Pier Vittorio Tondelli

GESCHEIDEN
KAMERS

Pier Vittorio Tondelli

GESCHEIDEN
KAMERS

Gibbon

UitgeefagentSchap

Oorspronkelijke titel: Camere separate, © Giulio Tondelli
Oorspronkelijke uitgever: © 1986, Bompiani

Deze uitgave kwam tot stand met een Schwob-bijdrage van het Nederlands
Letterenfonds.

© 2016 Gibbon Uitgeefagentschap
Eerste druk: maart 2016
Vertaling: Jan van der Haar
Omslag: b’IJ Barbara
Tekening omslag: Zhenya Pashkina
Binnenwerk: Pacific Versatile PreMedia Services (P) Ltd.

ISBN: 9789491363597
NUR: 302

www.gibbon.nl

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

EERSTE DEEL

op weg naar de stilte

Op een dag, niet zo lang geleden, zag hij ineens zijn gezicht in het raampje van een klein vliegtuig op weg van Parijs naar München.

Buiten, achtduizend meter onder hem, doemde het Alpenmassief op als een zandplooi die in de ondergaande zon goud kleurde. De lucht was van een diep kobalt dat alleen in de richting van de einder, beneden hem, ging stralen in saffraan of zen-oranje doeken.

In het ovaal van het raampje sprak het landschap van dag en nacht, van de grenzen tussen aarde en lucht en als laatste, toen er in de cabine een lichtje aanfloepte en er op die noordelijke holografie de tekening van zijn volle, vermoeide gezicht verscheen, ook van hemzelf. Zijn gezicht, door anderen al jaren herkend als ‘hij’ – en het kwam hem met de dag vreemder voor, omdat zijn beeld ervan eeuwig en altijd dat van hemzelf als jongeman en als jongen was – leek hem des te vreemder. Hij beschouwde en bekeek zichzelf steeds als de onschuldige, als iemand die geen kwaad kan doen noch de fout in kan gaan, maar wat hij tegen die verlichte achtergrond zag was het gezicht van een niet meer zo jong iemand met weinig dun haar, dikke ogen, opgezwollen hanglippen, de vlekkerige huid van de jukbeenderen door gesprongen haarvaatjes, als de koperkleurige wangen van zijn vader. Al met al een gezicht dat als ieder ander de verdorvenheid en de tand des tijds had ondergaan.

Pas enkele maanden geleden is hij tweeëndertig geworden. Hij weet dat zijn leeftijd niet gevorderd of bejaard te noemen is. Maar evenmin nog piep. Zijn studievrienden zijn voor het merendeel getrouwd, hebben kinderen, een huis, een min of meer goedbetaalde baan. Als hij ze ziet, de weinige keren dat hij zijn ouderlijk huis bezoekt, het huis waar hij is geboren en vandaan vluchtte vanwege de studie, ziet hij ze steeds verder van hem af staan. Verwikkeld in problemen die de zijne niet zijn. Zijn oude vrienden en hij betalen belasting, vieren zomervakantie, moeten de autoverzekering regelen. Maar als het er zo over gaat, ziet hij dat het totaal verschillende verplichtingen betreft die in hun respectieve levens radicaal anders uitpakken. En zo, zonder zijn oude omgeving, los van de geruststellende toekomst van een kleine gemeenschap, voelt hij zich steeds meer alleen, of liever, steeds meer afwijkend. Hij kan over tijd beschikken die de anderen niet hebben. En dat is al afwijkend. Hij heeft een artistiek beroep dat ook zijn zogenaamde collega’s allemaal anders uitoefenen. Hij zit niet aan een stad vast. Hij heeft geen gezin, geen kinderen, geen eigen huis in de zin van ‘huis en haard’. Nog iets afwijkends. Maar bovenal heeft hij geen partner, hij is vrijgezel, hij is alleen.

Het vliegtuig verliest abrupt snelheid en zet de landing in naar München. Hij kijkt weg van het raampje en richt zich op zijn spullen. Hij legt het boek waarin hij zat te bladeren terug, stopt zijn bril in de brillenkoker, dooft zijn sigaret. Hij leunt zijn hoofd naar achteren. Over een minuut of twintig zal hij landen. Hij ziet Thomas al nerveus in de aankomsthal ijsberen, zijn horloge en de geplande aankomsttijden checken. Hij ziet hem met zijn slungelige figuur ongeduldig lopen langs etalages met pakjes pijptabak en opzichtige dozen havanna’s. Hij ziet zijn slobbertrui, de dikke wollen jas, de fluwelen broek, de stevige Bordeaux leren stappers. Hij ziet zijn waterige donkere ogen, zijn brede ontspannen glimlach, zijn benige warme armen, die hem zoals altijd zullen omhelzen, hem naar een vierdehands Citroën of Renault zullen leiden die ver weg geparkeerd staat. Maar hij kan zijn stem niet horen. Hij ziet duidelijk de omhelzing, bespeurt de geur van zijn huid, het ruwe van zijn stoppels, hij leest van zijn lippen: ‘Hoe was je reis?’ Maar hij kan de klank, de intonatie van die stem niet horen. Hij ziet de omhelzing, maar kan die niet voelen.

Met zijn ogen dicht slaakt hij een diepe zucht, zijn nek nog tegen de neergelaten rugleuning. De stewardess komt op hem af en zegt een paar woorden. Langzaam treedt hij uit de sluimer en brengt de rugleuning voor de landing weer in voorgeschreven positie. Hij heeft zijn ogen weer open. Eens te meer beseft hij, met een innerlijke huivering, wat men banaal als realiteit bestempelt en wat hij liever ‘de huidige staat van deze droom’ noemt. Er zal geen Thomas wachten op het vliegveld met zijn aftandse Citroën. En in zijn plaats zal er geen vriend zijn. Want Thomas, of alles wat op aarde die naam droeg, en voor hem en wie hij liefhad tot die naam te herleiden viel, is er niet meer. Thomas is dood. Al twee jaar. En hij is steeds meer alleen. Meer alleen en nog meer afwijkend.

Enkele jaren eerder kwam Leo op een grijze, doffe zondag, zoals alleen de lucht uit het continentale noorden kan bieden, uit een Parijse kroeg in gezelschap van Michael, een Amerikaanse jazzmuzikant, een van de vele expats uit onvrede of rusteloosheid die je in alle uithoeken van de wereld tegen het lijf loopt.

Michael is een man van veertig, massief gebouwd, met een flinke verkleurende en op zijn kin grijzende baard. Hij heeft bovenop weinig haar en een gezicht dat je het best zou kunnen omschrijven als een aardappelveld: vol uitsteeksels, knoesten en uitwassen. Meestal draagt hij een soldatenbroek met zwartleren bretels, wollen overhemden en een zwarte vilthoed à la Rainer Maria Fassbinder. Hij kauwt op een sigaar, maakt niet uit welke soort, met name als hij zich overgeeft aan nachtenlange jamsessies, waarbij hij als enig bandlid tot de volgende ochtend overeind blijft. Leo vindt Michael aardig. En hij waardeert zijn muziek. Hij zou met hem nooit over literatuur of filosofie beginnen, maar over de musicals van Broadway wel. En ook over jongens. Op zo’n zondagmiddag die hem jaren geleden lijkt, gingen Michael en Leo samen naar een bierlokaal in de Marais op weg naar een feest en op dat feest leerde Leo Thomas kennen. Of liever, zag Leo Thomas voor het eerst.

Naast elkaar steken ze de Place des Vosges over, strak naar de grond kijkend als spraken ze tot de stoeptegels. Beiden hebben hun handen in de zakken en dikke sjaals om. De novemberkou is als droge, onzichtbare, in de lucht opgeloste sneeuw. Ze komen bij het gebouw waar het feest gehouden wordt. Vanaf de straat is de muziek en het lawaai te horen. Nog meer genodigden komen aangesneld en halen hen in bij de ingang. Leo moet lachen en neemt Michael bij de arm. Ze gaan naar de vierde verdieping. Ze moeten uitkijken dat ze andere genodigden op de overloop of trap niet omver lopen. Lege champagneflessen rollen over de houten planken vol confetti en peukjes. Binnen klinkt er kabaal, herrie, mensen die dansen, marihuana roken, whisky rechtstreeks uit de fles drinken. Leo sleept Michael naar de tafel met drank. Hij wordt verblind door de flitsen van de polaroidcamera van een punkmeisje met een regenboogkleurige hanenkam. Wat verderop filmen jongens met een videocamera het feest, waarvan de beelden meteen te zien zijn op televisies her en der in het appartement. Ze lopen door de meute en belichten de gasten als in een nachtelijke visvangst: ze maken ze fosforescerend in het licht van de felle lamp, kleine vissen die wegschieten in het besef van hun wendbaarheid, mooie overjarige aangeschoten langoesten, haaien, rode kreeften, knallende tropische vissen, walvisachtigen, dolfijnen, witte zeebrasems. Leo wil de opmars van de filmers ontwijken, hij deinst terug, groet wat kennissen, beantwoordt de kussen, omhelzingen en handdrukken. Dan komt hij in de ruimte van de leeftocht. Een paar ronde tafels vol gescheurde bladen van papier, servetten, asbakken vol peuken, etensresten. Verderop de flessen. Hij schenkt zichzelf champagne in, een, twee, drie glazen om erin te komen. De muziek is heftige, vaag Afro-achtige disco, geen mens die stilstaat, Leo deint mee, ontkurkt nog een fles en schenkt Michael in.

‘Leo, Leo!’ roept de heer des huizes die komt aangetrippeld met zijn handen boven de hoofden van de genodigden. Hij is als geisha opgemaakt. ‘Beste jongen, dank voor je komst! Is het niet fantastisch? Sinds vorige nacht zijn we al op, ik heb de film vertoond, weet je, daarginds… Geweldig, een triomf!’

Leo omhelst Bernard en complimenteert hem met zijn vlammend rode kimono. Hij stelt hem Michael voor. Hij zegt wat beleefde dingen totdat Bernard wordt gegrepen door andere gasten die hem opeisen, bejubelen, zijn naam roepen en hem de camera in de hand duwen. Bernard springt op een tafel en doet of hij al filmend op Leo schiet. Iedereen joelt, Leo grinnikt, Bernard roept iets, dan staat hij de camera af en wordt opgeslokt door de menigte bewonderaars.

‘Laten we even de film van die ouwe gek gaan bekijken,’ zegt Leo tegen Michael.

Ze lopen in de meute, zich moeizaam een weg banend door het ene na het andere vertrek van Bernards appartement, een potpourri van ruimten en stijlen: bordkartonnen zuilen, salonspiegels en secretaires uit het Seconde Empire, Bauhaus-stoelen, een boekenkast in een renaissancistische biechtstoel, tapijten, damastkleden, gobelins, Moorse koepels van beschilderd purschuim, allerhande rommel en restanten van al Bernards vroegere filmsets, zijn onstuitbare kitsch, zijn dromenrijke waanzin. Witte beelden van onafscheidelijke koppels met giga koperkleurige fallussen, Sint-Sebastiaans van gekleurd gips, in smeekgebed of subliem afwezig bij het martelaarschap; Magdalena’s, gekruisigde Christussen, Engelen, Aartsengelen, Tronen in de ramen. Ze lopen vier salons door totdat het aangeschoten kwetterende volkje afneemt. Ze moeten nog de fitnessruimte door, de badkamer voorbij en dan Bernards slaapvertrek in waar in multivision zijn laatste video wordt vertoond.

In de ruimte liggen een paar mensen languit op de tapijten, eentje op bed, een ander is voor het scherm in slaap gevallen. Leo en Michael leunen tegen een pilaar van het hemelbed en bekijken de video. Na een tijdje gaat Michael op drank uit.

Juist op dat moment merkt Leo dat er iemand vlak langs hem loopt. Vanuit zijn benarde positie vanwege de kronkelzuil kan hij alleen iets via de deurspiegel zien, een spijkerbroek, zwarte schoenen. Toch laat iets onweerstaanbaars hem opveren. Hij verlaat de ruimte en volgt de jongen met zijn blik. Hij houdt even stil, aarzelend of hij de achtervolging zal voortzetten of terug zal gaan naar de video. Dan is Michael er weer, die zegt dat hij iets gevonden heeft om muziek op te maken. Zich door de gasten heen werkend bereiken ze een schemerige ruimte vol rook. Er staat een piano en iemand is aan het spelen. Michael pakt een oude sax en begint erop te blazen. Leo staat even stil bij de jongen aan de piano en streelt hem met zijn blik. Hij onderzoekt hem, peilt hem. Voor het eerst ziet hij Thomas. En als het ware het volle pond van die blik voelend, richt Thomas zijn hoofd op en kijkt hem een fractie van een seconde aan. Meteen slaat hij zijn ogen weer neer op de toetsen en begint weer te wiegen op de swing van Michael. Leo gaat een glas inschenken.

Later, weggezonken in een enorme damasten fauteuil, ziet Leo met de buitengewone vriendelijkheid die drank soms teweegbrengt, terwijl hij antwoordt op de vragen van een Spaanse journaliste, dat Thomas met een meisje het appartement verlaat. Hij wil opstaan om hem achterna te gaan en spant daarom zijn benen, waarbij hij tegelijk de armleuningen van de fauteuil omvat. Het lukt niet en zwaar valt hij terug. De journaliste vraagt of hij aan het schrijven is. Leo laat zich een glimlach ontvallen en praat verder over de geijkte dingen.

Een paar avonden later krijgt hij telefoon uit Milaan, de stem van Rodolfo. Hij vraagt hoe het gaat in Parijs, of het appartement naar zijn zin is, of hij iets voor hem kan betekenen. Leo antwoordt wat geïrriteerd. Hij kent Rodolfo al bijna tien jaar, ze zijn even oud, kennen praktisch elk detail van elkaars bestaan. Het was Rodolfo die dat onderkomen in Parijs voor hem had geregeld. Rodolfo is architect, een mooie jongen van tegen de dertig, gespecialiseerd in jaren vijftig-decoratie. Hij heeft overal tussen Milaan en Florence cafés ingericht en daar enige bekendheid door gekregen. Hij werkt samen met een internationaal tijdschrift voor binnenhuisarchitectuur. Hij is volop wereldwijs, intelligent en ironisch. En hij houdt van Leo, als van een homobroer.

‘Ik ben aan het wennen,’ antwoordt Leo, ‘je hoeft je geen zorgen te maken. Ik zie Michael, ik heb het over hem gehad, toch?... Ik ga uit, ik slaap…’ Hij wil eigenlijk afscheid nemen, de hoorn neerleggen, het glas vullen met ijs en overgieten met rum.

Rodolfo heeft een antenne voor dit soort situaties en zo laat hij zich traag het enige onderwerp ontvallen dat Leo aan de telefoon zou kluisteren.

‘Gisteravond heb ik Hermann nog gezien. Hij maakt het prima, weet je?’

Leo buigt zich over de hoorn: ‘Hermann?...’

‘Hij zit op een kilometer of twintig van Rome. Noordwaarts. Hij vroeg me je adres. Ik heb maar gezegd dat ik het niet wist. We zaten in een café… Ik had het bijna gegeven. Toen bedacht ik dat ik je om toestemming zou moeten vragen.’

Leo zucht. ‘Goed van je. Sinds we uit elkaar zijn…’

‘Ik wou alleen maar zeggen dat hij me er goed aan toe leek,’ valt Rodolfo hem in de rede. ‘Zijn werk gaat goed. Hij heeft hier en daar tentoonstellingen. Kleine dingen, maar voor hem… Ik denk dat het wel belangrijk is, toch?’

‘Goed dat je me belt,’ herhaalt Leo ijzig.

‘Ik zat in dubio… Jullie waren zo gelukkig samen, ik bedoel… Begrijp me goed, Leo, ik wil me absoluut niet in je liefdesleven mengen, maar je kunt maar beter weten dat hij naar je vroeg en volgens mij was het gemeend.’

‘Een paar avonden geleden heb ik een jongen leren kennen,’ zegt Leo zachtjes.

Rodolfo’s stem schiet uit: ‘Serieus?’

‘Met Hermann is het afgelopen. Ik zou niet hier zitten als ik nog hoop had onze relatie weer op de rails te krijgen. Waarschijnlijk zal ik altijd van hem blijven houden. En hij weet dat. Maar ik wil van hem loskomen. Alleen een gek zou proberen een gescheiden echtpaar weer bij elkaar te brengen. Velen willen het maar niet begrijpen. Maar voor twee mannen geldt hetzelfde.’

‘Tenzij een van de twee Liz Taylor heet,’ vult Rodolfo aan.

Het is even stil, dan een bulderende lach. Leo houdt van Rodolfo, ja, hij houdt van hem.

‘En hoe is die nieuwe?’ vraagt Rodolfo hikkend. ‘Een Chez Maxim’s? Nee, nee… Ik hoop dat het geen wrong blond is, dat is ons aller wens, na Hermann. Of misschien is het… Nee, zeg niet, Leo, dat je zit met…’

Leo zwijgt, hij wil liever zijn nieuwsgierigheid prikkelen. Rodolfo heeft zich nooit aan iemand gebonden, en misschien is hij tot liefhebben volstrekt niet in staat. Hij mag zich graag laten versieren en vaak van partner wisselen. Twee samenwonende mannen vindt hij zielig, beweert hij, de een gaat altijd op een dienstbode lijken. En hij leeft lekker met zijn agendaatje vol internationale adressen.

‘Zeg niet dat je zit met een Vondelpark! Dat zou er bij mij niet ingaan!’

‘Ik heb hem nog niet gesproken. Je weet hoe ik in dat soort dingen ben. Jij zou er al mee in bed zijn beland.’

‘Ik mag hopen, Leo, dat het geen Whitman is. Je bent in Parijs om weer een beetje op verhaal te komen en vindt niks beters dan een Whitman.’

‘Ik kan je nu niks vertellen,’ zegt Leo lachend.

‘Weet je al waar hij woont? Geef een feestje bij je thuis. Nodig hem uit. Misschien wip ik wel even over naar Parijs voor hand- en spandiensten.’ Leo begint resoluut over iets anders, dan werkt hij naar het afscheid toe. Naar Hermann vraagt hij niet. Hij hangt op, loopt naar de keuken en vult een glas met ijs. Van zijn favoriete merken rum kiest hij het geschiktste: een vijfsterren Barbancourt, een Myer’s, een anonieme Venezolaanse rum, een Indische Old Monk. Hij kiest die uit Haïti, de lichtste en tegelijk geurigste. Rum is misschien wel de enige passie die hij op Hermann heeft kunnen overbrengen.

De Parijse lucht spiegelt in het raam van zijn badkamer. De andere vertrekken zien uit op een binnenplaats. Leo gaat op de rand van de badkuip zitten en denkt aan Thomas. Thomas is zeker geen Chez Maxim’s. Hij is niet het type waar iedereen op het eerst gezicht zijn ideaal in zou zien, het type dat je met open armen ontvangt zonder te kijken, te checken, te proeven. Naar Chez Maxim’s, zou Isherwood zeggen, ga je welwillend. Het is Chez Maxim’s, dus uitstekend. Je vraagt je niet af of het echt goed is. Je ziet een welgevormde, gebronsde, keurige jongen, met een mooi gebeeldhouwd gezicht, een luxelichaam qua spieren en bouw en meteen zie je daarin je droom en zeg je: wat leuk en wat fijn, dat is nu de jongen van mijn leven, het summum. Maar dat is het niet. De ontmoeting wordt symbolisch en de betekenis ervan is nihil. Naar Chez Maxim’s blijf je zoeken, misschien wel in Anatolië, als een snelle picknick met geitenkaas en tomaten meer op zijn plaats zou zijn. Dat is het Chez Maxim’s type. Maar Thomas heeft innerlijke allure, een blik die iets anders doen vermoeden.

Waarschijnlijk, bedenkt Leo, is het ook geen Whitman, in de zin van Allen Ginsberg. Uitgaande van zijn partners en ze koppelend aan eerdere relaties, zei Ginsberg dat hij kon teruggaan naar Walt Whitmans minnaar in een keten van opeenvolgende copulaties als adellijke kwartieren. Een Whitman is een doorsnee type in de homogemeenschap. Even graven en je komt erachter dat iedereen met iedereen naar bed is geweest. Theoretisch volgens Ginsberg één gesodemieter, universeel en parallel aan dat van Adam en Eva. Maar Thomas is volgens Leo noch een Chez Maxim’s, noch, voor zover hij kan nagaan, een Whitman.

Hij is evenmin een wrong blond, een definitie die Wystan Auden in 1939 gaf van Chester Kallmann, zijn latere levenspartner. Het schijnt dat Auden, toen hij net in de Verenigde Staten was, verkikkerd was geraakt op een blondje, Walter Miller, een student aan het Brooklyn College die hij had leren kennen na een poëzievoordracht van de League of American Writers. Miller werkte mee aan het literaire tijdschrift van het College, The Observer, waarvan de achttienjarige Chester redacteur was. Auden kende de laatste daarom een afspraak toe, denkend dat hij voor het interview Miller mee zou nemen. Maar toen hij alleen de blonde Chester op de stoep zag staan, liep Auden de andere kamer binnen en siste tegen Isherwood, zijn medehuurder: ‘Het is het verkeerde blondje.’ Enkele uren later zou Chester Kallman, zoals de biografieën willen, voor hem ‘het enige mogelijke blondje’ worden. Thomas is geen verkeerd blondje, dan wel het enige mogelijke. In Leo’s leven werd die plaats definitief ingenomen door Hermann. Thomas is ook niet blond.

Misschien is het eerder een Vondelpark. Hij ziet er namelijk uit als het doorleefde noordelijke type uit de jaren zeventig. Een getekend uiterlijk, maar niet qua uitmonstering, mode of kleren, dat spreekt van innerlijk en achtergrond. Een Vondel zul je nooit aantreffen in modebladen, anders dan een Chez Maxim’s. Een Vondel heeft altijd iets vluchtigs, iets licht verdorvens en doorleefds, iets vervallens. Neem de gele vingers van alle gerolde shagjes bijvoorbeeld.

En? Wat voor iemand is Thomas? Leo loopt weer de keuken binnen. Hij schenkt zich nog een glas rum in. Hij gaat naar de slaapkamer. Zet muziek op en kleedt zich uit. Thomas is niemand, zegt Leo bij zichzelf, vooralsnog is Thomas volstrekt niemand.

Leo’s appartement is nu compleet verlicht en vol mensen. Glazen zijn er nooit genoeg, al staan Michael en hij al ruim een halfuur bij de gootsteen om schone te krijgen. De gerookte zalm is bijna op, de forellen uit Lorum zijn in no time foetsie, er zijn nog een paar bladen met charcuterie, peren met camembert en walnoten, kaassoufflés. In de keuken staat een doos Bordeaux die Thomas met een kartelmes opent. Leo spoelt de glazen en kijkt naar de boven de doos bukkende Thomas. In het vertrek is een huiselijke mannenintimiteit ontstaan die Leo met genoegen apprecieert en waardeert. Om de twee, drie minuten komt er iemand de keuken binnen om te vragen om een glas, een bord, een schone asbak, een fles Sancerre. De drie reageren niet en grinniken onderling. De indringer snapt dat hij de drie heren kan smeken wat hij wil, maar niemand zou hem helpen. Verslagen druipt hij af en wekt nog meer commentaar.

Michael heeft een stuk of zes genodigden meegenomen naar het feest, onder wie de correspondente van het Women Journal, een Nieuw-Zeelandse beeldhouwer die met een beurs aan de École des Beaux Arts studeert, een paar leden van zijn band en natuurlijk Thomas, speciaal voor Leo versierd met als visitekaartje de uren dat ze samen speelden op Bernards feest. Van zijn kant heeft Leo mensen uit de Parijse uitgeverswereld uitgenodigd, een paar Italiaanse journalisten met wie hij op goede voet staat, een Argentijnse schrijver die in de buurt woont. Dat zijn de gasten die Leo kent of die hem op de een of andere manier zijn voorgesteld. De rest van het volkje in zijn appartement, waarin de officiële genodigden opgaan als gekonfijt fruit in een ijstaart, kent hij niet. Het feest zou beginnen om negen uur. Tot tien uur was hij alleen maar bezig met reageren op de deurbel en handen schudden met plichtplegingen in drie, vier talen. Kort daarna, toen hij zag dat het feest op gang was gekomen en zonder hem gemakkelijk verder kon, trok hij zich terug in de keuken om glazen af te wassen en rustig een sigaar te roken. Hij tikte Thomas, die nog aan de piano zat, op de rug en bedankte hem met een lachje voor zijn komst. Zonder iets te zeggen. Even later kwam Thomas bij hem in de keuken, meegetroond door Michael. En nu af en toe stilletjes grinnikend verkeerden ze onderling in een volmaakt evenwicht.

Leo voelt Thomas’ aanwezigheid, zo vlakbij, als een zucht van tederheid waarin hij zo snel mogelijk wil worden opgenomen. Hij zou zijn gezicht willen strelen en hem in zijn armen willen nemen. Hij heeft geen woorden voor hem, omdat hij voelt dat Thomas ze al leert kennen. Als Leo direct een opmerking naar Michael plaatst, merkt hij dat Thomas die verstaat. Hij weet dat hij naar hem kijkt en moet hij voorlopig in het ongewisse blijven over hoe die avond, of de volgende keer, zal aflopen. Hij begrijpt dat Thomas voor hem gemaakt is en dat hij voor de ander belangrijk kan worden. Hoe dit allemaal kan gebeuren, kan Leo niet zeggen. Dikwijls is hij voor niets achter iemand aan gegaan die niet voor hem gemaakt was. Alles ging moeizaam, met vermoeiende telefoontjes, almaar uitgestelde afspraken, verleidingsstrategieën, daar verschijnen waar de ander hem zou zien, treinreizen, lunches in gezelschap van lui met wie hij nooit maar dan ook nooit een woord zou wisselen. Leo was toen jonger. Hij wilde een partner en die partner moest hij zoeken. Toen was op een dag Hermann gekomen en sindsdien was alles anders.

Nu weet Leo dat je bij dergelijke dingen moet wachten, geduld betrachten. Aan jezelf moet werken met de wetenschap dat, zodra de ander zijn opwachting maakt, het gemakkelijker is op één lijn te komen. Zo gaat het nu met Thomas. Zodra hij hem zag, zodra hij zijn aanwezigheid voelde, begreep hij dat hij met heel zijn wezen op het spel stond. Al had hij niet het contact van Michael gekregen, hij zou Thomas wel weer ergens zien en, dat wist hij zeker, makkelijk genoeg. Niemand kan twee mensen die elkaar toebehoren en elkaar zoeken – misschien al heel lang en van heel ver – van elkaar verwijderd houden.

Thomas is hier aan zijn zij en dat is voorlopig genoeg. Hij voelt dat de ander hem laat zien dat hij voor hem openstaat, hoe groen en onvolkomen ook, misschien zonder dat hij het weet. Leo zal deze nog uiterlijke, toevallige aandacht van Thomas moeten laten groeien. Hij zal de ander discreet moeten benaderen, hem zijn serieuze bedoelingen en belangstelling moeten tonen. Hij zal hem duidelijk moeten maken dat als hij op dit moment zijn lichaam en intimiteit verlangt, hij, als alles goed uitpakt, even vurig een relatie met hem wil. Dan wil hij dat Thomas zijn vriend wordt. Zijn levenspartner.

De jongen staat boven de kartonnen doos gebogen. Michael vraagt of alles goed gaat, of hij hulp nodig heeft. Thomas antwoordt met een grom, waarom zou hij die verpakking met Bordeaux niet open kunnen krijgen?

Van de gootsteen draait Leo zich om en streelt hem met zijn blik. Beiden zullen zorgen dat ze elkaar raken als ze de flessen eruit halen en op het witte marmer van de keukentafel zetten. De hele avond door zullen, telkens als ze tegenover elkaar staan, hun handen, armen, schouders, benen elkaar voor buitenstaanders geheel onzichtbaar beroeren. Leo legt nu zijn hand op Thomas’ schouder en vraagt voor hem uit te lopen door de menigte gasten. Nu legt Thomas een hand op Leo’s heup en haalt Leo licht uit zijn baan. Naarmate het feest vordert, creëren de twee een lichaamstaal, een code die niemand op dat moment kan ontcijferen omdat hij het sleutelwoord ervan, aantrekkingskracht, niet kent. Tussen Leo en Thomas is die nu ontstaan, en van minuut tot minuut groeit er een energie die kracht put uit zichzelf, uit die zogenaamd toevallige contactpunten, die aanrakinkjes, die stilzwijgende blikken. Ze hebben nog geen woord gewisseld. Op dat voor beiden archaïsche oermoment, waarop het leven het leven roept via de diepste energie van de soort, staan woorden buiten beschouwing. In hun biologisch raffinement kunnen woorden slechts een moment verstoren dat niet in een taal wordt geuit dan die van de strijd om het leven, onder in de hersenpan.

Tegen middernacht zijn Leo’s gasten uitgedund tot zes. De officiële genodigden nemen afscheid en bedanken voor het onthaal. Leo laat ze uit, loopt mee naar beneden, de straat op waar hij opnieuw handen schudt en op de drempel wacht tot de auto’s wegrijden. Dit procedé herhaalt zich een paar keer. Als hij dan eindelijk de deur van het appartement achter zich dichtslaat, licht hijgend van vermoeidheid, merkt hij hoe een slagveld alles is. Flessen op de tafels, overvolle asbakken, etensresten her en der op de borden op de planken, in de vensterbanken, op de centrale verwarming. In een hoekje zitten vier genodigden te smoezen bij een cognacje. Iemand zet andere muziek op. Hij heeft de tijdens het feest gedraaide platen niet teruggezet en nu ziet Leo ze met afschuw allemaal door elkaar in een hoekje, blootgesteld aan stof, champagnespatten, as.

In de andere ruimte zit Thomas te kletsen met Michael. Hij stelt voor de Hallen aan te doen voor een biertje en dan misschien wat muziek in Baiser Salé. Leo zegt oké, maar vraagt tien minuten de tijd. Hij gaat zijn slaapkamer binnen en laat zich op bed vallen. Hij strekt zijn arm uit naar het nachtkastje en tast naar het doosje hasjiesj. Hij pakt het, maakt het open, kiest een blokje shit en vult een pijp. Hij wil alleen met die jongen zijn. Hij vraagt zich af of dat de juiste nacht zal zijn. Dat hangt van hem af, van zijn energie, zijn verleidingskunst. Thomas’ openstaan ervoor. Een hoop dingen, eerst moet hij zich maar laten gaan op de shit die nu begint te werken en uitzet in zijn longen als een suffige luchtbel.

De volgende dag belt Leo tegen de avond naar Thomas’ huis. Een meisjesstem neemt op en vraagt even te wachten. Leo begint met het toestel in de hand rond de tafel van zijn studeerkamer te lopen. Dan herkent hij Thomas’ stem. Ze zeggen elkaar gedag. Thomas vertelt hoe hij de avond heeft afgesloten en Leo verontschuldigt zich dat hij in slaap is gevallen. Maar er klopt iets niet in de toon van zijn stem en misschien ook niet in de pauzes van Thomas’ verhaal. Ze zijn niet zulke vreemden dat ze moeten kunnen teruggrijpen op handige beleefdheidsformules, maar evenmin zo vertrouwd dat ze een normaal gesprek kunnen voeren. Ze zijn twee mensen die elkaar zoeken, twee individuen die nog niets van elkaar weten, afgezien van de uiterlijke details van hun persoonlijkheid of die van een identiteitsbewijs: lengte, beroep, geboortedatum en -plaats.

‘Ik wil graag een avond alleen met jou,’ zegt Leo dan, van toon veranderend, somber wordend. ‘We zouden naar het theater kunnen gaan of naar de film…’

‘Wanneer?’

‘Vanavond nog, als je tijd hebt.’

Thomas aarzelt. ‘Komende vrijdag is er een concert in Zenith. Ik zou met een paar vrienden gaan. We kunnen elkaar daar misschien treffen.’

Leo staat niet te springen van het voorstel. Hij zei ‘Ik wil jou alleen zien’ en Thomas komt met een massahappening. Daarom geeft hij liever geen antwoord.

‘Zie ik je vrijdag?’ houdt Thomas aan.

‘Ik weet het nog niet,’ valt Leo uit. Hij heeft niet graag dat dingen anders lopen dan gepland.

Thomas begrijpt het. ‘Ik wil je ook zien,’ zegt hij zacht. ‘Zorg dat je er vrijdag bent.’

Op de avond van het concert komt Leo te laat bij het theater. Hij heeft tijd verspild met een Marokkaan die hem stuff doorspeelt in zijn stamcafé. Hij heeft vijf gram marihuana gekocht, een klein zakje in zijn binnenzak. Hij wil het meteen uitproberen. Hij vult het pijpje op straat, even zijn pas inhoudend. Het is goeie shit, misschien alleen iets te geurig. Nog maar een plukje tabak erbij.

Als hij de zaal betreedt, is het concert net begonnen. Hij herkent het begin van een nummer, dat met gejoel wordt ontvangen. Een regen van roze anjers daalt van het midden van het plafond neer op het publiek. De solist komt op met de woorden Bonsoir Paris. De lichtjes op het podium flikkeren, tien- en tientallen pastelroze, watergroene, blauwige, oranje, vuurrode, gele flashes en dan het verblindend wit van de booglampen.

Leo voelt zich euforisch, zijn benen trillen nog na van het rennen en het harde gebrul, doordat hij in een menigte is die hem in het stadion, een sporthal altijd het gevoel geeft te stikken. Dan gaat alles over, totdat het tot hem doordringt dat hij zelf geen losstaand individu is, maar onderdeel van een collectief. En zo gaat hij niet meer met eigen ogen kijken, maar met die van de menigte. Hij geeft zich over aan de muziek, aan de sprongen van de omstanders – een zee van lichte haren en jonge gezichten – die dansen, duwen, joelen. De dreunende muziek is oorverdovend. Een paar duizend in de zaal opeengepakte mensen die zweten, roken, schreeuwen, dansen, elkaar omhelzen, zich bevrijden van in de lucht rondcirkelend ondergoed, elkaar kussen, elkaar verdringen om bij het podium te komen, vooraan. Leo houdt zich wat aan de rand van de menigte, bij een geïmproviseerd bierstandje. Hij wil om zich heen kijken, gaat met zijn blik omhoog naar de twee balkons vol jongens en meisjes. Hij zal Thomas nooit kunnen vinden. Het zou een wonder zijn, al heeft hij altijd in wonderen geloofd. Hij drinkt nog een biertje totdat hij zich volledig opgelost voelt in de grote springende, zingende golf. Hij wiegt op zijn benen, steekt een sigaret op, headbangt.

Het concert gaat ruim een halfuur zo door. Dan begint tijdens een duizelingwekkend drumintermezzo een schijnwerper over het publiek te cirkelen in een beperkte, verblindende kegel van licht. Ineens maakt Leo zich van de muziek los en volgt die lichtkring over de hoofden van de toeschouwers, tussen de pilaren van de ruimte, op het plafond en over de zaal als een verkenningsvliegtuig. En zo ontdekt hij Thomas.

Hij ziet hem even op het balkon links, bij het podium, op de grond met bungelende benen. Hij schreeuwt niet, is bijna roerloos, afgezien van zijn benen. Hij leunt met zijn hoofd op zijn armen op de reling. Als een jochie dat afwezig naar een film kijkt. Leo voelt een golf van tederheid opwellen. Hij wil bij hem komen. Hij gaat de zaal uit, holt de trap op naar de gaanderij, maar als hij achter de deuren op een ondoordringbare muur van mensen stuit, ziet hij dat hij zo nooit Thomas zal bereiken. Hij gaat weer naar beneden de zaal in. Hij wil door hem gezien worden, met gebaren een afspraak buiten maken zodat ze elkaar in de massa niet kwijtraken. En zo begint hij mensen opzij te schuiven, aan jongens te vragen of hij erdoor mag, tussendoor te piepen waarbij er biertjes omkeilen, tegen bezwete schouders en ruggen te schuren, om meter na meter het midden van de zaal te bereiken. Hij vordert als in een labyrint, met een stap opzij, een meter naar voren, dan weer achteruit, al zigzaggend. Hij gebruikt de onzichtbare ruimten tussen de een en de ander. Als hij zich op een dood punt voelt, baant hij zich vastberaden een weg. Af en toe kijkt hij op naar het balkon. Thomas is nog altijd daar, op amper twintig meter afstand en toch zo onbereikbaar.

De muziek houdt snoeihard aan. De slagen van de elektronische drums van een paar duizend watt laten de koepel van de zaal vibreren. Het podiumlicht is felrood. De toeschouwers kronkelen, wiegelen, heupwiegen schokkerig op een vast ritme. Er zijn mensen die springen, schreeuwen, woest op- en neergaande haarbossen, omhoog gehouden armen, rechtop, ellenlang, zwarte krulletjes, zweterige nekken, ruggen, benen, deinende, zwaaiende bovenlijven. Leo bevindt zich ineens in een groep van vijf, zes jongens en meisjes die in een kring swingen en bijna primitief hun stukje ruimte verdedigen. Op de grond hebben ze blazers, jassen, tassen, truien, sjaals gelegd. De meisjes uit de groep omsingelen hem lachend, sluiten hem in, tikken hem aan met hun heupen en laten hem meedansen. Leo moet lachen en roept iets. Een meisje omhelst hem, kust hem, wil hem tegen zich aan drukken. Leo kan wegkomen door even door te lopen tot hij onder het balkon staat. Hij begint Thomas te roepen, al zwaaiend en gebarend om zijn aandacht te trekken. Allemaal tevergeefs.

De muziek staakt abrupt, de lichten gaan uit en alleen de discobol blijft op de wanden van de zaal en op de toeschouwers de glinstering van draaiende pailletten afgeven. Het concert is afgelopen. Het publiek fluit, joelt, schreeuwt. Het wil een toegift. Leo blijft tevergeefs Thomas roepen. Plotseling neemt een ander ritme bezit van de zaal, eerst vaag, dan steeds duidelijker en meeslepender. Het komt vanachter, van de gaanderij, van de balkons om de zaal te overspoelen. De dreun slokt geleidelijk al het andere gebrul, gejoel, gefluit, applaus op. Ze stampen op de houten vloer, eerst tien, dan vijftig, dan honderd en nu met tweeduizend. Er heerst een onwerkelijke sfeer als was een stam oermensen een krijgsdans begonnen: niet één stem, niet één kreet, gespannen, ernstige gezichten, gesloten kaken, gebalde vuisten. Alleen een heftig, beklemmend lawaai. Dan, als het ware door een volgende golf, ontstaat een applaus dat het publiek meesleept in een steeds harder klappen, in een steeds korter ritme. En als het onhoudbaar wordt, barst het hele theater uit in een gedaver. De podiumlichten gaan weer aan, verblindend, rokerig, één, twee keer. De band komt weer op en begint weer aan een uitzinnige versie van I feel love.