MIJN ZEVEN VADERS

Andrev Walden

Mijn zeven vaders

Uit het Zweeds vertaald door
Janny Middelbeek-Oortgiesen

Wereldbibliotheek

De uitgever ontving voor deze Nederlandse uitgave

een subsidie van Swedish Arts Council

De vertaler ontving voor deze vertaling een projectsubsidie

van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Jävla Karlar. Bokförlaget Polaris, Stockholm

© 2023 Andrev Walden and Bokförlaget Polaris in agreement with

Politiken Literary Agency

© 2024 Nederlandse vertaling Janny Middelbeek-Oortgiesen /

Wereldbibliotheek

Alle rechten voorbehouden. Tekst- en datamining van (delen van)

deze uitgave is uitdrukkelijk niet toegestaan.

All rights are reserved, including those for text and data mining,

AI training and similar technologies.

Omslagontwerp Dog and Pony

Omslagbeeld © Cameron Bloom

Foto auteur © Tina Axelsson

NUR 302

ISBN 9789028453647

www.wereldbibliotheek.nl

Wereldbibliotheek maakt deel uit van Park Uitgevers

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2024, met ISBN 9789028453630

Voor mijn moeder

(NB niet passief-agressief)

Ooit had ik zeven vaders in zeven jaar. Dit is het verhaal van die jaren.

Als iets klinkt als een verzinsel kun je er zeker van zijn dat het waargebeurd is. Zoals dat van die rat en die hamster. Of die vrouw met de clownslippen van barbecuekruiden. Ik ben niet van plan iets bijzonders te verzinnen want het bijzondere blijft wel in het geheugen hangen en hoef je niet te verzinnen. Als ik al iets verzin dan zit het verstopt in het meest alledaagse, zoals de kleur van het kussen op een ligstoel in een botenhuis waar iets bijzonders gebeurde.

Deel 1

Plantentovenaar

Waarin:
een kerstman wordt geslagen,
een geheim eruit floept,
mannen en stenen van naam veranderen.

Hij gaat op zijn hurken zitten en kijkt me aan.

‘Je hebt twee neuzen,’ zegt hij.

Ik voel aan mijn neus, alsof dat nodig zou zijn om zijn bewering te weerleggen. Ik begrijp niet wat hij bedoelt maar ik begrijp wel dat hij het gaat uitleggen want ik zie in zijn baard een glimlach rondkruipen.

Hij is knap als hij lacht. Zijn fel grijsblauwe ogen lijken niet bij de rest van zijn hoofd te horen want ze zitten gemonteerd in een omlijsting van donkere krullen. Maar de kleuren vloeken niet met elkaar. Integendeel. Hij is het licht in zijn eigen duisternis. Zijn blik glinstert als de rug van een zalm in een bos zeewier en geeft hem het talent om te betoveren. En nu ben ik opnieuw betoverd.

‘Doe me na,’ zegt hij en hij steekt zijn hand in de smalle opening tussen onze gezichten. Plantensap in zijn nagelriemen. Hij wil me nog één ding bijbrengen voordat we voor altijd uit elkaar gaan.

Ik doe wat hij doet maar let er goed op dat ik hem haat. Het is nog maar een paar maanden geleden dat ik te horen heb gekregen dat ik nooit zijn zoon ben geweest en soms vergeet ik dat ik ontheven ben van mijn plicht om van hem te houden. Dat haten ben ik nog aan het oefenen maar ik begin het al onder de knie te krijgen. Ik heb de grondtoon gevonden en laat die in me weerklinken terwijl ik mijn hand optil en voor de zijne plaats.

Plantentovenaar wil me nog één ding bijbrengen maar daar kan ik niet mee beginnen. (Dat heb ik weliswaar al gedaan maar ik denk dat de aanzet wel gehandhaafd kan blijven omdat die dienst kan doen als bruggenhoofd voor een dramaturgische boog.)

Ik wil beginnen met de dag dat hij mijn vader niet meer was omdat dat zo’n wonderlijke dag was en ik zulke fijnkorrelige herinneringen heb aan het wonderlijke.

Maar waarschijnlijk moet ik eerst uitleggen wat een plantentovenaar is.

Ik vrees dat jij voor je geestesoog al een soort druïde in een grof wollen tuniek ziet maar zo ging hij niet gekleed. De man die ik papa noemde droeg een blauwe tuinbroek en handschoenen van tuinaarde. ’s Zomers droeg hij niets anders, ’s winters droeg hij er hoge werkmansschoenen en een trui van plantaardig geverfde wol bij. Die wol had mijn moeder geverfd.

Terwijl jij jouw innerlijk beeld retoucheert wil ik onderstrepen dat hij knap was. Je moet hem knap maken. Anders valt de logica rondom hem in duigen. Hij was het type man voor wie mooie vrouwen wollen truien breien. Hij was het type tovenaar dat seks krijgt. Dat weet ik zeker want dat heb ik zien gebeuren.

‘De liefde moet je voor kinderen niet verbergen,’ zei hij en hij liet ons in bed rondklotsen terwijl hij seks had met onze moeder.

Ik zocht het voeteneinde op en luisterde naar hun ademhaling. Die vond ik niet leuk. Door hem klonk zij als een heks. Ik was bang dat ze een heksengezicht zou blijken te hebben als ik het controleerde dus dat deed ik niet. In plaats daarvan liet ik mijn blik langs de muren omhooggaan.

Boven het bed hing een apart schilderij. De god van de jaargetijden. Hij had peulen als oogleden, maiskolven als oren, schouders van bosuien en een enorme grijsgroene pompoen als borstkas. Hij was vreselijk om naar te kijken. Een duivel met appelwangetjes. Maar Plantentovenaar bezwoer dat hij deugde. Zodra de heksengeluiden verstomd waren stond hij op, raakte de lijst van het schilderij aan, alsof hij de demon wilde bedanken, stapte in zijn tuinbroek en verdween de tuin in.

Hij had altijd een hoop te doen en zijn taak op aarde was belangrijk. Zo belangrijk dat hij loon van de overheid ontving om zich met die taak bezig te houden. De man die ik papa noemde was een door de overheid betaalde plantentovenaar.

Je hoeft politiek niet in de conservatieve hoek te zitten om bij die zin naar adem te gaan happen, dus voordat je blauwe lippen krijgt wil ik eraan toevoegen dat de overheid niet precies wist wat mijn vader deed. En waarschijnlijk zou hij als met belastinggeld gefinancierde plantentovenaar ontslagen zijn als de overheid had geweten waar hij zijn werkdagen aan besteedde. Of als de overheid er überhaupt achter was gekomen dat hij zijn dagen aan werk besteedde want ergens in hun bureaulades lag een document waarin stond dat mijn vader niet kon werken en dat hij betaald moest krijgen om dat ook niet te doen.

Hij was invalide maar uitsluitend in dat document. In werkelijkheid was hij opvallend beweeglijk. Op een ochtend werd hij wakker met het plotselinge verlangen naar Västervik te rennen en na het ontbijt vertrok hij. Wij woonden destijds in Gamleby en Västervik was toch een heel eind maar hij haalde het bijna. ’s Middags belde er vanuit Hermanstorp een onbekende op die zei dat er een man in zijn tuin lag en dat we hem moesten komen halen. De onbekende hielp mama om hem naar de auto te dragen. Lopen kon hij niet meer maar hij straalde als een winnaar.

Plantentovenaar straalde vaak als een winnaar omdat hij een winnaar was. Hij was het systeem te slim af geweest en had het overwonnen, en zijn tevredenheid over die overwinning was altijd sterker dan zijn angst om als valide te worden betrapt. Hij was een trotse en onvoorzichtige verzetsman. Zodra hij een luisterend oor vond dat zijn verhaal over hoe hij het systeem had overwonnen nog niet kende haalde hij diep adem en stak van wal.

Nu wil jij dat verhaal vast ook horen om meer te weten te komen over de feitelijke toverkunsten – en terecht, want die zijn natuurlijk door jou of althans jouw ouders gefinancierd – maar die dingen moet ik allemaal gaandeweg inpassen want het verhaal moet nu verrijkt worden met beweging en richting.

Dus laat me vertellen over de dag waarop ik ophield zijn zoon te zijn.

Die dag sneeuwt het als in een sprookje. Vlokken zo groot als hoornaars wemelen zachtjes boven het Vrinnevi-bos en het meer maar verdwijnen zodra ze de kale grond in de tuinen raken. Het ziet er gek uit, alsof de hemel van het wintersprookje als een uitgeknipt stuk papier in het motief is geplakt. Over ongeveer een week is het al kerstavond 1983 en de dag die mijn laatste als zoon van Plantentovenaar zal zijn is bijna voorbij. Het is al donker aan het worden wanneer ik het badkamerraam openzet en over het kozijn een been uitklap de kou in.

Plantentovenaar bonkt op de badkamerdeur en roept dat het eten koud wordt. Het is pas de tweede keer dat hij waarschuwt maar zijn stem staat al in brand. Ik hou mijn hand voor mijn mond om mijn lach te onderdrukken. Maar hij hoort me toch.

‘Waar lach jij om?’ roept hij door het hout van de deur heen en nu is zijn stem een open vuur maar ik kan niet omkeren. Ik sta al met beide voeten buiten op de grond en ik ben te klein om weer terug naar binnen te klauteren. Maar als ik nou maar opschiet dooft het vuur vast wel. Wanneer hij begrijpt hoe de vork in de steel zit zal hij moeten lachen.

Ik heb een kerstmuts op mijn hoofd. Niemand heeft gezien dat ik die naar de badkamer heb meegenomen. Ik had hem onder mijn trui verstopt en heb hem pas opgezet toen ik naar buiten klom. Ik heb ook een stoffen zakje in mijn hand. Er zitten blokken in en het moet op een zak met kerstcadeaus lijken.

Nu ga ik rond het huis rennen en bij de voordeur aanbellen. ‘Zijn hier ook lieve kinderen?’ zal ik vragen zodra de deur opengaat en dan zal hij moeten lachen. En als hij lacht zal mama ook lachen. Mijn kleine zusje zal zijn lach niet eens afwachten voordat ze zelf begint want zij kent de regels nog niet en lacht om alles wat ik doe. Mijn kleine broertje lacht alleen als je hem kietelt maar daar kan de kerstman wel voor zorgen.

Ik sla de eerste hoek van het huis om. Beweeg voorzichtig langs de zijkant van het huis om niet van de helling af te glijden in de richting van het schuurtje. Het schuurtje is de werkplaats van Plantentovenaar. Daar sluit hij zich af en toe in op om paddenstoelen te eten en bilzekruid te roken. Hij doet dat om deuren naar andere werelden te openen en wat hij allemaal ziet schrijft hij op in grote notitieboeken met een zwarte kaft.

Als hij naar het schuurtje gaat is hij soms uren verdwenen en dat vind ik fijne uren want dan kun je in huis lachen en je gedragen zoals je wilt. Dan kun je tussen de maaltijden door een boterham eten en met open mond kauwen en we hadden vast ook tv kunnen kijken als we die hadden gehad.

Maar die onbezorgde uren hebben een prijs want het komt weleens voor dat hij daar de verkeerde deuren opent. Het komt weleens voor dat hij uit zijn werkplaats terugkeert en opgejaagd wordt door wezens die alleen hij kan zien en dat hij dan naakt en kermend van angst op handen en voeten door de keuken buitelt.

‘Help me!’ kermt hij, glimmend van tranen en zweet. En dan moet mama hem in haar armen houden tot hij weer rustig is. Zelfs een door de overheid betaalde plantentovenaar kan niet zomaar deuren openen.

Het is zo donker dat ik op de tast langs de muur van het huis moet lopen om op koers te blijven. Ik snap niet hoe het zo snel zo donker heeft kunnen worden maar ik hoef alleen maar om het huis heen te lopen en bij de voordeur aan te bellen en dan kunnen we daarna samen lachen. Het zou zo gepiept moeten zijn maar buiten is alles scheef. Het hele dorp is gebouwd op een helling die afloopt naar het Ensjönmeer dat onder in de kom van de vallei ligt en onze tuin heeft geen terrasvormige oppervlaktes. Eigenlijk staat alleen het huis zelf niet scheef en nu is het gras snotterig want de winter is de kluts kwijt.

Ik glij uit op de helling en roetsj in het donker naar beneden. Weg van het huis waar de brandnetelsoep op de keukentafel koud staat te worden.

Daarbeneden krijg ik een knoop in mijn maag want ik vind de duisternis echt niet leuk. Ik ben overal bang voor omdat ik overal in geloof en waar ik allemaal in geloof houdt zich in het donker verborgen.

Ik geloof in woudgeesten en kobolden, elfjes, trollen, weerwolven en heksen. Vooral in heksen. Ik geloof ook in God en in andere goden en in de Duivel. De bosnimf. De watergeest. Het zwarte paard en verstoten kinderen die komen spoken. Ik ben een kleine encyclopedie van allerlei geestverschijningen. Een monsterziener. Sommige heb ik met eigen ogen aanschouwd maar alleen als ik koorts heb. Als ik ziek ben krijg ik altijd hoge koorts. Zo hoog dat ik dingen zie en mama daarvan schrikt.

‘Hij staat in brand,’ zegt ze altijd en ondertussen brengt Plantentovenaar uienkompressen aan en zeeft hij klein hoefblad in heet water. Ik sta in brand en zie heksen. En mannen met peulen als oogleden.

‘Monsters bestaan niet,’ zegt ze altijd maar ik weet dat ze wel bestaan. Ik heb mijn vader zien kermen van angst wanneer ze achter hem aan zitten.

Ik kruip weer tegen de helling omhoog en grijp de regenpijp bij de gevel van ons huis. Ik ben nat en vast ook vies maar ik heb mijn kerstmuts nog op en zo meteen moeten ze allemaal lachen. Ik werp een boze blik naar de duisternis. Achter de hooiweide zie ik de verlichte ramen van het huis waar mijn enige vriend woont. Hij heet Bloem en we spelen altijd in het bos.

Ik omhels de regenpijp om op adem te komen. Nog een minuutje en dan is mijn tijd als zoon van Plantentovenaar om.

Ik loop door en nu borrelt de lach weer in me omhoog. Ze zullen hun ogen niet kunnen geloven wanneer de jongen die naar de wc ging opeens omgetoverd tot kerstman voor de deur staat. Terwijl ik de treden naar het voorportaal beklim piep ik van het lachen.

Ik ben niet onnozel, ik snap dat er misschien te veel tijd is verstreken, dat hij nu misschien boos is, maar hij heeft in elk geval niet gedronken. Tijdens een andere kerst dronk hij alle drank op die we in huis hadden en toen liep alles mis. Mama had haar broers en zussen uitgenodigd om kerst bij ons te komen vieren en ze had drank ingeslagen voor het kerstbuffet. Plantentovenaar zou alleen even proeven maar toen de gasten kwamen had hij alles geproefd. Hij rende de straat op en ze waren nog niet eens uitgestapt of hij joeg ze al weg. Mama moest huilen. Het huis rook naar zeep en kaneel.

Ik bel aan en zodra de deur opengaat blaas ik mijn wangen bol.

‘Zijn hier ook…’

Ik wil dat met een kerstmannenstem zeggen maar dat lukt niet. Ik moet te hard lachen. De woorden ontsnappen als het ware fluitend uit me en ik heb een hap nieuwe lucht nodig. Ik ben nog maar zeven jaar en heb blote voeten in de winternacht. Het is wat veel gevraagd om dan ook nog te kunnen praten.

‘… lieve kinderen?’

Hij kijkt verbouwereerd. Dat is goed. Wat voor gezicht zou hij anders moeten trekken tussen het vuur en de lach in? Maar voor de zekerheid zeg ik het nog een keer. Of ik schreeuw. Het is niet eens een vraag meer.

‘ZIJN HIER OOK LIEVE KINDEREN!’

Ik had niet moeten schreeuwen. Het vuur lust geschreeuw rauw. Hij vergeet zelfs dat hij zijn vuist fatsoenlijk moet openen voordat hij slaat. Dat is nieuw. Of in elk geval anders. Bij de klappen is het meestal vooral zo dat je huid ervan schrijnt. Duizend spelden in je wang. Nu ga ik kapot maar dat is bijna nog lekkerder dan de spelden. Zoals wanneer blaren openspringen.

Maar het ziet er natuurlijk wel erger uit. Het bloed spuit uit mijn gezicht.

Mama gilt. Dat is ook nieuw. Niet de gil maar de toon waarop. Er gebeurt iets met haar. Ze loopt niet achteruit zoals anders. Ze loopt op hem af. Met haar kin omhoog. De vlammen in. De zon was al ondergegaan voordat deze dag ophield een normale dag te zijn en nu kan hij er geen genoeg van krijgen om nieuw te zijn.

‘Hij is jouw echte vader niet,’ schreeuwt ze. ‘Een echte vader zou zijn kind nooit zo behandelen.’

Precies op het moment dat zij die bezwering uitspreekt laat hij me los. Alsof zijn bevoegdheden niet langer gelden.

Het duurt maar een paar tellen voordat tot me doordringt dat het waar is. De gedachte is nooit eerder bij me opgekomen maar zodra ze in me ontluikt weet ik het gewoon. Ik zie er niet uit zoals hij en ook niet zoals mijn jongere zusje en broertje. Ik heb niet hun grijsblauwe ogen. Niet hun roodblonde krullen. Niet hun sproeten. En zij hebben zelden mijn blauwe plekken. Natuurlijk is het waar. Plantentovenaar is nooit mijn vader geweest.

Op wonderlijk lichte voeten vloei ik de trap op. Ik ga op bed liggen en zuig op de handdoek die mama me heeft gegeven. Beneden stommelen en schreeuwen ze een beetje maar ik kan niet verstaan wat ze zeggen. Ik ben vervuld van iets anders. Eerst snap ik niet waarvan maar mijn mond grijnst en gaat onder die handdoek tekeer. Ik heb een bruisend gevoel. Het is net of ik het… geweldig vind dat ik zijn zoon niet ben.

Ja, ik voel het in mijn hele lijf. Een grote spanning. Alsof er een avontuur is begonnen. Alsof ik de jongen ben in een boek over een jongen die te horen krijgt dat zijn vader de koning is van een ver en magisch land.

Word ik nu opgehaald door een geest?

Heel even heb ik medelijden met mijn zusje en broertje die nog steeds van Plantentovenaar zijn. Ik heb ook medelijden met hem. Hij was zo aangeslagen en futloos toen mijn moeder het zei. Ik zag hoe hij kromp, alsof de woorden hem lekprikten.

Het wordt stil in huis.

Mama zit op de rand van mijn bed en belooft dat het nu voorbij is. ‘We blijven hier niet langer wonen,’ fluistert ze terwijl ik met mijn vinger in het roosterfront van het bedlampje pulk. Ze belooft dat ze me hier weg zal halen.

Ik stel geen vragen over mijn echte vader maar ze vertelt toch. Een klein beetje maar. Ze zegt dat hij in een land hier ver vandaan woont en lang zwart haar heeft. Als een indiaan. Ze geeft het aan met haar hand bij haar elleboog om het aan me duidelijk te maken. Verder zegt ze niets meer over mijn echte vader maar dit is genoeg.

Een indiaan in een land hier ver vandaan.

Het is het mooiste wat ik ooit heb gehoord en nu wil ik alleen maar slapen zodat ik de hooiweide kan oversteken om het aan Bloem te vertellen.

Wanneer mama weggaat doet ze het licht uit. Wanneer ze weg is doe ik het weer aan. Dat doe ik altijd. Ze zegt dat monsters niet bestaan maar dat helpt niet. We hebben in dit huis een geloofwaardigheidsprobleem. In de schaduwen beweegt iets.

Ik vouw het dekbed onder mezelf in en trek het over mijn hoofd. Stop alle toegangswegen dicht en hou alleen een smal tunneltje vrij om door te kunnen ademen. Onder het dekbed wordt de lucht warm en zwaar maar dat is de enige manier waarop het me lukt om in slaap te vallen. In een cocon waarvan ik de enige ingang kan bewaken.

De volgende ochtend zegt hij sorry. Hij heeft te hard geslagen. Dat was niet goed. Hij is onrechtvaardig geweest en dat is niks voor hem.

‘Normaal ben ik rechtvaardig,’ zegt hij en dat is waarschijnlijk een vraag dus ik knik want dat is waarschijnlijk het antwoord.

Hij slaat zijn armen om me heen en verzekert me dat niemand ergens anders gaat wonen. Opnieuw krijg ik medelijden met hem. Weet hij dan niet dat mama me al heeft verzekerd dat we ergens anders gaan wonen? Dat zij eerder was met haar belofte?

‘Nu gaan we kerst vieren.’

Hij zegt het alsof hij kerst vieren leuk vindt maar dat is niet zo. Hij vindt het vieren van iets nooit leuk behalve als het om zijn eigen verjaardag gaat. Ik zal nooit iemand tegenkomen die zijn eigen verjaardag zo serieus neemt als Plantentovenaar.

Toen mama mijn zusje in haar buik had en dertien dagen over tijd was, was hij wanhopig omdat hij aan zijn vrienden had beloofd om op zijn verjaardag een groot feest te geven. De verjaardag kwam, mijn zusje kwam niet. Hij stopte mama en mij boven in bed terwijl het beneden volstroomde met mensen en muziek.

‘Gewoon stilliggen en rustig aan doen,’ zei hij en vervolgens raasde het feest de hele nacht door. Er werd een orkest gevormd met Plantentovenaar als zanger. Hij zong ‘Heart of Gold’ en toeterde in de mondharmonica terwijl mama stillag met een hand voor mijn oor. Ze haalde langzaam adem door haar neus maar toen het bijna licht was werd haar ademhaling korter. Mijn zusje werd bijna in de auto geboren omdat Plantentovenaar zo dronken was dat hij met een slakkengang naar het ziekenhuis moest rijden. Hij was erbij toen ze werd geboren maar toen hij haar zag was hij zo door het dolle heen van geluk dat hij het niet kon laten om naar huis te rijden en het verjaardagsfeest nieuw leven in te blazen. De volgende ochtend keerde hij met het hele orkest terug in het ziekenhuis. Ze speelden ‘Heart of Gold’ voor mijn zusje, hij toeterde in de mondharmonica en daarna werden ze eruit gezet.

Plantentovenaar is dol op feestvieren zolang de mensen maar om hem heen dansen. Van dansen om anderen heeft hij geen verstand. In zijn huis is hij de kerstboom.

Maar nu zit hij op de rand van mijn bed en zegt dat we een kerstboom uit het bos gaan halen en dat daar pakjes onder komen te liggen. Hij slooft zich uit en terwijl hij de kamer uit loopt draait hij zich nog een laatste keer om. Je kunt de ruggen van de zalmen gewaarworden in het zeewier.

‘Ik ben nog steeds je vader,’ zegt hij en daarna nog iets over dat het niet zoveel uitmaakt uit wiens balzak je voortkomt.

Hij probeert me mijn bruisende gevoel af te pakken. Hij is niet goed snik.

Mijn vader is een indiaan en dat ga ik nu aan Bloem vertellen.

Soms zie je een gloeiende punt aan de rand van het bos of een rooksliert tussen de boomstammen en dan weet je dat hij daar is. Maar ik ben niet naar hem op zoek. Nog niet. Ik zoek zijn jongere broer, de jongen die mijn vriend is, en ik vind hem beneden bij het meer.

‘Heeft hij een paard?’ vraagt Bloem. Hij staat aan de waterkant met zijn mes in het riet te hakken.

‘Dat weet ik niet.’

‘Als hij een echte indiaan is heeft hij een paard,’ zegt Bloem en nu moet ik wel over het lange haar vertellen. Ik geef het aan met mijn hand bij mijn elleboog om het aan hem duidelijk te maken. Bloem staart naar mijn elleboog en hij kijkt alsof hij het snapt maar dan klimt zijn blik omhoog naar mijn gezicht.

‘Jij lijkt niet op een indiaan,’ zegt hij.

‘Volgens mij heeft hij een paard,’ zeg ik.

‘We moeten dit aan mijn broer vertellen,’ zegt Bloem. ‘Hij is ook een indiaan.’

Dus gaan we op zoek naar Bloems grote broer. Hij is lang en rookt in het bos en het is niet moeilijk om hem te vinden want dat is bijna het enige wat hij doet: lang zijn en in het bos staan roken.

Plantentovenaar zegt dat Bloem en zijn broer geen echte broers zijn maar dat ze zijn geadopteerd uit hetzelfde land en dat dat land Chili heet. Plantentovenaar mag Bloem wel. Als wij op de hooiweide spelen gebeurt het weleens dat hij uit de tuin opkijkt en zwaait maar hij zwaait op een rare manier. Als hij mijn vriend ziet steekt hij zijn gebalde vuist in de lucht en zegt ‘Allende!’ Misschien dat hij denkt dat je in Chili zo groet maar waarschijnlijk klopt dat niet want Bloem kijkt alleen maar verbluft als hij dit doet.

Ik vind het niet leuk dat hij er met mijn vriend een geheime taal op na probeert te houden en als dat niet werkt geeft me dat elke keer weer een goed gevoel. Bloem is van mij.

Eigenlijk heet hij anders maar hij zegt dat hij Bloem heet en ik ga daar niet moeilijk over doen. Niet met mijn enige vriend. Waarschijnlijk wilde hij gewoon een naam hebben die Zweeds klonk maar wist hij niet goed welke namen je in Zweden kunt hebben. Toen heeft hij het mooiste woord genomen dat hij kon verzinnen.

Ik heet Andrev en dat is ook geen naam die je in Zweden kunt hebben maar Bloem doet daar niet moeilijk over. Niet zoals de andere kinderen.

Behalve mijn zusje en broertje en ik zijn er maar vier kinderen in het dorp dat eigenlijk geen dorp is maar meer een bebouwde bocht in het bos langs de weg tussen Norrköping en het zwemstrand van het Ensjönmeer. Die vier kinderen zijn Bloem en zijn oudere broer en twee meisjes. Het ene meisje woont hogerop in de bocht en is een tiener, en dus onbenaderbaar, het andere woont recht tegenover ons aan de andere kant van de weg en is van mijn leeftijd maar van haar heb ik per ongeluk een keer de arm gebroken dus die vindt mij niet leuk.

Ik heb alleen Bloem maar hem heb ik in de pocket want nu hebben we geen van beiden een echte vader in dit land. Nu wachten we allebei tot de geest ons komt ophalen en ik voel gewoon hoe sterk verbonden we daardoor zijn. Wij zijn de jongens in een boek, denk ik terwijl we de hooiweide oversteken en naar de gloeiende punt in de bosrand speuren.

‘Je ziet er niet uit als een indiaan,’ zegt Bloems grote broer terwijl hij rook in mijn gezicht blaast.

Het is voor het eerst dat ik hem hoor praten. Hij draagt een helm van dik zwart haar en een bruin donsjack met boorden die de kleur hebben van de gele ringboleet. Ik wil ook een donsjack met boorden maar donsjacks zijn gemaakt van synthetisch materiaal en wij houden niet van synthetisch, wij houden van plantaardig geverfd garen.

‘Ik ben maar een halve indiaan,’ zeg ik.

‘Wil je mijn piemel zien?’ zegt hij. Hij is blijkbaar niet zo geïnteresseerd in indianen.

Ik schud mijn hoofd maar Bloem zegt dat ik die moet zien en wanneer de gulp opengaat wijst hij met zijn hele arm.

‘Daar is-ie,’ krijst hij alsof je hem anders gemakkelijk over het hoofd zou zien. Dat is absoluut niet het geval maar hij wil hem waarschijnlijk alleen maar introduceren. Als een circusdirecteur.

‘Is-ie echt?’ vraag ik.

‘Hij is echt,’ zegt de eigenaar alsof dat helemaal geen rare vraag is.

Daarna plast hij zodat hier geen twijfel over zal bestaan maar het duurt toch nog even voordat ik in de gaten heb hoe het zit. Ik dacht dat ik alle geslachtsdelen die er zijn al gezien had maar het is net of ik naar een nieuw en tot nu toe onbekend lichaamsdeel kijk. Een derde geslachtsdeel. Het is enorm. Veel groter dan dat van Plantentovenaar. Ik krijg een bloedneus en loop naar huis.

Plantentovenaar vouwt me neer op de bank. ‘Hier knijpen,’ zegt hij terwijl hij mijn vingers naar mijn neuswortel brengt alsof ik dat nog niet wist.

Hij blijft zitten en strijkt me over mijn voorhoofd. Normaal doet hij dat niet. Normaal irriteert het hem alleen maar als ik een bloedneus heb en die heb ik bijna iedere dag. Ik hoef niet eens ergens tegenaan te rennen om een bloedneus te krijgen. Tegenwoordig niet meer. Boos of bang worden is al genoeg. Ik kan een bloedneus krijgen van te veel voelen – een zinloze superkracht die ik in de zomer van 1983 heb ontwikkeld.

Hoewel, helemaal zinloos is die niet want ik heb gemerkt dat een bloedneus er eng uit kan zien en daardoor is het voor Plantentovenaar moeilijker geworden om me een draai om mijn oren te geven om niets. Hij deelt aan tafel graag draaien om de oren uit – snelle klappen tegen je achterhoofd met de vlakke hand – en als je begint te huilen is hij er als de kippen bij om uit te leggen dat een draai om de oren niks voorstelt. Maar bloed stelt wel wat voor. Vooral als je wacht met je neusvleugels dichtknijpen en het gewoon in je bord laat stromen. Dan weet hij niet wat hij moet doen. Het zijn net rode tranen waar ik geen verantwoording voor heb en niemand kan ze van me afpakken.

(Dat klopt niet helemaal want op een dag zal mijn moeder me meenemen naar een dokter met een soldeerbout maar dat weet ik nu nog niet. Dat is later, wanneer we in de stad wonen. Nu wonen we nog bij een meer in het bos en ik heb bijna elke dag een bloedneus en mijn vader is een indiaan.)

Vanaf de keukenbank ziet alles er net zo uit als anders. De geloogde dienstbodekast waarin je je kunt verstoppen en de geurgeraniums voor het raam. Mama heeft een handdoek om haar hoofd en ik weet wat die stank betekent: ze heeft henna in een stalen kom geroerd en daar haar haar mee ingesmeerd. Ze zal met kerst wel vuurrood willen zijn. Alles is gewoon net als anders en door dat gewone heb ik het gevoel dat gisteren een droom is. Het is net of we helemaal niet gaan verhuizen.

Ik weet dat mama een zwak heeft voor de rust van een slecht geweten. Dat heb ik ook. Het is zo fijn wanneer Plantentovenaar vol berouw zit en zachte handen krijgt. Op zulke dagen hou ik weleens van hem en ik betrap mezelf erop dat ik dat nu ook weer doe. Ook al is hij mijn vader niet eens meer. Ik hou een poosje van hem en denk eraan dat hij het goede met me voorheeft.

Hij wil dat ik leer hoe ik in deze wereld moet leven. Of net erbuiten. Het is alsof hij ons wapent tegen een slordig aangekondigde ijstijd of misschien een oorlog. Alsof hij iets weet wat de rest van ons niet weet.

Hij heeft me alles geleerd over de paddenstoelen die in het bos en de weilanden groeien, welke je kunt eten en aan welke je kunt doodgaan (als je geen plantentovenaar bent). Hij heeft me geleerd om het verschil te zien tussen de grote parasolzwam en de panteramaniet en hij heeft me geleerd dat russula’s geen russula’s zijn als ze sokken aanhebben. Soms geeft hij me een klap zodat ik het onthoud en dan haat ik hem maar mijn haat verbrandt erg snel en soms hoeft hij alleen maar mijn hand te pakken of de haat dooft al uit.

Hij liet me morieljes zien en we zaten op onze knieën in het mos te lachen. Ze zagen eruit als dakloze hersentjes.

Hij leerde me hoe je met behulp van tondel vuur maakt, hoe je in het voorjaar berkensap tapt en op welke wortels je kunt kauwen. Er is er eentje die naar drop smaakt en die vind ik lekker.

Hij leerde me hoe je poept als een indiaan. Hij klom op de toiletpot en deed het voor. Hij zat op zijn hurken met zijn voeten op de bril en trok een lijn over zijn buik. ‘Wanneer je poept als een indiaan word je aan de binnenkant recht en dat helpt om je darmen daarbinnen hun werk te laten doen,’ legde hij uit en sindsdien poep ik altijd als een indiaan. Ik poepte al als een indiaan voordat ik te horen kreeg dat ik een indiaan ben.

Hij leerde me dat de grote stenen in het bos zwerfkeien worden genoemd en dat die tienduizend jaar geleden in de ijstijd door het ijs hiernaartoe zijn gesleept.

Hij leerde me schaken maar laat me nooit winnen. Een keer heb ik hem uit zijn evenwicht gebracht met een openingszet die blijkbaar de Engelse Opening wordt genoemd maar uiteindelijk won hij toch en de Engelse Opening was trouwens een idiote zet en ik behoorde altijd het Koningsgambiet te spelen net als Bobby Fischer.

Hij leerde me theezetten van duizendblad en van alles en nog wat bereiden van kamille (dat op margrieten en reukloze kamille lijkt maar als je het niet zeker weet moet je gewoon je neus gebruiken).

Hij leerde me hoe je de werphengel hanteert en ik ving een snoek. ‘Ga jij maar met de snoek naar huis, dan blijf ik nog even,’ zei hij. Toen hij van het meer terugkwam was de zon al ondergegaan maar had hij een nog grotere snoek gevangen die zich helaas op het laatste moment had losgerukt maar met zijn armen duidde hij aan hoe groot die was geweest. Groter. Dat kon je duidelijk zien. We aten mijn snoek maar hadden het over de zijne.

Plantentovenaar wint altijd.

En met zijn vingers in mijn haar besef ik dat hij opnieuw gewonnen heeft. Hij is van plan me te houden. Niemand gaat ergens anders wonen. Er komt geen geest en nu gaan we kerst vieren.