en drinken, noch voor de taxi naar huis.

Zijn vriendinnetje Olja gaat nooit mee, ze lijkt het niet zo te hebben op drank. Als een sfinx ligt ze de hele dag op bed in een van de privates en kijkt filmpjes op haar laptop, de ontstoken buik opgezwollen onder haar shirt. Wanneer Akiem midden in de nacht thuiskomt ligt ze al te slapen. Ze is geen lelijke vrouw en ook niet oud, minder lelijk en oud dan Akiem in ieder geval, en, ondanks de zwelling, vooral veel minder dik. Het is een onwaarschijnlijk koppel, maar ze leveren met plezier het bewijs van hun liefde door vaak en uitgebreid te zoenen in de algemene ruimtes van het hostel, bijvoorbeeld in de gang of op mijn slaapzaal.

Klusjesman Sergej doet qua ranzigheid niet onder voor Akiem en overtreft zijn Duitse vriend zelfs wat betreft onooglijkheid. Hij is zo klein als een kind en rond als een ton, met een brede, zongeschroeide kop die aan de bovenkant ingedeukt lijkt te zijn door twee enorme duimen. Het grootste deel van de tijd ligt hij als een worstje in zijn deken gerold, speelt spelletjes op Luuks iPad en werpt mij af en toe een valse blik toe. Hij heeft het zo naar zijn zin in het hostel dat hij niet meer naar huis wil, naar zijn dorp onder de rook van Kiev, en van Akiem mag hij blijven.

Goddank is Luuk er, een baken van hoogblonde nuchterheid in deze stad van ambiguïteiten en nuances. Luuk gaat elke dag naar de sportschool in winkelcentrum Olympia om aan zijn formidabele lichaam te werken. Bij de Poezata Chata eet hij uitsluitend kip met rijst. Soms gaat hij mee op een pub crawl, om Akiem tevreden te houden, maar drinkt dan hoogstens twee wodka en gaat op tijd naar huis. Alcohol noemt hij ‘troep’.

Luuk is teleurgesteld in zijn baas en ontevreden over zijn werkomgeving. ‘Ik heb het hostel nog meegemaakt in de gouden periode,’ vertelt hij me tijdens een van onze wandelingen, ‘toen was het alle dagen feest. Dit is toch niet wat ik me van dit baantje voorstelde.’ Natuurlijk weet Luuk dat Akiem er niets aan kan doen en dat hij evengoed een slachtoffer is van de omstandigheden. ‘Maar je laat jezelf toch niet zo gaan!’ Tegen beter weten in heeft hij zijn baas vijftig euro geleend, terwijl het de vraag is of hij aan het einde van de maand zijn salaris krijgt...

We wandelen veel, Luuk en ik. Verder hebben we niet zoveel te doen, behalve dat Luuk af en toe de badkamer moet schoonmaken en in het hostel moet zijn wanneer Akiem er niet is om open te doen voor iedereen die aanbelt, omdat er nog steeds maar één sleutel is. We wandelen naar de Dnjepr, het Lavraklooster of een van de buitenwijken, en als we uitgewandeld zijn gaan we bij de Poezata Chata eten. Ik weet niet of ik het zonder Luuk uit zou houden in Mini Hostel Kiev en omgekeerd geldt waarschijnlijk hetzelfde. We zijn op elkaar aangewezen.

==

Palata No.6 voert behalve een grote drankkaart ook een zeer uitgebreid menu. De keuken is de hele nacht open, dus het kan zomaar gebeuren dat je om twee uur ’s nachts spaghetti bolognese zit te eten of steak tartare, of schnitzel. Een schnitzel bestellen is altijd het eerste wat Akiem doet wanneer hij achter zijn tafeltje zit. Ik heb hem weleens gevraagd of hij heimwee heeft naar zijn thuisland, maar hij beweerde bij hoog en laag dat hij een hekel heeft aan Duitsland en nooit meer terug hoeft.

Hij maakt een treurige indruk vanavond, ingeklemd tussen de mismaakte Sergej en een grimmige Engelsman, Ben, die meer aandacht heeft voor de vrouwen aan de tafeltjes om ons heen dan voor zijn drinkebroers. ‘Je zit verkeerd om,’ was het eerste wat hij tegen me zei toen ik tegenover hem plaatsnam. ‘Als je met je rug naar de deur zit kan je niet zien hoe de meisjes binnenkomen.’

Akiem besteedt geen aandacht aan de meisjes, hij concentreert zich op zijn schnitzel en zijn bier. Zelfs de onverschillige Lena laat hij met rust. Ik sla nog een wodka achterover en probeer samen met Luuk een gesprek gaande te houden. Akiem en Sergej zwijgen en de enige bijdrage die Ben nu en dan levert aan het gesprek is een zacht maar duidelijk hoorbaar gekreun, waardoor ik, ook al zit ik met mijn rug naar de deur, precies weet wanneer er vrouwen binnenkomen of vertrekken.

‘Weet je wiens schuld het is?’ zegt Akiem plotseling. Luuk en ik kijken hem verbaasd aan. ‘Poetin. Vladimir Poetin heeft mijn business geruïneerd. Zonder Poetin zouden er nog toeristen zijn in Kiev. Zonder Poetin had ik geen hostels hoeven sluiten. Ze zijn bang. Het is die fucking oorlog, niemand durft nog naar Kiev te komen. Zien jullie hier oorlog? Kiev is de ideale toeristenbestemming. If you have Western money, you can live here as a king! Er is niets aan de hand, maar ze weten het niet!’

Even later loop ik met Luuk over straat, op weg naar huis. Onze tafelgenoten merkten niet eens dat we vertrokken, behalve Akiem, die ons verzocht zo meteen niet tegen Olja te zeggen waar we vandaan komen. Hij mag van haar niet meer naar Palata. De taxi’s stonden ons buiten op te wachten, maar het is een warme nacht en we hebben allebei zin in een wandelingetje.

Ter hoogte van de Botanische tuin zegt Luuk: ‘Akiem wil dat ik hem zevenduizend euro leen.’ Omdat ik niet reageer vraagt hij: ‘Wat zou jij doen?’

‘Heb je die vijftig euro al terug?’ vraag ik.

‘Ja,’ antwoordt Luuk, ‘maar terwijl ie het teruggaf vroeg hij meteen of ie die zevenduizend kon lenen. Hij zegt dat ik het over twee weken van hem terugkrijg. Dat hij het alleen nodig heeft om een korte periode te overbruggen.’

‘En hoe gaat hij je dan terugbetalen? Waar haalt hij ineens geld vandaan? Er zijn behalve mij nauwelijks gasten in het hostel.’

‘Het is wel mijn baas, hè? Ik kan ook niet zomaar nee tegen hem zeggen. Stel dat ik hem die zevenduizend euro leen – ik heb het geld, dus ik kan het doen – en het hostel daardoor open kan blijven. En over een paar weken krijg ik het terug. Anders moeten we misschien sluiten.’

‘Je moet het zelf weten,’ zeg ik, ‘het is jouw geld.’

In het hostel doet Olja voor ons open, we hebben haar wakker gemaakt. Voordat we kunnen liegen over waar haar vriend uithangt ligt ze alweer in bed.

==

Het leven in Mini Hostel Kiev begon zijn tol te eisen. Slapen was zo goed als onmogelijk op mijn geïmproviseerde bed, met het geluid van de stad dat constant door de muren drong. De lucht in de slaapzaal was dun en stoffig. Als ik mijn door stof en slaapgebrek gekwelde ogen opende leek het alsof ik te lang in de zon had gestaard en alle kleuren waren verwassen.

Ik knipperde en kneep een traan weg, probeerde overeind te komen en rond te kijken, maar mijn blik werd gevangen door twee priemende oogjes aan de andere kant van de ruimte: Sergej die naar me loerde vanaf zijn matras. Er was verder niemand in de kamer. Luuk was weg, in de sportschool waarschijnlijk, en de enige andere gast, een naamloze Duitse man, was nergens te bekennen. Eén kamer verderop hoorde ik Akiem en Olja op harde toon praten, ruziemaken.

Het licht brandde fel maar achter de ramen was het donker. Ik wist niet hoe lang ik had liggen slapen. De laatste tijd bekroop me een dreigend gevoel, alsof ik de grip op mijn herinneringen en gedachten aan het verliezen was. Het gevoel verdween niet meer, als het niet acuut was sluimerde het op de achtergrond. Zo kon ik niet door blijven gaan.

Achttien treden lagen er tussen appartement 30 en appartement 32, dezelfde achttien treden die Akiem een paar weken eerder met zijn boodschappentas in de ene en een trillende bos sleutels in de andere hand was afgedaald. Nu beklom ik diezelfde treden naar appartement 32 met het vaste voornemen aan te bellen en naar binnen te gaan. Ik keek rond en luisterde goed of er niet iemand in de buurt was die me kon betrappen. Mijn spullen lagen op hun plek naast mijn matras in Mini Hostel Kiev, ze hoefden niet mee. Dit was slechts een verkenningsmissie.

Naast de deur van appartement 32 was een plastic bordje aan de muur geschroefd waarop stond: BORSCHT HOSTEL KIEV. Ik belde aan. Er klonk een zoem en de deur klikte open. Ik liep naar binnen. Het eerste wat ik zag was een grote keuken met tegeltjes aan de muur, er stonden een tafel en een bank. Aan de tafel zat een jongen van een jaar of twintig achter een laptop. Bij het aanrecht stond een paar jaar ouder meisje in een wit berenpak met een grote koekenpan in haar handen. Ze keken me allebei aan.

‘Goeiedag,’ zei ik in het Russisch. ‘Ik kom van Mini Hostel Kiev. Hebben jullie misschien een bed voor me?’

De jongen haalde zijn schouders op en zei: ‘Tuurlijk.’

Het meisje in het berenpak hield de pan in mijn richting en vroeg: ‘Wil je een blini?’

Daar zei ik geen nee tegen.

Pas na de derde blini had ik door dat de jongen die achter de laptop zat niemand minder was dan de verraderlijke voormalige zakenpartner die de sloten had laten vervangen. Deze Sergej – of liever: Serjozja – bleek niet het kaal-hoofd-leren-jackachtige maffiatype dat ik me bij hem had voorgesteld, maar een dromerige, twintigjarige jongen.

Toen ik de eerste verbazing te boven was vroeg ik Serjozja te vertellen wat er volgens hém precies gebeurd was een paar weken geleden, op de dag van Akiems catastrofe. En Serjozja vertelde zijn kant van het verhaal.

‘Vorig jaar werkte ik een paar maanden in Mini Hostel Kiev, dat toen ergens anders zat, aan het begin van de Chresjtsjatyk. Akiem moest weg uit dat appartement en ging op zoek naar een nieuwe plek voor zijn hostel, wat dit appartement werd. Omdat hij het huurcontract zelf niet kon ondertekenen vroeg hij of ik dat voor hem wilde doen. Ik was al gestopt met voor hem werken, maar hij wilde per se mijn handtekening. Na een paar maanden werd ik gebeld door de huisbazin, die klaagde dat de huur niet werd betaald. Ik zei dat ze dan bij Akiem moest zijn, maar Akiem was volgens haar niet meer bereikbaar...’

Het meisje in het berenpak, dat Maria heette en ook voor Akiem gewerkt had, voegde hieraan toe dat hij zich in die tijd in de badkamer verstopte elke keer als de huisbazin voor de deur stond en haar liet zeggen dat hij niet thuis was.

‘Een paar weken geleden,’ vervolgde Serjozja, ‘liet de huisbazin me weten dat ze het huurcontract zou verbreken als er niet betaald werd en Akiem eruit zou gooien, wat het einde van het hostel zou betekenen. Dus toen heb ik overlegd met Maria en Masja, die ook voor Akiem werkte, en besloten we dat we het slot zouden vervangen en ons eigen hostel zouden beginnen. Zo gezegd, zo gedaan.’

‘Dus nu ben je de baas van je eigen hostel?’ vroeg ik.

‘Samen met Maria en Masja.’

‘Ik heb nog één vraag,’ zei ik. ‘Waarom heb je niet ook het slot van appartement 30 laten vervangen?’

‘Te veel gedoe,’ zei Serjozja. ‘Daar zit een andere huurbaas, die nog niet heeft geklaagd. Bovendien is de huur daar hoger.’

‘Maar je naam staat nog wel op het contract, ook daar toch?’ vroeg ik.

‘Ach,’ antwoordde hij gedachteloos.

Ik sprak met Serjozja af dat ik voor onbepaalde tijd een bed zou bewonen in de slaapzaal van Borscht Hostel. Vooruit betalen was niet nodig. Ik bedankte Maria, die gedurende het hele gesprek slokjes wodka had zitten drinken, voor de blini’s en liep de deur uit. Toen ik over de drempel stapte hoorde ik Serjozja achter me zeggen: ‘En doe de groeten aan Akiem.’

==

Ik heb de groeten niet gedaan. Ik besloot te zwijgen over mijn bezoek aan Borscht Hostel en mijn voornemen over te lopen naar Akiems aartsvijand, uit angst dat hij in toorn zou ontsteken. De enige met wie ik mijn plan besprak was Luuk, die vol begrip was, maar het wel jammer vond dat hij zijn enige steun en toeverlaat in Mini Hostel Kiev kwijt zou raken. Ik stelde hem gerust en beloofde dat hij me in het andere hostel mocht komen opzoeken en dat er geen einde hoefde te komen aan onze wandelingen.

Op de avond voor mijn vertrek ging ik met Akiem naar Palata No.6. Luuk had geen zin en liet verstek gaan. Sergej was bij een prostituee. Olja lag met haar ontstoken buik in bed en mocht zoals gebruikelijk niet weten waar we heen gingen.

In Palata No.6 bestelde ik een groene draak, een cocktail van absint en energiedrank, ik sloeg het drankje achterover en bestelde gelijk een tweede. Akiem was in een goede bui en probeerde Lena al aan het begin van de avond vast te pakken, maar ze ontweek hem vakkundig, terwijl ze bier en schnitzel bracht.

‘Zo, Tobias,’ zei Akiem, ‘kun je me misschien alvast vooruit betalen voor volgende week? De prijs voor een bed in de slaapzaal is trouwens iets gestegen. De nieuwe prijs is...’

Ik onderbrak hem en zei: ‘Akiem, ik heb het je nog niet verteld, maar dit is mijn laatste nacht in het hostel. Morgen vertrek ik naar Odessa.’

‘Naar Odessa!’ zei Akiem met een verstoorde blik in zijn ogen. ‘Wat heb je nou weer in Odessa te zoeken? Je komt toch wel weer terug?’

‘Natuurlijk,’ zei ik, ‘Kiev heeft een plekje in mijn hart veroverd.’

Akiem dronk in één teug een halve pul bier leeg. Het bier spetterde rond en dikke druppels landden in mijn groengele cocktail waar ze troebele wolkjes vormden die langzaam naar de bodem zakten. Ik nam snel nog een slok en zag de muren van Palata No.6 geleidelijk groen en geel kleuren en de tafeltjes en mensen hun contouren verliezen tot alles één grote troebele wolk vormde die langzaam naar de bodem zakte en verdunde en oploste, totdat er weer kleuren verschenen en vormen en tafeltjes en mensen. De wolk vervloog en voor het eerst in tijden kwam ik op het idee op mijn horloge te kijken. Het was vier uur ’s ochtends en ik zat nog steeds aan Akiems vaste tafeltje in Palata, maar er zat niemand tegenover me. Akiem was verdwenen.

Net toen ik rond wilde kijken of Akiem misschien nog in de buurt was, klonk er een gil en het gerinkel van glas op de vloer. Even keek heel Palata No.6 één kant op: naar Akiem die met zijn dikke lijf Lena tegen de bar had geduwd, net toen ze een dienblad met volle reageerbuisjes oppakte. De reageerbuisjes lagen in scherven op de grond en Akiem probeerde zijn hand onder Lena’s witte verpleegsterspakje te wurmen. Vanuit het niets kwam er een grote man in pak tevoorschijn en greep Akiem vast. Het dronken lichaam verzette zich niet en liet zich door de deur naar buiten sleuren, de nacht in, die al bijna geen nacht meer was. De deur sloot en de ogen van Palata concentreerden zich weer op de reageerbuisjes en schnitzels en nagellak en blote knieën.

Ik rekende af voor onze tafel en liep naar buiten. Op het trappetje voor de deur trof ik Akiem aan, zittend op zijn knieën alsof hij aan het bidden was. Ik pakte zijn handen en trok hem mee naar de taxi’s, die de hele nacht geduldig op ons hadden staan wachten.

==

De volgende ochtend word ik om tien uur wakker. Mijn hoofd zoemt, maar ik voel me niet onprettig. Luuk en Sergej liggen nog te slapen. Ik probeer te lezen, maar kan mijn aandacht er niet bij houden. Ik begin alvast mijn tas in te pakken.

Een half uur later wordt Luuk wakker. Hij opent zijn ogen, maar blijft roerloos liggen. Ik ga naar de badkamer om me te wassen en mijn tanden te poetsen. Als ik terugkom ligt Luuk nog steeds doodstil in precies dezelfde houding met zijn ogen wijd open. Plotseling springt hij op uit bed en roept enthousiast: ‘Goedemorgen, dobroje oetro!’ Sergej wordt wakker en draait zich grommend om in zijn deken.

Om kwart over elf ben ik klaar met inpakken en heb ik ontbeten. Ik trek mijn schoenen aan, doe mijn backpack om en werp een laatste blik op mijn matras om te controleren of ik alles heb. ‘Als je iets vergeten bent,’ zegt Luuk, ‘kan ik het altijd nog komen brengen.’ In het halletje staat Akiem, die net op is. Hij vraagt waar ik ook alweer heen ga en ik herhaal dat ik naar Odessa ga.

‘Naar welk hostel ga je?’ vraagt hij.

Ik antwoord dat ik de naam niet precies weet, maar dat het ergens in de haven is.

‘Hoe laat vertrekt je trein?’ vraagt hij.

‘Om een uur of half twee.’

‘Rijdt er een trein op dat tijdstip?’

‘Ja, ik heb het kaartje al gekocht.’

‘Misschien de intercity?’ vraagt Akiem verbaasd.

Als ik in de deuropening sta omarmt Akiem me en drukt me op het hart snel terug te komen. Ik ben altijd welkom in Mini Hostel Kiev en kan als vaste klant zelfs korting krijgen. Olja is erbij komen staan en geeft me een hand. Haar buik is dikker dan ooit. Ik zeg vaarwel en loop voor de laatste keer Mini Hostel Kiev uit. Luuk vergezelt me naar beneden.

‘Nu zit ik alleen opgescheept met Akiem,’ zegt Luuk.

‘Kom toch mee naar Borscht! Hoelang kan het nog duren voordat hij ook dit appartement uit wordt gezet?’

‘Volgens mij heeft-ie toch ergens geld weten te ritselen. Over die zevenduizend heeft hij het niet meer gehad.’

‘Ik wacht op je.’

Bij de voordeur drukken we elkaar voor de vorm de hand. Hij houdt zelfs de deur voor me open. Buiten op straat zie ik dat Akiem zich geïnstalleerd heeft op het balkon om een sigaretje te roken. Hij zwaait naar me met zijn sigaret en roept iets. Ik begin in de richting van de metro te lopen. Aan het einde van de straat loop ik de hoek om en wacht. Mijn rugzak is erg zwaar en ik moet tegen een muurtje leunen om mijn rug te ontzien. Na tien minuten wachten loop ik terug de hoek om en tuur in de verte naar het balkon. Er zit niemand.

Ik loop terug naar de portiek van Rode Legerstraat 43 en bel aan bij nummer 32. Met een zoem gaat de deur open.

==

Het leven was goed in Borscht Hostel. Er was een slaapzaal met échte bedden (stapelbedden, maar toch), een ruime keuken met genoeg messen, lepels en vorken, sleutels in overvloed, en vooral: mensen, echte, levende mensen met wie je kon praten en lachen en vriendschap sluiten, en niet de rusteloze schimmen die ronddoolden in appartement 30.

Een week na mijn aankomst stond Luuk voor de deur met een verzoek om asiel. Hij had ruzie gekregen met Akiem. Serjozja bood hem een bed in de slaapzaal aan, boven mijn bed. Zo werden we toch weer buren.

’s Avonds vertelde Luuk aan de keukentafel over wat er gebeurd was in Mini Hostel Kiev. Twee dagen na mijn vertrek was Olja ineens erg ziek geworden en hadden ze een ambulance voor haar gebeld. In het ziekenhuis beviel ze van een zoontje. Of Akiem had geweten van haar zwangerschap, wist Luuk niet met zekerheid te zeggen. De hele dag had de Duitser door het hostel gebanjerd en Luuk meerdere keren uitgelegd dat het niet zijn kind was. Aan het einde van de middag waren ze toch maar een wieg gaan kopen. Olja kwam een dag later terug in het hostel en betrok met het kindje een van de privates. Akiem verhuisde naar een matras in de slaapzaal. Tegen Luuk zei hij dat zijn relatie met Olja voorbij was.

De nachten daarop was Akiem steeds midden in de nacht thuisgekomen, stomdronken en met veel kabaal. De hostelzaken liet hij volledig verwaarlozen. Luuk probeerde er nog wat van te maken, hield het hostel schoon en ontving een paar nieuwe gasten, maar hij voelde dat de hele boel naar de gallemiezen ging en Akiem niet van plan was er iets aan te doen.

Toen Akiem weer over die zevenduizend euro begon, was voor Luuk de maat vol. Hij liet Akiem in niet mis te verstane bewoordingen weten dat de teloorgang van zijn hostelimperium het resultaat was van drankmisbruik en mismanagement en dat hij niemand anders dan zichzelf de schuld kon geven. Luuk was niet van plan om ook maar een cent bij te dragen aan de voortzetting van deze kwalijke praktijken. Daarop was Akiem uit zijn slof geschoten en had Luuk zowel in het Engels als Duits de huid vol gescholden, en zelfs gedreigd met fysiek geweld, hoewel hij daar bij de aanblik van Luuks opzwellende spieren toch maar van afzag. Luuk besloot de eer aan zichzelf te houden, pakte zijn spullen en liep de trap op naar appartement 32.

Binnen een paar dagen had het leven zijn normale gang hervat en waren Luuk en ik al bijna vergeten dat we ooit in Mini Hostel Kiev geleefd hadden. Onze kennissen uit die tijd kwamen we nooit meer tegen, het leek alsof ze van de aardbodem waren verdwenen.

Alleen de zeldzame ontmoetingen met toeristen die door het trappenhuis dwaalden op zoek naar appartement 30 duidden erop dat Mini Hostel Kiev nog altijd in bedrijf was. Ik wees ze met plezier de weg naar de juiste deur, voordat ik zelf verder liep naar die andere deur, één verdieping hoger. Maar in het voorbijgaan liet ik nooit na even stil te staan en mijn oren te spitsen, en te luisteren of er geluid klonk aan de andere kant van de deur; of daar misschien niet een baby huilde.

Op bezoek bij Tanja

Een beige nevel hangt boven Kiev, daarboven torenen wolken uit als bergen. Het is bloedheet; op de eilanden in de Dnjepr staan de bomen te dampen, het ruikt naar stervend groen.

Onder de bomen ligt een stoffig pleintje waar oude dametjes en heertjes dansen op Russische R&B. De dametjes springen en tollen en klampen zich stevig aan hun heertjes vast. Ze dragen lange rokken die breed uitwaaieren wanneer ze pirouetjes maken. De heertjes schommelen traag heen en weer op de maat en laten hun dametjes draaien en draaien...

==

Ja jij bent zo mooi met een baard, ik zit vast in je net.

Hiervoor kende ik je alleen van het internet.

Ja jij bent zo’n man met een baard! Ik droom van een duet.

Rij met mij in een cabriolet.

==

Luuk en ik zitten op een bankje en kijken toe. Hij leunt achterover, ik zit rechtop om te voorkomen dat het zweet op mijn rug in mijn shirt trekt. Er lopen drie vrouwen voorbij met een kinderwagen.

‘Zag je die kijken?’ zegt Luuk als ze ons gepasseerd zijn.

‘Ik zag het.’

Luuk kijkt ze na. ‘Het is natuurlijk niet elke dag dat ze twee van zulke mooie mannen zien,’ zegt hij.

Ik stel voor om op te stappen. Luuk maakt snel nog een foto van de dansende paartjes en we vertrekken. We lopen in dezelfde richting als de drie vrouwen met de kinderwagen, terwijl het geluid van de Russische R&B langzaam achter ons wegsterft.

‘Er heerst een bepaald ideaalbeeld in de samenleving over hoe we eruit moeten zien,’ zegt Luuk, ‘en ik ben daar gevoelig voor. Dat betekent niet dat ik het ermee eens ben, maar ik kan er ook niets tegen doen (zijn gouden haren glanzen in de zon, zijn T-shirt spant strak over zijn gespierde lichaam). Ik zou er vast ook prima uitzien als ik wat minder naar de sportschool ging. Maar ja, als je eenmaal bezig bent, dan wil je toch steeds nét dat extra kilootje eraf, en nét die ene spier wat strakker...’

Na een paar minuten halen we de vrouwen in. Ze zijn ineens stil en proberen met ons gesprek mee te luisteren. Wanneer we ze voorbij zijn, horen we geroezemoes achter ons: ‘tsjto, ta... nemetsk... kak eto n... doits... Deutsch...’

En ineens klinkt het duidelijk: ‘Deutsch?’

Luuk draait zich om en vraagt: ‘Habt ihr gesagt: Deutsch?’

‘Ja,’ zegt een van de vrouwen met een feilloos Duits accent, ‘kommen Sie aus Deutschland?’

Luuk antwoordt dat we niet uit Duitsland maar uit Nederland komen. ‘Kommen Sie vielleicht aus Deutschland?’

‘Nee nee,’ zegt de vrouw. ‘Ik woon wel in Duitsland, maar kom uit Rusland. En zij komen uit Kiev.’

De vrouw met de kinderwagen sist tegen haar: ‘Wat zeg je allemaal? Wat zeggen ze?’

‘My govorim po-roesski,’ zeg ik. We spreken Russisch. De vrouwen kijken verbaasd.

‘Ik geen Russisch, hij wel,’ zegt Luuk wijzend naar mij. ‘Hij fantastisch Russisch!’

De vrouwen stellen zich voor. De vrouw met de kinderwagen zegt dat ze Tatjana heet. ‘Maar Tanja voor jullie.’ De vrouw die in Duitsland woont heet Irina en de derde vrouw, die weinig zegt, Natasja.

Met z’n vijven wandelen we verder over het pad. Ik loop tussen Irina en de stille Natasja, Luuk en Tanja komen achter ons aan met de kinderwagen. Ik leg uit hoe Luuk en ik in Kiev beland zijn en waarom ik Russisch spreek. Irina vertelt dat ze in het Zwarte Woud woont en in Kiev op bezoek is bij Tanja.

Ik schat dat ze halverwege de veertig is, ze heeft een cataloguskapsel en draagt felle make-up. Tanja en Natasja zijn jonger, maar zien er verder niet heel anders uit.

Om ons heen zucht en kreunt het bos van de hitte. Ik concentreer me op het maken van langzame bewegingen, om niet te veel te zweten. Het komt mijn Russisch niet ten goede. Irina en ik wisselen tussen Duits en Russisch, Natasja loopt er zwijgend naast. Luuk en Tanja raken steeds verder achterop en bij een kruising van paden blijven we staan om op ze te wachten.

Van een afstand zien we hoe Luuk met grote gebaren duidelijk maakt wat hij wil zeggen. Hij is bruin en gespierd en heeft niet de minste last van de verzwelgende warmte. Tanja duwt de kinderwagen voort en kijkt naar Luuk, ze let niet op de stenen op het paadje of het kindje dat in de wagen ligt, maar kijkt alleen naar Luuk. Wanneer ze dichterbij zijn, zie ik de gelukzalige blik in haar ogen.

‘Tobias,’ zegt Luuk, ‘hoe heet een eekhoorntje in het Russisch?’

‘Bjelka,’ antwoord ik.

‘Bjelka,’ roept Tanja, ‘dat zei ik toch al! Heb je een eekhoorntje gezien?’ Maar Luuk begrijpt haar niet.

Irina schiet te hulp: ‘Hast du ein Eichhörnchen gesehen?’

‘Ja,’ zegt Luuk, stralend als brons, ‘ja, da, da!’ Tanja vindt het prachtig.

We lopen verder over het paadje; Irina en ik weer voorop, daarachter Tanja en Luuk, nu zonder kinderwagen. Die is ineens samen met Natasja verdwenen.

Irina blijkt een Wolga-Duitser te zijn: haar voorouders migreerden onder Catharina de Grote halverwege de achttiende eeuw naar de vruchtbare gronden rond de Wolga. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden ze als potentiële collaborateurs naar Kazachstan gedeporteerd. Zelf is Irina in Kazachstan geboren maar in Moskou opgegroeid. In de jaren negentig kreeg ze een Duits paspoort en emigreerde naar het historische moederland, ook al sprak ze toen nog geen woord van de taal.

Op de volgende viersprong nemen we afscheid. ‘I can give you my phone number,’ zegt Luuk tegen Tanja, ‘zodat we in contact kunnen blijven. Nomer telefona.’

Tanja schudt nee en zegt: ‘Ne nado.’ Niet nodig. Ze haalt een visitekaartje uit haar schoudertasje en geeft het aan Luuk.

‘Oooh,’ zegt Luuk, ‘krasivo!’ Mooi!

Het is een onhandig en ongemakkelijk afscheid. Luuk en ik schudden beide vrouwen de hand, maar als Luuk Tanja’s hand pakt, trekt ze de jongen tegen haar forse borstpartij aan. Ze knuffelt hem en geeft hem een kus op de wang. ‘Oe-la-la!’ roept Luuk. De vrouwen lachen. We zeggen auf Wiedersehen en do svidanija en gaan uit elkaar.

‘Moet je dit eens zien,’ zegt Luuk even later en steekt me het visitekaartje van Tanja toe. Op het kaartje staat Tanja’s volledige naam, Tatjana Soboljeva, in sierlijke, zilveren letters. Linksonder en rechtsboven is het kaartje versierd met zwarte krullen en onder Tanja’s naam staat in hoofdletters: ‘VIP’. Verder alleen een telefoonnummer.

‘Ik denk dat ze een prostituee is,’ zegt Luuk.

‘Een prostituee?’ vraag ik verbaasd.

‘Ja, dat kan toch niet anders met zo’n kaartje?’ Hij zegt het met een glimlach. ‘Met die gekrulde letters en dat VIP.’

‘Je bedoelt dat ze een soort luxe-escort is?’

‘Bijvoorbeeld.’

‘Misschien slaat dat very important person wel op haarzelf. Dat ze gewoon een heel belangrijk persoon is.’

‘Nou,’ zegt Luuk gedecideerd, ‘ik denk dat ze een prostituee is.’

We komen bij het strand van de Dnjepr. Hier en daar liggen bejaarden op leunstoelen of handdoeken in het zand, sommigen nemen een duik. Aan de overkant van het water doemen de hoge oevers van de stad op. De zon staart in het water en de rivier ademt dikke wolken nevel die opstijgen boven de stad en samenstromen met de massieve en onbeweeglijk bergketens in de hoogte.

==

In de daaropvolgende dagen had Luuk uitgebreid appcontact met Tanja. Veel van haar berichtjes stuurde ze in het Duits, wat deed vermoeden dat ze de hulp van Irina had ingeroepen om met Luuk te communiceren. Iets waar Luuk geen problemen mee had, hij appte vrolijk door. Maar nu had ze hem uitgenodigd om koffie te gaan drinken en werd hij toch een beetje nerveus.

‘Ik ben wel heel benieuwd hoe dat gaat,’ zei hij, ‘een date met zo’n vrouw.’

‘Met wat voor vrouw?’

‘Nou ja,’ zei Luuk langzaam, goed lettend op zijn woorden, ‘geen meisje van begin twintig, maar een échte vrouw.’

Luuk had duidelijk erg veel zin om met Tanja af te spreken, maar iets zat hem dwars. ‘Wat nou,’ vroeg hij zich hardop af, ‘als ze echt een hoer is?’