Jannie Regnerus

Het lam

ROMAN

==

==

==

Uitgeverij Van Oorschot

Amsterdam

© Copyright 2013 JANNIE REGNERUS

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

==

ISBN 978 90 282 8215 5

==

www.vanoorschot.nl

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2018

##

Voor Sierd

Het lam

Joris boog zich over een lam dat op het plein was achtergebleven, lang nadat de markt ten einde was. Het dier lag ergens in een hoek, op een altaar van bij elkaar geveegd stof en repen karton, bestrooid met mandarijnenschillen en vergeelde koolbladeren. Het hield de pootjes gekromd, alsof het tijdens een stijf drafje plots dood was omgevallen. In dat stille lam voltrok zich nog een en ander, zijn vacht van witte krullen werd dof, vliegen met parelmoeren lijfjes kropen in zijn oorschelpen en daalden neer op zijn wijd opengesperde ogen die hun glans al hadden verloren en naar iets in de lucht leken te staren, ver voorbij het kind en de populieren rond het plein. Lang was Joris zo blijven staan, ronde rug, de handen steunend op zijn knieën, even roerloos als het onderwerp van zijn aandacht. Plots richtte hij zich op en wreef met de rug van zijn hand langs zijn ogen om vervolgens mee te huppelen naar Hotel de Tunis, waar de verf van de muren bladderde en okerkleurig water uit de kranen lekte, een passend decor voor een eerste confrontatie met eindigheid.

Even aandachtig als Joris zich in Tunis over het lam boog, precies zo geconcentreerd stond Clarissa de eerste weken na zijn geboorte boven de wieg naar hem te kijken, in een poging zijn groei op heterdaad te betrappen. Na ieder ontwaken verscheen hij haar weer net even anders, leek zijn neusbrug met een extra millimeter uit het ronde gelaat opgerezen en slaap na slaap bezonk onder zijn gesloten oogleden het troebele blauw om een klaar ultramarijn achter te laten.

In het roestige spijlenbed op kamer 6 wilde de slaap maar niet komen; als een lam stierf, kon hij dan zelf ook doodgaan? De toonhoogte van zijn stem verried lichte paniek en Clarissa zag het ongeloof in zijn ogen. Zijn vraag overviel haar, moest dit echt nu al? Ze had nog geen waterdicht plan, geen troostrijke verklaring voor sterven, ze had gedacht daar nog alle tijd voor te hebben. Een leugentje om bestwil kon niet, de waarheid kwam beslist eens uit. Voorzichtig kleedde ze het onontkoombare lot in, het lam op de markt vormde een uitzondering op de regel want doodgaan, dat was iets voor oude mensen. Ze somde op wie en wat hij eerst nog allemaal moest worden: tiener, puber, student, een volwassen man en een vader, grootvader en met een beetje geluk zelfs overgrootvader, net als de oude Joris, zijn naamgever. De lengte van al die afzonderlijke levensfasen duidde ze met twee breed uitgestoken handen, als een hengelaar die zijn vangst schromelijk overdrijft. Het moment om dood te gaan was voor hem nog lang niet aangebroken, besloot ze hardop en ze wees daarbij naar iets achter de afgebladderde muren van Hotel de Tunis, onvoorstelbaar ver weg, voorbij de woestijn en op lichtjaren afstand van het bed.

==

##

Eerste paasdag in het bos. Clarissa loopt in marstempo voorop, ze moet de voorsprong behouden. Tien meter achter haar volgt Joris die voorovergebogen het pad afspeurt, in zijn linkerhand bungelt een rieten mandje. Hij zoekt en vindt de chocolade-eitjes die zij zo onopvallend mogelijk tussen haar vingers door laat glippen. Het bos stoomt, nu de stortbui voorbij is slaat damp van loof en stammen en ook struiken en houten hekwerken laten wolkjes vocht los.

Eerder die ochtend was de hemel inktzwart gekleurd en terwijl in de verte de eerste schichten met splijtend gekraak insloegen, zoog alles in de stad zich voor even vol met pigment. Een minuut waarin de grachten niet met water maar met kwikzilver leken gevuld. Vale pannendaken begonnen aan een nieuw, feloranje leven en gevels waren in plaats van met zinkwerk met bladgoud afgebiesd. Lantaarnpalen, verzilverd op rij. Boven de stad zweefden meeuwen, hagelwitte stippen, en in de straten reed verkeer dat enkel uit pas gefabriceerde auto’s bestond.

De wereld achter het raam leek een schilderij waarvan de verflagen net waren aangebracht, een kleurexplosie die Het Lam Gods in herinnering riep, het altaarstuk van de gebroeders Van Eyck in Gent dat Clarissa als student kunstgeschiedenis een aantal keren had bezocht. Bij ieder bezoek werd ze opnieuw getroffen door de vitaliteit van de kleuren. Het ultramarijn van Maria’s mantel, gemaakt van fijngemalen lapis lazuli, helder en diepblauw als de hemel. Het vermiljoen van Gods gewaad, een mengsel van kwikzwavel en goud, de kleur van vers bloed. En het groen van de pij van Johannes de Doper dat zelfs na eeuwen fris en sappig als lenteloof oogt. Ze herinnert zich het Lam, op het centrale paneel, en hoe het ondanks de hevig bloedende wond in zijn borst stevig op het altaar stond geplant vanwaar het de toeschouwer fier, bijna parmantig, aankeek. In zijn wereld schitterden zelfs de kleinste details, alsof alles zich permanent in het aangezicht van noodweer bevond.

Regenwater sijpelt via de zijtakken naar de stam en zoekt vanaf daar de snelste weg naar beneden, loopt in kaarsrechte lijnen, zwart als stroop langs de boomschors af. Met het ritme van een zaaier grijpt Clarissa in de rugzak die op haar borst hangt en laat de schatten op en naast het duinpad vallen, een spoor van glinsterende wikkels. Bij iedere vondst slaakt Joris verrukte kreten, vol overgave zoekt hij verder naar nog meer bewijsmateriaal waarmee hij zijn geloof in een paashaas kan rechtvaardigen. Op het laatste stuk van de route heeft ze nog zoveel eitjes over dat ze er royaal mee kan strooien. Niet lang daarna begint het bloedplassen.

==

##

Lichtrood, maar je kunt het ook nog net als bruin benoemen. Dat het vast aan al die chocolade-eitjes ligt, hij heeft er zoveel van gegeten, hoort ze Joris zeggen. Hij heeft haar aan een mouw meegetroond naar de toiletpot. Terwijl ze tegen elkaar gedrukt in het krappe vertrek staan, redeneert Clarissa’s brein dwingend naar geruststellende verklaringen toe. Een blaasontsteking of een verlaat effect van de rode bieten die ze twee weken geleden aten. Wat heb je eigenlijk aan zo’n bezwerend brein dat zijn uiterste best doet de wereld net wat langer tot een goede plaats te laten zijn. Net als in die warme zomernacht waarin ze wakker werd van het slaapkamerraam dat in zijn sponningen klepperde, harder maar vooral veel minder weifelachtig dan het doorgaans deed wanneer de wind eraan trok. In het maanlicht zag ze de contouren van een man met een baseballcap op zijn hoofd die met twee handen behoedzaam het schuifraam steeds iets verder omhoog wrikte. Alsof het niet haar slaapkamer maar een decor in een filmstudio betrof, zo aanschouwde Clarissa van onder haar lakens de scène. Die versie hield niet lang stand en maakte al snel plaats voor een tweede scenario: het moest de buurman zijn die een bal uit de tuin kwam vissen of een van de huisschilders die wellicht een krabber of een kwast had laten liggen. Pas toen de persoon zijn linkerbeen over de vensterbank naar binnen stak, had ze hem met een Edward Munchschreeuw de stuipen op het lijf gejaagd waarop ze de man krassend als een kat over de schutting hoorde vluchten. Daarna was het weer stil, alsof het niet was gebeurd. Ze wist niet goed wat te doen: raam sluiten, omdraaien en verder slapen of toch de politie informeren? Haar twijfel en haar badjas staken schraal af bij de spoed waarmee twee agenten in uniform op dit bijna-delict afkwamen en met haar schrik en angst aan de haal gingen zodat Clarissa de resterende uren van de nacht bezig was hen van koffie te voorzien en onzinnige vragen moest beantwoorden.

Ze wacht nog even maar trekt dan kordaat aan het koord, het spoelwater verdunt de rode kleur en de plas gorgelt en stroomt weg alsof het nooit is geweest. Bovendien is Clarissa’s geheugen uitgerust met een kleurregulerende knop waarmee ze het in een niet noemenswaardig roze kan doen verbleken. Met een hardnekkig geloof in de goede afloop volgen ze hun paasplannen en zitten die middag niet op de spoedeisende hulp maar op het verjaardagsfeest van opa waar zij en Joris geen chocolade-ei meer aanraken, alsof ze daarmee het tij nog kunnen keren. De volgende ochtend plast Joris het vermiljoenrood van de Vlaamse primitieven.

==

##

Het schijnt niet ongebruikelijk te zijn om in geruststellende scenario’s te denken, ook de huisarts blijft lang kalm en probeert het euvel met antibiotica te bestrijden. Pas een week na Pasen zit Clarissa met een halve bil op een stoel in het streekziekenhuis, naast Joris die muisstil op het smalle bed ligt, op een strook wit ritselpapier dat speciaal voor de nieuwe patiënt is uitgerold. Onwennig wrijft hij de neuzen van zijn afgetrapte gymschoenen over elkaar.

In Clarissa’s handtas brandt een verzameling paniek; tien transparante kokertjes, waarin ze doorgaans fotorolletjes bewaart, zijn nu gevuld met Joris’ urine. Kort daarvoor had ze deze op het bureau van de kinderarts uitgestald, een staalkaart van rood, roder, roodst. Clarissa had gezien hoe de arts bij de aanblik ervan schrok, dat was Joris vast ook niet ontgaan.

De weekendtas met pyjama’s en tandenborstels staat nog dichtgeritst tegen de stoelpoten want niets moet de indruk wekken dat ze hier zullen blijven, ze zijn hiernaartoe gekomen om straks opgelucht naar huis te gaan. De radioloog trekt de kindertrui hoog op en knijpt routineus een kwak gel op de buik, beweegt met een echokop rond de navel en over de flanken heen en weer, links, dan weer rechts en nog eens links, hij tuurt aandachtig naar de zwarte en witte vlekken op het scherm, dat hij een slag heeft gedraaid zodat Clarissa ook kan meekijken. De laatste keer dat ze naar zo’n echografie keek, lag zij zelf op het smalle onderzoeksbed en dreef Joris in zijn geheel in beeld. Verwachtingsvol had ze zijn profiel in zich opgezogen; een schedeltje ter grootte van een mandarijn, en zijn zo kenmerkende wipneus waar ze sinds zijn geboorte al honderden keren het topje van haar wijsvinger als een schansspringer van af had laten glijden. Nu vertoont het beeldscherm zijn buikholte en staren ze naar zijn ingewanden. Een Droste-effect met zes jaar vertraging, denkt Clarissa.

Dan draait de man resoluut het scherm weg en loopt zonder iets te zeggen de kamer uit, om niet veel later terug te keren met een collega. Ze wijzen naar het beeld, zetten punten en trekken lijnen, ze mompelen iets wat klinkt als het bijschrift naast een exotische bloem in de Hortus. Beiden kijken zorgelijk maar er is ook een zweem van opwinding in hen te bespeuren, een professionele fascinatie voor hun ontdekking. Met een stem die plots raspt vraagt Clarissa of er iets bijzonders is te zien. De mannen kijken verstoord op maar niemand zegt iets, ook de pedagogisch medewerkster met jeugdpuistjes valt stil, ze heeft het muffin bakken met twee oudere patiëntjes onderbroken om Joris met grappen en grollen door dit onderzoek te loodsen maar die ligt er steeds ongemakkelijker bij en naarmate de stilte langer duurt ontstaan er deukjes in zijn kin, een voorbode van tranen. Clarissa legt haar ene hand op zijn voorhoofd, probeert met de andere hand zijn kin glad te strijken. Dan put de jonge pedagoge stemvast uit haar lesstof. Dat ‘we’ niet meteen het ergste moeten denken. Dat ‘we’ rustig moeten afwachten. Dat ‘we’ dadelijk door de kinderarts worden ingelicht. Haar woorden blijven zwaar in de kamer hangen, niemand spreekt ze tegen en de radiologen vermijden elk oogcontact.