Daniel Glattauer

Eeuwig de jouwe

WERELDBIBLIOTHEEK . AMSTERDAM

Vertaald uit het Duits door Gerrit Bussink

Omslagontwerp Studio Ron van Roon

Oorspronkelijke titel Ewig Dein

© 2012 Deuticke im Paul Zsolnay Verlag, Wenen

© 2014 Nederlandse vertaling Gerrit Bussink en

Uitgeverij Wereldbibliotheek bv

Johannes Vermeerstraat 63 . 1071 DN Amsterdam

www.wereldbibliotheek.nl

ISBN 978 90 284 2545 3

E-BOEK 978 90 284 4069 2

Fase 1

1

Toen hij haar leven binnenstapte, voelde Judith een stekende pijn, maar die trok meteen weer weg. Hij: ‘Sorry.’ Zij: ‘Geeft niet.’ Hij: ‘Wat een drukte.’ Zij: ‘Ja.’ Judiths blik gleed over zijn gezicht alsof het de koppen van de dagelijkse sportpagina’s betrof. Ze wilde alleen een idee hebben hoe iemand eruitzag die op Witte Donderdag op de overvolle kaasafdeling op je hielen ging staan. Het viel niet mee en niet tegen, hij zag er normaal uit. Daarvan gingen er dertien in een dozijn, hij was niet beter, niet slechter, niet origineler. Waarom moest de hele wereld met Pasen kaas kopen? Waarom in dezelfde supermarkt en op hetzelfde tijdstip?

      Bij de kassa legde hij – alweer hij – na haar zijn boodschappen op de band. Ze merkte dat aan de typisch ruikende, roestbruine mouw van een ruw leren jack. Zijn gezicht was ze allang weer vergeten, nee, ze had het niet eens onthouden, maar de handige, doelgerichte en toch soepele bewegingen van zijn handen bevielen haar. Ook in de eenentwintigste eeuw leek het immers nog altijd een wonder als een man van rond de veertig in de supermarkt boodschappen aan-, uit- en inpakte alsof hij dat al eens eerder had gedaan.

      Bij de uitgang was het al bijna geen toeval meer dat hij er opnieuw stond om de deur voor haar open te houden en te pronken met zijn langetermijngeheugen wat mensen betrof. Hij: ‘Nogmaals excuses voor daarnet.’ Zij: ‘O, dat was ik allang weer vergeten.’ Hij: ‘Nee, nee, zoiets kan gemeen pijn doen.’ Zij: ‘Het viel wel mee.’ Hij: ‘Oké.’ Zij: ‘Ja.’ Hij: ‘Wel...’ Zij: ‘Ja.’ Hij: ‘Prettige feestdagen.’ Zij: ‘Insgelijks.’ Ze hield van dat soort gesprekken in een supermarkt, maar hier wilde ze het definitief bij laten.

      Haar voorlopig laatste gedachten aan hem hadden betrekking op zijn stuk of zeven bananen, de enorme tros die hij voor haar ogen had ingepakt. Wie een stuk of zeven bananen kocht, had thuis vast een stuk of drie hongerige kinderen. Onder zijn leren jack droeg hij waarschijnlijk een slip-over met grote ruiten in alle kleuren van de regenboog. Een echte huisvader, dacht ze, een man die voor een stuk of vijf mensen de was deed en ophing, de sokken vermoedelijk keurig op een rij, paar bij paar, en wee degene die zijn orde aan de waslijn verstoorde.

      Thuis deed ze een dikke pleister op haar rode hiel. Gelukkig was haar achillespees niet gescheurd. Verder voelde Judith zich zoals altijd onkwetsbaar.

2

Pasen verliep volgens traditie. Zaterdagmorgen: op bezoek bij mama. Mama: ‘Hoe gaat het met papa?’ Judith: ‘Dat weet ik niet, ik ga vanmiddag naar hem toe.’ Zaterdagmiddag: op bezoek bij papa. Papa: ‘Hoe gaat het met mama?’ Judith: ‘Goed, ik ben vanmorgen bij haar geweest.’ Zondagmiddag: op bezoek bij broer Ali op het platteland. Ali: ‘Hoe gaat het met papa en mama?’ Judith: ‘Goed, ik ben gisteren bij ze geweest.’ Ali: ‘Zijn ze weer samen?’

      Op paasmaandag kreeg ze vrienden te eten. Eigenlijk alleen ’s avonds, maar vanaf het moment dat ze was opgestaan, was ze al in de weer. Ze waren met z’n zessen: twee stellen, twee singles (de ene eeuwig, de andere – zijzelf). Tussen de gangen door gesprekken van niveau, voornamelijk over vitaminesparende kookmethodes en de nieuwste ontwikkelingen in het tegengaan van wijnsteen. De groep was homogeen, bij tijd en wijle zelfs eensgezind (tegen oorlog, armoede en de manier waarop ganzenlever werd geproduceerd). De pas opgehangen jugendstilluster zorgde voor warm licht en vriendelijke gezichten. The Divine Comedy had voor de gelegenheid zijn nieuwe cd op de markt gebracht.

      Ilse glimlachte zelfs een keer naar haar Roland, hij masseerde twee seconden haar rechterschouder – en dat na dertien huwelijksjaren en twee kinderen uit de koker waaruit elke dag pijlen tegen de hartstocht werden afgeschoten. Het andere, jongere stel, Lara en Valentin, bevond zich nog in de fase van elkaars handje vasthouden. Zo nu en dan klemde ze zijn vingers tussen haar handen, misschien om hem steviger vast te houden dan op den duur zou lukken. Gerd was natuurlijk weer de grappigste, een echt feestnummer. Hij groeide als hij stugge mensen losser en loslippiger mocht maken. Helaas was hij geen homo, anders had Judith hem graag ook vaak alleen ontmoet, om hem persoonlijker dingen toe te vertrouwen dan in een groep met stelletjes mogelijk was.

      Als aan het eind van zulke avonden de gasten verdwenen waren en alleen de bedompte lucht nog aan hen herinnerde, vroeg Judith zich in de vertrouwde omgeving van zichzelf en de bergen vuile afwas altijd even af hoe het met haar ging. O, natuurlijk had je een duidelijk hogere levenskwaliteit als je een uur lang in de keuken stond, de ramen opengooide en frisse lucht binnenliet, diep ademhaalde, uit voorzorg nog vlug een hoofdpijntablet nam, dan eindelijk het geliefde kussen omarmde om het pas om acht uur ’s morgens weer los te laten. Dat was ongetwijfeld prettiger dan te moeten doordringen tot de psyche van een vermoedelijk (eveneens) dronken, chronisch zwijgzame, voor intieme momenten niet geschapen ‘partner’ – die bovendien geen zin had te helpen opruimen of anderszins de handen uit de mouwen te steken – om erachter te komen of hij verwachtte of vreesde dat er nog seks op het programma stond. Die stress bespaarde Judith zich. Alleen ’s morgens vroeg miste ze hem wel eens, die man naast haar onder de dekens. Maar het mocht natuurlijk niet zomaar iemand zijn, zelfs niet een zeker iemand, nee, alleen die ene ware. En daarom kon het helaas niemand zijn die ze al kende.

3

Judith ging graag naar haar werk. En als dat niet het geval was, zoals bijna altijd na vrije dagen, dan deed ze haar uiterste best het zichzelf wijs te maken. Tenslotte was ze haar eigen baas, ook al verlangde ze meerdere keren per dag naar een andere, eentje die wat ontspannener was, zoals bijvoorbeeld haar stagiaire Bianca, die niet meer dan een spiegel nodig had om de hele dag bezig te zijn. Judith had een kleine zaak in de Goldschlagstrasse in het vijftiende district. Dat klonk bedrijviger dan het was, maar ze hield van haar lampenzaak, die ze met geen enkele winkel ter wereld wilde ruilen. Al in haar kinderjaren had ze dat de mooiste vertrekken op aarde gevonden – gevuld met glinsterende sterren en fonkelende bollen, altijd helder verlicht, altijd feestelijk. In opa’s glanzende openluchtmuseum kon je elke dag kerst vieren.

      Op haar vijftiende had Judith het gevoel opgesloten te zitten in een goudgele kooi – tijdens het maken van haar huiswerk bewaakt door staande lampen en tot in haar intiemste dagdromen verlicht door wand- en plafondlusters. Haar broer Ali vond het er te licht, hij sloeg ervoor op de vlucht en trok zich terug in donkere kamers. Mama voerde een verbeten strijd tegen een faillissement en tegen haar eigen totale gebrek aan zakelijk inzicht. Papa gaf toen al de voorkeur aan dubieuze horecagelegenheden. Ze waren in goed overleg uit elkaar gegaan. ‘Goed overleg’ was de ergste uitdrukking die Judith kende. Het betekende: tranen op lachend omhooggekrulde lippen laten drogen en verstenen. Er kwam een moment dat je mondhoeken zo zwaar werden dat ze omlaagzakten en daar dan voorgoed bleven hangen, zoals bij mama.

      Op haar drieëndertigste nam Judith de slecht lopende lampenwinkel over. De afgelopen drie jaar was de zaak weer gaan fonkelen, niet zo uitbundig als in de gloriedagen van opa, maar de verkoop en de reparaties liepen goed genoeg om mama te belonen voor het feit dat ze thuisbleef. Dat was duidelijk het beste ‘goede overleg’ waarin Judith ooit van iemand was gescheiden.

      De dinsdag na Pasen was er in de winkel niet veel te doen. Ze zat voornamelijk in de achterkamer bij het matte licht van de bureaulamp de verplichte boekhouding te doen. Van Bianca hoorde ze tussen acht uur ’s morgens en vier uur ’s middags niets, waarschijnlijk was ze zich aan het opmaken. Om te bewijzen dat ze die dag toch aanwezig was schreeuwde ze vlak voor sluitingstijd opeens: ‘Chèèèèf!’ Judith: ‘Bianca! Niet zo hard! Kom naar me toe als je iets wilt zeggen.’ Bianca stond al naast haar: ‘Er is een meneer voor u.’ Judith: ‘Voor mij? Wat wil hij?’ Bianca: ‘U groeten.’ Judith: ‘Aha.’

      Het was de man van de bananen. Judith herkende hem pas aan de inhoud van zijn woorden. Hij: ‘Ik kwam alleen even gedag zeggen. Ik ben degene die u voor Pasen in de supermarkt op uw hiel heeft getrapt. Ik zag u hier vanmorgen naar binnen gaan.’ Judith: ‘En daarna hebt u al die tijd staan wachten tot ik weer naar buiten kwam?’ Ze moest onwillekeurig grinniken. Ze had het gevoel dat ze iets heel grappigs had gezegd. Ook de bananenman lachte, heel aangenaam zelfs, met twee fonkelende, door honderd rimpeltjes omrande ogen en een stuk of zestig stralend witte tanden. Hij: ‘Mijn kantoor is maar een paar straten hiervandaan en toen dacht ik...’ Zij: ‘... ik ga haar even gedag zeggen. Dat is aardig. Het verbaast me dat u me hebt herkend.’ Dat had ze absoluut niet koket, maar heel serieus bedoeld. Hij: ‘Dat hoeft u echt niet te verbazen.’ Hij keek haar op een vreemde manier aan, op een vreemde, dromerige manier voor een huisvader met acht bananen. Nee, dit waren niet de momenten waarmee Judith kon omgaan. Onder haar wangen werd het warm. Ze moest dringend bellen, zag ze aan de wijzers van haar horloge. Hij: ‘Wel...’ Zij: ‘Ja.’ Hij: ‘Het was me een genoegen.’ Zij: ‘Ja.’ Hij: ‘Misschien zien we elkaar nog eens.’ Zij: ‘Mocht u ooit een lamp nodig hebben.’ Ze lachte om de tragische ondertoon van haar opmerking te camoufleren. Bianca kwam erbij, deze keer had ze geen gunstiger moment kunnen kiezen. ‘Mag ik, cheffie?’ Ze vond dat het tijd was om naar huis te gaan. Ook voor de man van de bananen was dat het teken om te vertrekken. Bij de deur draaide hij zich nog een keer om en zwaaide alsof hij op een perron stond, alleen niet om afscheid te nemen maar alsof hij iemand kwam afhalen.

4

Die avond dacht Judith een paar keer vluchtig aan hem, nee, niet vluchtig, maar wel aan hem. Wat had hij gezegd? ‘Dat hoeft u niet te verbazen.’ Of had hij zelfs gezegd: ‘Dat hoeft u echt niet te verbazen’? En had hij daarbij dat ‘u’ niet extra beklemtoond? Ja, hij had de klemtoon op ‘u’ gelegd. Hij had gezegd: ‘Dat hoeft ú echt niet te verbazen.’ U in de zin van: ‘Een vrouw als u.’ Ergens heel aardig, dacht Judith. Misschien bedoelde hij zelfs: ‘Dat hoeft u, een vrouw die eruitziet als u, zo’n mooie, interessante vrouw’, bedoelde hij: ‘Zo’n prachtige vrouw, zo’n adembenemend mooie, intelligent uitziende, verstandige, coole vrouw, ja, zo’n vrouw als u’, bedoelde hij: ‘Zo’n vrouw hoeft het echt niet te verbazen’ dat hij haar herkende. Ergens echt heel aardig, dacht Judith.

      ‘Zo’n vrouw als u’, bedoelde hij namelijk, ‘zo’n vrouw zie je maar één keer’, bijvoorbeeld als je haar net daarvoor op de kaasafdeling gemeen op de hielen hebt getrapt, ‘zo’n vrouw hoef je maar één keer te zien om haar nooit meer te vergeten en zelfs van haar te dromen’, bedoelde hij. Ergens heel, heel aardig eigenlijk, dacht Judith.

      Ze wilde al stoppen met eraan te denken omdat ze geen twintig meer was, omdat ze de mannen kende en niet meer zo makkelijk bereid was om bij haar idee van mannen af te wijken van het meervoud, en omdat ze waarachtig wel iets beters te doen had en op het punt stond het koffiezetapparaat te ontkalken, maar toch dacht ze er nog een keer aan, heel even maar, hoe hij dat ‘u’ had beklemtoond, dat ‘u’ van ‘dat hoeft u echt niet te verbazen’. Was dat het ‘u’ van ‘zo’n vrouw als u’? Of klonk het nog specifieker en selectiever als ‘u’ in de zin van: ‘U.U. JA, U! U, en U alleen’? Dan bedoelde hij waarschijnlijk: ‘Dat had elke vrouw ter wereld mogen verbazen, elke vrouw, alleen U niet, want U, U bent niet alleen geen vrouw als alle andere, nee, U bent een vrouw zoals er geen tweede bestaat. En U, U, JA, U! U en U alleen’, bedoelde hij, ‘hoeft het echt niet te verbazen’ dat hij haar herkende. Eigenlijk heel, heel aardig, ja, heel erg aardig zelfs, dacht Judith. Maar helaas, en daar viel niet aan te tornen: het had haar écht verbaasd dat hij haar herkende. En daar ging het om. En daarom ging ze nu het koffiezetapparaat ontkalken.

      De volgende dag moest ze nog maar één keer – automatisch – aan hem denken. Bianca beweerde plotseling: ‘Cheffie, ik heb iets gemerkt.’ Judith: ‘Echt? Laat horen.’ Bianca: ‘Die man is helemaal weg van u.’ Judith, en dat was grote acteerkunst: ‘Welke man?’ Bianca: ‘Nou, die lange met zijn kantoor hier in de buurt die gedag kwam zeggen, ik heb heus wel gezien hoe hij u aankeek!’ Bianca wiegde met haar hoofd en liet haar mooie donkere pupillen een paar rondjes draaien. Judith: ‘Welnee, hou op, dat verbeeld je je maar.’ Bianca: ‘Dat verbeeld ik me helemaal niet! Die is hartstikke verliefd op u, cheffie! Hebt u dat niet gezien?’ Dat was luid en brutaal gezegd, maar uitgerekend Bianca kon zich zoiets tegenover haar veroorloven, omdat ze er geen benul van had dat ze zich dat niet kon veroorloven, ze deed het gewoon. Judith waardeerde haar respectloze, reflexachtige oprechtheid. Maar natuurlijk zat het meisje er in dit geval volkomen naast. Die man was namelijk helemaal niet weg van haar, wat een onzin, dat was de fantasie van een stagiaire. Hij kende haar immers niet eens, alleen haar hielen, verder niets, helemaal niets.

5

Op zondag vierden ze Gerds veertigste verjaardag, in Iris, een schemerig verlichte gelegenheid, die er op die manier tien jaar jonger uit moest zien. Gerd was populair. Van de vijftig uitgenodigde gasten kwamen er tachtig. Twintig van hen wilden niet helemaal van zuurstof verstoken blijven en verhuisden – met alle respect voor Gerd – naar de aangrenzende Phoenix-bar, die dankzij een live-pianist bijna leeg was. Judith was een van hen.

      Als buitengewoon aanhankelijk ontpopte zich een onbelangrijk geworden man van gelukkig lang geleden, Jakob; jammer dat die mooie naam nu voor altijd met zijn gezicht verbonden zou zijn. Met hem was alles eigenlijk allang besproken (of doodgezwegen). Na een drie jaar durende intermenselijke relatie die nooit meer dan bijzaak was geweest, had Judith zich gedwongen gezien er een punt achter te zetten. De reden: Jakob worstelde met een hardnekkige levenscrisis – genaamd Stefanie, met wie hij niet lang daarna trouwde.

      Maar dat was intussen zes jaar geleden en daarom was Jakob die zaterdagavond in de Phoenix-bar weer objectief genoeg om op te merken dat er geen mooiere lippen bestonden dan die van Judith. En die vormden prompt de vraag: ‘En hoe staat het met Stefanie?’ Jakob: ‘Stefanie?’ De naam leek hem er in dit verband met de haren bij gesleept. Judith: ‘Waarom is ze niet meegekomen?’ Jakob: ‘Ze is thuisgebleven, ze houdt niet zo van dit soort feestjes.’ Ze was thuis ten minste niet alleen, Felix (4) en Natascha (2) hielden haar waarschijnlijk op een aangename manier bezig. Judith stond erop foto’s van de kleintjes te bekijken, zoals elke ook maar enigszins zichzelf respecterende vader ze in zijn portefeuille had. Er was enige overredingskracht voor nodig, maar ten slotte liet Jakob de foto’s toch zien. Daarna was hij ontspannen genoeg om naar huis te gaan.

      Judith wilde zich net aansluiten bij een aan de bar opgerichte crisisstaf, die de strijd aanbond tegen de opwarming van de aarde, toen iemand – onaangenaam kort en met een priemende vinger – haar van achteren op haar schouder tikte. Ze draaide zich om en schrok. Het was een gezicht dat hier niet thuishoorde. ‘Wat een verrassing,’ zei de bananenman. Judith: ‘Ja.’ Hij: ‘Ik dacht nog bij mezelf: is ze het nou of is ze het niet?’ Judith: ‘Ja.’ Ze bedoelde dat ze het was. En ze voelde zich daarbij op een vervelende manier en met bonzend hart betrapt. Nu kon ze nog maar één ding doen: praten. ‘Wat doet u hier? Ik bedoel, wat voert u hierheen? Kent u Gerd? Hoort u ook bij het verjaardagsfeestje? Komt u hier vaker? Bent u stamgast? Speelt u piano? Bent u de nieuwe pianist?’ Van die vragen stelde ze er een paar, andere vragen dacht ze alleen maar. Zoals: ‘Hebt u me hier naar binnen zien gaan?’ En: ‘Kwam u alleen even gedag zeggen?’

      Nee, hij was hier met twee collegaatjes, vertelde hij. Ze zaten een paar meter verderop aan een ronde tafel in het gele licht van een te laag hangende, zware lampenkap uit de jaren tachtig. Hij wees, ze zwaaiden, Judith knikte terug. Dat konden alleen collegaatjes zijn, collegialer dan die twee kon je er eigenlijk niet uitzien. Waarschijnlijk was het het maandelijkse stapavondje van een kantoor van belastingconsulenten, opgevrolijkt met de vlotte deuntjes van een barpianist.

      De bananenman heette Hannes Berghofer of Burghofer of Burgtaler of Bergmeier, hij had een grote, warme rechterhandpalm en zo’n doordringende blik dat zelfs Judiths nieren erop reageerden. Ze voelde haar wangen weer van binnen naar buiten warm worden. En toen zei hij ook nog: ‘Ik ben blij dat ik u zo vaak zie. We schijnen op het moment hetzelfde soort leefritme te hebben.’ En toen vroeg hij ook nog: ‘Hebt u zin om even bij ons te komen zitten?’ Dat moest Judith helaas afslaan. Ze wilde namelijk net weer naar Iris verhuizen omdat daar het eigenlijke verjaardagsfeest van haar vriend plaatsvond, van haar goede kennis Gerd dus. ‘Maar een ander keertje graag,’ zei ze, wat ze daarbij ook gedacht mocht hebben. Zo uitbundig was ze al een hele tijd niet meer geweest.

      ‘Misschien mag ik u een keer voor een kopje koffie uitnodigen,’ zei Berghofer of Burghofer of Burgtaler of Bergmeier daarop. ‘Ja, waarom niet?’ antwoordde Judith, dat kon er nog wel bij. De warmte had intussen de buitenkant van haar wangen bereikt. Ze moest nu echt gaan. Hij: ‘Oké.’ Zij: ‘Ja.’ Hij: ‘Wel...’ Zij: ‘Ja.’ Hij: ‘En wat die koffie betreft, ik kom gewoon een keertje bij u langs in de zaak als u het goed vindt.’ Zij: ‘Ja, doet u dat.’ Hij: ‘Graag.’ Zij: ‘Ja.’

6

‘Een keertje’ was de volgende morgen. Bianca riep: ‘Chèèèf, bezoek!’ Judith wist meteen wat dat betekende. Hannes met berg of burg in zijn achternaam bleef onder een van haar kostbaarste objecten staan, onder de pompeuze, ovale kristallen luster uit Barcelona die al vijftien jaar door iedereen werd bewonderd en door niemand werd gekocht. ‘Ik hoop dat ik u niet stoor,’ zei hij. Hij had een blauw gebreid vest met lichtbruine knopen aan en zag eruit als iemand die elke avond voor de open haard Earl Grey zat te drinken en met zijn tenen de dikke vacht van een te zware sint-bernhardsreu masseerde, terwijl de kinderen om hem heen ravotten en hun bananenvingers afveegden aan de bank.

      Judith: ‘Nee, u stoort niet.’ Het ergerde haar dat ze zo opgewonden was, waar geen enkele logische reden voor bestond, werkelijk niet. Ze vond die man aardig, maar op het eerste gezicht helemaal niet spannend, en aan een tweede gezicht kwam ze bij mannen uit principe nog maar zelden toe. Hij was absoluut haar type niet en ze moest toegeven dat ze haar types niet meer hoefde te leren kennen, want als je er één kende, kende je ze allemaal.

      Ze wist niet precies waaruit de bekoring van de heer Hannes met berg of burg in zijn achternaam bestond, misschien was het gewoon de dynamiek waarmee hij het toeval een handje hielp, de onverwachte manier waarop hij verscheen – steeds veel vroeger dan je op hem rekende – en de doelgerichte manier waarop hij haar benaderde, alsof er voor hem op de hele wereld niemand anders bestond dan zij.

      Maar hij mocht nu echt niet aankomen met zijn kopje koffie, dat zou werkelijk te snel zijn, dat zou ze opdringerig vinden, in dat geval zou ze hem helaas onmiddellijk moeten afwijzen, in alle duidelijkheid. Ze had geen zin om als eerste toevluchtsoord te dienen voor een huisvader die thuis niet aan zijn trekken kwam en wiens vrouw intussen blauwe vesten breide, waar ze lichtbruine knopen op zette.

      Hij: ‘Ik wil me niet opdringen.’ Zij: ‘Welnee, dat doet u helemaal niet.’ Hij: ‘Het is namelijk zo dat ik er sinds gisteravond steeds aan moet denken.’ Zij: ‘Waaraan?’ Hij: ‘Aan u, als ik eerlijk ben.’ Hij was tenminste eerlijk, dacht ze. Hij: ‘Ik zou u ontzettend graag uitnodigen voor een kopje koffie en een praatje met u maken, gewoon zomaar. Hebt u voor vandaag na sluitingstijd al plannen?’ ‘Na sluitingstijd?’ vroeg Judith, alsof dat het meest absurde tijdstip was dat haar ooit ter ore was gekomen. Zij: ‘Ja, helaas wel.’

      Maar wat keek hij verdrietig, wat liet hij zijn schouders somber zakken, wat zuchtte hij diep, wat kwam hij kwetsbaar over, als een kleine schooljongen van wie iemand de bal heeft afgepakt. Zij: ‘Maar die kan ik misschien wel uitstellen. Even een kopje koffie na sluitingstijd, ik denk dat dat wel zal lukken.’ Voor de zekerheid keek ze nog een keer op haar horloge. ‘O ja, dat zal wel gaan,’ zei ze.

      ‘Fijn, dat is fijn,’ antwoordde hij. Ze moest toegeven dat het een genoegen was om te zien hoe zijn lach zich over zijn gezicht verspreidde, sterker nog: de oorzaak was van de tientallen rimpeltjes die – weerspiegeld door het licht van haar favoriete luster uit Catalonië – als zonnestralen rond zijn ogen verschenen.

7

Ze hadden afgesproken bij Rainer, haar lunchcafé in de Märzstrasse. Judith was tien minuten te vroeg. Ze wilde per se de eerste zijn, zodat ze een tafeltje kon uitzoeken waar je tegenover elkaar zat en niet in een nis tegen elkaar aan hoefde te hangen. Maar hij zat er al, op een ongemakkelijke stoel tegenover een uitnodigende hoekbank, die – heel prettig – alleen voor haar bestemd was.

      Haar bedoeling was geweest dat de afspraak een uurtje zou duren, maar dat bleek te kort. Daarna begon de verlenging, waarop nog een korte toegift volgde. Toen maakte Judith op een tactische manier een einde aan de ontmoeting. Haar slotwoord: ‘Het was echt heel leuk om met je te praten, Hannes. Dat is voor herhaling vatbaar.’ Ze nam zich voor te onthouden hoe hij haar op dat moment aankeek, dan kon ze het zich herinneren als ze zichzelf weer eens helemaal niet zag zitten. Wat hij in die negentig minuten allemaal tegen haar en vooral over haar had gezegd, dat moest ze eerst verwerken. In elk geval verheugde ze zich op wat er daarna kwam, ongestoord alleen thuis, met zichzelf en de gedachten aan een aardige nieuwe ontdekking, met een man die haar op een rijkversierde, in het mooiste licht geplaatste troon had gezet. Zo hoog had ze al heel lang niet meer gezeten. Op die plek wilde ze minstens een paar uur vertoeven voordat de sleur van alledag weer bezit van haar nam.

8

Haar resumé in bad: hij verbouwde apotheken en als ze niet te verbouwen waren, bouwde hij ze gewoon opnieuw, in elk geval tekende hij de ontwerpen. Hij was architect. Hij was tweeënveertig. Hij was nog nooit bij de tandarts geweest, het mooie gebit had hij van zijn grootmoeder, niet het gebit zelf natuurlijk, maar de aanleg.

      Hij was, zoals gezegd, tweeënveertig en ongetrouwd, niet wéér ongetrouwd, maar nog stééds ongetrouwd, dat wil zeggen: hij was nog nooit getrouwd geweest en daarom ook nog nooit gescheiden. Hij hoefde voor niemand te zorgen, dat betekende dat hij geen kinderen had, ook geen kleine kinderen en ook geen baby’s, en dat bovendien uit geen enkel huwelijk. ‘Voor wie zijn dan die enorme hoeveelheden bananen? Eet je die allemaal zelf op?’ had ze gevraagd. Ze had hem even zien schrikken. Had ze hem beledigd, was ze te indiscreet geweest, had hij een bananentic? Maar toen liet hij oma’s gebit blikkeren en vertelde hoe de vork in de steel zat: de bananen waren voor zijn buurvrouw, die slecht ter been was, een weduwe met drie kinderen. Hij deed één keer in de week boodschappen voor haar. Dat deed hij gratis, zonder tegenprestatie, gewoon zomaar, omdat hij zelf ook graag buren zou hebben die hem zouden helpen als het niet goed met hem ging, had hij gezegd.

      Hij was, zoals gezegd, tweeënveertig en heette definitief Hannes Bergtaler. ‘Bergtaler,’ blies Judith in het badschuim. Wat moest ze denken van een ongetrouwde verbouwer van apotheken in de op twee na beste fase van zijn leven, die zijn hoogte- en dieptepunten al in zijn naam droeg? Rook dat niet naar een uitgebalanceerde persoonlijkheid? Kwam hij daarom op het eerste gezicht een beetje saai over? Was hij eigenlijk wel saai? Had ze het soms saai gevonden met hem? – Geen seconde, dacht ze. Dat pleitte voor de kwaliteit van de seconden die ze met hem had doorgebracht, en ongetwijfeld ook voor hemzelf, voor Hannes Bergtaler, de alleenstaande verbouwer van apotheken met in zijn mond het prachtige gebit van zijn oma.

      Zo, en nu alles op een rijtje: toen hij op haar hiel had getrapt en haar gezicht had gezien, waren er blijkbaar twee steken geweest, de ene die van de pijn in haar hiel, de andere die hem naar zijn zeggen door merg en been ging. ‘Toen ik je zag, Judith, was ik compleet van de sokken,’ had hij gezegd. ‘Compleet van de sokken’ was weliswaar een manke beeldspraak, bovendien zat aan sokken altijd een luchtje en ze hadden iets onerotisch, maar de manier waarop hij haar daarbij met knipperende ogen had aangekeken, met die talloze zonnerimpeltjes onder een matte zestig-wattpeer in café Rainer, was best aardig, op de een of andere manier, jawel, heel aardig zelfs.

      ‘En daarna kon ik je gewoon niet meer vergeten,’ herinnerde ze zich dat hij had gezegd. ‘Gewoon niet meer vergeten’ was – ja, toch wel een compliment, een aardig compliment. Judith liet nog wat heet water in het bad lopen, want het was echt een ontzettend aardig compliment.

      Wat haar in zijn ogen spontaan zo onvergetelijk had gemaakt? ‘Hoe je je naar me toe draaide, die film van drie seconden, de beweging van je schouder, je opgetrokken wenkbrauwen, je hele gelaatsuitdrukking,’ had hij gezegd. ‘Vergeef me het banale woord, maar ik vond je gewoon verpletterend.’ Dat was echt een banaal woord, maar ze had al ergere beschrijvingen van zichzelf gehoord dan verpletterend, dacht ze. Misschien moest ze zich wat vaker op haar hielen laten trappen.

      En daarna had hij de ene film na de andere met haar beleefd. Regie: het pure toeval. Productie: hogere machten. Hij had onafgebroken aan haar gedacht, en toen deed ze voor zijn ogen opeens de deur van de lampenwinkel open waar hij al zo vaak voor de etalage had gestaan. Hij had nog maar net tegenover zijn collega’s van haar lopen opgeven of ze zat plotseling in hetzelfde café aan de bar een van haar ongetwijfeld talrijke aanbidders af te wimpelen. Die kans om naar haar toe te gaan en met haar in gesprek te komen, kon hij zich niet laten ontgaan. – Ja, dat snapte ze wel. Aan de andere kant was hij erg bang opdringerig over te komen. – Ja, die angst was op zich gerechtvaardigd. Maar hij had in principe niet het gevoel dat ze hem in principe afwees. – In principe niet, nee, daar had hij gelijk in.

      Ze stapte uit bad. De grote hitte was al voorbij. Judith kon weer koeler denken. Die Hannes Bergtaler was gewoon smoorverliefd op haar. Dat kon gebeuren. Dat kon ook snel weer overgaan. Dat viel te combineren met zo nu en dan een afspraak in het café. Ze mocht hem graag. De punt van zijn neus beviel haar. Hij maakte een oprechte, ontwapenend eerlijke indruk. Hij zei ontzettend aardige dingen. Hij zei op de man af wat hij voelde. Dat deed haar goed, behoorlijk goed zelfs.

      En toen ze zich voorstelde dat er net iemand op haar hiel had getrapt, en ze zich naar de spiegel omdraaide en die een furieuze blik toewierp alsof hij de dader was, zag ze, ja, plotseling, zelfs met nat haar en een drie centimeter dikke laag crème op haar gezicht: een verpletterende vrouw. En dat was zijn verdienste.

Fase 2

1

Op het kleine dakterras van Judith bloeide voor het eerst sinds drie jaar het hibiscusboompje weer; knalrood. Het waren goede weken. Er groeide iets. Elke dag weer groeide er iets wat alles meenam dat in de dagen daarvoor was gegroeid. Judith probeerde het aantal ontmoetingen met Hannes zo beperkt mogelijk te houden, dus niet vijf keer per dag, zoals hij het liefst had gewild, maar hooguit één of twee keer. Ze was bang dat hij er binnenkort niets meer aan zou vinden, dat hij binnenkort op haar uitgekeken was, op haar draaiende bewegingen en haar gelaatsuitdrukkingen. Bang dat hij niet meer zou weten welke bloemen hij haar nog moest geven, welke boodschappen in de vorm van briefjes of e-mails hij haar nog moest sturen, welke complimentjes hij haar nog meer moest maken en met welke woorden hij haar nog ‘goedemorgen’ of ‘welterusten’ kon sms’en.

      Voor Judith was dit een nieuwe situatie. Niet zij was degene die weer eens meer van een man verwachtte dan waartoe hij al bij voorbaat bereid of in staat leek. Nee, dit was een man die er blijkbaar niet genoeg van kon krijgen haar wensen te vervullen. Ze beperkte haar verwachtingen nu zoveel mogelijk om ervoor te zorgen dat de voorraad vervullingen voorlopig niet uitgeput raakte. Met een beetje geluk kon ze op die manier verzaligd het einde van de zomer halen. Verzaligd van Hannes Bergtaler: één meter negentig lang, vijfentachtig kilo zwaar, stevig gebouwd, onhandig, tweeënveertig, ongetrouwd, zonnerimpelogen, voorzien van oma’s schitterende gebit.

      Veel dingen vielen haar aan hem op, niets ervan stoorde haar. Niet zijn woordgrapjes, die begonnen met de pointe en de voorgeschiedenis meestal pas achteraf vertelden. Niet zijn problematische ideeën over voorjaarsmode. Niet zijn door het vele wassen verkleurde onderhemden, die je met de beste wil van de wereld geen T-shirt meer kon noemen. Zelfs niet zijn om de paar minuten terugkerende favoriete uitdrukking ‘helemaal-van-de-sokken’. Judith had tot nu toe maar niet gevraagd of hij misschien nog bij zijn (sokken stoppende) moeder woonde.

      Hij was een ander type dan alle mannen voor hem, niet het hare en ook niet het type dat ze van andere vrouwen kende. Hij was tegelijk verlegen en een durfal, bedeesd en brutaal, beheerst en gedreven, op een sullige manier direct. En hij wist wat hij wilde: bij haar zijn. Dat was achtenswaardig, dacht Judith. Ze nam zich voor daar behoedzaam mee om te gaan en niets te overhaasten. Ze wilde geen valse hoop wekken. Wel hoop, maar geen valse. Welke hoop de juiste was, zou de toekomst het heden nog vroeg genoeg influisteren.

      De late avonden en weekends verliepen voorlopig nog zonder hem, althans fysiek. Hoe paradoxaal het ook klonk: de tijd zónder hem was voor Judith de mooiste en inspirerendste tijd mét hem. Om welke normale bezigheid het ook ging, alles schoof naar de achtergrond, alles gebeurde alsof ze onder invloed stond van geluksdrugs. Ja, voor het eerst – ook al zou het waarschijnlijk niet lang duren – was ze een in alle opzichten gelukkige en zorgeloze single. Ze kon doen wat ze wilde: aan Hannes Bergtaler denken. Het was heerlijk om haar verlangen naar hem te zien groeien. Misschien was het ook alleen haar groeiende verlangen naar zijn verlangen naar haar, maar verlangen was en bleef verlangen en eindelijk voelde Judith weer eens hartstocht.

2

De tweede zaterdag van mei was ze ’s avonds bij Ilse en Roland uitgenodigd voor het etentje waarmee ze zich revancheerden voor Pasen. Ook Gerd en het hardnekkig elkaars hand vasthoudende stel Lara en Valentin waren er weer. Het was warm genoeg om op het terras te zitten. De goedkope en weinig originele tuinlantaarns stoorden nauwelijks, vier dikke partykaarsen rond de tafel gaven aan het elektrische licht warmte en kleur.

      Toen Roland tegen achten de met garnalen gegarneerde, met avocado belegde en met koriander versierde ‘groet uit de keuken’ serveerde, waren Mimi (4) en Billi (3) – die de gasten geen moment met rust hadden gelaten – al moe en dreinerig. Toen Ilse om tien uur ter afsluiting de ‘doodmakkelijke kwarktaart’ à la Jamie Oliver serveerde, hadden de kids zichzelf eindelijk met succes in slaap geschreeuwd en kon er tussen de volwassenen een soort conversatie op gang komen.

      ‘Ik heb nieuws,’ zei Judith, gestimuleerd door haar derde glas cabernet sauvignon. ‘Hoe heet hij?’ vroeg Gerd. Hij had haar geobserveerd. Ze had er geen geheim van gemaakt dat ze een mooi geheim met zich meedroeg. ‘Hij heet Hannes en jullie zullen hem aardig vinden,’ antwoordde Judith, helaas veel te enthousiast, wat zich onmiddellijk zou wreken.

      ‘Waarom heb je hem niet meegebracht?’ vroeg Ilse lichtelijk verbijsterd. Ook Roland deed gekrenkt. En plotseling ontstond er een met kunstmatige verontwaardiging geladen stemming, die uitmondde in het absurde idee van Gerd dat Judith haar fout goed kon maken door die Hannes, die zij vast allemaal aardig zouden vinden, te bellen en hem spontaan uit te nodigen. Zo nieuwsgierig waren ze naar hem.

      Judith verzette zich fel tegen het idee. Ze wilde in haar hoofd nog een poosje naar goeddunken over hem kunnen beschikken en hem niet nu al als een klit naast zich op de bank hebben zitten. Het was ook onwaarschijnlijk dat hij op afroep bereid was zich zaterdagavond laat door vreemde mensen naar de westkant van Wenen te laten lokken.

      Maar uiteindelijk gaf ze toe aan de druk van haar vrienden en stuurde ze Hannes, meer als gebaar dan omdat ze het zo’n aantrekkelijk idee vond, een sms’je of hij geen zin had om te komen, ze zaten net zo gezellig bij elkaar en hij werd van harte uitgenodigd, het adres was als volgt. Ze deed het in de overtuiging dat hij niet zou reageren, dat hij op pad of bezig was, dat hij het berichtje waarschijnlijk niet eens zou lezen, in elk geval niet tijdig genoeg om nog te komen, zelfs als hij, wat ze al helemaal uitgesloten achtte, inderdaad niets beters te doen had. Nog geen minuut later kwam op Judiths mobieltje de reactie binnen: ‘Dank voor de uitnodiging!!! Ben er over twintig minuten! Hannes.’

3

Van de volgende uren zou Judith zich later graag meer herinnerd hebben. Maar ze had nog twee volle kelken rode wijn nodig om de wachttijd door te komen en haar onverklaarbaar grote nervositeit te verdrinken. Nu was haar bevattingsvermogen nog net voldoende om de uiterst bizarre begroetingsscène tot zich door te laten dringen.

      Het gesprek verstomde. Plotseling stond hij voor hen. Bruine ribbroek, wit overhemd, dicht tot en met het bovenste knoopje, lichtblauwe slip-over en minstens zo euforisch als een net op het podium geroepen beste mannelijke hoofdrolspeler tijdens de Oscar-uitreiking. Toen hij verkondigde: ‘Ik ben Hannes,’ won zijn brede lach het moeiteloos van de stralende tuinverlichting. Judith had wel door de grond kunnen zakken. Hij boog zich over de tafel, drukte iedereen stevig de hand, bracht zijn gezicht tot vlak bij dat van de ander, fixeerde elk paar ogen, herhaalde elke naam zo bedachtzaam dat het zijn bedoeling leek over ieder afzonderlijk een studie te schrijven.

      Nog steeds was er niets wat erop wees dat Judith voor hem aanwezig was, zijzelf het minst. Hij haalde twee gele dozen uit een jutetas, wie weet choco-bananen. ‘Voor de kleintjes,’ zei hij. Hoe wist hij dat zijn gastvrouw en -heer twee kinderen hadden? Had Judith hem ooit iets over Ilse en Roland verteld? Had ze Mimi en Billi genoemd? En had hij dat echt onthouden?

      Voor Ilse toverde hij een flesje olijfolie uit de tas, waarbij hij zich beperkte zich tot de terloopse opmerking: ‘Volgens mij de beste van heel Umbrië, heel fruitig; ik hoop dat jullie die lekker vinden.’ Roland drukte hij ten slotte een fles met een goudgele inhoud in de hand, whisky waarschijnlijk. Daarbij zei hij heel gedragen, alsof hij op moederdag een gedicht wilde opzeggen: ‘Nogmaals heel erg bedankt voor de sympathieke uitnodiging.’ Het leek wel of hij twintig jaar geleden voor het laatst ergens te gast was geweest en hij zich minstens drie weken had voorbereid op zijn herintreding in het maatschappelijk leven.

      Nu pas draaide hij zich demonstratief om naar Judith, haalde haar tevoorschijn uit haar schuilhoekje in de schaduw. Hij legde beide handen rond haar taille. Ze voelde een lichte druk naar boven, die maakte dat ze opstond. Toen stond hij voor haar, bijna twee koppen groter, op armlengte afstand, zijn handen op haar schouders, en hij bekeek haar met een ontroering alsof ze in de hele wereld de eerste zonsopgang boven zee was die beetgepakt kon worden. En na een bijna ondraaglijk lange pauze, waarin haar knieën bedenkelijk slap werden en de alcohol voor het eerst door haar hoofd begon te zwieren, zei hij, voor iedereen duidelijk verstaanbaar: ‘Judith, wat fijn dat ik je vandaag nog zie. Je kunt je niet voorstellen hoe blij ik ben!’

      Op dat punt eindigden niet alleen al haar beelden van die avond, maar de hele film. Vanaf dat moment was alles alleen nog maar aftiteling, tot in de kleine uurtjes. Judith had nog een paar heldere momenten, die ze gebruikte om het wijnglas naar haar lippen te brengen. Een voor een vervaagden en verdwenen de gezichten om haar heen. Hannes was de enige die steeds weer opdook. Soms ver weg, dan weer heel dichtbij. Soms rook ze zijn adem, dan weer blikkerde in de verte oma’s gebit. Waar zijn lage stem dreunde, ontstond beweging, gemompel en gelach.

Op een gegeven moment werd ze wakker omdat ze plotseling geen geluid meer hoorde, en Hannes was de muur waar ze tegenaan leunde. Of ze misselijk was? Hoe kon zij dat nu weten? Ze was niet voldoende bij haar positieven om dat te kunnen beoordelen. Op een gegeven moment ging er een zijraampje open en blies de wind aangenaam koel in haar gezicht. En op een gegeven moment stopte de taxi waarin ze zat bij haar voor de deur. Hannes stapte samen met haar uit en ondersteunde haar. Het was prettig om zijn stem te horen. Het rook naar trappenhuis. In de lift drukte hij op de Z van de zolderverdieping. Ze gaf hem haar handtas, de sleutel rinkelde. Ze voelde zijn ribbroekbenen tegen de hare, en haar wang streek langs zijn zachte slip-over. De deur liet zich zonder problemen van het slot halen en openen, waarna hij achter haar weer dichtviel. Daarna was het donker en stil. En vanuit de verte kwam het bed naar haar toe.

4

De zondag begon tegen elf uur ’s morgens. Judith merkte dat ze halfnaakt was, ze wankelde haar bed uit en zocht het treiterig zoemende mobieltje. Degene die zich niets van de mensenrechten aantrok was Gerd. Hij vroeg: ‘Hoe gaat het met je?’ Judith: ‘Geen idee.’ Hij: ‘Ben je goed thuisgekomen?’ Zij: ‘Waarschijnlijk wel.’ Hij: ‘Ben je niet alleen?’ Zij: ‘Jawel, ik geloof van wel.’ Hij: ‘Zal ik straks nog een keer bellen?’ Zij: ‘Nee.’ Ze bedoelde: nu niet en straks ook niet.

      Hij: ‘Wat was er gisteren met je?’ Zij: ‘Wat?’ Hij: ‘Je hebt hem flink geraakt.’ Zij: ‘Ik?’ Hij: ‘In elk geval was je behoorlijk dronken.’ Zij: ‘Het spijt me, dat was niet mijn bedoeling.’ Hij: ‘Ben je zo verliefd?’ Zij: ‘Verliefd? Ik weet het niet.’ Hij: ‘Zal ik je verklappen wat ik van Hannes vind – zo op het eerste gezicht?’ Zij: ‘Ja, voor mijn part.’ Hij: ‘Wil je het echt weten?’ Zij: ‘Nee, liever niet.’

      Hij: ‘Hannes is suuu-per!’ Zij: ‘Echt?’ Hij: ‘Ja, we zijn allemaal weg van hem, in elk opzicht. Hij is open, vriendelijk, hartelijk, attent. Hij heeft iets te vertellen. Hij is geestig.’ Zij: ‘Echt?’ Hij: ‘Judith, Judith, hij is een schot in de roos.’ Zij: ‘Echt waar?’ Hij: ‘Jij hebt er maar de helft van gemerkt, maar weet je wel hoe lief hij voor je was?’ Zij: ‘Nee, maar zo is hij altijd.’ Hij: ‘Hij aanbidt je.’ Zij: ‘Ja?’ Hij: ‘Geloof me, hij is het beste wat je kon overkomen.’ Zij: ‘Denk je?’ Hij: ‘Als ik een vrouw was, zou ik precies zo’n man als partner willen.’ Zij: ‘Ja?’ Hij: ‘Heeft hij je naar huis gebracht?’ Op dat moment ontstond er een korte stilte. Hij: ‘Judith, ben je er nog?’ Zij: ‘Gerd, ik geloof dat ik beter weer kan gaan liggen.’

      Ze vond de toets met het piepkleine rode telefoontje erop, liet het mobieltje voor wat het was, draafde naar de badkamer, sloeg de zwarte badjas om haar schouders, keek in de wc, daarna in de keuken, in de woonkamer, in de slaapkamer – niets. Ze deed de kleerkast open, wierp een blik onder het bed en tastte de matras af, ze bestudeerde de vouwen in het laken en legde daarna haar badjas weg, ze kroop onder de dekens en haalde diep adem. Hannes was duidelijk niet aanwezig. En Hannes was er ook nooit geweest, dat zou ze geroken hebben, dat zou ze gevoeld hebben, dat zou ze geweten hebben, zo dronken kon ze niet geweest zijn. Nu kon ze slapen. Nu wilde ze over hem dromen.

5

Van haar Hannes-droom kwam niets terecht, maar om drie uur ’s middags was Judith uitgeslapen, ze had honger en bestelde bij de pizzaservice een quattro stagioni. De bezorger overhandigde haar bovendien een enorm boeket. ‘Deze is helaas niet van mij, hij lag op de deurmat,’ zei hij. Het waren