Palmen in de sneeuw

Luz Gabás

Palmen in de sneeuw

Vertaald door Marjan Meijer

WERELDBIBLIOTHEEK · AMSTERDAM

Oorspronkelijke titel Palmeras en la nieve. Ediciones Temas de Hoy, onderdeel van Ediciones Planeta Madrid, S.A., Madrid

© 2012 Luz Gabás

© 2014 Nederlandse vertaling Marjan Meijer / Uitgeverij Wereldbibliotheek bv

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Karin van der Meer

Omslagillustratie Arcangel Images / Mark Owen

NUR 302

ISBN 978 90 284 4111 8

www.wereldbibliotheek.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014, met ISBN 978 90 284 2590 3.

Voor mijn vader Paco, die met aanstekelijke passie leefde, en voor José Español, de passie van mijn leven.

Dankzij deze twee mannen is deze roman tot stand gekomen. Voor mijn moeder, Maria Luz, en mijn zussen Gemma en Mar, die mij altijd onvoorwaardelijk hebben gesteund.

En voor José en Rebeca, die tegelijk met deze pagina’s opgroeiden.

Vanavond zullen jullie elkaar wanhopig beminnen want jullie weten dat dit de laatste nacht samen zal zijn. Jullie zullen elkaar nooit meer zien.

Nooit meer.

Dat zal niet meer mogelijk zijn.

Jullie strelen en kussen elkaar zo intens als alleen twee verdrietige mensen dat kunnen, terwijl jullie door de smaak en de aanraking van de ander in elkaar proberen op te gaan.

De tropische regen slaat woest tegen de groene balustrade van de buitengalerij die naar de kamers leidt en smoort het geluid van jullie hartstochtelijke zuchten. De bliksemschichten proberen verder te reiken in de tijd om de duisternis te overwinnen.

Laat me naar je kijken, je aanraken, je nog even voelen…

Twee versleten koffers in een hoek van de kamer. Een regenjas over de stoelleuning. Een lege kast met de deuren op een kier. Een hoed en een foto op de tafel. Beige kleding op de vloer. Een bed, veranderd in een liefdesnest door het muskietennet dat er vanaf het plafond omheen hangt. Twee heftig bewegende lichamen in het schemerdonker.

Na achttien jaar is er niets meer dan dat.

Je had het gevaar kunnen trotseren en besluiten te blijven.

Of je had er nooit naartoe kunnen gaan. Dan zou je de regen ontlopen zijn, die verdomde regen die hardnekkig alle trieste momenten in je leven markeerde.

Dan had je deze gitzwarte nacht niet hoeven ondergaan.

De regendruppels kletteren tegen de ramen.

En zij…

Ze had geen aandacht aan je kunnen schenken, als ze had geweten dat dat beter was.

Dan had ze deze wrede nacht met die lichtflitsen niet hoeven ondergaan.

De zachtmoedige, milde regen zet zich vast op de voorwerpen, stroomt als tranen zacht omlaag en doordrenkt de omgeving met een besmettelijke zwaarmoedigheid. De hevige regen van deze avond beukt en herinnert er dreigend aan dat niemand zich aan een ander moet vastklampen, dat zelfs de aarde niet alle regen in zich kan opnemen, de regen die sterft op hetzelfde wrede moment dat hij op de aarde neerslaat.

Jullie hebben genoten van veel kalme, tedere, sensuele en mystieke liefdesnachten. Jullie hebben genoten van de verboden lust. En jullie hadden ook de vrijheid om elkaar in de openbaarheid lief te hebben.

Maar jullie hebben er nog geen genoeg van.

Deze avond zijn jullie als duizend-en-een druppels van de tornado, in elke uitbarsting.

Doe hem iets aan! Krab zijn huid open! Bijt hem! Lik hem! Doordrenk hem van jouw geur!

Om te bestaan. Om jullie te laten lijden. Omdat je de situatie niet kunt veranderen. Om de scheiding waarin jullie hebben berust. Om die verdomde berusting.

Plant jouw zaad in zijn hart, al weet je dat het nooit zal ontkiemen.

‘Ik ga.’

‘Je gaat.’

‘Maar je blijft in mijn hart.’

Voor eeuwig.

Er klinken twee droge, haastige kloppen op de deur, een pauze en dan weer twee. Het afgesproken teken. José is stipt. Je moet je haasten, anders mis je het vliegtuig.

Je kunt je niet haasten. Jullie kunnen elkaar niet loslaten. Jullie willen alleen maar huilen. De ogen sluiten en voor altijd in deze onwerkelijke toestand blijven.

De tijd die voor jullie was gereserveerd, is om. En komt niet terug. Er is niets aan te doen. Daarover hebben jullie het al gehad. Er zullen geen tranen vloeien: de zaken gaan zoals ze gaan. Misschien in een andere tijd, op een andere plaats… Maar jullie hadden het niet in eigen hand waar je werd geboren, aan wie of wat je toebehoort. Jullie hadden het wel in eigen hand elkaar lief te hebben, ondanks alle moeilijkheden.

Jullie wisten zelfs dat deze dag vroeg of laat zou komen, zoals nu is gebeurd, en jullie worden opgejaagd zodat jullie niet bij daglicht afscheid hoeven te nemen en er geen snelle terugkeer beloofd kan worden.

Deze keer gaat de reis maar één kant op.

Je staat op van het bed en begint je aan te kleden. Zij blijft zitten met haar rug tegen de muur, de armen om haar benen geslagen, de kin rustend op de knieën. Ze kijkt even naar je bewegingen en sluit dan haar ogen om elk detail van je lichaam, je gebaren, je huid in haar geheugen op te slaan. Als je aangekleed bent, staat ze op en loopt naar je toe. Ze draagt alleen een ketting, een dun leren koord met twee schelpen. De ketting die ze altijd droeg. Een van de schelpen is een kauri, een klein schitterend zeeslakje ter grootte van een amandel. De andere is een kleine schelp van een versteende Achatina. Ze doet de ketting af en hangt hem om je nek.

‘Ze brengen je geluk en voorspoed.’

Je slaat je sterke armen om haar middel en trekt haar naar je toe terwijl je de geur van haar haren en haar huid opsnuift.

‘Mijn geluk eindigt hier en nu.’

‘Wanhoop niet. Al zie ik je niet en kan ik je niet aanraken, je bent een deel van mij, waar je ook bent.’ Haar grote bedroefde ogen kijken je vastberaden en zeker aan. Je wilt geloven dat zelfs de dood jullie niet kan scheiden, dat er een plek is waar jullie elkaar weer zullen zien, zonder tijd, zonder haast, zonder verboden.

Je laat je vingers op de schelpen van de ketting rusten. De kauri voelt zacht als haar huid en schittert als haar tanden. De opening lijkt op een perfecte vulva, de poort waardoor het leven binnengaat en naar buiten komt.

‘Kan een kleine Achatina me ook bevrijden uit de krachtige klauwen van de duivels?’

Ze glimlacht bij de herinnering aan de eerste keer dat jullie samen waren. ‘Je bent sterk als een kapokboom en buigzaam als een dadelpalm. Je zult de sterkste windstoten weerstaan zonder te knakken, met je wortels verankerd in de aarde en je altijdgroene bladeren naar de hemel gericht.’

Opnieuw twee droge, haastige kloppen op de deur, een korte pauze en weer twee kloppen. Een stem probeert op een discrete manier boven het noodweer uit te komen. ‘Ik zeg het nog één keer. Het is al laat. We moeten gaan.’

‘Ik kom, Ösé. Een minuut.’

Een minuut en een vaarwel. Een minuut die om nog een vraagt en nog een.

Ze wil zich aankleden, maar je houdt haar tegen.

‘Blijf zo, naakt. Laat me je zien alsjeblieft…’

Nu heeft ze zelfs de ketting niet meer om haar naaktheid te bedekken. En heb jij dan niets voor haar?

Op tafel ligt de hoed die je nooit meer nodig hebt en de enige foto van jullie beiden.

Je pakt een van de koffers, zet hem op de tafel, opent hem en haalt een schaar uit een stoffen zakje. Met je nagels maak je een scherpe vouw in de foto op de lijn tussen jullie afbeeldingen en je knipt hem in tweeën.

Je geeft haar de helft waarop je op het binnenplein tegen een vrachtwagen staat geleund.

‘Alsjeblieft. Herinner me zoals ik nu ben, net zoals ik me jou zal blijven herinneren.’

Met een glimlach kijk je naar de andere helft, waar zij op staat, voor je hem wegstopt in je borstzakje.

‘Ik voel diep van binnen dat ik niet…’ Een snik verhindert je verder te spreken.

‘Alles komt goed,’ liegt ze.

Ze liegt omdat ze weet dat ze steeds weer de pijn van dit moment zal voelen, telkens als ze het binnenplein oversteekt, of de eetzaal binnengaat, of als ze haar hand op de witte balustrade van de sierlijke trap legt. Ze zal steeds weer de pijn voelen, telkens als iemand de naam noemt van het land waar je naartoe gaat. Ze zal steeds weer de pijn voelen, telkens als ze het geluid van een vliegtuig hoort.

Telkens als het regent zoals vanavond zal ze de pijn voelen.

‘Alles komt goed…’

Je omhelst haar en je voelt dat vanaf nu niets meer goed zal komen.

Over een paar seconden pak je je koffers en je regenjas. Je kust haar nog eens, vol passie. Je loopt naar de deur. Je hoort haar stem en je blijft staan.

‘Wacht! Je vergeet je hoed.’

‘Waar ik naartoe ga, heb ik hem niet nodig.’

‘Maar hij herinnert je aan wie je al die jaren bent geweest.’

‘Dat wil ik niet. Houd jij hem maar. Hij herinnert jou aan wie ik voor je was.’

Je loopt naar haar toe en geeft haar ten slotte een tedere, verwarde en trage laatste zoen. Je kijkt haar even in de ogen. Jullie knijpen je oogleden dicht en zetten de kiezen op elkaar om niet te huilen. Jullie strelen zacht elkaars wang. Je opent de deur die zich achter je sluit met een zachte klik die als een pistoolschot in je oren klinkt. Ze leunt met haar hoofd tegen de deur en zal dan bittere tranen huilen.

Je loopt de nacht in, het noodweer in dat maar niet wil overtrekken.

‘Dank je, Ösé. Bedankt voor je gezelschap al deze jaren.’

Het zijn je eerste woorden sinds je de kamer verliet en op weg ging naar het vliegveld. Ze klinken je vreemd in de oren, alsof je ze niet zelf uitspreekt. Alles komt je onbekend voor: de weg, de gebouwen, de stalen aankomsthal, de mensen die je pad kruisen.

Alles is onwerkelijk.

‘Geen dank,’ antwoordt José somber en legt een hand op je schouder.

Tranen blinken in de door rimpels omrande ogen van de man die als een vader voor je was op deze aanvankelijk zo vreemde plek. In de loop der tijd is zijn gebit tekenen van ouderdom gaan vertonen.

Als je vader jullie in zijn brieven vertelde over José of als hij op winteravonden bij het haardvuur verhalen vertelde, herhaalde hij steeds dat hij nog nooit zulke perfecte witte tanden bij iemand had gezien. En dat is al een eeuwigheid geleden.

Er blijft nauwelijks iets over.

José zul je ook nooit meer zien.

De geur, het bedwelmende groen van de weelderige natuur, het feestelijke geluid van het intense gezang, het lawaai van de feesten, de edelmoedigheid van vrienden als José en de voortdurende hitte op je huid beginnen je al vreemd voor te komen. Je maakt hier al geen deel meer van uit. Op het moment dat je straks het vliegtuig in stapt, word je weer een őpottò, een buitenlander.

‘Beste Ösé, ik wil je een laatste gunst vragen.’

‘Wat je maar wilt.’

‘Als het je uitkomt, zou ik het fijn vinden als je af en toe bloemen naar het graf van mijn vader brengt, als je kunt. Hij blijft wel heel alleen achter in dit land.’

Wat een droefheid overvalt je bij de gedachte dat je stoffelijk overschot op een vergeten plek rust, dat er niemand zal zijn die een paar minuten bij je graf doorbrengt.

‘Zolang ik leef, zal Antón verse bloemen op zijn graf hebben.’

‘Tènki, mi fren.’

Dank je, mijn vriend, dat je me uit de brand hielp. Dat je me hielp om deze wereld, die zo veel van de mijne verschilt, te begrijpen. Dat je me leerde ervan te houden. Dat je verder kon kijken dan het geld dat me hierheen bracht. Dat je me niet veroordeelde…

‘Mi hat no gud, Ösé.’

‘Yu hat e stron, mi fren.’

My heart is not good, Ösé. Your heart is strong, my friend.

Je zult het hoofd bieden aan alles wat op je weg komt.

Ja, je zult je ertegen weren. Maar je vergeet nooit dat de vier talen die je al die jaren gebruikte, niet volstaan om te beschrijven hoe je je voelt: tu hat no gud.

Het vliegtuig staat klaar op de baan.

Vaarwel, vitémá, man met het grote hart. Doe voorzichtig. ‘Tek kea, mi fren. Shek mi jan.’

Take care. Shake my hand.

Je laat je duizenden kilometers meedragen op de wolken, en je zult in Madrid landen, waar je de trein neemt naar Zaragoza. Daar stap je op een bus en kort daarna ontmoet je je familie. Al die tijd in het vliegtuig zal niet genoeg zijn om los te komen van de laatste jaren, die de beste van je leven waren.

En dat feit, het besef dat je de beste jaren van je bestaan in een vreemd land hebt doorgebracht, is een geheim dat je in het diepst van je hart bewaart.

Je kunt niet weten dat je geheim over meer dan dertig jaar aan het licht komt. Je kunt niet weten dat op een dag de twee delen van de foto die je zo wreed van elkaar hebt gescheiden, weer bij elkaar komen.

Clarence bestaat nog niet.

Net als je andere Daniela.

Naarmate het vliegtuig aan hoogte wint, zul je door het raampje zien hoe het eiland kleiner wordt. Al het groen van de wereld dat jou ooit zo overweldigde, verandert in een kleine vlek aan de horizon tot het helemaal verdwijnt.

In het vliegtuig zitten andere reizigers. Ze zijn allemaal stil. Jullie nemen allemaal jullie verhalen mee.

Je zou de stilte met een paar woorden kunnen vertalen, te weinig om de druk op je borst te verklaren: Ö má we è, etúlá.

Vaarwel, geliefd eiland in de zee.

1 De wreedste maand

Pasolobino, 2003

Een paar regels maakten dat Clarence eerst heel erg nieuwsgierig werd, en daarna steeds onrustiger. Ze hield een klein stukje papier in haar handen dat vastgeplakt had gezeten aan een van de vele, bijna doorzichtige enveloppen met een blauw-rood gestreepte rand, waarin lang geleden de brieven per zee- en luchtpost werden verstuurd. Het briefpapier was dun, zodat het minder woog en de portokosten lager waren. Zodoende hoopten flarden van moeilijke levens zich op in luchtige stapeltjes papier vol woorden die vochten om niet in vergetelheid te raken.

Clarence las voor de zoveelste keer de tekst die in een ander handschrift was geschreven dan de brieven die over de salontafel lagen uitgespreid.

… ik ga niet meer terug naar F.° P. ‚ dus zal ik, als je het goed vindt, weer een beroep doen op de vrienden van Ureka zodat je geld kunt blijven sturen. Het gaat goed met haar, ze is heel sterk, dat moest ze wel zijn, maar ze mist de hulp van haar vader die, het spijt me dit te moeten zeggen want ik weet hoeveel je van hem hield, een paar maanden geleden is gestorven. Maar wees gerust, vriend, met haar kinderen gaat het ook goed, de oudste werkt en de ander boekt vooruitgang met zijn studie. Als je eens zou zien hoe anders alles is dan toen…

Dat was alles. Geen datum. Geen naam.

Voor wie was die brief bestemd?

De geadresseerde kon niet iemand zijn van haar grootvaders generatie, want de structuur van het papier, de inkt, de stijl en het handschrift leken van latere datum. Anderzijds: de brief was gericht aan een man, dat was duidelijk door het woord vriend, waardoor de kring beperkt werd tot haar vader Jacobo en haar oom Kilian. Het papier was tenslotte samen met een van de weinige brieven die haar vader had geschreven tevoorschijn gekomen. Wat vreemd… Waarom had hij niet de hele tekst bewaard? Ze stelde zich Jacobo voor die de brief bewaarde om daar vervolgens spijt van te krijgen en alsnog te besluiten hem weg te gooien en die niet merkte dat er toen een stukje afscheurde.

Waarom had haar vader dat gedaan? Was de inhoud ervan zo compromitterend?

Verdwaasd keek Clarence op van het stukje papier, legde het op de grote notenhouten tafel die achter de zwartleren chester-fieldbank stond en wreef in haar vermoeide ogen. Ze zat al langer dan vijf uur aan een stuk te lezen. Ze haalde diep adem en stond op om nog een blok hout op het vuur te gooien. Het essenhout begon te knetteren zodra het in de vlammen viel. De lente was veel vochtiger dan normaal en doordat ze zo lang had stilgezeten, had ze het koud gekregen. Even stond ze met haar handen uitgestrekt naar het vuur, ze wreef over haar onderarmen en leunde tegen de schoorsteenmantel, waarboven een rechthoekige houten trumeau-spiegel hing met bovenaan een krans van houtsnijwerk. In de spiegel zag ze het beeld van een vermoeide jonge vrouw met donkere kringen onder haar groene ogen en weerbarstige kastanjebruine lokken, die waren losgeschoten uit de dikke vlecht, rond een ovaal gezicht. De ongerustheid had kleine rimpels op het voorhoofd getekend. Waarom voelde ze zich zo onrustig na het lezen van die paar regels? Ze schudde haar hoofd alsof er een huivering door haar lichaam trok, liep weer naar de tafel en ging zitten.

Ze had de brieven op schrijver en in chronologische volgorde gesorteerd, vanaf het jaar 1953, het jaar waarin Kilian punctueel iedere veertien dagen schreef. De inhoud paste perfect bij het karakter van haar oom: de brieven gaven uitermate gedetailleerde beschrijvingen van het dagelijkse leven, zijn werk, de omgeving en het klimaat. Hij vertelde alles in geuren en kleuren aan zijn moeder en zijn zus. Van haar vader waren er minder brieven; vaak beperkte hij zich tot een paar regels onder aan de brief van zijn broer. De brieven van grootvader Antón tenslotte waren schaars en kort en vol met formaliteiten die typisch waren voor de jaren dertig en veertig van de twintigste eeuw. Hij liet weten dat het, godzijdank, goed met hem ging, wenste dat iedereen het ook goed maakte en bedankte iedereen, familie of buren die toen in Casa Rabaltué hielpen, voor hun grootmoedigheid om de een of andere zaak op zich te nemen.

Clarence was blij dat er niemand thuis was. Haar nicht Daniela en haar oom Kilian waren naar de stad voor een medische controle en haar ouders zouden pas over twee weken komen. Ze kon er niets aan doen, maar ze voelde zich een beetje schuldig om wat ze deed: privébrieven lezen van mensen die nog leefden. Ze vond het vreemd te snuffelen in brieven die haar vader en haar oom tientallen jaren geleden geschreven hadden. Dat was iets wat je normaal deed als je de papieren uitzocht van overledenen. Het lezen van de brieven van haar grootvader, die ze nooit gekend had, bezorgde haar eigenlijk ook niet het onrustige gevoel dat ze kreeg bij de brieven van Jacobo en Kilian. Zeker, ze kende al veel van de details die ze net had gelezen. Maar verteld in de eerste persoon, opgetekend in het schuine, beverige handschrift van iemand die niet gewend is te schrijven, en doordrongen van een onderdrukte emotionele lading die vergeefs de overduidelijke heimwee probeerde te verbergen, had de tekst bij haar diepe gemengde gevoelens losgemaakt, en meer dan eens voelde ze de tranen opkomen.

Ze herinnerde zich dat ze, toen ze jong was, de donkere kast achter in de huiskamer openmaakte en de brieven door haar handen liet gaan. Neuzend in die documenten vormde ze zich een beeld van hoe het eeuwenoude Casa Rabaltué geweest moest zijn: vergeelde krantenknipsels, reisfolders en arbeidscontracten, oude schriften met in- en verkoopgegevens van vee en de pacht van de grond, lijsten van geschoren schapen en levende en dode lammeren, bidprentjes van doopfeesten en begrafenissen, kerstgroeten in onduidelijke halen en vervaagde inkt, uitnodigingen en menu’s voor bruiloften, foto’s van overgrootouders, grootouders, oudooms en -tantes, neven en nichten en ouders; eigendomsbewijzen vanaf de zeventiende eeuw en aktes waarin land verhandeld werd voor bouwterreinen tussen het skicentrum en de erfgenamen van het huis.

Ze had nooit aandacht besteed aan de persoonlijke brieven, enkel en alleen omdat ze altijd genoeg had gehad aan de verhalen van Jacobo en Kilian. Maar ja, toen had ze nog geen congres bezocht waar ze – dochter, kleindochter en nicht van kolonisten – getroffen werd door de woorden van enkele Afrikaanse sprekers, woorden die haar met vage onrustgevoelens hadden vervuld. Op dat moment was er een speciale interesse gewekt voor alles wat te maken had met het leven van de mannen van haar familie. Ze dacht aan haar plotselinge haast om naar haar dorp te gaan en de kast open te maken, en het ongeduld dat zich van haar meester had gemaakt toen de verplichtingen op de universiteit haar tegen haar zin langer ophielden. Gelukkig had ze zich in een record-tempo weten vrij te maken. De ongebruikelijke situatie dat er niemand thuis was, had haar in de gelegenheid gesteld om de brieven keer op keer in alle rust te lezen.

Ze vroeg zich af of iemand anders in de afgelopen jaren de kast geopend had; of haar moeder Carmen of haar nicht Daniela ook gezwicht was voor de verleiding om in het verleden te wroeten, en of haar vader en haar oom weleens het verlangen hadden gevoeld om zichzelf te herkennen in de regels uit hun jeugd.

Dit idee verwierp ze snel. In tegenstelling tot haarzelf vond Daniela oude dingen alleen maar leuk als die te maken hadden met het antieke aanzien van het uit steen en leisteen opgetrokken huis met de donkere meubels, waar ze veel van hield. Carmen was noch in deze plaats, noch in dit huis geboren en had het nooit als haar thuis beschouwd. Haar taak, vooral na de dood van Daniela’s moeder, bestond uit het opruimen en schoonhouden van het huis. Ze zorgde ervoor dat de provisiekast constant vol was en dat er altijd wel een excuus was om een feestje te organiseren. Ze bracht er graag veel tijd door, maar ze was blij dat ze op een andere plek woonde, die wel helemaal als haar thuis voelde.

En wat Jacobo en Kilian betreft, dat waren typisch mannen uit de bergen: gereserveerd tot op het zenuwslopende af en ontzettend gebrand op hun privacy. Het verraste haar dat geen van twee besloten had alle brieven te vernietigen, zoals zij gedaan had met de dagboeken uit haar puberteit, alsof je zo alles kon uitwissen wat er gebeurd was. Clarence woog verschillende mogelijkheden tegen elkaar af. Misschien waren ze zich ervan bewust dat er behalve wat heftige nostalgische gevoelens absoluut niets in de brieven stond dat maakte dat ze in het vuur moesten verdwijnen. Of misschien waren ze vergeten wat ze erin vertelden – maar dat betwijfelde ze, aangezien ze allebei de neiging hadden om constant over hun geliefde eiland te spreken. Of ze waren het bestaan ervan gewoon vergeten, wat normaal is met voorwerpen die je in de loop van je leven verzamelt.

Wat de redenen voor het bewaren van deze brieven ook waren, ze moest uitzoeken wat er was gebeurd – als er al iets was gebeurd – door datgene te achterhalen wat niet geschreven stond. Dit kleine stukje papier in haar handen, dat vraagtekens had opgeroepen, zou het schijnbaar rustige leven in het huis in Pasolobino weleens kunnen veranderen.

Zonder van haar stoel op te staan strekte ze haar arm uit naar een tafeltje waarop een klein kistje stond, opende een van de latjes en haalde er een loep uit om de randen van het papier nauwkeuriger te bestuderen. Rechts onderaan was een lijntje te zien dat van een nummer leek: een verticale lijn met een liggend streepje erdoor.

Oké… dat zou een zeven kunnen zijn.

Een zeven.

Ze trommelde met haar vingers op de tafel.

Een paginanummer leek haar onwaarschijnlijk. Misschien een jaartal: 1947, 1957, 1967. Voor zover ze had kunnen achterhalen, kwam geen van de drie overeen met de beschreven feiten in de brieven, in die emotionele nalatenschap van het koloniale leven van een paar Spanjaarden op een cacaoplantage.

Eigenlijk had niets zo haar aandacht getrokken als die regels waarin een derde, voor haar onbekende persoon zei dat hij niet meer zo vaak zou teruggaan, dat iemand van Casa Rabaltué geld stuurde, dat drie personen die de geadresseerde van de brief – Jacobo? – kende, het goed maakten en dat een geliefd persoon was overleden.

Aan wie zou haar vader geld gestuurd kunnen hebben? Waarom zou hij zich er druk over maken dat het met iemand van daar goed ging? Of, nog concreter, dat het goed ging met de studie of het werk? Wie was die overleden persoon die zo betreurd werd? De vrienden van Ureka, stond er in het bericht… Ze had nog nooit van die plaats gehoord, als het tenminste een plaats was… Misschien een persoon? En het belangrijkste van alles: wie was die zij?

Clarence had honderden verhalen gehoord over het leven van de mannen van Casa Rabaltué in het verre land. Ze kende ze uit haar hoofd, want Jacobo en Kilian grepen elk excuus aan om over hun verloren paradijs te praten. Wat zij beschouwde als het officiële verhaal van de mannen van haar familie, nam altijd de vorm aan van een legende die jaren geleden begon in een dorpje in de Pyreneeën, verderging op een klein Afrikaans eiland en weer in de bergen eindigde. Tot het moment waarop bij Clarence een paar vraagtekens opdoken na het lezen van een stukje papier en haar nieuwsgierigheid werd gewekt, was het nooit bij haar opgekomen dat het ook weleens andersom zou kunnen zijn: dat het op een klein Afrikaans eiland begonnen was, verder ging in een dorpje in de Pyreneeën en weer in de zee eindigde.

Nee, als nu bleek dat ze belangrijke zaken vergeten waren te vertellen… Clarence, overvallen door de verleiding zich over te geven aan romaneske gedachten, fronste haar wenkbrauwen terwijl ze in gedachten alle namen langsging die Jacobo en Kilian in hun verhalen hadden genoemd. Bijna allemaal waren ze in hun nabije omgeving terug te vinden, en dat was niet zo vreemd, want de initiator van dat exotische avontuur was een jonge avonturier geweest uit de vallei van Pasolobino. Aan het eind van de negentiende eeuw, in de tijd waarin haar grootouders Antón en Mariana waren geboren, voer hij uit naar onbekende landen. De jongeman kwam op een ochtend aan land op een eiland in de Atlantische Oceaan, gelegen in wat toen bekendstond als de Baai van Biafra. Binnen een paar jaar wist hij een klein fortuin te vergaren en werd hij eigenaar van een productieve cacaoplantage die naar alle delen van de wereld exporteerde. Ver daarvandaan, in de bergen in de Pyreneeën, besloten vrijgezelle en pasgetrouwde mannen om te gaan werken op de plantage van hun oude buurman of in de stad die bij die plantage in de buurt lag.

Ze verwisselden de groene weidegronden voor palmbomen.

Clarence glimlachte bij de gedachte aan die ruwe, gesloten mannen uit de bergen, met hun zwijgzame, serieuze karakter, die zich niet gemakkelijk uitten en gewend waren aan het beperkte kleurenspectrum van het wit van de sneeuw, het groen van de weiden en het grijs van de stenen, die vervolgens de schreeuwerige tropische kleuren ontdekten, de donkere huidskleur van de halfnaakte lichamen, de simpele huisjes en de streling van de zeebries. Eigenlijk vindt ze het nog steeds vreemd zich Jacobo en Kilian voor te stellen als de hoofdpersonen in een van de vele boeken of films over de koloniën waarin de koloniale wereld door de ogen van Europeanen wordt weergegeven; in dit geval vanuit het perspectief van haar eigen familieleden. Hun versie was de enige die ze kende.

Duidelijk en onbetwistbaar.

Het dagelijkse leven op de cacaoplantages, de verhoudingen met de inheemse bevolking, het eten, de vliegende eekhoorns, de slangen, de apen, de grote gekleurde hagedissen en de jenjén; de zondagse feesten, de tamtam van de tumbas en dromas…

Inhoud

De wreedste maand

Op zee

Het groene land

De mooie stad

Discussie gesloten

In het oerwoud

De tijd van de tornado’s

De weg met de dadelpalmen

Moeilijke tijden

De bewaker van het eiland

De thuiskomst van Clarence

Onder de sneeuw

Lichtbronnen

Doornige tijden

Nieuwe luchten

Huwelijk uit liefde

Het zaad van het kwaad

Dagen van rouw

Geheime zaken

Het einde of het begin

Nawoord