VICTOR

David Roman
Steenmeijer
VICTOR

WERELDBIBLIOTHEEK · AMSTERDAM

© 2020 David Steenmeijer

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Rouwhorst + Van Roon

Illustratie © Sophie Buizert

Foto auteur © Jan Willem Steenmeijer

NUR 301

ISBN 978 90 284 5053 0

www.wereldbibliotheek.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020, met ISBN 978 90 284 5052 3

Voor mijn moeder en mijn zus

This room is a magic room

But it is really not about the room itself

It’s about the people in the room

It’s about the moments they share, the smiles,

the looks, the music, the dj

It makes you feel like you’re one thing

It makes you wanna live forever,

instead of just thinking that it’s you against the world

And you think: ‘Well, why can’t we all just live together like this?’

Uit: ‘The Magic Room’ van Dino Lenny & Doorly

.

∞

‘Nou?’

Ik haal mijn schouders op.

‘Niet zo laconiek, Victor. Speciaal voor jou ben ik helemaal vanaf de uni hiernaartoe gekomen. Zeg op: heb je Frans gehaald, ja of nee?’

Ik haal nogmaals mijn schouders op. ‘Denk het wel.’

De afgelopen weken heb ik als een monnik geleefd. No way dat ik mijn middelbareschoolcarrière met een jaar zou verlengen, dat zou nog een jaar bij Sergio betekenen. Het harde werken heeft zich uitbetaald: de eindexamens waren een fluitje van een cent. Zin om het goede nieuws met Eva te delen heb ik niet. Ze zou een gat in de lucht springen, om me vervolgens te vertellen welke boeken ik moet bestellen, wanneer mijn introductie begint en ga zo maar door.

‘Ik hoop het voor je,’ gromt Eva. ‘Want je weet wat er op het spel staat. Toch?’

Ik knik, al weet ik dat ze op iets anders doelt dan ik. Eva is altijd lyrisch over de jongens op de universiteit. Hun humor, hun kleding, hun volwassenheid. Daar zouden kneutertjes zoals ik nog wat van kunnen leren. Eva heeft ook veel nieuwe vriendinnen gemaakt, ik ben nog nooit aan één van hen voorgesteld. Misschien maar beter ook. Ik zou er niet aan moeten denken om de hele avond verhalen van Quirine of Aagje of hoe ze verder ook mogen heten aan te moeten horen over het Zuid-Franse vakantiehuis van hun ouders of de volgende skivakantie, terwijl er voor mijn neus een glas prosecco bellen staat te blazen.

Na een korte stilte tuit Eva haar lippen en beweegt haar hoofd naar me toe. Ik doe mijn ogen dicht. Maar terwijl ik op haar kus wacht sluit ze ineens met een straatroversgreep haar hand om mijn keel.

‘Je weet het, hè?’ zegt ze wanneer ik geschrokken mijn ogen weer open. Haar gezicht staat op onweer, alsof ik haar een affaire heb bekend.

Ik worstel me los. ‘Ik heb het gehaald, oké?’

Haar mondhoeken beginnen omhoog te krullen, komen tot vlak onder haar oren. Ze neemt mijn hoofd tussen haar handen.

‘Dat wilde ik even horen,’ zegt ze en ze tuit opnieuw haar lippen. Deze keer krijg ik er wel een.

Vanaf de gymzaal wandelen we via een grote omweg naar de uitgang. Eva wil de hele school door, het is alweer bijna een jaar geleden dat ze hier voor het laatst is geweest. Terwijl ik gang in gang uit achter haar aan slenter laat ze zich vangen door nostalgie en diept het ene na het andere verhaal op. Ik krijg er bar weinig van mee, kan alleen maar denken aan het examen dat ik zo-even heb gemaakt.

‘Eindelijk weg,’ mompel ik.

‘Wat zei je daar?’ Vanaf de deur van haar oude geschiedenislokaal komt Eva naar me toe.

‘O, niks hoor.’

‘Niks, hm?’

Door de gang klinkt het holle getik van haar hakken. Zo klonken mijn moeders hakken ook altijd door het huis wanneer ze terugkwam van werk, op weg naar de woonkamer om haar zoon aan de tand te voelen over zijn schooldag.

‘Nou? Zeg op, wat stond je daar te mompelen?’ Eva staat pal voor me, haar ogen spuwen vuur. De stress slaat me om het hart. Terwijl ik snel een smoes probeer te verzinnen gaat de zoemer af, nog geen seconde later vliegt de deur van het geschiedenislokaal open en kronkelen de brugpiepers door de gang als palingen in een tjokvolle kweekvijver. Eva geeft geen krimp en houdt haar ogen star op mij gericht.

‘Eva!’ overstemt opeens een zware mannenstem het geroezemoes van de brugklassers. ‘Wat een verrassing! Jou heb ik al een tijd niet meer gezien, zeg.’

Eva wipt met haar schouders en draait zich naar de stem toe. Achter de stoet brugklassers komt een man met grijzend haar en een geruite blouse aangelopen. Meneer Versteeg, leraar geschiedenis en Eva’s oude mentor. Meneer Versteeg is het soort leraar dat alleen aandacht geeft aan de uitblinkers van de klas, de rest vindt hij maar dommeriken. En dat zullen ze weten ook.

‘Nee maar, meneer Versteeg!’ Terwijl de twee elkaar tegemoet rennen als vader en dochter die elkaar na een lange wereldreis weer zien grijp ik mijn kans.

‘Klets maar lekker bij!’ roep ik Eva na. ‘Ik ga even naar de wc en moet daarna gelijk door naar huis om mijn kamer op te ruimen!’

Samen met de stroom brugklassers verlaat ik de gang.

De kapstok op zijn zij, de gang bezaaid met jassen, mutsen en andere kledingstukken. Met de snelheid van een ninja trek ik mijn telefoon tevoorschijn, maar terwijl ik het alarmnummer intoets klinkt de stem van mijn oom door het huis.

‘Victor?’ roept hij.

Normaal gesproken is hij nooit voor vijven terug van zijn werk.

‘Victor, kun je even komen?’

Met bedachtzame stappen betreed ik de woonkamer, die er nog stukken beroerder aan toe is dan de gang. Het staat er blauw van de rook, de vloer is bedekt met krantenflarden en stukgeslagen servies. Over het zitvlak van de bank lopen diepe scheuren van waaruit plukjes pluis naar buiten stulpen. Een reusachtige barst deelt het televisiescherm in tweeën. Te midden van de ravage ligt oom Sergio, vanaf zijn hoofd dampen dikke pluimen rook.

‘Ze zei dat het op was, Vik,’ jammert hij terwijl hij een nieuwe nicotinewolk de lucht in blaast. ‘Die trut heeft haar biezen gepakt!’ Hij dumpt zijn peuk in het glas dat tussen zijn benen staat en begint aan zijn nagels te knagen. Zijn nagelriemen heeft hij zo te zien al gehad.

‘Ze heeft me godverdomme verlaten.’

Ik veeg de asvlokken aan de kant en ga naast hem zitten. De groeven onder zijn ogen komen onder water te staan. Met trillende vingers pakt hij de onderkant van zijn shirt en snuit zijn neus. Als mijn moeder dit had gezien, had ze hem een verschrikkelijke draai om de oren gegeven. Omdat dit een van de dure shirts is die ze hem voor zijn vijftigste verjaardag cadeau heeft gedaan – mijn moeder vond dat haar broer zich altijd veel te slonzig kleedde – maar vooral omdat ze er de schurft aan had als mannen zielig deden. Vrouwen laten zich niet zomaar uit het veld slaan, mannen zijn bij het minste of geringste gekrenkt.

Sergio rolt zich op als een angstig egeltje, dikke tranen biggelen over zijn wangen. Ik probeer zijn armen open te vouwen maar daar wil hij niks van weten. Hij houdt ze op zijn buik alsof hij in een dwangbuis is gesnoerd. Na enig duw- en trekwerk krijg ik hem dan toch overeind en zet hem met zijn rug tegen een tafelpoot.

‘Sergio, wat de fuck is er gebeurd?’

Ik vraag het nog eens, maar lijk totaal niet tot hem door te dringen. Terwijl zijn ogen weer vollopen stopt hij een nieuwe sigaret in zijn mond. Hij geeft mij er ook een. Twijfelend steek ik hem aan. De zachte teersmaak laat een aangename tinteling achter op mijn tong, de rook trekt zich door het diepste van mijn longen en zorgt voor een rustgevend gevoel. In no time heb ik hem op, en vraag Sergio om een nieuwe.

Op wat snottergeluiden na reageert mijn oom nog altijd niet. Terwijl ik mezelf aan de tafelrand omhoogtrek tilt Sergio zijn benen een voor een op, perst ze tegen elkaar en klemt ze tussen armen en borstkas. Met een levenloze blik staart hij voor zich uit. Ik heb hem één keer eerder in deze staat meegemaakt, zo’n tweeenhalf jaar geleden. Dag en nacht probeerden mijn tante en ik hem van de bank te krijgen, maar hij vertikte het om zijn plek te verlaten. Hij dronk de hele dag door wijn, at niks anders dan zoutstokjes en tijgernootjes en ging alleen naar de wc wanneer mijn tante en ik niet in de buurt waren. Op dag zes was mijn tante het zo zat dat ze dreigde van mijn oom te scheiden als hij nog langer zo door zou gaan. Vanaf dat moment ging het iets beter. Hij kwam van de bank af en ging weer naar zijn werk. Maar wanneer hij rond zessen thuiskwam schoof hij zwijgend aan – zijn gezicht grauwig, op zijn wangen alcoholadertjes. Als mijn tante of ik dan iets aan hem vroeg antwoordde hij met ‘Uhuh’, ‘Nee’ of een treurig knikje. Dat heeft maandenlang geduurd.

Terwijl Sergio op theatrale wijze zijn neus in de hals van zijn shirt snuit, sta ik op en zwaai mijn telefoon door de lucht.

‘Ik kan ieder moment worden gebeld voor die kamer,’ zeg ik en ik laat hem achter in zijn puinhoop. Wanneer ik de trapleuning vastheb en mijn voet op de eerste trede zet, gaat mijn mobiel af. Zonder op het schermpje te kijken neem ik op.

‘Hallo Victor,’ klinkt de zoetgevooisde stem van het meisje dat mij een paar dagen geleden de rondleiding heeft gegeven. Terwijl ik voldoende lucht verzamel om op vol volume gedag terug te kunnen zeggen glijdt mijn voet van de trede en stoot ik mijn knie tegen de trappaal, met als gevolg dat ik haar begroeting met een keihard ‘Kut!’ beantwoord. Terwijl ik mezelf briesend omhooghijs hoor ik gestommel vanuit de woonkamer. Ook dat nog – hij komt weer aandacht opeisen.

‘Victor, ben je daar?’ vraagt het meisje.

‘Moment.’ Ik druk mijn mobiel tegen mijn borst en hinkel naar buiten. Op de hoek van de straat, tussen de grote beuk en de parkeerautomaat, lijkt de kust veilig. Ik kuch de kriebels uit mijn keel en leg de telefoon weer tegen mijn oor.

‘Uh-uh-uhm,’ kuch ik, een zware stem opzettend: ‘Je spreekt met Victor van der Zanden.’

‘Victor, Jasmijn hier,’ klinkt het meisje weer. ‘Ik heb goed nieuws voor je: de kamer is van jou!’ Mijn hart begint als een kat in het nauw door mijn borstkas te springen. Ik doe mijn best kalm te blijven – kan mijn ademhaling maar moeilijk reguleren.

‘Hallo, ben je daar nog?’

‘Ja, be… bedankt.’

De ruis van mijn astmatische adem neemt het gesprek over. Ik wil van alles vragen maar krijg geen woord uit mijn strot geperst, alsof mijn longen binnenstebuiten zijn gekeerd.

‘Als je wilt, kun je er vandaag nog in. De vorige bewoner heeft gisteravond zijn laatste spulletjes verhuisd,’ gaat het meisje verder. ‘Kom rond een uur of zeven even langs, dan geef ik je alvast de sleutel. Deal?’

Adem in.

‘Prima,’ antwoord ik en ik druk zonder afscheid te nemen het rode telefoonicoontje in. Steekjes in mijn voeten, alsof het in mijn schoenen krioelt van de babyschorpioentjes. Mijn ademhaling is nog altijd uiterst onnatuurlijk. Terwijl ik mijn mobiel wegstop word ik opeens bij mijn schouder gegrepen. Ik probeer me om te draaien maar blijf haken achter een wortel en knal met de zijkant van mijn hoofd tegen de beuk. Wanneer ik me met een kloppende slaap omdraai, sta ik oog in oog met Sergio.

‘Sorry, sorry, dat was niet de bedoeling, shit, shit!’ gaat hij tekeer. Er is geen vlokje wit meer in zijn ogen te vinden, vanuit zijn neus druipt groenwit slijm. Ik laat zijn uitgestoken hand eenzaam in de lucht hangen en krabbel overeind.

‘Ging dat over die kamer?’

Ik wrijf over het bonzende deel van mijn hoofd en knik.

‘En?’

‘Ik kan per direct intrekken,’ antwoord ik, waarop Sergio een stuk dode schors van de boom trekt en het in zijn vuist vermaalt.

‘Weet je zeker dat je niet nog een tijdje hier wilt blijven? Misschien tot na de zomer?’ vraagt hij en hij laat de verpulverde schors uit zijn vuist glijden.

Met gesloten lippen staren we naar elkaar.

‘Het zal de komende tijd erg rustig zijn in huis,’ zet Sergio wanhopig in. ‘Een stabiele omgeving is toch veel beter dan zo’n chaotisch…’

‘Sergio, ik verhuis naar de andere kant van Nijmegen, niet naar de andere kant van de wereld,’ onderbreek ik hem en ik leg mijn hand op zijn rug. Zijn shirt zit onder de vlekken en plakt van het zweet, zelfs in een chic shirt weet hij het voor elkaar te krijgen om er slonzig uit te zien.

Zoals een moeder haar zoontje tijdens zijn eerste keer fietsen zonder zijwieltjes begeleidt, zo neem ik Sergio mee.

In de hal blijft hij staan.

‘Je bent altijd welkom, hè,’ zegt hij. Met zijn vingers veegt hij het snot onder zijn neus vandaan. Achter ons tikt de dagschoot van de voordeur tegen het houten frame. Ik zet mijn hak tegen de deur en duw hem met een flinke klap dicht. Een gebedsstilte volgt – ik hoor Sergio denken, ik hoor hem smeken, ik hoor hem wensen.

‘Weet ik,’ fluister ik.

Met mijn fietssleutel stevig in mijn vuist geef ik de bel een lel. Geen gehoor. Direct steken doemscenario’s de kop op. Misschien heb ik haar vanmiddag verkeerd verstaan en ben ik veel te laat, zei ze vijf in plaats van zeven uur en is ze allang vertrokken naar haar vriendinnen om te vertellen dat die nieuwe huisgenoot nooit is komen opdagen. Of zou het telefoongesprek van vanmiddag haar op andere gedachten hebben gebracht? Openen met ‘Kut!’, ophangen zonder afscheid te nemen? Ze is ’m expres gesmeerd, laat me als represaille voor mijn boerse gedrag voor een dichte deur staan.

Wanneer ik mijn hand uitsteek voor een tweede poging klinken er lichte voetstappen door het huis.

‘Moment, moment,’ wordt er aan de andere kant geroepen. Ik doe mijn haar opzij en strijk mijn kleding glad. Net voor vertrek had ik besloten snel even iets anders aan te trekken. In mijn kast was niks fatsoenlijks te vinden, het enige wat een beetje in de buurt kwam was een verwassen overhemd dat ik in de vierde klas onder toeziend oog van Eva voor het jaarlijkse schoolgala had aangeschaft. Tot mijn geluk vond ik op Sergio’s kamer een ander chic cadeaushirt van mijn moeder, dat ernaar smachtte om van die smotsige snotteraar te worden verlost.

‘Hé Victor!’ zegt het lichtgetinte meisje dat achter de mosgroene deur vandaan komt. ‘Alles goed?’

Ik zet een stapje terug.

‘Hallo Jasmijn,’ zeg ik. Glimlachend gebaart ze me naar binnen te komen. Een moment sta ik als aan de grond genageld, maar haar kastanjebruine ogen tillen mijn voeten een voor een op. Ik volg haar. Op haar donssloffen zoeft ze door de gang en hupt over een dwarsbalkje de keuken in, waar ze uit een hangkast twee peervormige theeglazen pakt.

‘Theetje? Ik had net water opgezet,’ zegt ze en ze schenkt een van de twee vol. Bij de hoek van het aanrecht roep ik mijn pas halt toe. Veilige afstand.

‘Water is prima,’ antwoord ik terwijl ik haar sloffen opnieuw bestudeer. Het lijkt wel alsof ze konijnen om haar voeten heeft gebonden.

‘Nee joh, thee is toch veel lekkerder? Sterrenmunt, hemels!’ Ze geeft me een aansporende blik, alsof haar kruidenthee een druïdisch levenselixer is waar ze heilig in gelooft. Ik heb nog niet geknikt of ze heeft ook theeglas nummer twee volgegoten. Met het hete elixer in mijn handen laat ik me naar de woonkamer leiden, waar ze me vraagt om aan tafel te gaan zitten. Voor me ligt een stapeltje aan elkaar geniete A4’tjes, vol met lappen tekst.

‘De huisbaas zit momenteel in Benidorm. Hij vroeg me om je dit te laten ondertekenen, lees eerst maar eens rustig door.’ Ze geeft me een pen en laat haar hand even in mijn nek rusten. Mijn ademhaling vertraagt. ‘Ik ga in de keuken zitten, aarzel niet om me te roepen als je een vraag hebt.’

Terwijl ze uit de woonkamer verdwijnt richt ik me op de stapel blaadjes. Het oogt allemaal overzichtelijk, maar elke zin die ik lees ben ik net zo snel weer vergeten. Met man en macht probeer ik me op de tekst te focussen, maar mijn kop wordt overspoeld door het gejammer van mijn oom. Hij roept me terug, zijn stem krast over mijn rug. En hoe meer ik hem probeer te onderdrukken, des te luider klinkt hij. Enkele hopeloze leespogingen later druk ik het dopje van de pen in en begin te bladeren, net zo lang tot ik bij de laatste bladzijde ben. De stippellijnen staren me ernstig verwijtend aan. Ik zet mijn tanden in mijn onderlip en krabbel mijn initialen op de eerste. Nog twee te gaan. Ik zucht tweemaal, zet ook op de volgende mijn handtekening en sla de bladzijde om. Bijna daar. Wanneer ik het puntje van de pen naar de laatste stippellijn breng zie ik mijn gezicht weerspiegeld in het peervormige theeglas.

‘Kom op. Het diploma is binnen, de weg is vrij. Eén krabbeltje, één krabbeltje en dan ben je er,’ spoor ik mezelf aan. Wanneer ik voor de derde keer de vleugels van de letter V neerzet komt er iemand de kamer binnen. In een reflex klikt mijn duim de pen op slot.

‘Sorry, vroeg je iets?’

∞

‘De Cock. Met C-O-C-K,’ deed ik fluisterend mee terwijl ik mijn moeder de trap hoorde afdalen. Ze had erg lang gedaan over het ophangen van de was, normaal gesproken zat ze allang op de bank wanneer de zwaarlijvige detective zich aan een van de nabestaanden voorstelde.

Haar voetstappen maakten een omweg.

‘Mam!’ riep ik. ‘Het is begonnen. Als je een beetje haast maakt kan ik je nog bijpraten.’ Voor de zekerheid had ik de aflevering opgenomen, maar zin om de openingsscènes opnieuw te moeten zien had ik niet.

‘Ja, ja, ja. Als jij betere voorbereidingen had getroffen, had je arme moedertje zich niet langs de keuken hoeven slepen om een drankje voor zichzelf in te schenken,’ zei ze terwijl ze met een blauw dooraderd glaasje in haar hand de kamer binnenkwam – haar favoriete glaasje. Ze zette haar lippen tegen de rand en nam een nip, de aanloop naar de tweede, echte slok.

‘Opschuiven.’ Zorgvuldig plaatste ze het halflege glaasje op de bijzettafel en ging in het hoekje van de bank zitten – haar favoriete plekje. ‘En vanaf het begin. Je hebt het wel opgenomen, toch?’

Zuchtend pakte ik de afstandsbediening en drukte net zo lang op het pijltje naar links tot we weer helemaal bij het begin waren aangekomen. Volgens mij vond ze de intro het leukst. Ze neuriede altijd stralend mee met de zwengelende mondharmonicatonen en sinistere gitaarloopjes.

Omdat haar glas alweer leeg was en ik het lijk niet nog een keer hoefde te zien, ging ik de woonkamer uit om de bosbessenlikeur te pakken.

Ik haalde de kurk van de fles en hing mijn neus boven de opening. Het rook zoet, nog veel zoeter dan de aanmaaklimonade die in de koelkast stond. Ik besloot een slokje te proberen, maar moest er eerst zeker van zijn dat mijn moeder me niet zou betrappen. Ik liep naar de snoeplade, haalde de koektrommel eruit en begon er luid mee te rammelen.

‘Wil je ook een kletskop?.’ riep ik overdreven hard.

‘Nee. En maak niet zo’n kabaal. Of wil je soms een echte kletskop?’ riep mijn moeder terug. Oké, er lag dus geen gevaar op de loer. Ik nam een flinke teug en snapte op slag waarom ze zo dol was op dat spul. De stroperige substantie stopte mijn smaakpapillen in met een dekbed van suiker, de bittere nasmaak trapte ze gelijk weer wakker. Ik nam nog twee slokken. Huppakee, een derde. Maar na de vierde teug besefte ik dat mijn gulzigheid me in de val had gelokt: er was een aanzienlijke hoeveelheid drank uit de fles verdwenen. Haastig hing ik hem onder de kraan en voerde hem water totdat hij weer net zo vol was als eerst. Paar keer schudden, dan zou ze vast niks doorhebben.

Ik voelde me erg stoer toen ik met de fles losjes in mijn vuist koers terug zette, net een van die semicriminele kroegbazen die zich altijd van de domme hielden voor de vragen van meneer De Cock.

‘Haal toch maar, die koekjes,’ zei mijn moeder toen ik bij de bank aankwam. ‘En let erop dat die fles niet uit je hand dondert. Of wil je soms dat mijn hart ermee stopt? Hier, daar miste-ie al een slag. Pas verdomme op!’

‘O ja, kletskoppen,’ fluisterde ik en ik gaf haar de fles en keerde om.

Net voor de ontmaskering van de grote boef werd er ineens een aantrekkelijke vrouw met een verblindend wit gebit geprojecteerd. Het was tijd voor een nieuwe voorraadsnack. Mijn moeder en ik hadden binnen twintig minuten de hele trommel kletskoppen weggewerkt. Maar zo lekker als die gekaramelliseerde koeken waren, zo slecht vulden ze. En omdat ik na het avondeten voetbaltraining had gehad, was er in mijn buik nog wel wat plek voor de muntdrop die in de lade lag.

‘Maak mama’s schouders even los,’ zei mijn moeder toen.

‘Wat?’

‘Mijn schouders, ik heb last van stress de laatste dagen. Werken, huishouden, voor jou zorgen. Het is allemaal in mijn nek en schouders gaan zitten.’ Met een pijnlijk gezicht wees ze naar verschillende plekken op en rond haar hals.

‘Maar ik weet niet zo goed hoe dat moet,’ antwoordde ik met geknepen stem. Ze wierp me een verontwaardigde blik toe, liet zich vervolgens van de bank op de vloer zakken. Nadat ze haar trui had uitgetrokken en haar bovenlichaam alleen nog maar een kanten beha droeg waar de contouren van haar tepels doorheen schenen, gebaarde ze me achter haar te gaan zitten.

‘Het is een kwestie van willen, niet van weten, jongen,’ zei ze op de toon van een opperbevelhebber.

Ik kwam in kleermakerszit achter haar zitten.

‘Kom eens normaal zitten,’ zei ze en ze opende mijn benen en sloeg ze als een jas om zich heen. ‘Een beetje liefde mag wel. Vergeet niet door wie je op deze wereld bent gezet.’

Ik plaatste mijn handen op haar schouderbladen. Haar huid was zacht, alsof ze zo uit een bad met olie was gestapt. Op haar rug lachten tientallen sproetachtige vlekjes. Die had ze ook aan de voorkant, in haar hals stikte het ervan. ‘Vitale vlekjes,’ noemde ze die dingen. Die kreeg je wanneer je ouder werd maar nog jong van geest was.

‘Zeg, je bent toch een vent?’ bromde ze al snel. ‘Kom op, je moeder is niet van glas.’ Met volle kracht duwde ik mijn duimen zo diep mogelijk tussen haar spieren, om ze daarna in cirkels te bewegen.

‘Sneller, meer pit! Kom op!’

Ik gehoorzaamde.

‘Zóóó, ja,’ kreunde ze. Het voelde allemaal erg taai aan, ik moest mijn uiterste best doen om er beweging in te krijgen.

Met een diepe zucht liet mijn moeder haar hoofd naar voren hangen.

‘Zie je wel. Je hebt mijn motoriek,’ pufte ze, haar neus naar de vloer gericht.

‘Hoe bedoel je?’

‘Je vader kon er niks van,’ zei ze en ze schonk likeurtje nummer zes in en tikte hem met een discrete knik in één keer achterover. Vulde direct het glaasje weer. Terwijl mijn handen op de automatische piloot doorgingen met masseren keek ik toe hoe ze zichzelf van de zoveelste slok voorzag. Het water liep me in de mond.

‘Hij was een sukkel in bed,’ ging mijn moeder verder. ‘Het viel me nog mee dat hij het voor elkaar heeft weten te krijgen om raak te schieten.’

Mijn grip verslapte, het masseertempo nam af.

‘Wat was er nou ook alweer precies met hem gebeurd?’ probeerde ik op een onschuldtoontje. Alsof mijn handen haar brandden rukte mijn moeder zich rillend los.

‘Victor, hijo, gaan we dit spelletje weer spelen?’ zei ze terwijl ze zich naar me toe draaide.

Ik legde mijn onthande handen op mijn bovenbenen.

‘Ik heb je al duizend keer verteld waarom je vader hem is gesmeerd. Hij was geen echte man, altijd een kind gebleven. En wat doen kinderen als het hun te heet onder de voeten wordt?’

Ik hield me stil, mijn moeder begon te knarsetanden.

‘Niks daarvan, meneertje Van der Zanden,’ gromde ze. ‘Ik vraag het je nog één laatste keer: wat doen kinderen als het hun te heet onder de voeten wordt?’

De blik in haar ogen sneed dwars door me heen.

‘Die kiezen het hazenpad,’ antwoordde ik zachtjes.

‘Precies.’ Na enkele seconden stilte schoot ze opeens een knipoog op me af en ging rechtop staan:

‘Weet je wat ik ook altijd jammer heb gevonden?’ zei ze terwijl ze mij ook overeind hees.

‘Nou?’

‘Dat je vader niet kon dansen.’

Ze sloop naar de grote kast, opende een lade met cd’s en begon met wijs- en middelvinger over de randen van de hoesjes te wandelen.

‘Vroeger ging ik elke zaterdag met mijn vriendinnen naar de discotheek. Och, wat waren dat tijden,’ zei ze terwijl ze een van de hoesjes ertussenuit pikte en de cd-speler aanzette. Ik had haar dat ding zelden zien gebruiken. Nadat het apparaat de disc had ingeslikt, hield mijn moeder met een kokette houding de grote playknop ingedrukt. Het snerpende geluid van vingers die over keyboardtoetsen roetsjten vloog door de kamer. Een harde knaldrum klonk, gevolgd door dartelende tonen die samen een vlotte beat vormden.

‘Lekker, hè?’ joelde ze en ze knoopte haar haren op en begon uitbundig te swingen. ‘Je knappe moedertje is verliefd op dansen. Tot over haar oren…’ Het laatste deel van haar zin werd overschreeuwd door een hoge vrouwenstem.

I come home, in the morning light

My mother says: ‘When you gonna live your life right?’

Oh mother dear, we’re not the fortunate ones

And girls, they wanna have fu-un.

Mijn moeder sloot me in haar armen. Haar truitje lag nog altijd bij de bank.

‘Goed kunnen dansen is erg belangrijk,’ zei ze glimlachend. ‘Daar vallen de dames op. Als je later in de disco in de hoek staat, tel je niet mee.’ Ze duwde me naar achteren, hield mijn pols vast. Zwaaide me kriskras door de kamer. Met grote moeite wist ik haar bij te houden. Ze gleed op haar zwarte sokjes over de gelakte vloer als een kunstschaatster over de ijsbaan. Om de zoveel passen liet ze me los en maakte een pirouetje, om daarna met gracieuze armbewegingen weer mijn kant op te komen. En weer achteruit, en opnieuw een draai.

Nadat mijn moeder me enkele basale pasjes had geleerd was het nummer afgelopen. Nog half dansend liep ze terug naar de lade en pakte een nieuwe cd. Na scherpe kraakgeluiden klonk er een trompet. Een oudemannenstem blies een aangename bries door mijn lichaam.

Mijn moeder dimde de lichten.

Het aangename gevoel verdween weer.

‘Je moet natuurlijk ook leren hoe je écht met een dame hoort te dansen.’ Ze kwam voor me staan, pakte mijn hand en bracht hem naar haar taille. Op haar warme huid voelde ik hoe koud mijn hand was, maar mijn moeder leek er niets van te merken. Ze liet haar linkerpols in de geul van mijn hals rusten, pakte met haar rechterhand mijn linkerhand beet en tilde hem op.

‘Vingers in elkaar, omhoog en goed strekken,’ zei ze. Onze armen vormden een pijlpunt die diagonaal naar het plafond wees.

‘En nu luisteren en opletten.’

Steeds van één tot acht tellend leidde ze me van muur naar muur.

‘Eén, twee, drie, vier. Vijf, zes, zeven, acht.’ Ze leek wel een prof. Elke foute stap die ik zette wist ze direct te corrigeren – alles ging vanzelf. We schuifelden over het gelakte hout alsof we nooit anders hadden gedaan.

‘Tak, tik, tik, tik. Tak, tik, tik, tik,’ weerkaatste mijn moeders stem streng door de woonkamer. Haar kin majestueus omhoog, haar blik strak voor zich uit.

Toen er weer scherpe kraakgeluiden klonken en de muziek langzaam wegstierf, klemde mijn moeder mijn hoofd tegen haar borst.

‘Maar voorlopig dans je alleen nog maar met mij,’ sprak ze terwijl haar hand door mijn haar speelde. ‘Mijn kampioentje vindt meiden nog helemaal niet interessant.’

Ik zei niets, luisterde naar het kloppen van haar hart.

‘Geef je moeder antwoord.’

‘Sorry, mam. Nee, natuurlijk niet.’

∞

Sinds ik Jasmijn heb verteld hoeveel toetsen ik moet herkansen windt ze zich enorm op en houdt me nauwlettend in de gaten. Stelt me voortdurend vragen, alsof ze mijn moeder is. Of zou ze een oogje op me hebben?

‘Je hebt weinig keus,’ spreek ik mezelf toe, zwervend over de boekenbestelsite. Op het web zijn geen samenvattingen te vinden en in de collegebanken heb ik eigenlijk alleen maar zitten dagdromen – er zit niks anders op dan braaf te bestellen. Gelukkig kost dit geintje me geen cent, een berichtje naar Sergio en het geld was gefikst. Ik moet wel oppassen met het inschakelen van zijn hulp. Voor je het weet wil hij vaker met me afspreken, zijn bezorgdheid tonen, de moeder spelen.

Wanneer ik het laatste boek in mijn digitale boodschappenmandje heb geworpen en doorklik naar de betaalsectie, gilt de deurbel door het huis. We hadden acht uur afgesproken maar zoals gewoonlijk is ze te vroeg. Al is vijftien minuten voor afspraak zelfs voor haar doen uitzonderlijk. In de gang blijf ik staan en staar naar de donkerbruine haren en marineblauwe jas die door het matglas van de voordeur schemeren. Ik denk aan de kluisjeskelder, aan de ochtend dat ik haar voor het eerst mijn naam hoorde zeggen, aan de string die door haar broek scheen. Even lijkt de wereld op pauze te zijn gezet. Maar dan schopt de blauwe gedaante me uit mijn staar door in spechtentempo met haar sleutel tegen het deurglas te tikken en begint de wereld weer te draaien.

‘Hallo, schiet eens op!’ klinkt haar stem.

Ik vul mijn longen met lucht, een zucht later haal ik de trekker van het slot naar rechts.

‘Hé, Eef.’

‘Nog niet helemaal klaar om te gaan, zie ik?’ Met een douaniersblik neemt ze me van top tot teen op.

‘Ik moet me nog snel even omkleden, maar dat is zo gepiept.’

Ze trekt haar paardenstaart strak, geeft me een kabouterkusje en stapt naar binnen. Ik slof achter haar aan de gang door. Onderweg petst ze routineus tegen de wanden, zo gaat dat altijd als ze hier op bezoek komt – het huis erop attenderen dat ze er is. In de keuken inspecteert ze een gebruikte pan die al een paar dagen op het fornuis staat en werpt keurende blikken in verscheidene keukenkastjes terwijl ze ‘Muizenkeutels?’ mompelt. Nadat ze met het topje van haar wijsvinger de fruitschaal op de aanwezigheid van stof heeft gecontroleerd, draait ze de kraan open en spoelt met een vies gezicht haar handen schoon.

‘Nou?’ roept ze. Ze negeert de droogdoek aan het haakje en grist een brandschone van de stapel. Terwijl ze haar vingers er stapsgewijs mee polijst draait ze zich naar me toe.

Vragend kijk ik haar aan.

‘Ga je nog vaart zetten achter dat omkleden, of had je voor vanavond een training met Real Madrid op de planning staan?’

‘Het is een trainingsvest van Barça,’ zeg ik terwijl ik zachtjes over het met goud omrande schild wrijf dat op de borst prijkt. ‘Zou je toch moeten weten…’

‘Ik heb dat ding voor jou gekocht. Mij interesseert dat hele voetbalgebeuren geen bal, hoor.’

‘Nou, dat blijkt,’ mompel ik terwijl ik me omkeer om naar boven te gaan.’

‘Wat?!’

‘Laat maar.’

Nu valt er niets meer te miepen. In mijn diploma-uitreikingoutfit daal ik de trap weer af. Onderaan heeft Eva zich opgesteld als een paleiswacht – armen strak langs het lichaam, een emotieloze blik in het niets. Om haar schouder hangt een truttig tasje waar ze niet meer dan haar telefoon en een paar pasjes in kwijt kan. De allereerste keer dat we met elkaar afspraken had ze dat tasje ook bij zich. Toen hing hij aan de leuning van een mediatheekstoel, en was er van een date geen sprake – ik durfde mijn gezicht niet eens haar kant op te draaien.

‘Schiet nou eens een keer op,’ roept ze. Ze houdt haar arm in een hoek van negentig graden boven haar hoofd en begint tegen het glasplaatje van haar horloge te tikken, zo vlug en zo vaak dat het lijkt alsof ze is vastgelopen. Terwijl het getik doorgaat skip ik met een grote sprong de laatste vier traptreden en kom met een klap lijnrecht tegenover haar terecht.

‘Opschieten? Doe eens rustig!’ Ik snauw zelden tegen Eva. ‘We hebben verdomme nog een half uur de tijd totdat de voorfilms beginnen en de bioscoop is tien minuten lopen.’

Met een getergd gezicht perst ze haar lippen stijf op elkaar en stampt de gang uit. Ik haal zuchtend mijn jas van de leuning.

‘Chips, help, chips!’ klinkt het opeens vanuit de hal. Ik laat mijn jas vallen en trek een sprint. Eva ligt in zeesterhouding op de vloer, bibberend alsof er ijswater door haar aderen stroomt. Haar hoofd tegen de muur gedrukt, haar ogen naar het plafond gericht, haar tanden klapperend. Ik kom dichterbij en kniel. Ze sleurt haar blik van het plafond en kijkt me aan, wil iets tegen me zeggen maar dat lukt niet – ze krijgt haar lippen slechts een stukje van elkaar, kan niet meer dan wat moeizaam gekreun uitbrengen. Het lijkt wel alsof een onzichtbare wurgslang zich om haar nek heeft gekruld. Ze pakt me vast, maar haar vingers glijden weg alsof ze met warme boter zijn ingesmeerd.

‘Rustig ademen. Ik doe gewoon wat je me hebt geleerd,’ zeg ik. ‘Oké?’ Ze zet haar nagels als weerhaken in het vel van mijn arm en beweegt haar hoofd kort op en neer. Terwijl ik hardop in en uit begin te ademen klinkt er naast me krampachtig gehijg. Ze heeft haar nagels inmiddels zo diep in mijn huid begraven dat hij is gaan bloeden. Ik probeer de pijn de baas te zijn en verhef mijn stem.

‘In… Uit!’ kaatst het door de hal. ‘In… Uit!’

Een paar minuten puffen later laat Eva mijn onderarm los en gaat op eigen kracht tegen de muur zitten. Ze lijkt haar ademhaling weer onder controle te hebben. Ik veeg het zweet van mijn voorhoofd en probeer mijn hand op haar bovenbeen te leggen, maar ze slaat hem weg en schuift een stuk opzij.

‘Geef me ademruimte,’ commandeert ze terwijl ze me haar rug toekeert.

Er valt een geladen stilte.

‘Maar… voel je je wel al wat beter?’ fluister ik, starend naar de bloedende halvemaantjes die haar nagels in mijn onderarm hebben achtergelaten.

Ze kucht.

‘Ja, het gaat wel weer.’

Terwijl ze op de zoetgelakte popcorn wacht strijkt Eva een paar keer over mijn onderrug. Ik stop de filmfolder terug in het rekje en beweeg mijn hoofd haar kant op.

‘Ik heb je het grote nieuws nog helemaal niet verteld,’ zegt ze.

‘Wat bedoel je?’

Ze begint met haar voeten te trappelen, krijgt uilenogen.

‘Ik heb een plekje in Amsterdam gevonden!’ roept ze, waarna ze me een kus op mijn wang geeft. Eva studeert bedrijfskunde, tweede jaar. Maar sinds een paar weken volgt ze een minor politicologie aan de Universiteit van Amsterdam, en dat bevalt haar zeer. Maar zo interessant als ze haar nieuwe studie vindt, zo veel moeite kost het haar om in Amsterdam een betaalbare kamer te bemachtigen.

‘O?’

‘De dochter van vrienden van papa en mama woont daar, midden in het centrum. Ze gaat zes maanden backpacken in Azië en heeft op de valreep toch besloten haar kamer onder te verhuren,’ vervolgt Eva haar verhaal vurig. ‘Of ja, eigenlijk hebben haar ouders dat besloten. Die weigeren de huur door te betalen. Eigenlijk best kinderachtig van ze. Maar hé, daar heb ik profijt van. Dus: beter!’

Ze pauzeert, pakt een cocktailprikkertje van de lange toonbank en steekt het tussen haar tanden zoals cowboys dat met tarwestengels doen.

‘Ze vertrekt morgen al,’ gaat ze knagend verder. ‘Straks woon ik dus in de hoofdstad, Victor. Woon. Dat zal mijn netwerk daar bizar ten goede komen.’

‘Maar… als je die minor hebt afgerond, dan heb je toch niks meer aan dat netwerk?’

Haar glimlach verdwijnt, ze spuugt het cocktailprikkertje op de grond.

‘Ik heb miljoenen keren laten vallen dat de minor mij enorm bevalt,’ snibt ze. ‘Als je een beetje zou hebben doorgedacht, zou je wel hebben uitgevogeld dat ik erover denk om over te stappen. Definitief. En het vinden van een prettige, vaste woonruimte vereist dat je veel mensen kent. Al helemaal daar. Bovendien is het voor een vruchtbare carrière van cruciaal belang om lijntjes uit te zetten in Amsterdam. In de provincie gebeurt het niet, hoor.’ Ze neemt de Amerikaanse portie popcorn van de bioscoopknecht aan, zet hem naast zich neer en geeft een nijdige pets tegen de kontzak waar mijn portemonnee in rust. Even beeld ik me in wat er zou gebeuren als ik nu niet zou gehoorzamen – popcorn in mijn gezicht, gevolgd door een vlakke hand tegen mijn wang. Ik besluit de vrede te bewaren en pak mijn portemonnee en wandel naar de kassa.

De bioscoopknecht blijft stokstijf staan en staart naar Eva.

‘Hallo?’ zeg ik met een smalende glimlach. Een zwaai met mijn pinpas doet hem aanrukken.

‘U mag hem er van voren insteken,’ zegt de jongen, wijzend naar de gleuf onder aan de pinconsole.

‘Zei ze dat maar tegen jou, hè?’ zeg ik binnensmonds.

‘Pardon?’

‘Hm,’ negeer ik hem. ‘Even denken, hoor.’ Met een peinzend gezicht toets ik de viercijferige code in en druk op de groene knop.

‘Bonnetje doen?’ vraagt de jongen terwijl hij vanuit zijn ooghoeken nogmaals naar Eva gluurt. Ze lijkt het niet te merken, peuzelt als een uitgehongerde eekhoorn de door mij gekochte gepofte maïskorrels op.

‘Hou maar,’ antwoord ik alsof ik hem een fooi geef.

Wanneer een uurtje later het grote doek zwart wordt, besluit ik dat er maatregelen getroffen moeten worden wil ik de tweede zit van de door Eva uitgekozen derderangs thriller draaglijker maken dan de eerste. Ik besluit een biertje te gaan halen en kijk rechts van me, waar Eva druk bezig is op haar telefoon. Zo onopvallend mogelijk duw ik mezelf uit de stoffen stoel en stap richting de uitgang.

‘Wat ga je doen? Het begint zo weer!’ schalt Eva’s stem plots door de zaal. De mensen op de rijen voor ons kijken stomverbaasd naar achteren. Met lood in de schoenen ga ik terug en laat mezelf weer tussen de leuningen zakken. Ze haakt haar arm in die van mij, laat haar hoofd rusten in de holte tussen mijn borst en schouder.

‘Ga je me missen?’ vraagt ze dan.

‘Missen? Tuurlijk ga ik je missen,’ antwoord ik, waarop ze zich steviger tegen me aan drukt.

‘Ik jou ook,’ zucht ze. ‘Maar we overleven dit met gemak, joh. We hebben wel voor hetere vuren gestaan. Bovendien praten we vooralsnog maar over een half jaartje, hè. Ik ben er absoluut nog niet uit of politicologie precies is wat ik wil.’

Ik knik.

‘En wat dan nog? Een treinreisje van anderhalf uur. Mag geen naam hebben, toch?’

‘Jup.’ Terwijl Eva doorkletst staar ik naar amateuristische reclames van lokale restaurants en dooft de gedachte aan een koud biertje uit, maar licht tegelijkertijd de gedachte op dat Eva sinds ze aan de UvA studeert niet meer de hele dag als een mug om me heen zoemt. En binnenkort verkast ze dus voor minstens een half jaar naar Amsterdam. Nog minder gezoem, nog minder gezoem.

Wanneer we de bioscoop verlaten zie ik dat er sterren aan de hemel staan. Het is koud, aan Eva’s geschokschouder te zien heeft ze er last van. Ik besluit een arm om haar heen te slaan. Al snel heb ik spijt. Door ons minimale verschil in lengte klampt mijn arm zich meer aan haar schouder vast dan dat hij erop leunt. Terwijl mijn bovenarmspieren langzaamaan beginnen te protesteren probeer ik een oplossing te verzinnen. Hand in hand is geen optie, de laatste keer dat we dat deden begon Eva ongelooflijk te klagen – verweet me dat ik zweetklauwen had. En als ik haar loslaat zonder met een goed alternatief te komen, heb ik ook de poppen aan het dansen. Het belooft een zware tocht huiswaarts te worden.

Wanneer we het marktplein passeren stelt Eva voor om nog even iets te gaan drinken. Aangezien mijn rechterarm aanvoelt alsof ik er een nacht lang met mijn volle gewicht op heb gelegen en ik al sinds de onderbreking van de film snak naar een koud biertje, ga ik maar wat graag op haar voorstel in.

‘Deze doen we,’ zegt ze, haar vinger gericht op de derde van de lange rij kroegen. De afgelopen paar jaar heb ik samen met Sergio zo’n beetje alle cafés in en rondom het centrum versleten, gek genoeg ben ik deze tent nog nooit binnengegaan.

Nadat Eva’s ogen een kleine keurronde hebben gedaan, kiest ze het voorste tafeltje uit. Ik ga zitten en klap de drankkaart open. Terwijl ik watertandend begin te snuffelen tussen de tripels en dubbels laat Eva weten dat ze haar keuze al heeft gemaakt en duikt in haar telefoon. Natuurlijk heeft ze haar keuze al gemaakt. Eva wil altijd een rosébiertje. Maar alleen van Liefmans, en zo veel ijsblokjes als er in het glas passen. En als ze geen Liefmans hebben? Dan maar een icetea. Maar wel de groene, zonder prik dus.

‘Wat mag het zijn?’ vraagt de jongen in het V-halsshirt die naast ons tafeltje is komen staan. Op zijn rechterhand balanceert een dienblad vol lege glazen, in zijn linker wiebelt een toren van kommetjes.