HET NEGENDE SCHRIFT YAN MAYA

Van Isabel Allende zijn bij Wereldbibliotheek verschenen

Liefde en schaduw

Het goud van Tomás Várgas

Het huis met de geesten

Eva Luna

Het oneindige plan

Paula

Afrodite

Fortuna’s dochter

Portret in sepia

De stad van de wilde goden

Het rijk van de gouden draak

Het woud van de pygmeeën

Herinnering aan mijn Chili

Zorro

Inés, vrouw van mijn hart

Het eiland onder de zee

Isabel Allende

Het negende schrift van Maya

Vertaald door Rikkie Degenaar

WERELDBIBLIOTHEEK • AMSTERDAM

Oorspronkelijke titel El cuaderno de Maya

© 2011 Isabel Allende

© 2011 Nederlandse vertaling Rikkie Degenaar / Uitgeverij Wereldbibliotheek

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Karin van der Meer

Omslagillustratie © Hollandse Hoogte

NUR 302

ISBN 978 90 284 4005 0

www.wereldbibliotheek.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de tiende druk, 2015, met

ISBN 978 90 284 2511 8

Voor de jonge mensen van mijn clan:
Alejandro, Andrea, Nicole,
Sabrina, Aristoteles en Achilleas

Tell me, what else should I have done?

Doesn’t everything die at last, and too soon?

Tell me, what is it you plan to do With your one wild and precious life?

Mary Oliver, ‘The Summer Day’

ZOMER

(januari, februari, maart)

Het is inmiddels een week geleden dat mijn grootmoeder me zonder tranen omhelsde op de luchthaven van San Francisco en me voor de zoveelste keer vertelde dat ik, als ik ook maar enigszins waarde hechtte aan mijn leven, met niemand die ik kende contact mocht zoeken, tot we zeker wisten dat mijn vijanden niet meer achter me aan zaten. Nini is paranoïde, net als alle inwoners van de Onafhankelijke Volksrepubliek Berkeley, bedreigd als ze zich voelen door de regering en buitenaardse wezens, maar in mijn geval was het niet te veel gezegd, ik kan niet voorzichtig genoeg zijn. Ze gaf me een honderdblaadjesschrift mee om een dagboek in bij te houden, zoals ik dat sinds mijn achtste heb gedaan, tot op mijn vijftiende ineens alles misging in mijn leven. ‘Je krijgt nog alle tijd om je te vervelen, Maya,’ zei ze. ‘Gebruik die om de enorme stommiteiten te beschrijven die je hebt begaan, misschien dat je dan beseft wat je hebt aangericht.’ Ik heb verschillende dagboeken volgeschreven, die, verzegeld met duct-tape, door mijn grootvader achter slot en grendel in zijn bureau werden bewaard en tegenwoordig in een schoenendoos onder Nini’s bed liggen. Dit zou mijn negende schrift worden. Nini denkt dat die schriften me van pas zullen komen als ik in psychoanalyse ga, omdat ze de sleutels bevatten van mijn persoonlijkheidsdefecten, maar als ze ze had gelezen zou ze weten dat er zo’n ontzettende hoop verzinsels in staan dat Freud zelf er nog door op het verkeerde been gezet zou worden. Eigenlijk wantrouwt mijn grootmoeder professionals die uurtarieven hanteren, aangezien die geen enkele baat hebben bij snel resultaat, maar voor psychiaters maakt ze een uitzondering omdat eentje haar ooit heeft gered van een depressie en behoed voor de valstrikken van de magie, toen ze het in haar hoofd had gehaald met de doden te willen communiceren.

Om haar niet voor het hoofd te stoten heb ik het schrift in mijn rugzak gestopt, zonder van plan te zijn het te gebruiken, maar de tijd gaat langzaam hier, en schrijven is een manier om de uren door te komen. Deze eerste week in ballingschap heeft lang geduurd. Ik zit op een eilandje dat op de kaart vrijwel niet te zien is, terug in de middeleeuwen. Het valt me zwaar om over mijn leven te schrijven, omdat ik niet weet welke herinneringen echt zijn en wat het product is van mijn verbeelding; de strikte waarheid kan onaangenaam zijn en daarom, zelfs zonder dat ik me daarvan bewust ben, verander ik die, of ik overdrijf, maar ik heb me voorgenomen iets aan die tekortkoming te doen en in de toekomst zo min mogelijk te liegen. Vandaar dat ik schrijf op dit moment, met de hand, terwijl tegenwoordig zelfs de Yanomami-indianen in het Amazonegebied met computers werken. Het gaat langzaam en wat ik produceer lijkt wel cyrillisch schrift, want ik kan het zelf niet eens ontcijferen, maar ik veronderstel dat het er met elke volgende pagina beter op zal worden. Schrijven is als fietsen: je vergeet het niet, al heb je het jarenlang niet gedaan. Ik probeer een chronologische volgorde aan te houden, want enige orde is vereist, en ik dacht aanvankelijk dat ik daar geen moeite mee zou hebben, maar ik raak de draad kwijt, ik dwaal af of herinner me een aantal pagina’s verder ineens iets belangrijks dat ik op geen enkele manier kan inpassen. Mijn geheugen beweegt zich in cirkels, spiralen en sprongen, als een trapezewerker.

Ik heet Maya, ik ben negentien j aar, van het vrouwelijk geslacht en vrijgezel. Op dit moment heb ik geen geliefde, niet uit kieskeurigheid maar bij gebrek aan gelegenheid. Ik ben geboren in Berkeley, in Californië, bezit een Amerikaans paspoort en ben tijdelijk uitgeweken naar een eiland in het zuiden van de wereld. Ze hebben me Maya genoemd omdat Nini iets met India heeft en mijn ouders geen andere naam wisten te bedenken, hoewel ze daar toch negen maanden de tijd voor hebben gehad. In het Hindi betekent maya betovering, illusie, droom, niet bepaald zaken die met mijn karakter overeenkomen. Attila zou beter bij me passen, want waar ik langs ben gekomen, groeit geen gras meer. Mijn geschiedenis begint in Chili, met mijn grootmoeder, mijn Nini, lange tijd voordat ik werd geboren, want als zij niet was geëmigreerd, als zij niet verliefd was geworden op Popo en zich niet in Californië had gevestigd, zou mijn vader mijn moeder niet hebben ontmoet en zou ik niet ik zijn, maar een heel ander iemand, een jonge Chileense.

Wat kan ik verder vertellen over mezelf? Ik ben een meter tachtig, weeg achtenvijftig kilo als ik voetbal, en heel wat meer als ik mezelf niet in acht neem, ik heb gespierde benen, twee linkerhanden, blauwe of grijze ogen, dat hangt af van het tijdstip van de dag, en ik vermoed dat ik blond ben maar daar ben ik niet helemaal zeker van, want mijn eigen haarkleur heb ik al een jaar of wat niet meer gezien. Ik heb niets geërfd van het exotische uiterlijk van mijn grootmoeder, met haar olijfkleurige huid en die donkere kringen onder haar ogen waardoor ze er altijd wat verlopen uitziet, of van dat van mijn vader, elegant als een torero en net zo ijdel, en ik lijk ook niet op mijn grootvader – mijn onnavolgbare Popo –, want die is jammer genoeg mijn biologische voorouder niet; hij is Nini’s tweede echtgenoot.

Ik lijk op mijn moeder, tenminste, wat lengte en huidskleur betreft. Ze was geen Laplandse prinses, zoals ik geloofde toen ik nog niet kon nadenken, maar een Deense stewardess op wie mijn vader, die piloot is, in de lucht verliefd werd. Hij was te jong om te trouwen, maar hij had het in zijn hoofd gezet dat zij de vrouw van zijn leven was en heeft zo koppig achter haar aan gezeten dat ze uiteindelijk uit vermoeidheid maar toegaf. Of misschien gaf ze toe omdat ze zwanger was. Maar feit is dat ze trouwden en daar binnen een week al spijt van hadden, hoewel ze bij elkaar zijn gebleven tot ik geboren was. Een paar dagen na mijn geboorte, terwijl haar echtgenoot aan het werk was, pakte mijn moeder haar koffers, wikkelde mij in een dekentje en stapte in een taxi om haar schoonouders op te zoeken. Nini was op dat moment in San Francisco om tegen de oorlog in de Perzische Golf te protesteren, maar Popo was thuis en nam het bundeltje in ontvangst, dat ze hem zonder veel verdere omhaal aanreikte, waarna ze weer naar de taxi holde, die op haar was blijven wachten. Een kleindochter die zo petieterig was dat ze in één hand van de grootvader paste. Kort daarop werden de papieren voor de scheiding per post thuisbezorgd, en gaf de Deense op de koop toe te kennen dat ze afzag van de voogdij over haar dochter. Mijn moeder heet Marta Otter en ik heb haar in de zomer van mijn achtste jaar leren kennen, toen mijn grootouders me mee naar Denemarken namen.

Ik bevind me in Chili, het geboorteland van mijn grootmoeder, Nidia Vidal, waar de oceaan happen neemt van de aarde en het Zuid-Amerikaanse continent in eilanden uiteenvalt. Preciezer gezegd bevind ik me in Chiloé, in La Región de los Lagos, tussen de eenenveertigste en de drieënveertigste breedtecirkel op het zuidelijk halfrond, op een archipel met een oppervlakte van ongeveer negenduizend vierkante kilometer en met zo’n tweehonderdduizend inwoners, die stuk voor stuk kleiner zijn dan ik. In het Mapudungun, de taal van de oorspronkelijke bewoners van het gebied, betekent chiloé ‘land van de cáhuiles’ – dat zijn luidruchtige meeuwen met zwarte koppen – maar het zou eigenlijk het ‘land van hout en aardappels’ moeten heten. Behalve Isla Grande, waar de dichtstbevolkte steden zich bevinden, zijn er veel kleine eilandjes, een aantal onbewoond. Sommige eilanden vormen groepjes van een stuk of drie, vier, zo dicht bijeen dat ze elkaar bij laagwater aanraken, maar ik was niet zo gelukkig op een van die eilanden terecht te komen; ik woon op drie kwartier varen met een motorboot op kalme zee van het dichtstbijzijnde dorp.

Mijn reis van Noord-Californië naar Chiloé begon in de trouwe gele Volkswagen van mijn grootmoeder, die sinds 1999 zeventien botsingen te verduren heeft gehad, maar loopt als een Ferrari. Het was hartje winter toen ik vertrok, een van die winderige, regenachtige dagen waarop de Baai van San Francisco zijn kleuren verliest en het landschap met een kroontjespen getekend lijkt – wit, zwart, grijs. Mijn grootmoeder reed zoals ze dat altijd doet, met horten en stoten, vastgeklampt aan het stuur als aan een reddingsboei, met haar ogen meer op mij gericht dan op de weg, druk bezig met haar laatste instructies. Ze had me nog niet verteld waar ze me precies heen zou sturen; Chili, dat was het enige wat ze had losgelaten toen ze het plan schetste om me te laten verdwijnen. In de auto onthulde ze me de details en ze overhandigde me een goedkoop toeristengidsje.

‘Chiloé? Waar is dat?’ vroeg ik.

‘Hierin vind je alle informatie die je nodig hebt,’ zei ze terwijl ze naar het boekje wees.

‘Het lijkt wel erg ver weg…’

‘Hoe verder, hoe beter. In Chiloé woont een vriend van me, Manuel Arias, op Mike O’Kelly na de enige op deze wereld aan wie ik zou durven vragen om jou één à twee jaar verborgen te houden.’

‘Eén à twee jaar! Je bent gestoord, Nini!’

‘Kijk eens, kind, er zijn van die momenten dat een mens geen enkele controle heeft over zijn eigen leven, dat de dingen gewoon gebeuren. En voor jou is dit zo’n moment,’ verkondigde ze met haar neus tegen de voorruit gedrukt, terwijl we ons in den blinde voortbewogen over die wirwar van snelwegen.

We kwamen uitgeput op de luchthaven aan en namen daar zonder veel verdere poespas afscheid van elkaar, en het laatste beeld dat ik van haar bewaar is dat van de Volkswagen, die hortend en stotend wegrijdt in de regen.

De vliegreis naar Dallas nam een paar uur in beslag. Ik zat tegen het raampje aan gedrukt, naast een dikke vrouw die naar geroosterde pinda’s rook, en daarna was het nog eens tien uur vliegen naar Santiago; ik was klaarwakker en had honger, terwijl ik piekerde en nadacht, en het boek over Chiloé las, dat de deugden roemde van het landschap, de houten kerken en het eenvoudige leven. Ik was doodsbang. De dageraad van die 2de januari van het jaar 2009 brak aan met een oranje hemel boven de donkerpaarse bergen van de Andes, definitief, eeuwig en immens, en de stem van de gezagvoerder kondigde de daling aan. Snel daarna doemde een groene vallei op; ik zag rijen bomen, ingezaaide velden en in de verte Santiago, waar mijn grootmoeder en mijn vader zijn geboren, en waar zich een geheimzinnig stukje van mijn familiegeschiedenis heeft afgespeeld.

Ik weet maar heel weinig van het verleden van mijn grootmoeder; ze heeft daar maar zelden iets over verteld, alsof haar leven pas was begonnen toen ze Popo leerde kennen. Haar eerste echtgenoot, Felipe Vidal, stierf in 1974, in Chili, een paar maanden nadat de militairen in een staatsgreep de socialistische regering van Salvador Allende omver hadden geworpen, wat het begin inluidde van een dictatuur in het land. Eenmaal weduwe, besloot ze dat ze niet in een onderdrukt land wilde leven en emigreerde met haar zoon Andrés, mijn vader, naar Canada. Mijn vader heeft niet veel aan dat verhaal kunnen toevoegen, want hij herinnert zich weinig uit zijn kindertijd, maar zijn vader, van wie maar drie foto’s bewaard zijn gebleven, aanbidt hij nog steeds. ‘We komen hier niet meer terug, hè?’ had Andrés in het vliegtuig dat hen naar Canada bracht gezegd. Het was geen vraag, maar een beschuldiging. Hij was negen jaar en de maanden daarvoor in één klap volwassen geworden, en hij eiste verklaringen, want hij realiseerde zich dat zijn moeder hem probeerde te beschermen met halve waarheden en leugens. Hij had zich flink gehouden toen hij te horen had gekregen dat zijn vader aan een hartaanval was overleden en al begraven was zonder dat hij het lichaam nog had kunnen zien om afscheid te nemen, en heel kort daarna zat hij al in een vliegtuig, op weg naar Canada. ‘Maar natuurlijk komen we terug, Andrés,’ had zijn moeder hem verzekerd, maar hij geloofde haar niet.

In Toronto werden ze opgevangen door vrijwilligers van het vluchtelingencomité, die moeder en zoon geschikte kleren verstrekten en hen installeerden in een gemeubileerd appartement, met opgemaakte bedden en een goedgevulde koelkast. De eerste drie dagen, zolang hun voorraad strekte, bleven ze binnen, bibberend van de eenzaamheid, en op dag vier kregen ze bezoek van een maatschappelijk werkster die goed Spaans sprak en hen informeerde over de rechten en plichten van alle inwoners van Canada. Om te beginnen gingen ze naar een intensieve cursus Engels en werd het kind ingeschreven op een school, daarna kreeg Nidia een baan als chauffeur om haar de vernedering te besparen haar hand op te moeten houden bij de staat zonder voor haar geld te werken. Het was werk waar Nini volledig ongeschikt voor was, want zo slecht als ze tegenwoordig rijdt, destijds was het nog erger.

De korte Canadese herfst maakte plaats voor een poolwinter, wat fantastisch was voor Andrés – die inmiddels Andy heette – die het genot van schaatsen en skiën ontdekte, maar voor Nidia, die het maar niet warm kon krijgen en leed onder het verlies van haar man en haar vaderland, was het onverdraaglijk. Het aanbreken van een aarzelend voorjaar, met bloemen die als een fata morgana op een morgen ineens waren opgekomen op plekken waar voorheen aangetrapte sneeuw had gelegen, kon haar niet opbeuren. Ze voelde zich ontworteld en had haar koffer altijd gepakt klaarstaan, in de hoop terug te keren naar Chili zodra de dictatuur voorbij was, zonder zich te kunnen voorstellen dat dit zestien jaar zou gaan duren.

Nidia Vidal bleef een paar jaar in Toronto, waar ze de dagen en de uren telde, tot ze Paul Ditson II ontmoette, mijn Popo, hoogleraar aan de Universiteit van Californië in Berkeley, die naar Toronto was gekomen om een serie lezingen te geven over een onduidelijke planeet, waarvan hij het bestaan probeerde te bewijzen met poëtische berekeningen en een enorme verbeeldingskracht. Popo was een van de weinige Afro-Amerikaanse astronomen in een beroep met een overstelpend blanke meerderheid, een bekendheid op zijn vakgebied, met verscheidene boeken op zijn naam. Als jonge man had hij een jaar in Kenia aan het Turkanameer gezeten om de oude megalieten die in die streek voorkomen te bestuderen, en hij had op grond daarvan de theorie ontwikkeld – gebaseerd op archeologische ontdekkingen – dat die basalten kolommen astronomische observatoria waren, en dat die driehonderd jaar voor het begin van de christelijke jaartelling hadden gediend om de Borana-maankalender op te baseren, die tot de dag van vandaag in gebruik is bij herders in Ethiopië en Kenia. In Afrika leerde hij zonder vooroordelen te observeren, en zo waren zijn vermoedens begonnen van het bestaan van die onzichtbare planeet, waarnaar hij sindsdien tevergeefs de hemel afspeurde met de krachtigste telescopen.

De Universiteit van Toronto had hem in een hotel geïnstalleerd, in de suite die ze altijd voor bezoekende academici huurden; er werd hem een auto met chauffeur ter beschikking gesteld, en zo kon het gebeuren dat Nidia Vidal de opdracht kreeg hem gedurende zijn verblijf rond te rijden. Toen hij hoorde dat zijn chauffeur uit Chili kwam, vertelde hij haar dat hij in het La Silla-observatorium was geweest, en dat je op het zuidelijk halfrond constellaties waarneemt die in het noorden onbekend zijn, zoals de melkwegstelsels Kleine Magelhaense Wolk en Grote Magelhaense Wolk, en dat op sommige plekken de nachten zo helder en schoon zijn en het klimaat zo droog is dat het de ideale plek is om het firmament te bestuderen. Op die manier had hij ontdekt dat melkwegstelsels zich groeperen in patronen die op spinnenwebben lijken. Het is een romaneske toevalligheid te noemen dat zijn bezoek aan Chili indertij d ten einde liep op dezelfde dag in 1974 dat zij met haar zoon naar Canada was vertrokken. Toen ik dat hoorde bedacht ik dat ze misschien wel tegelijkertijd op de luchthaven hadden zitten wachten op hun respectievelijke vluchten zonder dat ze elkaar waren tegengekomen, maar volgens hen was dat volslagen onmogelijk, want die mooie vrouw zou hem zijn opgevallen, en zij zou hem ook hebben gezien, want een neger was in Chili nog tamelijk bijzonder indertijd, zeker eentje die zo lang en knap was als Popo.

Nidia besefte daar in Toronto al na één ochtend rondrijden met haar passagier op de achterbank dat die de zeldzame combinatie bezat van een briljante geest en de fantasie van een dromer, maar dat hij daarbij ook een volstrekt gebrek vertoonde aan het gezonde verstand waar zij bij zichzelf zo prat op ging. Nini heeft me nooit kunnen uitleggen hoe ze achter het stuur in dat drukke verkeer tot die conclusie kon komen, maar feit is dat ze helemaal gelijk had. De astronoom was net zo verloren in het leven als de planeet die hij zocht aan de hemel; hij was in staat om in een mum van tijd uit te rekenen hoe lang een ruimteschip er met een snelheid van 28268 kilometer per uur over doet om de maan te bereiken, maar wist zich geen raad met een elektrisch koffiezetapparaat. Ze had het vage klapwieken van de liefde in geen jaren meer gevoeld en die man, zo heel anders dan de andere mannen die ze in de drieëndertig jaar van haar leven had gekend, vond ze intrigerend en aantrekkelijk.

Popo, nogal geschokt door de gedurfde rijstijl van zijn chauffeur, was ook nieuwsgierig, naar de vrouw die schuilging achter dat te ruime uniform en die berenjagersmuts. Hij was geen man die makkelijk toegaf aan romantische ingevingen, en gesteld dat hij op het idee was gekomen om haar te verleiden, dan had hij het vast veel te lastig gevonden om dat uit te voeren. Nini daarentegen, die niets te verliezen had, besloot de astronoom te tackelen voordat hij klaar was met zijn lezingen. Ze vond zijn opvallende mahoniekleur aantrekkelijk – ze wilde hem helemaal zien – en had het gevoel dat ze veel gemeen hadden: hij zijn astronomie en zij haar astrologie, wat volgens haar praktisch op hetzelfde neerkwam. Verder had ze bedacht dat ze, allebei van zo ver gekomen, voorbestemd waren om elkaar op die plek van de aarde en op dat tijdstip in hun leven te ontmoeten, want zo stond het in de sterren geschreven. Toen al liet Nini haar leven bepalen door haar horoscoop, maar ze liet niet alles aan het toeval over. Voordat ze het initiatief nam voor een verrassingsoverval, had ze zich ervan vergewist dat hij een goede positie had, vrijgezel was, gezond en maar elf jaar ouder dan zij, hoewel zij op het eerste gezicht voor zijn dochter kon doorgaan als ze tot hetzelfde ras hadden behoord. Jaren later zou Popo lachend vertellen dat als zij hem niet in de eerste ronde al knock-out had geslagen, hij nu nog verliefd op de sterren zou zijn.

Op dag twee kwam de professor voorin zitten om zijn chauffeur beter te kunnen bekijken en maakte zij verschillende onnodige omwegen door de stad om hem de tijd te gunnen dat ook te doen. Diezelfde avond, nadat ze haar zoon te eten had gegeven en hem in bed had gestopt, trok Nidia haar uniform uit, nam een douche, stiftte haar lippen en meldde zich bij haar prooi met de smoes dat ze hem een map kwam brengen die hij in de auto had laten liggen, die ze hem net zo goed pas de volgende morgen had kunnen geven. Nog nooit had ze zo’n stoutmoedige amoureuze beslissing genomen. Ze trotseerde de ijzige sneeuwstorm, kwam aan bij het hotel, liep naar boven naar de suite, sloeg een kruis om zichzelf moed in te spreken en klopte aan. Het was halftwaalf toen ze definitief haar intrede deed in het leven van Paul Ditson II.

Nini had als een non geleefd in Toronto. ’s Nachts verlangde ze naar een mannenarm om haar middel, maar ze moest overleven en een kind grootbrengen in een land waar ze altijd een vreemdeling zou blijven; ze had geen tijd voor romantische fantasieën. De moed die ze die avond bijeen had geraapt verdween op slag toen de astronoom de deur in pyjama opendeed; hij zag eruit alsof hij had liggen slapen. Ze staarden elkaar een halve minuut lang aan, sprakeloos, want hij verwachtte haar niet en zij had verder geen plan, maar toen vroeg hij haar binnen, verrast hoe anders ze eruitzag zonder haar uniformpet. Hij vond haar knap met haar donkere haren, haar onregelmatig gevormde gezicht en haar wat scheve glimlach, die hij tot dan toe alleen maar van opzij had gezien. En zij stond verbaasd over het verschil in lengte tussen hen, iets wat in de auto minder opviel: als ze op haar tenen ging staan, zou ze net aan het borstbeen van die reus kunnen snuffelen. Toen ze vervolgens de rampzalige wanorde in het kleine appartement zag, besloot ze dat die man haar echt hard nodig had.

Paul Ditson II was het grootste gedeelte van zijn bestaan bezig geweest met de bestudering van het mysterieuze gedrag van astrale lichamen, maar van een vrouwenlichaam wist hij maar heel weinig en van de grillen van de liefde helemaal niets. Hij was nog nooit echt verliefd geweest en zijn meest recente relatie was die met een collega van de vakgroep met wie hij tweemaal per maand een afspraakje had, een aantrekkelijke joodse vrouw die er voor haar leeftijd goed uitzag en er als ze samen uit eten gingen altijd op stond de helft van de rekening te betalen. Nini had slechts twee mannen bemind: haar echtgenoot en een geliefde die ze tien jaar geleden uit haar hoofd en haar hart had gerukt. Haar echtgenoot was een onbezonnen partijgenoot geweest, die opging in zijn werk en zijn politieke activiteiten, onophoudelijk op reis was en te veel aan zijn hoofd had om zich bezig te houden met wat zij nodig had, en die andere liefde was misgelopen. Nidia Vidal en Paul Ditson II waren klaar voor de liefde die hen tot de dood met elkaar zou verbinden.

Ik heb dat wellicht wat geromantiseerde verhaal over de liefde van mijn grootouders zo vaak horen vertellen dat ik het uiteindelijk woord voor woord uit mijn hoofd kende, als een gedicht. Natuurlijk weet ik de details niet van wat zich die nacht achter die gesloten deur afspeelde, maar ik kan me er iets bij voorstellen als ik me baseer op wat ik van hen beiden weet. Zou Popo beseft hebben dat hij zich, toen hij de deur opendeed voor die Chileense vrouw, op een belangrijk kruispunt in zijn leven bevond en dat de weg die hij insloeg bepalend zou zijn voor zijn toekomst? Nee, vast niet; zoiets kitscherigs zou nooit in hem zijn opgekomen. En Nini? Haar zie ik als een slaapwandelaar ronddolen tussen de op de grond liggende kleren en de asbakken vol peuken, het halletje door, de slaapkamer in, waar ze op het bed gaat zitten omdat de fauteuil en de stoelen vol liggen met papieren en boeken. Misschien knielde hij naast haar neer om haar te omhelzen en bleven ze zo een tijdje in die houding zitten, om te wennen aan die plotselinge intimiteit. Misschien kreeg zij het daarna langzamerhand stikheet omdat de verwarming zo hoog stond, en hielp hij haar uit haar jas en haar laarzen, en begonnen ze elkaar aarzelend te liefkozen; misschien herkenden ze elkaar en raadpleegden ze hun hart, om zeker te weten dat ze zich niet vergisten. ‘Je ruikt naar tabak en toetjes. En je bent zo glad en zwart als een zeehond,’ zou Nini dan zeggen, want dat zinnetje heb ik heel vaak van haar gehoord.

Het laatste stuk van het verhaal hoef ik niet te verzinnen, want dat hebben ze me wel verteld. Tijdens die eerste omhelzing besloot Nini dat ze de astronoom in andere levens had gekend en in andere tijden, dat dit alleen een weerzien was en dat hun sterrenbeelden en hun tarotrelatiekaarten elkaar aanvulden. ‘Gelukkig maar dat je een man bent, Paul. Stel je voor dat je in deze incarnatie mijn moeder was geweest…’ zuchtte ze op zijn schoot. ‘En aangezien ik je moeder niet ben, wat zou je ervan zeggen als we trouwden?’ luidde zijn antwoord.

Twee weken later arriveerde ze in Californië, met in haar kielzog een tegenstribbelend kind want Andrés had geen zin om voor de tweede keer te emigreren, en voorzien van een verloofdenvisum dat drie maanden geldig was, waarna ze moest trouwen of het land weer verlaten. Ze trouwden.

Mijn eerste dag in Chili heb ik met een plattegrond door Santiago gesjouwd in een drukkende, droge hitte, en het heeft me uren gekost om een bus naar het zuiden te regelen. Het is een moderne stad, met niets exotisch of schilderachtigs; er zijn geen indianen in klederdracht, geen koloniale wijken in gedurfde kleuren zoals ik die met mijn grootouders in Guatemala en Mexico heb gezien. Ik ben met een kabelbaan naar de top van een heuvel gegaan, een obligaat toeristisch uitstapje, en kon me daar boven een idee vormen over de omvang van de hoofdstad waar geen eind aan lijkt te komen, en van de vervuiling die er als een stoffige mist boven hangt. Tegen de avond stapte ik in een abrikooskleurige bus die me naar het zuiden zou brengen, naar Chiloé.

Ik probeerde wat te slapen, gewiegd door de beweging, het ronken van de motor en het gesnurk van de andere passagiers, maar vergeefs; ik ben nooit een goede slaper geweest en ik heb de afvalstoffen van het slechte leven nog in mijn aderen. Toen het licht werd stopten we bij een uitspanning om koffie te drinken en naar de wc te gaan, te midden van een idyllisch landschap met groene heuvels en koeien, en daarna moesten we nog een paar uur verder tot we bij een primitief soort aanlegsteiger kwamen, waar we onze botten konden losschudden en vrouwen in witte verpleegstersschorten kaasempanada’s en schelp- en schaaldieren te koop aanboden. De bus reed een pont op voor de overtocht van het Chacaokanaal – een halfuur stilletjes varen over een lichtgevende zee. Ik stapte de bus uit om op het dek rond te wandelen, tegelijk met de rest van de stramme passagiers, die net als ik urenlang vastgebonden hadden gezeten in hun stoel. We trotseerden de snijdende wind en bewonderden de zwermen zwaluwen, wapperende zakdoeken in de lucht, en de tonina’s – kleine dolfijnen met een witte buik – die dansend met de veerboot meezwommen.

De bus zette me af in Ancud, op Isla Grande, de op een na belangrijkste stad van de archipel, en daar moest ik overstappen op een andere bus die me naar het dorp zou brengen waar Manuel Arias op me wachtte, maar toen merkte ik dat mijn portemonnee was verdwenen. Nini had me nog zo gewaarschuwd voor de Chileense zakkenrollers, die zo vingervlug zijn als goochelaars; met het vriendelijkste gezicht weten ze je nog van je ziel te beroven. Gelukkig hadden ze me de foto van Popo en mijn paspoort, die ik in een ander vakje van mijn rugzak had gestopt, laten houden. Ik was alleen, zonder een rooie cent, in een vreemd land, maar als ik iets heb geleerd van mijn rampzalige avonturen van het afgelopen jaar is het wel dat ik me niet uit het veld moet laten slaan door de eerste de beste tegenslag.

In een van de kunstnijverheidswinkeltjes op het plein, waar producten van het eiland werden verkocht, zaten drie breiende vrouwen in een kringetje te kletsen, en ik ging er maar van uit dat ze net als mijn Nini waren, dat ze me zouden helpen. Chileense vrouwen snellen iedereen die in de problemen verzeild raakt te hulp, zeker als het buitenlanders zijn, en in mijn hakkelende Spaans vertelde ik hun de mijne. Ze legden ogenblikkelijk hun pennen neer, boden me een stoel aan en een glas sinaasappellimonade met prik, en begonnen mijn geval te bespreken, waarbij ze elkaar in de rede vielen om hun mening ten beste te geven. Ze belden een paar keer met een mobieltje en wisten vervoer voor me te regelen: een neef die me over een uur of wat kon oppikken en er geen bezwaar tegen had een stukje om te rijden teneinde mij op mijn bestemming af te leveren.

Ik gebruikte de tijd dat ik moest wachten voor een bezoek aan het dorp en aan een museum met een tentoonstelling over de kerken van Chiloé, driehonderd jaar geleden ontworpen door jezuïetenmissio-narissen en plank voor plank in elkaar gezet door de Chiloten, die meesterlijke houtbewerkers en botenbouwers zijn. De gebouwen blijven overeind door hun ingenieuze constructie, zonder ook maar één spijker, met gewelfde daken als een soort omgekeerde boten. Toen ik het museum verliet kwam ik de hond tegen. Hij was middelgroot, mank, met een stugge, grijzige vacht en een zielige staart, maar hij had een trotse houding, een rashond waardig. Ik bood hem de empanada aan die ik nog in mijn rugzak had, die hij voorzichtig met grote, gele tanden aannam en op de grond legde, waarna hij me aankeek om me duidelijk te maken dat hij niet naar brood hongerde, maar naar gezelschap. Susan, mijn stiefmoeder, was hondentrainer, en ze had me geleerd nooit een hond aan te raken voordat hij uit zichzelf naar je toe kwam, ten teken dat hij zich op zijn gemak voelt, maar deze hond en ik hielden ons niet aan het protocol en vanaf het eerste moment konden we het goed met elkaar vinden. We maakten samen een toeristisch uitstapje en op het afgesproken tij dstip keerde ik terug naar de breiende vrouwen. De hond bleef buiten de winkel wachten, met één poot op de drempel, goedgemanierd.

De neef kwam een uur later dan was aangekondigd, in een tot de nok toe volgeladen vrachtwagen, met vrouw en baby. Ik bedankte mijn weldoensters, die me ook nog eens hun mobieltje hadden geleend om Manuel Arias te kunnen bellen, en nam afscheid van de hond. Maar die dacht er anders over; hij ging aan mijn voeten zitten en veegde de vloer aan met zijn staart, lachend als een hyena; hij was zo goed geweest mij te vereren met zijn aandacht en nu was ik zijn lievelingsmens. Ik veranderde van tactiek. ‘Ksst! Ksst! Fucking rothond!’ riep ik in het Engels. Hij verroerde zich niet, terwijl de neef het tafereel meewarig opnam. ‘Maak je geen zorgen, joh, we kunnen jouw Fákin toch gewoon meenemen?’ zei hij uiteindelijk. En zo is dat askleurige dier aan zijn nieuwe naam gekomen; misschien heette hij in zijn vorige leven wel Prins. We pasten maar net met z’n allen in de overvolle cabine, en een uur later kwamen we aan in het dorp waar ik de vriend van mijn grootmoeder moest ontmoeten, met wie ik had afgesproken bij de kerk, die uitkeek over zee.

Het dorp, in 1567 gesticht door de Spanjaarden, is een van de oudste van het eiland en telt tweeduizend inwoners, maar het was me een raadsel waar die zich ophielden, want je zag er meer kippen en schapen dan mensen. Manuel liet lang op zich wachten en ik was met Fákin naast me op de trap van de wit-met-blauw geschilderde kerk gaan zitten, van een afstandje aangestaard door vier stille, ernstige jongetjes. Van Manuel wist ik niet meer dan dat hij een vriend van mijn oma was en dat ze elkaar sinds de jaren zeventig niet meer hadden gezien, maar dat ze sporadisch contact met elkaar hadden gehouden, aanvankelijk via brieven, zoals dat gebruikelijk was in de prehistorie, en later via e-mail.

Eindelijk kwam Manuel Arias dan opdagen, en hij herkende me, want Nini had hem over de telefoon een beschrijving van mij gegeven.

Wat zou ze hem hebben verteld? Dat ik een soort obelisk ben met in vier primaire kleuren geverfde haren en een piercing in mijn neus? Hij gaf me een hand en nam me met een snelle, schattende blik op: de restjes blauwe nagellak op mijn afgekloven nagels, mijn versleten spijkerbroek en mijn roze gespoten legerkistjes die ik in de tijd dat ik bedelde in een winkel van het Leger des Heils had opgeduikeld.

‘Ik ben Manuel Arias,’ stelde de man zich in het Engels voor.

‘Hallo, ik heb de FBI, Interpol en een criminele bende maffiosi uit Las Vegas achter me aan,’ kondigde ik hem ratelend aan, om misverstanden te voorkomen.

‘Aangenaam,’ antwoordde hij.

‘Ik heb niemand vermoord, en eerlijk gezegd denk ik zelf niet dat ze de moeite zullen nemen om me aan het einde van de wereld te komen zoeken.’

‘Dank je wel.’

‘Sorry hoor, het was niet de bedoeling om je te beledigen. Het is hier prachtig, echt waar, veel groen en veel water, maar het is zo ver overal vandaan!’

‘Waarvandaan?’

‘Van Californië, de beschaving, de rest van de wereld. En Nini heeft me niet verteld dat het hier zo koud zou zijn.’

‘Het is zomer,’ zei hij.

‘Zomer in januari, hoe is het mogelijk!’

‘Zuidelijk halfrond,’ antwoordde hij droog.

Shit, dacht ik, die vent heeft geen gevoel voor humor. Hij stelde me voor om ergens thee te gaan drinken, want we moesten wachten op een vrachtwagen die een koelkast voor hem mee zou nemen en die er al drie uur eerder geweest had moeten zijn. We gingen een huis binnen waar een paal voor stond met een witte lap eraan gebonden, als een soort vlag, een teken van overgave, maar het betekende dat daar vers brood werd verkocht. Er stonden vier rustieke tafeltjes, met allemaal verschillende stoeltjes eromheen; er was een toonbank en een fornuis, waar een zwartberoete theeketel op stond te koken. Een dikke vrouw met een aanstekelijke lach begroette Manuel Arias met een kus op zijn wang en nam mij eerst even enigszins verontrust op voordat ze besloot mij ook een kus te geven.

‘Amerikaanse?’ vroeg ze Manuel.

‘Kun je dat niet zien?’ zei hij.

‘En wat is er met haar hoofd gebeurd?’ voegde ze eraan toe, terwijl ze op mijn geverfde haar wees.

‘Zo ben ik geboren,’ antwoordde ik gepikeerd.

‘Maar die gringuita spreekt Spaans!’ riep ze verrukt uit. ‘Ga toch gauw zitten kind, ik kom zo met de thee.’

Ze nam me bij een arm en plantte me vastbesloten op een van de stoelen neer, terwijl Manuel me uitlegde dat in Chili iedere Engelssprekende blonde vreemdeling een gringo wordt genoemd en dat die benaming als hij in de verkleinvorm wordt gebruikt – gringuito of gringuita –, liefkozend bedoeld is.

De waardin bracht ons heet water en theezakjes, en een piramide geurige, vers gebakken broodjes, zo uit de oven, met boter en honing, en kwam vervolgens bij ons zitten om te kijken hoe we aten, zoals dat hoort. Kort daarop hoorden we het gereutel van de vrachtwagen die hortend en stotend aan kwam rijden over de ongeplaveide weg vol gaten, met een waggelende koelkast in de laadbak. Toen de vrouw in de deuropening ging staan en floot, kwam er onmiddellijk een groep jongens opdraven om te helpen met het uitladen van het apparaat, dat ze vervolgens naar het strand sjouwden en vanaf een planken steiger aan boord van Manuels motorboot hesen.

Het was een polyester schip van ongeveer acht meter lang, wit, blauw en rood geverfd, de kleuren van de Chileense vlag die op de boeg wapperde, haast dezelfde als die van Texas, en met op de zijkant de naam: CAHUILLA. Ze bonden de koelkast zo recht mogelijk vast en hielpen mij aan boord. De hond volgde me met zijn meelijwekkende drafje; hij heeft een halfverschrompeld pootje en loopt mank.

‘En dat daar?’ vroeg Manuel.

‘Die is niet van mij, hij loopt sinds Ancud achter me aan. Ik heb gehoord dat Chileense honden heel slim zijn, en volgens mij is deze van een goed ras.’

‘Ik vermoed dat het een kruising is van een Duitse herder met een foxterriër. Hij heeft het lijf van een grote hond en de poten van een kleintje,’ zei Manuel.

‘Wacht maar tot ik hem heb gewassen, dan ziet hij er prima uit.’

‘Hoe heet hij?’ vroeg hij.

‘Fucking rothond, maar dan in het Chileens.’

‘Wat?’

‘Fákin.’

‘Ik hoop dat jouw Fákin het met mijn katten kan vinden. En je zult hem ’s nachts vast moeten leggen om ervoor te zorgen dat hij niet achter de schapen aan gaat,’ waarschuwde hij.

‘Dat is niet nodig, hij slaapt bij mij.’

Fákin viel neer op de bodem van de boot, met zijn snuit tussen zijn voorpoten, en bleef daar onbeweeglijk liggen, zijn blik strak op mij gericht. Hij is niet knuffelig, maar we begrijpen elkaar in de taal van de flora en de fauna: telepathisch Esperanto.

Aan de horizon zag ik enorme donderwolken op ons af komen rollen en er stond een ijskoude wind, maar de zee was kalm. Manuel leende me een wollen poncho en zei verder geen woord meer tegen me, druk bezig met het roer en zijn apparaten, een kompas, GPS, scheepsradio en weet ik wat nog meer, terwijl ik hem vanuit mijn ooghoeken bestudeerde. Nini had me verteld dat hij socioloog was of iets dergelijks, maar op dat bootje van hem had hij voor een zeeman door kunnen gaan: middelgroot postuur, slank, sterk, gespierd en pezig, een door de zoute wind verweerde huid, karaktervolle rimpels, stug kort haar, en ogen van hetzelfde grijs als zijn haren. Ik vind het moeilijk om de leeftijd van oude mensen te schatten; deze man ziet er van een afstand goed uit, want hij loopt nog vlot, niet zo gebogen als een bejaarde, maar van dichtbij kun je zien dat hij ouder is dan Nini; ik schat hem zeventig en nog wat. Ik ben als een bom zijn leven binnengevallen en zal op eieren moeten lopen als ik niet wil dat hij spijt krijgt van zijn gastvrijheid.

Na een klein uur varen, waarbij we verschillende eilandjes passeerden die op het eerste gezicht onbewoond leken, hoewel dat niet het geval is, wees Manuel Arias me op een vage vorm, die vanaf die afstand nauwelijks meer was dan een donkere vlek en van dichtbij een klif bleek te zijn met een strand met zwart zand en rotsen, waar vier houten boten met hun buik omhoog lagen te drogen. Hij manoeuvreerde de Cahuilla langszij een drijvende steiger en gooide de paar kinderen die aan waren komen rennen dikke touwen toe, die ze handig om wat palen bonden. ‘Welkom in onze metropool,’ zei Manuel, en hij maakte een gebaar naar een dorp van houten huizen op palen, die uitkeken op het strand. Ik huiverde, want dat zou de komende tijd mijn hele wereld zijn.

Er kwam een groep mensen het strand op om mij te bezichtigen. Manuel had aangekondigd dat een Amerikaanse hem zou komen helpen met zijn onderzoekswerk, en als die mensen een respectabel iemand verwachtten, dan waren ze nu vast teleurgesteld, want het T-shirt met de foto van Obama dat Nini me met kerst had gegeven, reikte niet eens tot mijn navel. Verschillende vrijwilligers hadden de taak op zich genomen om de koelkast uit te laden zonder hem te laten kiepen, en moedigden elkaar onder luid gelach aan; ze hadden haast, want het begon al donker te worden. We trokken in processie naar het dorp: de koelkast voorop, daarna Manuel en ik, en daar weer achter een stuk of tien schreeuwende kinderen, met in de achterhoede een bonte bende honden die woedend naar Fákin blaften zonder zich te dicht bij hem te wagen, omdat zijn houding van superieure minachting het heel duidelijk maakte dat de eerste de beste die dat zou proberen ervan zou lusten. Het ziet ernaar uit dat Fákin niet makkelijk te intimideren is en dat er niet zomaar aan zijn kont wordt gesnuffeld. We kwamen langs een begraafplaats, waar tussen plastic bloemen geiten met gezwollen uiers graasden en kleine poppenhuisjes stonden, die de plaats van de graven aangaven, sommige met meubels erin voor de doden.

In het dorp waren de paalwoningen met houten bruggen met elkaar verbonden en in de hoofdstraat, om die maar zo te noemen, zag ik ezels, fietsen, een jeep met het embleem met de gekruiste geweren van de carabinero’s, de Chileense politie, en drie à vier oude auto’s die, als ze wat minder aftands waren geweest, in Californië collector’s items zouden zijn. Manuel legde me uit dat vanwege het onregelmatige terrein en de alomtegenwoordige modder in de winter het zware transport met ossenwagens plaatsvond, lichtere dingen met muilezels werden vervoerd, en de mensen zich te voet of te paard verplaatsten. Afgebladderde uithangborden gaven bescheiden winkels aan, een paar kruidenierszaken – winkels waar van alles en nog wat verkocht werd –, de apotheek, wat kroegen, twee restaurants die niet meer waren dan wat metalen tafeltjes die voor flinke viswinkels waren neergezet, en een internetcafé waar ook batterijen, frisdrank en tijdschriften te koop werden aangeboden, plus souvenirs voor de toeristen die door reisbureaus die zich op het ecotoerisme richten hierheen worden gebracht en die hier de beste curanto van heel Chiloé komen proeven. Op die curanto kom ik nog terug, want die heb ik zelf nog niet geproefd.

Er kwamen mensen naar buiten die me argwanend en zwijgend aanstaarden, tot een kleine man, zo fors als een kleerkast, besloot me met een glimlach van goudomrande tanden te begroeten. Hij veegde zijn hand aan zijn broek schoon voor hij me die toestak. Het was Aurelio Nancupel, een afstammeling van een beroemde piraat en de meest gewaardeerde persoon op het eiland omdat hij drank op de pof verkoopt, kiezen trekt en een televisie met een plat beeldscherm bezit, waar zijn klanten van kunnen genieten als er elektriciteit is. Zijn etablissement heeft de toepasselijke naam La Taberna del Muertito – de Taveerne van de Dode –, want vanwege de gunstige ligging vlak bij de begraafplaats is het de verplichte halte voor de nabestaanden om hun begrafenisverdriet te verlichten.

Ñancupel was ooit mormoon geworden met het idee dat hij dan meerdere vrouwen kon hebben, en was er te laat achter gekomen dat de mormonen hun ideeën over polygamie hadden bijgesteld als reactie op een nieuwe profetische onthulling die meer overeenstemde met de Amerikaanse grondwet, zo vertelde Manuel Arias me, terwijl het onderwerp van gesprek dubbelsloeg van het lachen, waar de omstanders zich bij aansloten. Manuel stelde me aan nog meer mensen voor, wier namen ik niet kon onthouden, maar die me te oud leken om de ouders te kunnen zijn van die horde kleine kinderen; nu weet ik dat het hun grootouders zijn; de tussenliggende generatie werkt buiten het eiland.

Toen kwam een zelfbewuste, stevige vrouw van een jaar of vijftig over straat naar ons toe lopen. Ze was mooi, met het beige haar van grijs geworden blondines dat ze samengebonden droeg in een staart op haar rug: Blanca Schnake, het hoofd van de school, die door de mensen uit respect tía Blanca, tante Blanca, wordt genoemd. Ze kuste Manuel op beide wangen, zoals hier de gewoonte is, en heette me namens de gemeenschap officieel welkom. Dat haalde de spanning uit de lucht en de kring nieuwsgierigen sloot zich dichter om me heen. Tía Blanca nodigde me uit om de volgende dag de school te bezichtigen en stelde me de bibliotheek, twee computers en videospelletjes ter beschikking, die ik tot maart kan gebruiken wanneer ik maar wil, tot de kinderen weer naar school moeten en er vanwege de schooltijden beperkingen zijn. Ze voegde eraan toe dat ze op zaterdag in de school dezelfde films draaien als in Santiago, maar dan gratis en voor niks. Ze bombardeerde me met vragen en ik vatte in mijn hakkelende Spaans mijn tweedaagse reis vanuit Californië voor haar samen, met vermelding van mijn gestolen portemonnee, wat een lachsalvo onder de kinderen veroorzaakte, die onder de ijzige blik van tía Blanca echter snel verstomde. ‘Morgen komen jullie bij me eten, dan maak ik mijn met parmezaan gegratineerde macha’s voor jullie, als eerste kennismaking van de gringuita met de Chilootse keuken. Ik verwacht jullie om negen uur,’ zei ze tegen Manuel. Macha’s zijn een soort schelpen. Later kwam ik erachter dat het heel gewoon is om een uur te laat te komen op een afspraak. Ze eten hier trouwens pas heel laat.

We beëindigden de kleine rondgang door het dorp en klommen in een wagen met twee muilezels ervoor, waar ze de koelkast al in hadden geladen, en gingen met een slakkengangetje op weg, over een aarden pad dat nauwelijks te zien was in het gras, Fákin achter ons aan.

Manuel Arias woont ongeveer anderhalve kilometer van het dorp, vlak aan zee, maar de kust is daar zo rotsachtig dat hij zijn boot niet kan aanmeren. Zijn huis is een goed voorbeeld van de plaatselijke architectuur, vertelde hij met een trotse klank in zijn stem. Ik zag weinig verschil met de huizen in het dorp; het staat ook op palen en het is van hout, maar hij liet me zien wat er anders aan is: op de palen en balken van zijn huis zijn met de bijl versieringen aangebracht en de ronde spanen van het dak en de muren zijn heel decoratief en gemaakt van hout van de Gualtecas-cipres, bomen die hier vroeger veelvuldig voorkwamen, maar tegenwoordig uiterst zeldzaam zijn. De Chilootse cipressen kunnen meer dan drieduizend jaar oud worden; het zijn de langstlevende bomen ter wereld, na de Afrikaanse baobabs en de sequoia’s van Californië.

Het huis bestaat uit een woonvertrek dat twee keer zo hoog is als normaal en waar het leven zich afspeelt rond een indrukwekkend zwart fornuis, dat zowel dient om het huis te verwarmen als om op te koken. Het heeft twee slaapkamers, een van gemiddelde grootte, die van Manuel, en een kleinere, waar ik slaap, en er is een badkamer met een wasbak en een douche. Er is geen enkele binnendeur, maar voor de wc hangt een gerafelde wollen deken die voor wat privacy zorgt. In het kookgedeelte van de woonkamer staan een grote, stevige tafel, een kast en een kist met een deksel om de aardappelen in op te slaan die in Chiloé bij elke maaltijd gegeten worden, en aan het plafond hangen bossen kruiden, strengen knoflook en rode pepers, gedroogde worsten en zware gietijzeren pannen, geschikt om mee op een houtvuur te koken. De zolder, waar Manuel het grootste deel van zijn boeken en zijn papieren heeft ondergebracht, is bereikbaar via een ladder. Er hangen nergens schilderijen, foto’s of frutsels aan de muur; je ziet niets persoonlijks, alleen kaarten van de archipel en een mooie scheepsklok met een mahoniehouten kast en bronzen moeren die wel van de Titanic gered lijkt. Buiten heeft Manuel van een grote houten ton een primitieve jacuzzi in elkaar geknutseld. Gereedschap, stookhout, kolen en de jerrycans met diesel voor de boot en de generator staan opgeslagen in het schuurtje op de patio.

Mijn kamer is net zo spartaans als de rest van het huis. Er staan een smal bed met eenzelfde deken als het wc-gordijn, een stoel en een kastje met drie laden, en er zijn wat spijkers in de muur geslagen om kleren aan op te hangen, genoeg voor mijn spullen, die immers ruim in mijn rugzak passen. Het bevalt me wel, die sobere, stoere inrichting. Het enige verontrustende is Manuel Arias’ maniakale netheid; ik ben wat makkelijker.

De mannen zetten de koelkast op zijn plek, sloten hem aan op het gas en gingen vervolgens zitten om een paar flessen wijn soldaat te maken, met de zalm erbij die Manuel de week daarvoor boven een vuur van appelhout had gerookt in een oliedrum. Terwijl ze aten en dronken zaten ze zwijgend door het raam naar zee te staren, met als enige woorden een reeks uitgebreide, ceremoniële toosten die ze uitbrachten. ‘Gezondheid!’ ‘Wel bekome het je.’ ‘Ik wens je van harte hetzelfde.’ ‘Op een lang, gezond leven.’ ‘Ik hoop dat je míjn begrafenis nog zult meemaken.’ Manuel wierp me van opzij ongemakkelijke blikken toe, tot ik hem apart nam om hem te vertellen dat hij zich geen zorgen hoefde te maken, dat ik niet van plan was me op de flessen te storten. Mijn grootmoeder heeft hem vast gewaarschuwd en hij was waarschijnlijk van plan de drank voor me weg te stoppen, maar dat zou absurd zijn. De alcohol is het probleem niet, dat ben ikzelf.

Inhoud

Zomer

Herfst

Winter

Lente

Laatste bladzijden