HET ONVOLMAAKTE WONDER

ANDREA DE CARLO

HET
ONVOLMAAKTE
WONDER

WERELDBIBLIOTHEEK · AMSTERDAM

Deze roman is voortgekomen uit de fantasie van de auteur. Afgezien van een aantal citaten en publieke figuren om een context te creëren zijn de personages en gebeurtenissen puur fictief. Elke overeenkomst in naam, fysieke of professionele karakteristieken met werkelijke personen berust op louter toeval.

Oorspronkelijke titel L’ imperfetta meraviglia

© 2016 Giunti Editore S.p.A., Firenze, Milano

www.giunti.it

© 2018 Nederlandse vertaling Annette de Koning / Uitgeverij Wereldbibliotheek

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Bureau Beck

NUR 302

ISBN 978 90 284 4272 6

www.wereldbibliotheek.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2018, met ISBN 978 90 284 2723 5

WOENSDAG

1

Aan het einde van de ochtend van 18 november 2015 was de stroom uitgevallen in het hele arrondissement Fayence van het departement Var in de regio Provence-Alpes-Côte d’Azur, wat gevolgen had voor het hele systeem van transport, telecommunicatie, radio- en tv-uitzendingen, houdbaarheid van voedingsmiddelen, voor veiligheidssystemen, informatienetwerken en voor de meest uiteenlopende commerciële ondernemingen, zoals de ijssalon La Merveille Imparfaite, aan het begin van het steegje dat vanaf de Rue Saint-Clair via treden afdaalt naar het marktplein voor de kerk.

Even daarvoor had Milena Migliari, de ijsmaakster, in de deur van haar winkel gestaan en zich gerealiseerd dat je zonder op de kalender te kijken al kon merken dat het toeristenseizoen weer voorbij was. Je hoefde maar naar de windstilte te luisteren, waarin nog nazomerse echo’s leken te hangen van gelach, uitroepen, blikken, gefluister, het continue geluid van voetstappen en het geklik van mobieltjes. Je hoefde maar een blik op de hoofdstraat om de hoek te werpen en je zag dat er nog maar heel af en toe een auto onder de poort door reed van het gemeentehuis met het cursieve opschrift Hôtel de Ville, de vaalblauwe luiken, Franse en Europese vlaggen, potten met inmiddels armetierige hanggeraniums, waarna hij zijn weg omhoog vervolgde, rakelings langs de etalages van de restaurants, de bakkerszaken, makelaarskantoren, en vervolgens verder reed naar Mons, Tourettes, Callian of wie weet waarheen. Je kon al van een aarzelende frisheid spreken, vermengd met een warme onderstroom die zich nog niet gewonnen wilde geven, de lucht zag vermoeid blauw, kennelijk aarzelend om zijn plaats in te ruilen voor het grijs. In de algehele stilte klonk het gehamer van een timmerman uit een van de steegjes beneden, en muziek uit de radio in haar werkruimte.

Opeens gaat het licht in de ijssalon uit en valt de muziek stil, alleen de verre hamerslagen blijven hoorbaar. Milena kijkt om zich heen, loopt naar binnen, wisselt een geschrokken blik met haar hulpje Guadalupe achter de toonbank en gaat de werkruimte in. Daar is ook het hypnotiserende en geruststellende gebrom van de vrieskasten verdwenen. Ze loopt weer naar buiten, de hoek om naar de hoofdstraat, en algauw is het haar duidelijk dat de stroom in het hele dorp is uitgevallen.

IJs heeft per definitie een instabiel evenwicht, ook al duurt het even voordat het onherstelbaar bederft. Milena heeft altijd een mengeling van spanning en fascinatie voor instabiele evenwichten gevoeld. Dat zou ook te maken kunnen hebben met haar persoonlijke leven, zoals Viviane altijd beweert, omdat ze nooit een stevige familiebasis heeft gehad, nooit het gevoel heeft gekend ergens echt bij te horen. Maar in dit geval gaat het dus over haar werk, over de met oneindige zorg uitgekozen ingrediënten, over voortdurend doorontwikkelde procedés, dure en nog niet afbetaalde apparatuur, over een balans die nog in evenwicht moet komen.

Vandaar dat ze nu heel bewust haar best doet om zich niet op te winden en rustig af te wachten tot er weer stroom is. Ze kijkt op de wandklok die gelukkig op batterijen werkt en begint te rekenen: in de vitrinebakken blijft het ijs nog zeker twee uur goed en met deze buitentemperatuur misschien zelfs drie. Ze kletst wat met Guadalupe maar loopt telkens de werkruimte in om even naar de ijsmachine te kijken, naar de rijpingstanks, de shockvriezer, de koelkast voor de basisstoffen: uit, uit, uit. Er brandt geen enkel controlelampje meer, je hoort geen enkele ventilator meer zoemen. Angst bekruipt haar, ze pakt de telefoon om het elektriciteitsbedrijf en de gemeente te bellen voor meer informatie. Met als enig resultaat een voicemail of volstrekt ongeïnformeerde, vage en onverschillige wezens. Die nemen haar bezorgdheid niet weg, integendeel zelfs.

Milena loopt weer naar buiten, praat met de mevrouw van de bakkerszaak die net als zij niets weet en die zich net als zij grote zorgen maakt, en schudt haar hoofd. Ze loopt het makelaarskantoor naast haar ijssalon binnen, waar twee employees gebiologeerd naar het scherm van hun mobieltje staren en een derde vergeefs telefonische informatie probeert te krijgen. Ze loopt weer terug naar haar ijssalon en probeert rustig te worden, hoort Guadalupe aan, die vertelt over het verjaardagsfeest van haar neef in Quetzaltenango waar ze via Skype toch van de partij kon zijn. Om de paar minuten kijkt ze op de klok en loopt ze ter controle de werkruimte in. Probeert het telefonisch nog een keer bij het elektriciteitsbedrijf en de gemeente, weer zonder resultaat. Ze loopt heen en weer, van de werkruimte naar de toonbank, van de toonbank naar de werkruimte. Met haar mobieltje aan haar oor en een steeds hogere hartslag door de gedachte dat de stroom pas god weet wanneer weer wordt aangesloten en dat de temperatuur in de bakken oploopt tot een punt waarop ze het ijs kan weggooien. Er gebeurt nog steeds niets en voordat de situatie volledig uit de hand loopt, neemt ze een besluit. Ze vraagt Guadalupe haar te helpen met het vullen van hoorntjes en ijsbakjes en die uit te delen aan iedereen die voorbijkomt.

Maar het toeristenseizoen is dus al even voorbij, en in de straatjes van het oude dorpje lopen alleen nog een paar oudere dames met boodschappentassen of schichtige Noord-Afrikaanse werkmannen, hier en daar een koppel verdwaalde Scandinavische toeristen of een enkele bezorgde winkelier die de situatie weer onder controle probeert te krijgen. Als de stroomstoring in juli of augustus of misschien in september had plaatsgevonden, dan waren Guadalupe en zij binnen een half uur door hun ijs heen en was het nog een mooie reclamestunt geweest ook. Maar nu moeten ze de weinige passanten bijna smeken om een ijsje aan te nemen. Verbijsterde gezichten, afgewende blikken, opgeheven kinnen, versnelde passen; ongelofelijk hoeveel wantrouwen gratis uitdelen oproept. Willen ze mensen overtuigen, dan moeten ze die toelachen, met hoofd en handen geruststellende gebaren maken, uitleggen dat ze als tegenprestatie echt geen bloed hoeven te geven en ook geen lid van een religieuze sekte hoeven te worden. Maar het gaat allemaal zo langzaam dat Milena na een tijdje de ijssalon weer in gaat en halveliteremmers met ijs vult, die ze naar het makelaarskantoor en de winkeltjes met het quasi-Provençaalse handwerk en de restaurants brengt. Het is eigenlijk belachelijk: ’s zomers bestoken ze haar elke dag met bestellingen waar ze niet aan kan voldoen, dan moet ze hun uitleggen dat ze een gelimiteerde productie heeft, dat het een gecompliceerd en traag productieproces is en dat ze dus maar een bepaald aantal klanten tegelijk tevreden kan stellen. En nu, vlak voor de seizoenssluiting en met die stroomuitval, lijkt niemand enig enthousiasme te kunnen opbrengen voor haar verrukkelijke geelrode Corbezzolo del Maquis, haar goudbruine Giuggiola di Montauroux of het zinderende groen van haar Uva Spina di Mons. Ja, een paar mensen bedanken haar, maar de meeste lijken het ijs aan te nemen om haar een plezier te doen, terwijl ze er twee maanden geleden bijna een moord voor zouden hebben gedaan. En wanneer ze hun op het hart drukt dat ze het wel snel moeten opeten omdat het anders de ideale consistentie verliest, kijken ze haar aan alsof ze gek is en zich volstrekt misplaatste zorgen maakt op dit voor iedereen zo moeilijke moment.

Terug in de ijssalon pleegt Milena nog een paar zinloze telefoontjes en krijgt ze dezelfde zinloze antwoorden. Ze controleert de temperatuur in de vitrinebakken met de infraroodthermometer die gelukkig ook op batterijtjes werkt: -10°. Dat is nog wel goed, maar de temperatuur stijgt, dat is duidelijk. Ze ziet zichzelf al desperaat met een soeplepel in kleine veelkleurige plasjes roeren en werpt Guadalupe een wanhopige blik toe. Het is niet alleen het op handen zijnde verlies van haar ijsvoorraad, het is een voorgevoel van een veel grotere ramp, die zich uitstrekt tot aan de grenzen van haar hele leven.

Dan gaat de telefoon. Ze springt erop af, zonder een sprankje hoop dat een van die ongevoelige wezens tot wie ze zich tevergeefs heeft gewend, ineens het initiatief heeft genomen haar van de actuele stand van zaken op de hoogte te brengen. Ze klemt de hoorn tegen haar oor, haar hand trilt een beetje door alle commotie. ‘Hallo?’

‘Is dit La Merveille Imparfaite in Fayence? De ijssalon?’ De stem van de vrouw aan de andere kant van de lijn klinkt nogal scherp tegen het achtergrondgeluid van een rijdende auto.

‘Ja. Waarmee kan ik u van dienst zijn?’ Milena probeert professioneel te klinken, maar in de gegeven omstandigheden slaagt ze daar niet zo goed in.

‘Ik heb zojuist zulke ongelofelijke dingen over uw ijs gelezen.’ De stem heeft een licht buitenlands accent, al is de beheersing van het Frans perfect.

‘O, dankuwel.’ Milena Migliari weet niet of ze zich getroost moet voelen omdat haar werk wordt gewaardeerd of triest omdat het straks voor haar ogen zal gaan smelten.

‘Milena Migliari, Italiaanse, later overgeplant in Franse aarde, weet met wonderbaarlijke gevoeligheid en scherpzinnigheid de essentie van strikt natuurlijke, strikt lokale en strikt seizoensgebonden ingrediënten te vangen en offreert zelfs de meest doorgewinterde fijnproever onvergelijkbare hoorntjes en coupes met ijs in kleuren nu eens delicaat, dan weer intens beeldend…’ Het is duidelijk dat haar gesprekspartner het stukje van die Liam Bradford voor zich heeft, de foodblogger die in juli bij haar langs was gekomen en wildenthousiast was geweest over haar Albicocca Rossa di Saint-Paul, haar Susina Blu Notte di Tourrettes en haar Fiordilatte di Montauroux.

‘Nou ja, ik probeer…’ Milena zegt iets omdat ze denkt dat ze iets moet zeggen, maar voelt zich direct daarna een beetje stom. Ze herinnert zich dat ze de recensie thuis op haar computer had gelezen en dat er een foto bij stond van haar en Guadalupe achter de toonbank met een blik in hun ogen alsof ze door de politie werden gezocht, en dat ze er aan de ene kant heel gelukkig mee was geweest maar dat het haar aan de andere kant had verward om haar instinctieve en experimentele zoektocht in die ietwat typische bewoordingen omschreven te zien.

‘We said tomorrow, that was the bloody agreement! No, no, no, Friday is too late, for God’s sake!’ De stem aan de telefoon richt zich tegen iemand anders in de auto op een toon die plotseling zo agressief is dat het bijna de stem van iemand anders lijkt te zijn.

Milena trekt een gezicht naar Guadalupe om haar te laten weten dat ze geen idee heeft wie ze aan de lijn heeft.

‘Neemt u mij niet kwalijk.’ De stem richt zich weer tot haar, weer in het Frans en weer op een vriendelijke toon, zij het iets anders dan daarvoor. ‘Bezorgt u uw ijs ook aan huis?’

‘Dat hangt ervan af.’ Milena voelt zich overrompeld en wordt ook een beetje afgeleid door Guadalupe, die haar al de hele tijd vragend aanstaart.

‘En waar hangt dat dan van af?’ De stem lijkt op het punt te staan het geduld ook met haar te verliezen.

‘Van hoeveel u wilt bestellen, waar en wanneer.’ In feite is Milena op dit moment bereid mijlenver te rijden voor een emmertje van een halve liter. Het zou haar het idee geven dat ze tenminste íéts van de totale ondergang kan redden.

‘Ik wil tien liter. In Callian. Nu.’ Ja, vlak onder de oppervlakte zit een flinke portie kilheid.

‘Pardon, hoeveel liter zei u?’ Milena weet zeker dat haar gesprekspartner zich in de Franse cijfers vergist; sinds de opening van haar ijssalon drie jaar geleden zijn haar meest opzienbarende bestellingen twee emmers van een liter geweest, midden augustus.

‘Tien. Een-nul. De helft van twintig. En alle smaken die u hebt.’ De stem klinkt inmiddels nogal gejaagd. ‘Is dat mogelijk?’

‘Dat is zeker mogelijk.’ Milena kan het nog steeds niet helemaal geloven.

‘Fantastisch, daar ben ik echt heel blij mee!’ Het enthousiasme in de stem is verwarrend, net als even daarvoor de omslag van vriendelijkheid naar ongeduld.

‘Ik ook!’ Milena laat zich door het enthousiasme meeslepen, ondanks een licht gevoel van twijfel of ze misschien bij de neus wordt genomen. ‘Wat is het adres?’

‘Chemin de la Forêt, Les Vieux Oliviers.’ De stem articuleert elk woord nadrukkelijk, om zo duidelijk mogelijk boven het achtergrondrumoer uit te komen.

‘De naam staat ingebrand op de afgezaagde boomstam, rechts van het hek, u kunt het niet missen.’

‘Oké.’ Milena wil nog iets vragen maar weet niet precies wat. ‘Tot straks dan.’

‘Tot straks!’ De stem aan de andere kant van de lijn lijkt blij te zijn dat ze tot een bevredigend resultaat zijn gekomen en de verbinding wordt verbroken.

Milena legt de telefoon weer terug en blijft een moment naar Guadalupe staren. Dan herstelt ze zich en gaat aan de slag. ‘Help me om tien emmers te vullen. Alle smaken.’

‘Tíén?’ Guadalupe kijkt haar stomverbaasd aan.

‘Ja, tien! Tien!’ Milena pakt de plastic literemmers uit het rek en zet ze op een rij op de toonbank.

Ook Guadalupe is van haar verbazing bekomen en in een mum van tijd zijn ze allebei druk bezig de emmers met ijs te vullen.

2

Nick Cruickshank rijdt in zijn witte Ape Piaggio model Capri met tentdak en witte stoelbekleding over het siennakleurige asfaltweggetje langs de rijen olijfbomen. De lucht is vaalblauw en gezien de tijd van het jaar had het best een aardige ochtend kunnen zijn, maar hij heeft hoofdpijn en is ook een beetje misselijk door de whisky die hij gisteravond met die halvegare Wally heeft gedronken, hoewel hij madame Jeanne direct nadat hij was opgestaan een bloody mary als tegengif heeft laten maken. De driewieler heeft iets bespottelijks maar hij vindt hem toch leuk, hij heeft hem cadeau gekregen van Italianen, vermoedelijk in de hoop dat hij binnenkort eens in een fotoreportage of in een in Italië geschoten filmpje wil verschijnen. Nu hij er nog eens bij stilstaat: al een hele tijd krijgt hij alles cadeau wat hij best zelf zou willen kopen, terwijl hij voor alles wat hij níét wil hebben steeds maar moet betalen. Het lukt hem bijvoorbeeld al jaren niet meer om één cent aan een gitaar of versterker uit te geven of aan een leren jack (toen het dragen ervan hem nog was vergund) of zelfs maar aan een zijden sjaaltje, terwijl hij continu zijn portemonnee moet trekken voor zijn twee exen en vijf kinderen met hun voortdurende verzoeken om geld. Paradoxaal, inderdaad, maar zijn leven is nu eenmaal opgebouwd uit paradoxen. Zoals die bloody mary, om de gevolgen van die andere drank te compenseren. Toch heeft James Knowles, zijn privé-arts, hem jaren geleden eens gezegd dat er wel iets in zit, dat de eigenschappen van de tomaat in combinatie met de ethanol in de nieuwe drank de toxische methanol die nog in het bloed zit verdrijft, of iets in die sfeer. In elk geval doet het probleem zich niet zo vaak meer voor, al sinds 2006 leeft hij buitengewoon gezond, behalve wanneer iemand hem een enkele keer weet te verleiden, zoals gisteravond was gebeurd.

Zijn malaise is echter veel verstrekkender en daar komt nu die stroomstoring nog eens bij, die hem het gevoel geeft dat er een ramp ophanden is, zich misschien zelfs al voltrekt. Aldino heeft ontdekt dat de stroom in het hele arrondissement is uitgevallen en hoe zou je níét op z’n minst een seconde kunnen denken aan iemand die eerst de centrale opblaast en vervolgens overgaat tot een goed voorbereide aanslag? Het is geen kwestie van paranoia, het is gewoon dat de sfeer op deze aardbol behoorlijk gespannen aan het worden is en je maar beter op je hoede kunt zijn om de kans een beetje te verkleinen dat het slecht met je afloopt. Kijk naar de voorzorgsmaatregelen die ze inmiddels moeten treffen bij de concerten van de Bebonkers: controles met metaaldetectoren bij de ingangen, beveiligers bij de kleedkamers, gewapende bewakers voor het podium, geblindeerde auto’s. Evengoed weet je dat dat niks uithaalt en dat twee of drie idioten die zijn gehersenspoeld in een door Saoedische hufters gefinancierde Koranschool er altijd tussendoor glippen zonder dat iemand het bijtijds in de gaten heeft.

Door deze gedachten krijgt hij de neiging de rammelkast op zijn staart te trappen, hoewel die een topsnelheid van vijftig kilometer per uur heeft. Nick draait de gashendel helemaal open, probeert alles uit de 200 cc motor te persen wat erin zit. Met als resultaat dat de Apecar een wat onzekere koers krijgt en al bij de flauwste bocht in het weggetje vervaarlijk begint te slingeren. Telkens schuurt een van de achterwielen tegen de rand van de olijfgaard en vliegen er klonten roodachtige aarde door de lucht. Hij moet uit alle macht aan het stuur trekken om op koers te blijven.

Iets verder tussen de olijfbomen zijn drie werklieden bezig met het ontwarren van oranje, gele en groene netten die onderling verstrikt zijn geraakt door de alpaca’s, die elkaar om een of andere reden tot hier toe nazitten, terwijl ze alle ruimte ter beschikking hebben in de weiden en bossen. Nick tilt bij wijze van groet zijn hand op, hoewel de werklieden erg ver weg zijn en hun gezichten eerder wantrouwig staan dan beleefd. Maar hij voelt het als zijn plicht iets van vriendelijkheid te tonen als buitenlander die rijk is geworden met werk dat voor hen misschien niet eens werk zal heten, en eigenaar is van een enorme villa en tientallen hectaren grond, in hun buurt. Gesteld dan dat het inderdaad hun buurt is, want hun koppen lijken zelfs vanuit zijn hobbelende positie bekeken veel meer Arabisch dan Frans. Bij nader inzien zouden het zomaar moslimterroristen kunnen zijn die hun kalasjnikovs tussen de olijvennetten verstopt hebben en nu het juiste moment afwachten om dat symbool van het heidense en verdorven Westen overhoop te schieten. Aldino heeft gezegd dat hij samen met de plaatselijke politie de identiteit heeft nagetrokken van iedereen die op het landgoed werkt, maar ze zouden net zo goed valse documenten kunnen hebben, of de drie echte werklieden om zeep kunnen hebben gebracht en toen hun plaats ingenomen.

Nick voelt de spanning opkomen die hij altijd vlak voor een concert heeft en die de methanol in zijn bloed heel wat effectiever verdrijft dan de bloody mary van madame Jeanne. Het flitst door hem heen dat de pick-me-up van die morgen weleens een van die tragikomische details zou kunnen worden die de media uitvergroten, wanneer ze het leven, of liever gezegd de dood gaan uitpluizen van mensen zoals hij. Hij ziet de koppen al in de Sun of Mirror: LAATSTE BLOODY MARY NICK CRUICKSHANK. Hoe meer hij erover nadenkt, hoe meer zijn buik- en armspieren zich samentrekken en hoe minder hij zijn blik kan afhouden van de werklieden/terroristen tussen de oranje, gele en groene netten. Dan schampt het achterwiel weer tegen de aarden wal en verliest het voorwiel zijn oriëntatie. De Apecar buigt onstuitbaar af naar de olijfgaard. Hij probeert de controle terug te krijgen door een ruk aan het stuur, maar het lukt hem niet meer: de driewieler gaat zijn eigen weg, stuitert over de aarden wal, sleept met zijn wielen een olijvennet mee, slingert op wonderbaarlijke wijze steeds nét niet tegen een olijfboom aan, maar het is onvermijdelijk dat hij er op een gegeven moment eentje ramt. En inderdaad koerst hij nu recht op een gegroefde rimpelige boomstam af, een kolossale olifantspoot waar het voorwiel tegenaan botst; de hele bespottelijke stalen carrosserie resoneert mee.

De klap is minder hevig dan hij verwachtte, waarschijnlijk door de netten die in de wielen verstrikt zijn, en doordat het karretje ook weer niet al te hard reed. Maar het blijft natuurlijk een stom en heftig mechanisch incident, en hoewel hij zich met zijn armen probeert tegen te houden, knalt hij tegen het stuur, de lucht wordt uit zijn longen geperst.

Het wordt nog erger als hij half voorovergebogen en buiten adem uitstapt en verderop de drie Arabische types ziet staan, die onmiddellijk hun houding van werkman veranderen in die van een terrorist. Ze rennen op hem af, een razende blik in hun ogen door de nietsontziende ambitie hun missie te volbrengen. Ze hadden uiteraard nooit durven dromen dat hun opdracht zo eenvoudig zou worden, dat ze hun doelwit roerloos en verdoofd voorgeschoteld zouden krijgen in plaats van dat ze hem bewegend en van grote afstand in het vizier moesten zien te krijgen. Ze zullen het beschouwen als een bevestiging van hun heilige en gerechtvaardigde missie onder Allahs directe supervisie.

Nick overweegt heel even om te vluchten. Ondanks de botsing en de nawerking van de alcohol is hij beslist beter in vorm dan de meeste van zijn door mateloosheid afgebrande collega’s. Hij heeft die mateloosheid al een jaar of tien achter zich gelaten, doet minimaal een uur per dag gymnastiekoefeningen, rent tien kilometer, zwemt, rijdt paard, eet alleen maar verantwoorde spullen en helemaal geen vlees meer. Daarbij zijn de drie terroristen nog veertig meter van hem verwijderd en worden ze gehinderd door de netten die ze zogenaamd aan het repareren waren. Als hij nu zigzaggend tussen de olijfbomen een sprint zou inzetten zou hij wel een kansje maken. Maar het idee te worden afgeslacht nadat hij uit een Apecar model Capri is gestapt en daarna als een konijn op de vlucht is geslagen vindt hij niet erg chic, niet erg cool. Niet dat hij per se tot het laatste moment in zijn rol wil blijven, maar je kunt hoe dan ook niet ontkennen dat hij een bepaald beeld heeft op te houden, en dat het hele gebeuren niet alleen hem betreft maar ook al zijn fans en zelfs al zijn niet-fans, die hem als maatstaf zien voor hun gedrag. Als je zijn leven, nadat de Bebonkers bekend zijn geworden, de revue laat passeren is er eigenlijk nooit een periode geweest dat hij zich is gaan haasten om iets te bereiken dan wel om zich juist aan iets te onttrekken. Eén keer heeft hij in Birmingham een concert in de soep laten lopen (en de hele band tot razernij gebracht) omdat hij zijn pas gewoon niet had willen versnellen om de trein te halen, ook al had hij er met een flink sprintje nog makkelijk op kunnen springen. Een andere keer had hij een ceremonie bij de koningin op Buckingham Palace aan zich voorbij moeten laten gaan omdat hij geen zin had gehad de wekker op een oncomfortabel tijdstip te zetten (dat was in de tijd dat hij nog lang uitsliep). En toch was ook dat een kwestie van stijl geweest: zijn curriculum vertoont geen enkel spoor van onrust, haast, spanning, gedram, angst of inspanningen tegen de stroom in. Wel van onmatigheid, wel van destructieve woede, hij is de laatste om dat te ontkennen, maar alles stond altijd in het licht van een principieel statement of een artistieke en existentiële zoektocht. En daarom wordt sinds jaren (door zijn fans, de media, en zelfs in bepaalde grapjes) het idee gepropageerd dat hij het vleesgeworden cool is, door de combinatie van elegantie en een natuurlijke distantie tot alles wat hij doet of niet doet. Aan de andere kant is het niet zozeer zijn houding als wel zijn karakter. Dat was altijd al zo, al sinds hij dat ongelukkige en ontevreden jongetje in Manchester was en hij nog niet de minste binding leek te hebben met wat hij om zich heen zag, voelde en ervoer. Het is zeker geen onverschilligheid of emotionele afzijdigheid, je hoeft maar willekeurig welke van zijn songs te beluisteren om te weten dat hij het tegenovergestelde is van een koele kikker. Die vijftig procent Iers bloed dat door zijn aderen stroomt is wat dat betreft voldoende. En wil je het per se omschrijven, dan zou je kunnen zeggen dat hij de neiging heeft de dingen in een wijder perspectief te plaatsen, wat het belang ervan onvermijdelijk flink vermindert. En vergeet niet dat tussen de foute karaktertrekken die hem gaandeweg door journalisten, zijn exen en de andere bandleden zijn aangewreven, lafhartigheid niet voorkomt. Ze konden hem hooguit zijn niet aflatende voorkeur verwijten voor het nemen van risico’s, drugs (ooit), voor vrouwen (ooit), agressieve fans, snelle auto’s, vurige paarden, hoge golven en meer van die dingen. In elk geval heeft hij ook gewoon geleerd de angst in de ogen te kijken en overal schijt aan te hebben, vanaf het moment dat hij een keer als schriel ventje met spillebenen uit de derde klas die lefgozer uit de vijfde die hem achternazat totaal onverwachts een knal voor zijn kop had gegeven, volledig verrot had geschopt en voor dood had laten liggen.

En daarom stapt Nick nu, in plaats van desperaat tussen de olijfbomen te gaan zigzaggen, uiterst nonchalant op zijn toekomstige moordenaars af, heft zijn hand op als vermoeide en ironische herhaling van de groet die hij vanuit de Apecar gaf toen hij nog dacht met heuse werklieden of eventueel fans van doen te hebben. Hij loopt licht voorovergebogen en staat een beetje wankel op zijn benen, maar over het algemeen presenteert hij geen slechte versie van zichzelf. Hij recht zijn rug, fatsoeneert de sjaal rond zijn hoofd, slaagt er zelfs in een uitdagende glimlach op zijn gezicht te toveren voordat ze hem overhoop schieten. Het komt hem voor dat er zelfs een zekere betekenis aan gegeven kan worden, aan een dood als deze, het zou een kroon op zijn werk kunnen zijn, zoals dat heet. Overigens kan hij alleen zichzelf iets verwijten: niemand heeft hem ooit gevraagd een mondiale katalysator te worden van liefde en haat, eerzucht en frustratie, bewondering en afgunst. In de loop van zijn leven had hij beslist op diverse nog veel stompzinniger manieren aan zijn einde kunnen komen: door een overdosis, zoals veel van zijn collega’s, in zijn kots gestikt zoals Jimi, in zijn zwembad verzopen zoals Brian of in de badkuip zoals Jim, of gecrasht met een helikopter zoals Stevie Ray. Alles bij elkaar genomen zou dit een verheven einde kunnen zijn dat hem misschien nog meer een symboolfunctie zou kunnen verlenen, net als dat bij John was gebeurd, die bij leven niet eens zo’n grote jongen was geweest maar eenmaal dood tot martelaar werd verheven. Ook al moet je je in zijn eigen geval natuurlijk wel afvragen over wat voor symboolfunctie we het hebben: over de tot levenskunst getransformeerde creativiteit, ongefilterd en compromisloos? Over een aanval op de westerse cultuur door moslimfanatisme? Het antwoord zouden de fans en media wel weten te vinden, hem kan het in de gegeven situatie even iets minder schelen.

Zijn drie soon-to-be moordenaars zijn inmiddels vlakbij, maar afgezien van het feit dat ze kennelijk buiten adem zijn en hem doordringend aankijken omklemmen ze gek genoeg geen kalasjnikovs, noch pistolen of messen, en ze lijken hem ook niet verrot te willen gaan slaan of trappen. Integendeel, een van hen wijst naar de Apecar tegen de olijfboom, wijst dan naar zijn benen en vraagt: ‘Oké?’

Nick heeft even nodig om van het idee dat hij op het punt staat uiterst cool te sterven om te schakelen naar het gevoel dat hij een kluns is. Hij knikt. ‘Oké, oké.’

De drie kijken hem vragend aan, kijken dan naar elkaar. Het zullen dan geen terroristen zijn, maar het zijn zeker ook geen fans. Ze lijken in feite geen idee te hebben wie hij is, noch wat ze van hem moeten denken, noch wat er zojuist met hem is gebeurd.

Nick glimlacht nog eens, maar nu met de nodige zelfspot, ook al is hij er absoluut niet zeker van dat zij dat ook zo opvatten. Opgelucht? Nee. Beschaamd? Ook niet. Bovenal is hij geïrriteerd, het is verdomme wel een ochtend. Hij groet de werklieden met een knikje, loopt zo terloops mogelijk de olijfgaard uit, bereikt het weggetje en begeeft zich naar het huis. Nu hij weet dat hij publiekelijk wordt nagestaard door maar drie mannen die ook nog eens nergens iets mee te maken lijken te hebben, trekt de verdoving door de shock weg en komt zijn soepele beweging langzaam weer terug: bij elke voetstap raakt eerst de bal van zijn voet en dan pas zijn hiel de grond in een deinende tred, die jaren geleden door een idioot en vervolgens door een hele hoop andere idioten de Nickwalk is genoemd, en die hem nu zichzelf met elke stap meer doet terugvinden.

‘Monsieur?!’ Een stem achter hem, geritsel en geknars.

Nick draait zich beheerst om in de veronderstelling dat het uiteindelijk tóch terroristen zijn, zij het van het aarzelende soort, of slechts in afwachting van het juiste moment hem om zeep te kunnen brengen.

Maar de drie hebben de Apecar met de grootste moeite de olijfgaard uit geduwd en ze laten die aan hem zien, buiten adem en met eenzelfde vragende blik als eerst.

Nick schudt zijn hoofd, naar zichzelf en naar hen, glimlacht weer, spreidt zijn armen uit en loopt terug naar zijn vervloekte, beetje gebutste gemotoriseerde driewieler.

3

Milena Migliari wordt door Guadalupe geholpen opgerolde kaartjes aan de gereedstaande dichtgetapete emmers te hangen. Het idee van die kaartjes met tekst had ze gekregen toen ze nog thuis ijs maakte en dat verkocht aan restaurant Le Lavandin, dat twee jaar geleden dichtging nadat de chef-eigenaar van de trap was gevallen. Ze had die briefjes die in Chinese fortune cookies zitten altijd leuk gevonden, net als de papiertjes aan de zakjes van de kruidenthee die Viviane en zij altijd ’s avonds drinken: kleine verrassinkjes, een mogelijke link naar de situatie van het moment. En zo was ze in boeken die ze mooi vond op zoek gegaan naar zinnen en had ze die met een vulpen op strookjes strogeel papier van vier bij twee centimeter overgeschreven en die strak opgerold en met een rood lintje vastgebonden. Iedereen die een emmer van één, driekwart of een halve liter koopt, krijgt er eentje. Het vergt wel wat tijd, zeker als de ijssalon ’s zomers op volle toeren draait, maar ze heeft er plezier in elke avond een uur te besteden aan het zoeken naar zinnen en die over te schrijven. Ze vindt het leuk zich de gezichten van de mensen voor te stellen als ze zo’n papiertje uitrollen voor- of nadat ze het ijs proeven of, nog beter, terwijl ze het ijs proeven.

Guadalupe helpt haar de eerste vijf literemmers in een koelbox te zetten, die goed af te dekken en de volgende vijf met resolute spatelbewegingen te vullen. De consistentie is gelukkig nog goed en zal dat ook tot en met de leverantie blijven. Het zou natuurlijk beter zijn geweest de hele boel nog even in de shockvriezer te zetten, maar ja. Telkens als Milena en Guadalupe elkaar aankijken moeten ze lachen, deze monsterbestelling uitgerekend op dit uitzichtloze moment is toch wel een ongelofelijk wonder. Maar in wezen vindt Milena het elke keer een wonder als iemand haar winkel binnenstapt. Ze is er nog helemaal niet aan gewend dat er mensen zijn die haar ijs zo lekker vinden dat ze soms van heinde en verre naar haar toe komen en meerdere keren per maand of per week terugkomen om nieuwe smaken te proberen of om bepaalde smaken nog eens te proeven, gewoon omdat ze weten dat die nooit hetzelfde zijn als de vorige keer. Ze heeft dat zelfs met blauwe viltstift op een bordje aan de muur geschreven: ‘Elke smaak verandert voortdurend, probeer niet teleurgesteld te zijn wanneer u niet exact hetzelfde proeft als wat u zo lekker vond, maar probeer de verschillen te waarderen.’ Een van de dingen die ze vanaf het begin doorhad, is dat het haar geen voldoening geeft om eindeloos hetzelfde recept te herhalen, ook al is het een heel beproefd recept; het ware geluk ligt in het experiment, in het impliciete risico, in de mogelijke verrassing. Natuurlijk gaat er weleens iets mis, wanneer ze denkt een gevoelsmatige gelukkige greep te doen die nergens toe leidt, maar daar moet je gewoon rekening mee houden, dat hoort erbij.

Ook betekent haar keuze om alleen lokale en seizoensgebonden producten te gebruiken dat de ingrediënten weleens op zijn, soms al binnen een paar dagen, en dat ze een heel jaar moet wachten tot ze die weer kan gebruiken. Het is misschien wel het lastigste aspect van haar werk om dát de mensen duidelijk te maken; ook klanten die haar beter kennen zijn weleens zwaar teleurgesteld wanneer ze ontdekken dat bijvoorbeeld de Sambuco di Châteaudouble van de vorige week er niet meer is, of dat ze tot november moeten wachten om de Melagrana di Bargemon weer te kunnen proeven. Viviane zegt vaak dat ze een extreme purist is en dat er heus niks mis mee is als ze die lokale ingredienten invriest om ze langer te kunnen gebruiken en ook niet als ze ze van iets verder weg betrekt, zolang ze maar van goede kwaliteit zijn. Maar Milena vindt dat valsspelen, en ze is er hoe dan ook van overtuigd dat de magie van haar ijs juist zit in die verschillen per seizoen, in de plaats van herkomst, in de buitentemperatuur en in de stemming van degene die het ijs proeft. En vanuit die overwegingen kwam ze op de naam van haar ijssalon. (‘Filosofisch gezien heel suggestief, maar zou kortweg La Merveille niet beter zijn? Of Gelato Italiano? Of Le Bon Goût, of iets dergelijks? Misschien Soleil de Provence? Omdat het uiteindelijk wel een commerciële naam moet zijn en je doelgroep toch de toeristen zijn.’ Dat zei Viviane drie jaar geleden toen ze erover moesten beslissen. Natuurlijk zei ze het voor haar bestwil en voor hun beider bestwil en met de voor haar, normaal gesproken, zo geruststellende praktische instelling.)

Toch is lekker ijs voor toeristen maken niet wat haar in wezen interesseert; wat haar interesseert is de zoektocht naar de mysterieuze nuances van de verschillende smaken, de ontdekking van de samenhang tussen zintuiglijke waarneming, beelden en herinnering, het overstijgen van de complexiteit om bij de maximale eenvoud uit te komen. Ze besteedt elke week úren aan gesprekken met boeren en marktkooplui op dorpsmarkten, het maken van aantekeningen, de reflectie daarop, de experimenten daarna, en ze brengt nóg eens uren door op internet en in bibliotheken om alles te lezen wat ze kan vinden over smaak: van geschriften van Theophrastus tot geïllustreerde kinderboeken, eeuwenoude en nieuwe recepten, verhandelingen over de biochemie en voedingsleer. Het is een gepassioneerde zoektocht, veeleisend en nauwelijks rendabel en soms midden in de zomer. Ze legt er al haar mentale en fysieke energie in, en als ze er zelf niet zo ontzaglijk gelukkig van zou worden en ze er niet op z’n minst iemand anders gelukkig mee zou maken, dan zou ze onmiddellijk stoppen en ander werk zoeken.

De resterende vijf literemmers zijn inmiddels ook gevuld en de kaartjes hangen eraan. Guadalupe helpt haar ze in de tweede koelbox te doen. Samen zetten ze die naast de andere vooraan in de ijssalon. Milena doet haar handschoenen, kapje en overschoenen uit die ze in de werkruimte altijd draagt, pakt haar jas en pet, neemt de beide koelboxen en zegt nog een keer tegen Guadalupe dat ze het best alleen redt, slaat de hoek om naar de hoofdstraat en loopt met versnelde pas naar de openbare parkeerplaats waar ze haar bestelbusje heeft neergezet.

4

In de keuken kijkt madame Jeanne hem bezorgd aan. ‘Ça va, Nick?’

‘Ça va. Ça va.’ Nick Cruickshank neemt een fles ongefilterde bioappelsap uit de koelkast, schenkt haastig een glas vol en klokt het naar binnen. Zijn lichaam heeft een intense behoefte aan versterkende vloeistoffen, hij schenkt nog een glas in, slaat ook dat achterover en vult een derde. Als hij íéts heeft overgehouden aan zijn drugsperiode, dan is het wel zijn neiging om de wensen van zijn lichaam onmiddellijk te bevredigen.

Madame Jeanne blijft naar hem kijken: rond en zacht in haar gestreepte schort, forse gestalte, melkwitte huid, kleine oplettende kraaloogjes, de manier van doen van een echte boerin, altijd een beetje bezorgd om haar kind, mild maar ook streng als ze hem in bescherming moet nemen of hem voor zijn eigen bestwil tot rede moet brengen.

Nick loopt naar het raam met de prettige en tegelijk irritante kriebeling van plezier en ergernis die hij altijd voelt wanneer er zo nadrukkelijk naar hem wordt gekeken. Sinds hij over de middelen ervoor beschikt heeft hij een reeks vrouwen gevonden die zich met zijn huiselijk leven bemoeien en dus ook deels met zijn emotionele welzijn. Het zijn er al wel vier of vijf geweest van verschillende origine, ze spraken een verschillende taal en hadden een verschillende huidskleur, maar hun gemeenschappelijke kenmerk was dat ze een geloofwaardige, betaalde surrogaatmoeder waren. Maar madame Jeanne is veruit de beste van allemaal, degene die haar rol vervult met de meeste ongedwongenheid en autoriteit, de meest oprechte gevoelens. De paradox (nog eentje dus) is dat zijn echte moeder geen van de eigenschappen had die hij nu in zijn surrogaatmoeders zoekt. Zij was een magere nerveuze vrouw, intelligent en rusteloos, veel meer geïnteresseerd in schilderen en dichten dan in hem of zijn broer. Als het erom ging hem te stimuleren een boek te lezen, naar klassieke muziek te luisteren of naar een museum te gaan dan zat ze erbovenop, maar hij kan zich niet herinneren dat hij haar ooit een taart heeft zien bakken, om maar wat te noemen, noch dat ze ooit een bepaalde onbaatzuchtigheid en vrouwelijke zachtheid heeft getoond waar hij ook toen al zo’n wanhopige behoefte aan had. Hoe hij ook probeert, hij kan zich geen enkele warme, troostende omhelzing of begrijpende, bemoedigende zoen herinneren. Ja, een aai over zijn hoofd als hij ziek was, maar dat gebeurde zo zelden dat het een bijna overrompelende gebeurtenis was. En ja, toen hij de mazelen kreeg en door de koorts begon te ijlen en bijna het loodje legde, toen had hij een grijs katje van haar gekregen. Maar zodra hij weer beter was had ze het aan tante Rae gegeven die in Yorkshire woonde, want ze had geen tijd of geduld voor katten. Wat hij zich vooral van zijn moeder herinnert zijn haar spottende blikken, haar sarcastische opmerkingen, haar felle commentaar, haar oordelen. Allemaal opgelegd door een dusdanig ontwikkeld gevoel voor esthetiek dat bijna niets aan haar verwachtingen kon voldoen. Ze had geen enkele clementie met middelmatigheid of alledaagsheid. Het is mogelijk, nee zelfs zeker, dat het een voorrecht was dat hij zich in zijn vormende jaren met een dergelijke veeleisende intelligentie moest meten, en dat veel van wat hij later heeft gepresteerd daaruit is voortgekomen, maar al met al heeft hij geen fijne jeugd gehad. Ook later, toen hij volwassen en inmiddels beroemd was, kreeg hij zelden een complimentje van zijn moeder, afgezien van een opmerking als: ‘Goed zo, met deze rockbedoening heb je werk waardoor je je puberteit niet hoeft te ontstijgen, maar er eeuwig in kunt blijven hangen.’

Toch ontdekte hij als kind al dat een vrouw ook iets totaal anders kon hebben dan dat neurotische en ongrijpbare van zijn moeder, dankzij de zeldzame en dierbare bezoekjes van tante Maeve, de zuster van zijn vader. Zij bracht altijd chocolaatjes mee en geïllustreerde kinderboeken, die ze voorlas terwijl hij bij haar op schoot zat en ze hem knuffelde en zijn haar streelde. Toen hij iets groter was nam ze hem mee naar de bioscoop en keken ze samen naar een western of een oorlogsfilm, waar hij van genoot, en daarna gingen ze naar een theesalon, waar ze zwarte darjeeling dronken met scones en slagroom erbij. Tante Maeve hield zich helemaal niet aan de onverzoenlijke scheiding tussen hoge en lage thema’s, verheven en banale onderwerpen. Ze vertelde graag luchtige dingetjes over familieleden of kennissen, over filmsterren, beroemde musici of leden van de koninklijke familie. Ze lachte graag, een stralende en aardse lach, zelfs nu nog herinnert hij zich haar parfum, haar blanke huid, de warmte van haar omhelzingen. Hij schreef ‘My Wondrous Enveloper’ met haar in gedachten, terwijl iedereen ervan uitging dat zijn inspiratie daarvoor een of ander lief meisje was met wie hij iets had gehad. Het was zeker geen toeval dat zijn moeder tante Maeve behandelde met een ongeduldige welwillendheid van cultuur versus gevoel, vermengd met een dosis Britse arrogantie jegens de Ieren. Ze was waarschijnlijk ook jaloers op tante Maeve, omdat die zo veel voor hem betekende. In elk geval namen haar bezoekjes af nadat zijn vader naar Ierland was ontsnapt en stopten ze helemaal toen ze met een man uit Sydney, die ze in een danstent had ontmoet, naar Australië vertrok. Daarvandaan stuurde ze hem vrolijke en grappige kaartjes met emoes en kangoeroes, mensen in badpak op eindeloze stranden, en toen ging ze opeens dood. Dat was een verschrikkelijk verlies voor hem geweest, maar de kiem voor het verlangen naar het omarmende en verzorgende vrouwelijke was gelegd, en was een van zijn voornaamste drijfveren.

‘Tu es pâle.’ Madame Jeanne komt dichterbij om zijn gezicht beter te zien, omdat hij naar het raam gekeerd staat. Zij heeft die speciale manier van kijken, luisteren, ruiken en voelen om toezicht op zijn fysieke en mentale welbevinden te houden. Ze zou zijn tong nog naar buiten trekken om te kijken wat voor kleur die had, zijn oogleden met twee vingers opensperren om te zien of zijn ogen wel helder stonden, met haar hand onder zijn oksel voelen om er zeker van te zijn dat hij geen koorts had.

‘Je vais bien, merci.’ Nick probeert zich van de overdaad aan moederlijke zorg te bevrijden, want hij is nog niet helemaal bekomen van alles wat er in de olijfgaard was gebeurd. Nu hij erover nadenkt is ook dit paradoxaal, dat hij dat omarmende en verzorgende vrouwelijke vaker bij vrouwen vond die voor hem werkten dan bij degenen met wie hij een serieuze relatie had. Echt, keer op keer trof hij vrouwen zoals zijn moeder in plaats van zoals tante Maeve. Intellectueel scherp, misschien artistiek begaafd, maar emotioneel onevenwichtig en gevoelsarm, om niet te zeggen koud. En keuze had hij vanaf zijn twintigste genoeg, alleen al op hun tournees heeft hij er op drie of vier verschillende continenten duizenden ontmoet. Maar hij voelde zich nooit aangetrokken tot die idolate fans noch tot die sneue barbies die op de afterparty’s van concerten rondhangen of op feesten van de platenmaatschappijen, noch tot de modellen of actrices die zo bij zijn collega’s in de smaak vallen en continu bezig zijn met een non-stop performance van zichzelf, verblind door de tijdelijke roem en het bijbehorend materieel gewin. Oké, misschien heeft ook hij zich weleens tot hen aangetrokken gevoeld, maar dat duurde nooit langer dan een paar uur of hooguit een paar dagen, en daarna bleef hij achter met een gevoel van radeloze eenzaamheid, aan de rand van een peilloze afgrond. En ja, ook hij heeft een of twee vrouwen ontmoet die een soort rust in zijn leven brachten, maar door een of ander pervers mechanisme ging hij zich na verloop van tijd tegenover hen misdragen. Je hoeft maar aan het einde van de relatie met zijn tweede vrouw te denken. Het lijkt erop dat hij gedoemd is in zijn levenspartners dezelfde eigenschappen te ontdekken waardoor hij zich bij zijn moeder zo ellendig had gevoeld, echt beangstigend. Een jaar of wat geleden had hij een boek van een Amerikaanse psycholoog gelezen die het precies hierover had: het onbewust terugkeren naar de oorzaken van de eerste crisis in je leven. Maar je daarvan bewust worden hielp kennelijk niet zo veel, getuige zijn amoureuze keuzes. Tot Aileen.

Met Aileen heeft hij voor het eerst het bestaan ontdekt van een intelligente, energieke en creatieve vrouw, die ook nog eens graag en goed voor hem zorgt, wat hem als iets wonderbaarlijks voorkomt. Niet dat ze weleens een taart voor hem bakt, dat doet ook zij niet (en met dat dieet dat ze al jaren volgt zou ze die zelf ook nooit eten), maar ze houdt zich met een enorme intensiteit bezig met elk aspect van zijn leven, van zijn outfit bij optredens tot zijn songteksten en zijn huizen, ze onderhoudt zelfs goede relaties met zijn kinderen en ook met zijn exen. Intuïtief, reactief, altijd staat ze klaar om hem raad te geven of suggesties aan te reiken als hij daar behoefte aan heeft, ze helpt hem en waar nodig zit ze hem op de huid, overtuigt ze hem er bijvoorbeeld van dat hij zich moet ontdoen van dingen en mensen uit zijn vorige levens die nog met hem verbonden zijn gebleven uit nostalgie of schuldgevoel.

Gelukkig valt vervanging van madame Jeanne niet onder de vele veranderingen die Aileen in Les Vieux Oliviers heeft doorgevoerd. Eerlijk gezegd heeft ze het wel geprobeerd, maar uiteindelijk zag ze in hoe belangrijk madame Jeanne voor hem was en besloot ze haar te verdragen. Voorlopig tenminste, ondanks de territoriale spanningen en etiquettekwesties die er tussen hen beiden met enige regelmaat spelen.

‘Est-ce que tu veux deux oeufs battus?’ Madame Jeanne is er diep van overtuigd dat een goed doorvoede man een gelukkig man is. Als hij een beetje somber is, is haar eerste reactie een lekker geklutst ei, eventueel met een scheutje rum.

‘Non, merci.’ Hij slaat zijn appelsap in één teug achterover, zijn derde glas, en zet het in de gootsteen. Hij houdt van glas, dat zal ook wel iets uit zijn jeugd zijn, die flessen die de melkboer in Manchester altijd op de mat bij de voordeur zette. Zou het kunnen dat hij zich steeds weer in die, in emotioneel opzicht, ongelukkige situaties manoeuvreert uit angst dat hij door gemoedsrust en stabiliteit zijn inspiratie kwijtraakt? En is dat dan het emotionele equivalent van een dagenlang rantsoen van rijstwafels en water in een poging de wanhopige creativiteit van het begin terug te krijgen?

‘Un peu de guacamole, peut-être?’ Madame Jeanne blijft hem met haar beschermende blik onderzoekend aankijken. Toen hij haar tien jaar geleden aannam stond hij uitgesproken argwanend tegenover avocado’s, vond hij ze eigenlijk niet te eten, en het is frappant hoe ze, om hem op te beuren, erin is geslaagd zijn vooroordelen opzij te zetten en zijn repertoire uit te breiden.

‘Kan ik hier nou ’ns een fokking bak koffie krijgen?’ Wally Thompson is de keuken binnengekomen: warrig, dun en gelig haar, dikke oogleden door de drank en sigaretten van de vorige avond, tattoos die onder een zwart T-shirt met Guinness-logo en afgeknipte mouwen en een grijze joggingbroek uit komen, witte badstof slippers met de gouden initialen van de Ritz in Parijs.

Madame Jeanne kijkt hem boos aan. Ze houdt er niet van als iemand, met uitzondering van de huiseigenaar, zomaar de heilige ruimte van haar keuken binnenvalt, en al helemaal niet iemand als deze Wally, het ongemanierde en verdorven soort vriend dat ze hier nooit over de vloer zou willen zien komen.

‘Die gaat madame Jeanne voor je maken.’ Nick houdt hem tegen en duwt hem de keuken weer uit. Hij draait zich om naar madame Jeanne en maakt een gebaar. ‘Du café pour ce baudet, s’il vous plaît?’

Ze knikt en geeft hem een flauw glimlachje, ze heeft het begrepen – maar haar blik blijft afkeurend.

Wally laat zich met tegenzin de gang in duwen, sloft op de rubberzolen van zijn slippers over de tegels, hij stinkt naar alcohol, rook, zweet en dure parfum die bij hem ook na zo veel jaar nog steeds ietwat wezensvreemd aandoet. Hij kijkt hem aan met die hinderlijke blik van hem. ‘Alweer druk in de weer sinds de vroege morgen, hè?’

‘Het is bijna half één, Mr. Thompson.’ Nick antwoordt kortaf, omdat ze zo altijd met elkaar omgaan en ook omdat hij hem voor een groot deel verantwoordelijk houdt voor wat er in de olijfgaard is gebeurd: als hij hem er gisteravond niet toe had aangezet zo veel te drinken en hem niet die megadure wiet had laten roken, dan had hij die drie werklieden gewoon gezien als wie ze waren.

‘Neem me niet kwalijk, Mr. Clean.’ Wally geeft hem een paar porren tegen zijn ribben, probeert hem te sarren. Hij is altijd de modderfokker van de band geweest, vanaf het eerste begin, en in de loop der jaren is hij er niet leuker op geworden, wel minder geestig, meer belust op geld en steeds rancuneuzer, want in al die jaren hebben de Bebonkers slechts drie van zijn nummers opgenomen en dat heeft hem niet zo’n constante geldstroom aan auteursrechten opgeleverd als Nick Cruickshank en Rodney Ainsworth. Maar ondertussen heeft hij door al die platen en concerten wel oneindig meer verdiend dan met zijn kwaliteiten in welke andere band of met welk ander werk dan ook mogelijk zou zijn. En daarbij is het niet waar dat ze hem uit vooringenomenheid hebben uitgesloten, zoals hij zelf altijd beweert; hij heeft domweg geen enkel talent als componist. Hij is een goeie bassist, punt. Een superbassist, misschien ook dat wel, eentje die er nooit naast zit, die het ritme nooit versjteert. Als hij ook nog mooie liedjes had kunnen schrijven dan hadden ze die onmiddellijk opgenomen, tenminste, in de jaren dat ze weinig inspiratie hadden. Maar het enige wat hij inbracht waren een paar mooie basloopjes (oké, een paar gedenkwaardige basloopjes), dat is wat hij in huis heeft, zijn persoonlijke plafond. Toen hij in de jaren negentig een eigen band van de grond probeerde te krijgen, die gênante ramp de Blue Angels, kwam hij er pas achter welke meesterwerken hij in staat was te maken. Maar breng ’m dat maar eens aan zijn verstand, soms raakten ze bijna slaags door die stille wrok die hij koestert. Hoe vaak heeft hij hem er al niet uit willen zetten en willen vervangen door een session man die je kunt oproepen voor de opnames of tournees, zoals de Stones ook hadden gedaan, om zo eens en voor altijd verlost te worden van de kwellende aanwezigheid van iemand die zich permanent gepasseerd voelt wegens god weet welke miskende verdiensten.