Opperhalfrond

J.Z. Herrenberg

Opperhalfrond

DOOR HET OOG VAN DE CYCLOON 2

WERELDBIBLIOTHEEK • AMSTERDAM

Het schrijven van dit boek is mede mogelijk gemaakt dankzij een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds.

© 2023 J.Z. Herrenberg

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Studio Rouwhorst + Van Roon

Foto auteur © Koos Hageraats

NUR 301

ISBN 978 90 284 5099 8

www.wereldbibliotheek.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2023, met ISBN 978 90 284 5098 1

Paul-Otto, Martine, Rob, Maarten, Daniël, Matthijs, Herman,
Eric, Yip, Christoph, Renée, Erik, Behnam, Lena, Han, Cyriel,
Willem, Jannie, Nino, Michiel, Arthur… tochtgenoten

Inhoud

Equatoriaal

Eeuwmidden

Doden

Opperhalfrond

X-specto

Boek Een – Te Deum laudämmerung

De baksteen 1

5. Een zittende dame van stand

De baksteen 2

6. De schaduw der Toekomst

De baksteen 3

7. Crux en kanteling

Postscriptum

Coda

Emporium Mundialis

8. Zachtjes over de drempel…

Belletrie en het Beest – katabasis

Equatoriaal

Eeuwmidden

Zij tikken en tikken sinds het begin, niet zelden tikken zij onder zuchten. En deuren van vleugels richtten zich op, bliksembedrukt, uit het ruisende wit. De reuzenpoorten van Hoefbeek door kwamen ogen gevlogen van voedzame wil, en de bollenscharen, wier betoverde piloten niet zelden transformeerden onder duidensgesteun, zij zagen die woordenwereldkaart eendrachtig tot leven – het wonderzelfextract gaf bloedwarm licht.

Kosmificatie!

Zonnestraal en Hel, hun twee-ene stormwerk nu hop! ten derde afgedanst, mopperen in de mist.

De engel non-stop? Mwah.

Een maanloze nacht welft zich over Delft, Lea’s zachte haar boven het dekbed.

Hij stond op, Van der Zee: schouderpijn…

Even geen klik-klak meer. Ik ontlast mijn wevende nornenhanden een poosje, beste mensen, anders riskeer ik misschien rsi. Uw Fabelvorst Enno ziet u nu dus voor het eerst live van aangezicht tot wit-op-zwart aangezicht. Leve stemherkenning!

Maandag naar de huisarts.

Heden is het de zeer vroege morgen van zaterdag 20 januari 2007.

Buiten woelt, schitterend van Kanaalweglantaarns, de inktzwarte Schie. Fietsers werden hier afgelopen donderdag haast de Sint Sebastiaansbrug af geblazen door Orkaan Kyrill! En volgens de voorspelling spookt het vanavond ook.

Verdomde toepasselijk.

Hier zit ik dan, lieve leesgemeenschap, ongekamd en ongewassen in de schermschijn van mijn laptop voor een donker tunnelmondje: een slanke Paasentr’acte met filmisch karakter, spelend in het Nederland van mijn reeds pril voortlevende Derlage.

Duikt u erin? Durft u weer mee?

Want niemand, ook ik niet, dames en heren, komt tot mijn Vaderboek ‘Opperhalfrond’ en DOC.EEN tenzij door het Oog van –

Doden

I

Over tienen was het intussen al, de bovenetages vrolijk rumoerig, en haar vader en haar oom doken overal gezellig op tussen de gasten, dolende middelpunten van warme belangstelling. Maar Lilian Donker, Jans oudste dochter, stond telkens bij de trap bezorgd omlaag te turen: door de roodfluwelen tochtgordijnen was het een komen en gaan, ook van bezoekers aan het café-restaurant beneden, wat je een glimp op deed vangen van de glimmende straat, maar haar neef en zijn vriendin wilden nog steeds niet verschijnen.

Sinds 1995, toen de driejaarlijkse traditie ontstond, was het gezamenlijke verjaardagsfeest van de gebroeders Donker nooit dramatisch tegengevallen. Jan en Jaap, hoezeer in het fysieke ook verwarrend overeenstemmend, hadden zich in een arbeidzaam leven op zeer verschillende terreinen onderscheidden: Jan de oprichter van een florissant winkelcentrummanagementbedrijf met Hoog-Sterrenstein als voorlopig laatste meesterproject, Jaap cum laude gepromoveerd op een baanbrekende studie over dodecafonische-muziekanalyse in de Verenigde Staten en al decennia werkzaam aan het Conservatorium van Amsterdam. Beide energieke mannen waren meermalen gehuwd; de broers verkeerden echter het meest frictievrij met elkaar, hadden hun vrouwen vastgesteld.

Voor hun vijfenzestigste verjaardag was het oog van deze eeneiige tweeling weer eens op de Residentie gevallen en wel op het vermaarde Kaan, gevestigd in een statig pand aan de Lange Houtstraat, vroeger behorend tot het ministerie van Oorlog, waar de Nederlandse neutraliteit vaak flink en hartgrondig was vervloekt.

Cadeautjes hoefden de Donkers niet in dit kroonjaar, alle genodigden hadden een lijstje met steunenswaardige instellingen gekregen, zodat men kon storten naar wens en draagkracht.

En toen waren ze daar toch nog plotseling de Grote Zaal binnengewandeld, stonden ze daar in het warme boterlicht van de kroonluchters met gedesoriënteerde blik: Koenraad Gabriëls en Gretta Hoenderdal, hij in een zwart pak en metallic grijs overhemd, zij in azuurblauwe pumps en een klavergroen jurkje met bijpassend tasje, de schouderriem kruiselings om haar tengere lijfje.

Lilian verontschuldigde zich bij een man en zijn man en werkte zich opgelucht naar het verlate paar.

—Ha! riep Koenraad, toen hij haar in het vizier kreeg. Dag, nicht. Gefeliciteerd alvast met je vader, hè.

—En jij natuurlijk met je ooms!

Ze wisselden wangzoenen, driemaal, naar onachterhaalbaar vaderlands gebruik.

—Hallo, Gretta!

—Dag, Lilian. Fijn je weer es te zien.

De twee vrouwen omhelsden elkaar.

—Daar zijn ze dan, zei Lilian tevreden. Hèhè! Jullie zien er stralend uit. Ik was even bang dat jullie niet meer zouden komen!

—Wijt dát maar, vonniste Koenraad met een geharnast lachje en zijn grijze ogen begonnen te smeulen, aan de Nederlandse service, contradictio in adiecto. Alweer een restaurant waar we geen tweede keer heengaan.

—Daar selecteer jij toch altijd op? plaagde Lilian met een knipoog naar Gretta. Ik heb nog verschillende keren geprobeerd om…

—Wees gewaarschuwd, dreunde Koenraad bezwerend, wees heel erg gewaarschuwd: L’orage aan de Denneweg. Het zag er van buiten goed uit, maar we zaten een half uur te wachten op onze bestelling. Mijn God! ‘Service’ is een leenwoord en dat zullen we weten ook. Nederlanders kunnen niet bedienen, alleen verdienen.

—Maar Panorama Mesdag was prachtig! zwijmelde Gretta haastig. Tijdreizen gewoon! Het duin, de zee, dat licht… die schuiten op het strand… de paarden langs de branding… en Scheveningen nog als vissersdorp… zó levensecht!

Scherp schitterden haar groene ogen onder de gitzwarte jaren-twin-tigpony.

—Panorama Mesdag is voor mij alweer wat jaartjes geleden, bekende Lilian bedachtzaam. Ik vond de sfeer verstild mooi, dat weet ik nog wel. Dus – jullie hebben er een dagje van gemaakt. Leuk!

—Een weekend, corrigeerde Koenraad vóór Gretta. We zijn vanochtend vroeg al uit Monnickendam vertrokken. Overnachten aan het Spui, daar in het Saturne. Werd me aanbevolen door een bevriende collega. Maarre… vroeg hij toen abrupt, een beveiligersblik de bonte woel door vurend, waar zijn onze bijna-jarige jobben eigenlijk?

Lilian Donker begon te stralen.

—Ik denk dat de bijna-bejaarde knakkers nog steeds op tweehoog rondwaren, Koen. O, die zijn zo vreselijk aan het genieten, ze hebben echt de aaaavond van hun leven! En ze verheugen zich op je speech…

Koenraad verstrakte.

—In m’n binnenzak…

Hij wees pikkend naar de plek in kwestie.

—Is-ie goed geworden? Ik heb nog even zitten rekenen: de zesde alweer! Je laatste toen in De Groote Club was de top. Ze roepen er nóg over!

Koenraad slikte. Zijn mond werd proevend klein.

—Ik ben, zei hij toen afgemeten, lief maar rechtvaardig geweest.

Gretta knipperde hem vragend aan, maar Lilian schoot in de lach:

—Lief maar rechtvaardig: dat klinkt als iets voor op een grafsteen. Of een familiewapen! Maar je wekt zo wel m’n nieuwsgierigheid. Hé, Gretta, heeft meneer de spreker hier z’n superhistorische redevoering niet toevallig aan jou laten lezen?!

—Eh… nee, antwoordde deze stijfjes. Voor mij wordt het dus ook een verrassing.

—Jammer dan, besloot Lilian luchtig. Nou ja, niet te lang, iedereen blij!

Een meisje met dienblad materialiseerde: Gretta en Lilian bedankten, maar Koenraad lichtte een van de fonkelende glaasjes en nam een slok.

—We kunnen op ze wachten… zei hij op dromerige toon, of we kunnen ze gaan zoeken…

—Laten we… begon Gretta.

—Blijf jij maar even bij m’n nicht.

En broedend slenterde hij weg.

Verbluft keek Gretta Koenraad na en toen, blozend, naar het blauwe tapijt.

—Dat was dus duidelijk een koninklijk meervoud, sprak Lilian langzaam voor zich uit, raakte even de schouder van de achtergelatene aan en zei opbeurend: Hé! Laat ’m. Die komt zo wel weer terug, meid! Koenraad was al nooit een galanterik…

Gretta beet op haar onderlip.

—Trek het je niet aan! Hij zal z’n redenen wel hebben, de hork! Maarre… vertel es: ben je nog steeds met die moeilijke Duitse schrijver bezig? Hanno, Hanno…

Doffer keek Gretta weer op.

—Ja, zuchtte ze. Arno Schmidt.

—O ja!

—Daarom wilde ik vandaag ook naar het Panorama. Er is alleen wat vertraging in m’n proefschrift geslopen: ik heb last van KANS.

Lilian fronste haar wenkbrauwen.

—Klachten aan Arm, Nek en Schouder…

—O, rsi! Hè, wat naar nou voor je!

—Ja, echt heel irri. Nog een geluk dat m’n promotor alle begrip heeft. Ik loop nu bij een Cesar-therapeute, Jannie Snijders. M’n houding is al stukken beter.

—Eigenlijk, als je d’r nuchter naar kijkt, zei Lilian hardop peinzend, terwijl ze naar een punt naast Gretta staarde, eigenlijk is rsi – of: KANS, mij best – niet mijlenver van letselschade, m’n boterham, verwijderd. Het is een negatief neveneffect van de opgelegde automatisering, ook in het academische. Eigenlijk…

Gretta loste een vreugdeloos lachje.

—Nou, zei ze, ik denk eigenlijk niet dat ze er bij de Universiteit Leiden zo tegenaan gaan kijken, Lilian. Het stomme gedoe kost me al maanden. En m’n eigen risico.

—Je hebt zo natuurlijk wel alle tijd om te trouwen met m’n neef. Als je tenminste nog wilt… Een bruidsboeket dragen gaat toch nog wel, met een KANS-arm?!

De korte blondine schaterde schuddeborstend om haar eigen vondst, maar Gretta grijnsde haar gepijnigd aan.

—Trouwen en kinderen, zei ze toen bitter, daar hoef je bij Koenraad niet over te beginnen. Echt niet.

II

De loper was een rode zigzaggolf omhoog, bedwongen door messing roedes. Aan de muur hingen antieke foto’s van geknevelde heerschappen: ministers die voorbij waren gegaan.

Koenraad bereikte de tweede etage. Het was er druk, het was er benauwd, vol gewoel en geluid van mensen die aten en praatten en dronken, en hun parfum en aftershave detoneerden in zijn neusgaten.

Een witgepleisterde overloop vormde de invalsbasis naar twee ruimtes. Rechts, pasteltinten en zakelijk licht – de Bosboomzaal; in een deur en een raam op de achtergrond zwartte de avond en schemerde de rug van een groot gebouw. Links, een oranje gloed – de Kaarsjeszaal, als een siropige oven, waar zachtjes het straatlantaarnlicht doorheen witte; een goudgelijste spiegel brandde boven de schouw. Aan het linkereind van de overloop waren heren- en damestoiletten (voor de laatste de geijkte rij), aan het rechter- versperde een hek de toegang tot een volgende trap.

Koenraad speurde en speurde, ging op zijn tenen staan, en toen, daar, in een hoek van de Kaarsjeszaal – twee babyroze ogen van huid, asgrauw omkranst: de natuurlijke tonsuren van zijn ooms…

Na zijn glaasje op een richel te hebben gezet, begon hij zich grimmig erheen te wurmen.

Men stond rond een oudere heer, snavelneus, profetenbaardje en, losjes om de magere nek, een kleurig sjaaltje met vogelmotieven.

—Alsjeblieft, praat me d’r niet van, praat me d’r niet van, hoorde Koenraad hem driftig bij aankomst oreren, anders heb ik wéér een vel minder om uit te springen! (gelach) Ik heb niets tegen vrouwen, niets, dat weet de hele wereld, maar – het gaat mij louter om de historische feiten. De echtheid moet wel heel blijven. Natuurlijk maakt het wat uit wie er wel of niet bij hoorde. Het heeft zelfs consequenties op de wereldmarkt, eNORreme consequenties, de collectioneurs raken helemaal in de war! Je mag toch ook geen stinkwater onder de naam Dior verkopen?!

Een vrouw in een marineblauw stippenjurkje applaudisseerde.

—Merci! Jullie moeten weten, ik heb echt niks tegen Lotti, niks, ze is als kunstenares groot genoeg om geen label te hoeven dragen, maar – ze hoorde er gewoon niet bij! En daarmee uit!

Instemmend gemompel.

Koenraad slikte, boog zich naar voren en fluisterde grijnzend in een groot rechteroor:

—Heeft u dan iets met Zweden, ome Jaap?!

III

De twee vrouwen stonden bij het raam.

Een fietser vloog door de glanzende straat achter zijn lichtstraal aan.

—Vanuit een kostenoogpunt snap ik zo’n supermarkt wel, maar een gezellig babbeltje met de koeling zit er niet in. O, lekker!

Stukjes galiameloen, gewikkeld in rauwe ham. Gevulde eitjes. Toast met filet americain (plus uitjes).

—Het is wel niet goed voor me, mompelde Lilian, terwijl ze het blad lichter maakte. Neem jij niets?

—Ik heb geen honger.

—Ik ook niet, maar daarom lust ik dit nog wel. Bedankt!

De sproetige serveerster manoeuvreerde zich weer verder met haar hapjes.

—En nou, zei Lilian beslist, haar vingers aflikkend en haar mond afvegend, nou vraag ik je recht op de vrouw af: wat is er in vredesnaam aan de hand tussen jullie?!

—Koenraad, begon Gretta, doet raar…

—Dat heb ik gemerkt, ja. Om van dat andere nog maar te zwijgen. The Great Dictator!

—We hadden zelfs woorden. Op straat! Over een stomme krantekop die-d-ie toevallig zag. Hij hield maar niet op!

—O! Vandaar dat jullie…

—Op de uni botst-ie tegenwoordig ook steeds. Ik ben het zelf niet zo, Lilian, maar je neef is erg politiek geworden en dat heeft ’m er nou niet echt leuker op gemaakt.

—Grappig dat je dat zegt (nou ja, ‘grappig’), ik meende zoiets al op te kunnen maken uit z’n recensies de laatste tijd. Maar ik had geen idee dat het in de privésfeer zo negatief uitpakte. Het spijt me vreselijk dat te moeten horen, Gretta! Jesus!

—Een paar maanden geleden stond-ie tijdens de afwas toch weer zo te razen, ik trok het niet meer, Lilian. Ik was het spuuuugzat. Hij maakte zich drukker om die Bruyns en z’n ‘infuus’ dan om mij, verdomme, met m’n KANS! Richt een partij op, lul! zeg ik tegen ’m. Ik word helemaal gek van die redevoeringen van je! Stomme Adolf! Sindsdien ‘houdt-ie zich braaf in’. Tot vanavond dan… Maar dat maakt hem alleen maar weird. Koen is zo moeilijk op het ogenblik!

—Moeilijk is-ie z’n hele leven al, suste Lilian hoopgevend. En eigenwijs. Wij Donkertjes weten het altijd het beste en zeggen vaak en graag waar het op staat. Dat vinden pa en m’n oom juist zo leuk en herkenbaar aan ’m. Maar… grenzen zijn er natuurlijk, zeker in een relatie…

Gretta staarde naar de reflectie van dit helle raam in het duistere gebouw aan de overkant.

Toen vervolgde ze boos:

—Hij houdt afstand, Lilian, sinds m’n woedeuitbarsting. Hij zit poten potdicht, ook als-ie dan wel praat. Blablabla, en dan feitelijk niks zeggen. Hij is soms net een gestresste robot. (zacht:) Ik heb geen idee meer hoe-d-ie zich voelt, hij kent me nergens meer in. Eigenlijk, eigenlijk lig ik gewoon naast een wildvreemde, ’s nachts…

Ze keek Lilian strak aan, groene kwartsen in haar kassen.

—M’n moeder, m’n moeder heeft een gezegde: Liefde is een poetsdoekje – zonder, word je dof.

—Mooooi!

—Maar als dat zo is, besloot Gretta, met moeite haar stem en haar emotie intomend, nou, dan ben ik het zieligste, stoffigste beeldje van heel Nederland.

—Hou op, stomme muts! maande Lilian haar aangedaan. Direct begin ik ook nog…

—Eén gezicht, zei de man naast haar ineens.

Hij had al een tijdje grijnzend opzij staan kijken met zijn glas bier en zijn buitenkleur.

—Jij bent er een van Jan! baste hij lachend en draaide zich nu vol naar haar toe. Of van z’n broer… Die neus, hè? Kan gewoon niet missen.

Zijn overhemd was paars en zijn bruine pak zat ruim. Een gouden vuistje glom op zijn revers.

—Ben de Heer…

—Ja? zei Lilian verward, terwijl ze een grote hand aannam en even schudde. De heer wie?

—Nee, je begrijpt me verkeerd: mijn naam is Ben de Heer!

—O! Sorry. Stom van me. Haha! Ja, nou herken ik u…

Ook Gretta grinnikte, stroefjes, mee.

—Jan Donker is mijn vader, inderdaad.

Ergens in de Grote Zaal ontstond rumoer.

—Leuk feest van een groot patriot, prees De Heer. In aanmerking nemend dat onze relatie met Emporio nog echt dampend vers is, is het Buro voor Nationale Integriteit verguld met deze uitnodiging. Start as you mean to go on, hè? Trust is key. Een niet onbelangrijke bijkomstigheid is natuurlijk het feit dat deze partylocatie letterlijk om de hoek is. Ik had op m’n knieën kunnen komen, als zo’n stomme pelgrim!

Hij moest er zelf hartelijk om lachen.

—Da’s waar ook, zei Lilian serieus. Jullie zitten in de Ozonkrabber, hè?

—Ha! Klopt. Op het Malieveld, ja, lekker bij Veiligheid. Schitterend uitzicht! Ik kan het Kurhaus zien. De Pier. De zee. Alles.

—Bent u er dan ook altijd op zaterdag? vroeg Gretta schuchter.

—Het beeld van luie ambtenaren is een even onrechtvaardige als hardnekkige misvatting. Nee, onze roemruchte visiespits, mevrouw Stijkels, heeft heel veel op haar geweten! We zijn nu beleidssoldaten, allemaal, zelfs met Pasen. Maarre… laten we het nou niet over werk hebben op deze mooie avond!

‘En wat is daar mis mee?’ klonk het toen bronzen achter hem.

IV

Koenraad, zijn handen nóg droger wapperend, kwam peinzend de heren uit.

Terzijde op de overloop, onder Johannes Willem Bergansius’ vergeten pretoogjes, checkte hij zijn telefoon: wereldloos. Met een boze frons keek hij op: roodgestift en roodgelakt, in een donkerblauw pak en roze overhemd, stapte uit het gedrang een vrouw vierkant op hem af.

—Mister Gabriëls! wierp ze haar lage stem als een speer vooruit. We meet again!

Stomverbaasd stopte hij het apparaat terug in zijn broekzak.

—Zozo. Dag, Maria. Da’s een tijd geleden.

—Maar… onvergetelijk! De studentenraad was vette pret. Had je mobiele perikelen of keek je weer porno?

Een seniorenhals draaide.

—Het netwerk ligt eruit, antwoordde hij getergd. Alweer! Stomme klunzen. Dus: het eerste, joker. Volgende keer neem ik een andere provider.

Maria Evers keek hard uit blauwe ogen.

—Waar is je schilderij, Koenraad Gray? viste ze, gespeeld verontwaardigd in hem prikkend. Of heeft meneer soms weer een Ring van Macht? Jij verandert ook niet veel.

—Jij ook niet.

—Gebruik je een spuitbus voor die kuif? Je lijkt de koningin vroeger wel.

—Wat doe je hier?

—Wat doe jij hier, Grumpie?

Zijn lach was een blaf.

—Sorry. Ik ben een volle neef van Jan en Jaap Donker. Reden genoeg, zou ik zeggen. Jij?

—Moi? O, ik ben hier namens de zaak. Werk al een tijdje bij Gnose, een onderzoeksbureau, weet je misschien nog wel. Eerst in Leiden, nu in Zoetermeer. Hoofd communicatie. Emporio is een klant van ons. Nee, Jan Donker heeft een superslim en slagvaardig bedrijf op poten gezet, hoor. Maarre… een volle neef. Vertel.

—Broers van m’n moeder, verklaarde Koenraad mechanisch, Ellen Gabriëls-Donker. Ik was twaalf toen ze stierf. De band met m’n ooms en m’n eerste tantes is altijd sterk geweest, zeker toen m’n vader zo nodig moest hertrouwen. Ik vluchtte in de weekends regelmatig naar Heemstede en Haarlem.

—Heb je nou al een vaste aanstelling of ben je nog steeds lekker aan het ‘stapelen’?

—We komen er wel, antwoordde hij kortaf.

Maria Evers schudde haar hoofd en glimlachte meewarig.

—Ach ja, de humaniora… Ik ben toch zoooo blij, zuchtte ze langzaam en met rustige voldoening, dat ik niet bij Neerlandistiek ben blijven hangen. Anders was ik nou nog steeds een zielig postdocje, no offense! Alleen het lesgeven mis ik soms nog wel es.

‘Frédérique!’ riep iemand. ‘Hierzo!’

Een man, lang, bebrild en gesikt, stond ongeduldig met zijn spinnevingers op de trapleuning te trommelen. De vrouw in het blote stippenjurkje wrong zich verontschuldigend tussen de mensen door. Eens was ze jong geweest, nu scheen ze het slechts. Witjes passeerde ze Koenraad en Maria, in haar geurige zog een heldere dranklucht.

—Vreemd, ik krijg opeens dorst, zei Maria grijnzend en toen, wijzend met haar blonde achterhoofd: In die Bosboomzaal is een bar. Kom je mee? Het is daar ook koeler. Ik heb nog een appeltje met je te schillen, maar dan wil ik wel goed bij stem zijn.

Koenraad aarzelde.

—Ik moet eigenlijk naar beneden, Maria. Een speech voor mijn ooms na middernacht. Gretta is daar ook.

—Zoho, voor je ooms… Dus… nog steeds de naalddunne boerendochter uit, uit…

—Schoonrewoerd.

—Schoonrewoerd, ja. Ach! Ik dacht dat je weer alleen was.

Koenraad zweeg.

—Kom! drong ze aan. For old time’s sake! Mijn speech is vier woordjes. En doodeerlijk.

V

Lilian tuurde naar buiten door een schaduwvrouw in een mantelpakje. De regen biggelde over haar omlaag.

—Begrijp me goed, ik hou van m’n vader, zei ze gedempt. Zielsveel. Stiekem is-ie een softie. Maar sinds-ie m’n doodgoeie moeder inruilde voor z’n secretaresse en later de secretaresse weer voor iemand die echt z’n dochter had kunnen zijn (een lieve meid, hoor, daar niet van)…

Ze keek Gretta indringend aan.

—Psychologisch heeft dat rampzalig voor me uitgepakt. Ik vertrouw mannen niet meer. Maar mét m’n paranoia jaag ik ze juist op de vlucht. Je komt in een eindeloze catch-22 van teleurstelling terecht.

‘Errug jammer’, klonk de sonore stem van haar vader. ‘Migraine, uitgerekend vanochtend! Ze zat er zelf ook vreselijk mee, gelukkig.’

‘Maar hoe is het nu met Désirée?’ informeerde een vrouw. ‘Wat sneu dat ze dit allemaal moet missen!’

‘O, beter. Ze belde een uur of wat geleden. Stukken beter. Da’s natuurlijk geweldig om te horen, schat, zei ik, maar wil je asjeblieft voortaan je aanvallen eerst even met je liefhebbende man afstemmen?’

Ben de Heers smakelijke lach bulderde in haar rug toen Lilian spittend zei:

—Sorry dat ik er toch even over begin, maar – je denkt niet… dat Koenraad…

—Dacht je dat ik daar zélf niet aan heb gedacht? Zo zit-ie niet in elkaar, Lilian.

—Het blijft een man. Zeker weten kun je het nooit, meid, nooit. Geloof me!

—Nee. Het blijft Koenraad.

—Ik bedoel – sorry dat ik het even plat zeg – dat-ie niet alleen z’n kwakkie, maar ook z’n politieke ei ergens anders kwijt kan… Leuke studentes zat!

—Jakkes! Doe niet zo gek, Lilian. Ik ken ’m toch?! Hij kan niet eens flirten. Koen is zo trouw als een hond!

—Oké. Het is al goed. Dus zelfs zonder ring…

Lilian glimlachte met superieure scepsis.

—Jezus! snibde Gretta geïrriteerd. Je hebt echt paranoia, jij!

—Hoho, felle! maande Lilian, en haar glimlach verbleekte gekweld. Dus daar zit er niks mis? Fijn!

Gretta verschoot van kleur.

—Zo bedoelde ik het niet, Lilian, zei ze zacht. Sorry. Het floepte er gewoon even uit.

Maar de oudere vrouw was plotseling oud.

—Wees maar verschrikkelijk blij, bofkont! snauwde ze. Trouw? Ik moet het nog beleven.

Gretta knipperde haar geschrokken aan.

Stilte.

Ze stonden als poppen tegenover elkaar.

Stilte.

—Nou, verklaarde Lilian toen met zakelijke woede, da’s weer even genoeg horror voor vanavond. M’n welgemeende excuses… Waar is de drank?

Ruggen en gezichten, overstraald door het kroonluchterlicht.

De serveersters bleken weer door de ruimte te kruisen: Gretta nam een jus d’orange, Lilian witte wijn. De gebroeders Donker stonden vlakbij, grijze zonnen van een vorderende avond, gevat in clusters van aanhankelijke manen. Een zware man met slaperige oogjes sprak met De Heer zalvend over shared value realiseren. Later in 2010 was er een uitgifte van twee obligatieleningen voor Emporio’s langetermijnfinanciering.

—Koenraad doet er wel heel erg lang over, zei Gretta nu geërgerd. Het is al kwart over elf!

—Ja, en het is nou niet dat-ie ook z’n make-up nog moet bijwerken…

—Ik ga ’m niet zoeken, hoor. Idioot! Ik heb ook m’n trots.

—Heel verstandig van je, Gretta. Je bent z’n moeder niet.

—Waarom zou-d-ie ze hebben gewaarschuwd dat z’n speech gedurfder dan anders… zou zijn… je vader… en je oom…

De vraag verzandde, strandde: Gretta keek plotseling verschrikt.

—Ik hoop maar, fluisterde ze toen nerveus in Lilians oor, dat-ie die stomme politiek eruit laat: De Heer is hier…

—Kom op! suste Lilian. Koenraad gaat geen scène maken, hij is toch niet gek? Rustig aan! Maar – hij doet raar, tegen mij zei-d-ie lief maar rechtvaardig! (grijnst) Ik moet opeens denken, fluisterde zij nu op haar beurt in Gretta’s oor, aan een man vanavond. Hi-la-risch. Die vertelde me hoe ze in de treinen van de NS de schoonmaakervaring van toiletbezoeken aan het intensiveren zijn… Hij was getrouwd met een man die nog een paar graadjes slaapverwekkender was dan hij. Zo saai kan dus ook een homohuwelijk zijn!

De twee vrouwen lachten, terwijl in de mensenkringen rond de twee broers het gesprek nu juist toevallig op die stomme politiek kwam. Ben de Heer van het Buro in hun midden te hebben – de opvolger van wijlen Pom Dales als Coördinator Slotafwikkeling en ooit, als Hoofd Objectmanagement, zo’n joviale ‘sterambtenaar’ – bleek voor sommige gasten te verleidelijk.

—Er kan na de verkiezingen wel het een en ander voor jullie veranderen, hè? werd hem hengelend gezegd door een nasale, glimmend kale brildrager met dunne lippen. Nu het Blok uiteen is gescheurd…

—De Sociale Regeneratie stopt niet, zei De Heer ferm. Buronen zullen er een dagtaak aan blijven hebben. De SR wordt onverminderd breed gedragen. Nodes blijven bestaan, Nodelingen hun inzet leveren, geheel binnen de Europese richtlijnen. En dankzij deze uitnemende vent hier (klap op Jan Donkers rug) krijgen we er aanstonds in winkelcentra nog een fijnmazig netwerk van actiepunten bij!

Waarderend gemompel.

—Alles loopt dus gewoon door, vervolgde hij, welke club er na 9 juni ook komt. Maar sinds Tammo Bruyns z’n ‘infuus uit het kabinet rukte’ (gelach), is het Nederlandse machtslandschap na twaalf jaar ideologische wapenstilstand onder de bekwame regie van mevrouw Knol plotseling wel weer wat… volatieler, ja.

Er werd gegrinnikt.

—Bruyns zou de beste zijn voor jullie, zei een gespierde vrouw in een effen rode jurk gretig. Hij wil jullie taken uitbreiden, verder dan Brussel wil. Dat was z’n conflict met Anneke Knol. Toch? En dat ze voor hem ook nog iets te globalistisch en gezellig multiculti is…

—… en het signaal van de kubisten onvoldoende oppakte, vulde de gladde bril ijverig aan.

—Jezus Christus! vloekte De Heer. Ik dacht vanavond even te kunnen relaxen, krijg ik een nest politieke junkies op m’n dak! (gelach) Sorry, maar geen commentaar. Twee jaar geleden hebben we ons lesje wel geleerd. Wij gaan ons boekje nooit meer te buiten.

‘De Surishitstorm!’ kraaide iemand euforisch.

—Niet zo enthousiast, joh! (gelach) Nee, het Buro is weer ouderwets gereedschap. Het is aan de politiek hoe ze ons wil hanteren. De SSS was één keer, maar nooit weer. Ik wil niet steeds dierbare overheidshelden in onze grond blijven stoppen.

Ben de Heer plukte een glas rode wijn van een langszwevend blad.

—En daarmee, sprak hij warm, wil ik deze gedachtenwisseling nu besluiten. Het is feest, dames en heren! Proost!

VI

Koenraad was als eerste op het plat.

—Jeuzus!

De regen roffelde op het afdak, tikte op de tafels, ruiste beneden in de tuin.

—Hè, lekker fris hier en toch in de luwte, zei Maria gezellig rillend. Jezus komt straks pas, man.

Links zwiepten boomtoppen hevig van nee. De hemel boven het binnenterrein was een oranjegrijs plafond van schokkerig over elkaar schuivende wolken.

—We hebben verdomme maar één paraplu! foeterde Koenraad. Gretta heeft die van haar weer es vergeten op de hotelkamer. Hè! Ik was er al bang voor. Het was al aan het miezeren toen we hier aankwamen.

—Sst!

—Welke provider heb je? Kun jij niet even op Buienradar kijken voor me?

—Sssst!

Maria, haar langwimperige ogen genietend dicht, nipte van haar whiskey. Ook het profiel van drie pratende rokers verderop – een brandtrap wentelt zich achter hen de duisternis in – werd klinisch geruit door het Bosboomzaallicht.

Hoog in de rug van het grote gebouw aan de overkant zag Koenraad, achter een raampje, een rood lampje.

—Jameson, heeeerlijk, zuchtte Maria bevredigd boven haar lege glas.

Toen, hel opkijkend, antwoordde ze hem vertraagd:

—Buienradar is voor watjes. Je hoeft nog niet weg, Koenraad. Het weer is het weer.

—Da’s een tautologie, zei hij geïrriteerd.

—Nee, da’s de natuur, remember? Laat je gewoon verrassen, beschavingsdombo! Maar nu, zei ze opgewekt, mijn ‘appeltje’! En daarna kun je weer lekker terug naar je favoriete boerinnetje.

Ze klonk als een moeder die het tandartsbezoek van haar bange kind verzoet met de belofte van snoep.

Maria Evers zette haar tumbler weg op een tafel met drie waxinelichtjes, plaatste zich vierkant tegenover Koenraad, plantte haar vuisten in de zij en snapte toen met flitsende tanden:

—Schaam je je niet?

Haar gezicht was een gerasterd masker. De belaagde deinsde even tegen het raam.

—Schamen?! Hoe… bedoel je? Waarom zou ik me moeten schamen? Leg uit.

—Nou, schrijven voor dat Handelsblad. Om maar es iets te noemen…

Nu lachte Koenraad vertederd.

—Daar lijkt mij helemaal niks mis mee, Maria. Je leest me dus. Perfect!

—Slijm niet! Zo’n elitair, eurofiel grachtengordelkrantje niks mis mee? Je Larkinbespreking vlak na de gemeenteraadsverkiezingen was iemand van jouw intelligentie gillend onwaardig.

Afgemeten zei Koenraad:

—Je bent zoals gewoonlijk weer hartverwarmend eerlijk, Maria. En overdrijven is een vak dat je ook nog steeds tot in de puntjes beheerst. Vond je dat stuk zó slecht geschreven dan?

Haar blonde lokken dansten van haar woedend hoofdgeschud.

—Nee, sukkel! Hou je niet van de domme! Schrijven kún je, en beter dan vroeger in Mare. Maar dat maakt het allemaal juist nog erger!

Een sirene zong door de Haagse avond.

—Je radicaliseert, Koenraad, je radicaliseert als een gek, zei Maria Evers, terwijl ze zijn arm kneedde als een bezorgde verpleegster. Als je dan toch zo nodig de gepolitiseerde anglist uit wilt hangen, hè, fileer dan alsjeblieft wel de juiste vijanden, graag zelfs! Maar vooral – kies voor je land!

Zij glimlachte liefjes.

Hij glimlachte bitter.

—Dát zou mooi zijn: als dit land van mij was… Een paradijs! Maar helaas, ik neem juist waar dat ik steeds meer van dit land ben!

Maria liet los.

—Nee, Koenraad, zei ze met snijdende hoon, en haar ogen werden groot, weet je het dan nóg niet? Wij zijn steeds meer van het Heilige Brusselse Rijk!

Hun verschil van inzicht was, geholpen door een hiaat in de regenval, goed te volgen. De rokers, twee vrouwen en een man, keken inmiddels alle drie nieuwsgierig in hun richting.

—Neem nou je ome Jan! voer ze nijdig voort. Die heeft de hele naoorlogse periode beleefd, maar hij is open gebleven, flexibel en superalert. Een wereldkerel, Koen! Zelfs hij begrijpt (denk aan die Burodeal!) dat het neonationalisme de enig juiste marsrichting is voor Nederland in deze tijd! Goed voorbeeld doet goed volgen!

—Maar eerst moet je je voorbeelden goed weten te kiezen, zei Koenraad met bars sarcasme. Fijn dat je je humor nog hebt.

—Een ‘appeltje’ is niet grappig.

Maria haalde even heel diep adem en zei toen op gekwetste toon:

—Je landgenoten… ‘Neanderlanders’ noemen!

—Niet allemaal, Nederlandse Maagd! Hoho! En dat woordje las ik ergens bij die Derlage.

—Ja, hoor! De ‘Martelaar van de Wan Kondre Groep’… De dood wordt m’n uitgever. Ook een gek!

—Dank je. Maar een land dat een ‘comedy-serie’ als Tsjak de Beul grappig vindt, een politiek die begrippen verzint als ‘valorisatie’ en ‘onrendabelen’, een overheid die kijkt naar je ‘civiele validiteit’… Mijn God, Maria! Ik ben heus geen fanboy van ‘Ondemocratisch Brussel’ (daar hebben die ongeleide kubisten zeker een punt), maar het handvat uit Europa wordt in Nederland een boksbeugel!

Zijn opponente keek hem nu sfinxig geamuseerd aan.

—Ik heb nog wat dingen te doen als je het niet erg vindt, rondde Koenraad ijzig af. Fijn dat ik even met je heb kunnen sparren. Let’s agree to disagree… En succes met de hysterie. Toedeloe!

‘Wacht nog heel even.’

Hij draaide zich weer om.

—Ja?

Maria vouwde haar handen.

—Ik ben, verklaarde ze toen plechtig, op 11 maart jongstleden geinstalleerd als raadslid in Zoetermeer.

—Aha, een politica! smaalde hij. En natuurlijk voor…

—… de Partij van Centrum-Liberalen, ja. Voor jou ben ik dus een ‘Neanderlandse’.

De regen vervolgde zijn roffelen en tikken.

—Och… begon hij.

—Nee, Koenraad Gabriëls, krabbel maar niet terug, want wat je ook mag bazelen, voor mij ben je gewoon een staatsgevaarlijke euroot. And never the twain shall meet.

Plotseling deed Maria Evers een stap naar voren.

—Jij succes bij je ooms met je speech straks, siste ze spuwend in zijn oor. En je balletjes niet bezeren bij die spagaat, hè, schat. Ciao!

En ze gaf hem een harde zoen.