Over Gimmick!

Discotheek Gimmick! vormt het trefpunt van een groep Amsterdamse kunstenaars, voortgestuwd door drugs, drank, geld, seks en de moderne media. In die wereld probeert de jonge kunstenaar Walter van Raamsdonk, kortweg ‘Raam’ genoemd, zich staande te houden. Maar zowel in de liefde als in het werk gaat het mis.

Gimmick! is dé roman van een generatie, verteld in een ook anno 2010 duizelingwekkend hoog tempo. In april 2009 werd het twintigjarig jubileum van Gimmick! gevierd in een uitverkocht en dampend Paradiso.

De pers over Gimmick!:

‘De wereld van Gimmick! is grotendeels een buitengewoon voze wereld. Het is echter maar goed dat Zwagerman niet de moralist is gaan uithangen en die wereld juist zo onbecommentarieerd mogelijk heeft uitgebeeld. Juist die trendy uitbeelding van dat kitscherige en modieuze, de platte omgang met meisjes, de supervlotte dialogen en de ingenue sex maken Gimmick! tot een aantrekkelijk boek, het beste dat ik tot dusver van Zwagerman heb gelezen. Er wordt met smaak in verteld, om de gesprekken is vaak te lachen en de typeringen van mensen en omstandigheden zijn snel en doeltreffend.’ – T. van Deel in Trouw

‘Het is duidelijk: er is een nieuwe generatie in de literatuur ontstaan. De tweede roman van Joost Zwagerman, Gimmick! toont dat na zijn verhalenbundel en twee dichtbundels onherroepelijk aan. Met zijn roman Gimmick! zet hij opnieuw duidelijk zijn stempel. Het opvallendst aan Gimmick! is het taalgebruik. (..) Grappige, snelle mensen bevolken het boek. (..) De roman geeft een buitengewoon helder beeld van een generatie die doorheeft wat er in de wereld te koop is. (..) Gimmick! is een tijdsbeeld. Het is fascinerend om er mee kennis te maken.’ – Doeschka Meijsing in Elsevier

‘Een roman als Gimmick! van Joost Zwagerman bevindt zich op de rand van kitsch en kunst. Alle extreme fenomenen van de tijdgeest worden in Gimmick! met elkaar geconfronteerd, en daartussendoor loopt Walter van Raamsdonk, door zijn vrienden kortweg Raam genoemd, een jonge twintiger die niet beter weet dan dat de wereld een cul-de-sac is waar een dagelijkse apocalyps plaatsheeft zonder dat de mensen het merken. (..) Uitersten van ernst en karikatuur (..) een rauw-realistisch boek, (..) een met verve geschreven roman.’ – Carel Peeters in Vrij Nederland

‘De moderne klassieker over ‘een stel hedendaagse Titaantjes.’ – de Volkskrant

‘De roman bij uitstek over het hedendaagse hippe Amsterdam.’ – De Standaard

‘Het Turks fruit van onze tijd.’ – De Groene Amsterdammer

Joost Zwagerman

Gimmick!

Roman

Uitgeverij De Arbeiderspers

Amsterdam – Antwerpen 2015

Copyright © 1989 Joost Zwagerman

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en / of openbaar gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van bv Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam. No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from bv Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam.

Omslagontwerp: Nico Richter

Foto omslag: Fiona Jane Kerr/Getty Images

ISBN 978 90 295 7259 0 / nur 301

www.arbeiderspers.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eenentwintigste druk, 2015

There were moments when...

well, there were moments when.

The Shangri-Las, ‘Past, Present and Future’

Proloog

Iedere wereldstad heeft zo z’n eigen soort peepshows. In Londen bijvoorbeeld zijn ze om te huilen zo armoedig. De cabines stinken en bovendien moet je je neus als het ware tegen het vettige ruitje drukken om te zien wat er achter het glas precies gebeurt. En er gebeurt dus zowat niks. Als je ze begluurt kijken ze met een sjacherijnige kop terug, die Londense meisjes, terwijl ze ondertussen werktuigelijk met hun heupen staan te draaien. De Parijse situatie lijkt nog het meest op die in Amsterdam, alleen wordt in Parijs de boel beter onderhouden. Als je daar een cabine binnengaat, kun je er tenminste zeker van zijn niet in het zaad van iemand anders te stappen. De luxeshows aan de rue de Clichy hebben zelfs cabines met kraakheldere nepleren fauteuils. En vergeet Berlijn niet! Berlijn is lang niet gek, je ziet er het meeste voor het minste geld. Twee mark voor een vibratorshow, drie voor een lesbische act, en voor tien mark heb je je eigen speciale cabine met je eigen meisje en kun je straffeloos de manshoge ruit bevuilen die je na afloop niet eens zelf hoeft schoon te maken – iets wat de chicks je in Amsterdam weer wél vragen; dan wijzen ze pinnig op de rol met tissuepapier die onveranderlijk aan een van de zijwanden hangt.

Maar New York spant de kroon, weet ik nu. Twee jaar geleden wist ik dat niet. Toen had ik op Manhattan een maand lang in de Lower East Side een hotelkamer waar zelfs uit de lichtschakelaar ongedierte kwam kruipen. Ik ontdekte in de buurt van mijn hotel wel wat shows, maar dat waren meer openbare reservaten voor junkie-girls dan normale live-acts. Na inworp van een voor een dollar aangeschafte munt kon je je er voor anderhalve minuut opsluiten in een naar chloor ruikend aardedonker hokje. En als dan na inworp van de munt het luikje omhoogschoof, zat er aan de andere kant van het glas een uitgemergeld en minderjarig negerinnetje wijdbeens in het niets te staren, volkomen high, wezenloos en meestal onbeweeglijk. In het beste geval zat zo’n grietje met een ongeïnspireerde hand tussen haar bonestakerige benen te frunniken. Misschien was de aanblik van zo’n uitgeteerde speedo een kick voor de gehaaste kantoorklerken die ik de cabines in en uit zag schichten of voor de zestienjarige Billy’s en Bobby’s en Joe’s die vanuit Virginia, Kentucky of Tennessee naar de grote stad waren getrokken – ik weet het ook niet, in ieder geval was ik er destijds snel uitgekeken.

Toen ik Groen over die armetierige shows van twee jaar geleden had verteld, keek ’ie me verbaasd aan. ‘Shit, jij moet gewoon onmiddellijk naar 42nd Street, Walter Raam!’ zei ’ie. ‘Wat heb jij hier de vorige keer gedáán, man? Kom op!’ Dat plan bracht de stemming er weer een beetje in. Want de eerste dag van ons bezoek aan New York was nou niet echt een succes geweest. Groen had in Amsterdam een lijstje met trendy New Yorkse hotels gekregen van een of andere West-Duitser die er kort tevoren was geweest. Maar behalve dat die hotels stuk voor stuk meer dan honderdvijftig dollar per persoon per nacht bleken te kosten, waren ze ook niet echt centraal gelegen. En omdat we allebei weinig zin hadden om met onze bagage rond te banjeren, kwamen we terecht in een ymca vlak bij Columbus Circle en Times Square. Voor Groen was er voor veertig dollar per nacht in die ymca nog een kamer op de derde, en voor mij eentje voor anderhalf keer die prijs op de twaalfde verdieping.

Toen we hadden ingecheckt en eenmaal in de lift stonden, zei Groen: ‘Zo zie je maar weer hoe diep een mens kan zinken. Zitten we godverdomme in een ymca.’

We inspecteerden de kamers, die allebei zo’n beetje even weerzinwekkend waren. Twee bij drie, groezelige matrassen, macabere verlichting, bruin uitgeslagen wasbakken en tralies voor de piepkleine ramen.

‘Nou ja, only prisoners can swing, zal ik maar zeggen,’ mompelde Groen. En: ‘Die ymca’s zijn toch trouwens allemaal nichtenkitten? Als je hier op een liftknop drukt, heb je er volgens mij een ziekte bij.’

Ik had over die New Yorkse ymca’s ook weleens gehoord dat je er soms over neukende groepjes homo’s moest stappen als je over de gang liep. Maar dat bleken geruchten uit vervlogen jaren, de jaren van vóór de aids. Eigenlijk zagen we voornamelijk tandeloze ouwe mannetjes die vierentwintig uur per dag door de talloze gangen en gangetjes liepen te mummelen. En telkens als we de lift instapten, troffen we een onvervalste shopping-baglady die naar aangekoekte braadpannen en naar pis stonk en die keer op keer met grommende stem vroeg naar welke verdieping we moesten. De lift bleek haar onderkomen – ze had in ieder geval haar territoriumgeur doelmatig uitgezet.

Groen zei dat het maar een kwartiertje lopen was naar 42nd Street. Vlak voor onze aankomst had het nog gesneeuwd in New York, en het vroor al dagenlang meer dan tien graden. Wel effe wennen na die weken Tenerife. Maar: opvallen deden we niet met onze door de subtropen gebruinde koppen. De meeste New Yorkers hadden zich ingepakt in vooral zwarte parka’s met gevoerde capuchons. Veel negers droegen enorme bomberjacks en hadden nog steeds hun baseballpetjes op maar dan wel met een paar felgekleurde oorwarmers eroverheen. We liepen richting Times Square, passeerden drie joekels van bioscopen, een stuk of wat foute modewinkels, maar vooral veel fast-foodrestaurants: Burger King, Wendy’s, Kentucky Fried Chicken en een vier verdiepingen tellende MacDonald’s. Het liep tegen vijven en het was al donker. Het verkeer zat muurvast. Het lawaai van claxonnerende taxi’s irriteerde behoorlijk. Hier zag New York eruit zoals de toeristen graag willen dat het eruitziet: skyscrapers, een sidderend lint van yellow-cabs in de straten, een wildgroei van aan en uit flitsende neonreclame. Groen had vergeten een winterjas mee te nemen, had daarom maar vier truien over elkaar aangetrokken en liep, blazend in zijn handpalmen, nog sneller over straat dan de meeste New Yorkers zelf.

Inmiddels waren we de eerste sexcinema’ s gepasseerd. Ze zagen er niet echt uitnodigend uit, maar misschien kwam dat wel door de groepjes reli-fanaten die zich bij de verschillende ingangen hadden geposteerd en blauwbekkend iets over verlossing stonden te schreeuwen. De eerste live-show heette ‘Paradise’ – en daarna de bekende neon, Girls girls girls! x rated movies! Pussy show! $1: Try us! Hot cunts! Pleasure dome, free entrance!

Kortom, er viel weinig verschil te ontdekken met de lokkertjes die je vindt in welke stad dan ook. Totdat we een van die tenten binnengingen: ‘Girls Island’.

Het leek wel een discotheek. Veelkleurige lichtshows, inclusief rondflitsende laserstralen. Een keiharde discodreun. En: onafzienbare rijen videocabines met in ieder hok een aan de wand bevestigd bankje en een tv-scherm met daaronder meer dan dertig keuzetoetsen. Speciale videoscreens voor anaal, lolita, dieren, homo, lesbisch, sm, whatever. Het was er dus loeigroot maar ook bloedheet, zeker vijfentwintig graden. Honderden mannen struinden rond in een zaal zo groot als het hoofdpostkantoor in Amsterdam. In het midden een brede, steile trap, op iedere tree aan en uit flitsende rozerode lichtjes. De trap was omgeven door fosforescerende pijlen en mededelingen: Horny Show! Live Sex! Pussy Pussy!

Bij een moddervette neger met drie onderkinnen en een Hawaii t-shirt wisselden we dollars in voor de benodigde tokens. Groen trok twee truien uit, ik ritste mijn jas open.

Groen was in zijn element. Was hier immers niet voor het eerst en wilde dat weten ook. ‘Kijk eens hier!’ zei ’ie. We stonden inmiddels boven aan de trap en Groen maakte een royale armzwaai, alsof ’ie de eigenaar was van de hele tent. Op deze verdieping niet alleen cabines maar ook tientallen slanke negerinnen in zwarte jarretelles en panter-outfit die lachend mannen aanklampten, wijzend op zichzelf en de cabines.

‘Vergis je niet hoor,’ zei Groen glunderend. ‘Er wordt hier niet geneukt. Dit zijn de vrouwen die je in hun hokje lokken en daar achter kogelvrij glas een nummertje nep-extase weggeven. Ongeveer zoals overal dus. Nee, hierachter moeten we wezen, voor het meer creatieve werk.’

Er leek geen einde aan te komen, aan ‘Girls Island’. Al die krolse negerinnen, de waanzinnig grote pornografische affiches aan de wand: foto’s van opengesperde kutten zo vervaarlijk als handgranaten. Tientallen luxecabines met telefoon en closetrollen. En nog steeds de kakofonie van lichteffecten de aan en uit flitsende aankondigingen: Couple sex, 69 Show Big tits! Schuin achter de talloze cabines weer een andere zaal met in het midden een kermisachtig glitterhuisje, omgeven door een cirkel van oranje deurtjes.

‘Aha!’ zei Groen vastberaden, en daarna duwde hij zonder commentaar een van de deurtjes open en verdween.

Het was donker achter het oranje deurtje. Ik haalde een munt uit mijn jaszak, vergrendelde de deur. Rondtastend probeerde ik uit te vinden waar die token nou precies moest worden ingeworpen. Het was benauwd in het hokje. Er hing een geur van bubble-gum. Na inworp flitste er een felgeel lichtje aan. Voor mijn voeten lagen zeker tien verfrommelde zakdoekjes. Het luikje schoof omlaag en ik keek in een soort circuspiste waar tien, twintig paar naakte, slanke vrouwen rondliepen. Dat wil zeggen, ik zag alleen benen, strakke, ronde billen. En witte pumps. En jarretelles. De piste was een verhoging, en ook toen ik vooroverboog en naar omhoogkeek, waren de gezichten van de vrouwen nauwelijks te zien. Door de cirkelvorm van de piste had ik niet alleen zicht op de benen maar ook op vrijwel alle andere luikjes. Uit zowat ieder luikje staken graaiende armen. ‘Tipping! Tipping!’ – de vrouwen in de piste riepen niks anders. Ze wiegden van luik naar luik. Geen glas! Er zit geen glas in de luikjes! Als een soort reclameslogan schichtte die zin door m’n hoofd. Bijna alle mannen die hun arm door de luikjes hadden gestoken, wapperden verwoed met dollarbiljetten.

Twee donkerbruine benen kwamen in de richting van mijn hokje, bogen door, er hurkte een blakend negermeisje voor me neer. Ze had een lachend, Whitney Houston-achtig gezichtje. ‘Tipping?’ Natuurlijk. Tipping. Fooi. Ik schudde mijn hoofd. Het gezicht van het negermeisje verstrakte, ze stond haastig op. Vlak voor mijn ogen flitsten haar borsten voorbij, haar buik, haar zwartglanzend schaamhaar. En weg was ze, trippelend in de richting van een volgend luik.

Na iets minder dan een minuut doofde het licht in de cabine. Een tweede munt, een derde. Het werd me duidelijk: iedere vrouw liep doelgericht van luik naar luik, pakte biljetten aan van de zwaaiende, graaiende armen, hurkte neer, waarna er een of andere met aderen overdekte hand tussen de benen verdween van de voor het luik neergeknielde vrouw die op zo’n moment meestal haar gezicht achter haar armen verschool. Al die mannen in de tientallen cabines van wie alleen hun armen waren te zien... met z’n allen vormden ze één reusachtige inktvis. Hun armen waren de tentakels. Ik bedoel, op iets anders leek het niet. Dollarbiljetten in de tentakels.

Links van me had een blonde vrouw haar kont toegekeerd naar een van de luiken. Er gleed in hoog tempo een brede, bleke hand over haar billen, tussen haar dijen. Erin. Hij stak er twee vingers in. Shit! – Opnieuw een munt, een vierde token. Hetzelfde negermeisje kwam op me af. Ik herkende haar aan haar pumps. Aan haar enkelbandje. Opnieuw boog ze zich voorover. Opnieuw de stralende lach – die verdween op het moment dat ze voor de tweede keer mijn gezicht zag.

‘Okay,’ zei ze, ‘whadda ya want? Y’have to pay here, ya know.’

Stilte.

Het negermeisje zuchtte.

‘I don’t understand,’ zei ik. Mijn stem klonk belachelijk, ik leek wel een castraat. I don’t understand. Ik begreep het maar al te goed, maar om de een of andere reden vond ik dat ik niet stond te liegen.

‘Okay,’ zei ze weer, ‘for one buck y’can touch m’here’ – ze aaide zichzelf over haar tepels – , ‘for two it’s my pussy and for three I tunnaround. Right?’

Het was allesbehalve right. Ik had niks te zeggen.

‘Well?’ zei ze bits.

‘What’s your name?’ vroeg ik stompzinnig. Gedroeg me nu al minutenlang als het volmaakt zachtgekookte ei. Ze was alweer rechtop gaan staan, maar zei nog: ‘Names? Yours is Jack, mine is Jill, take a ride along the hill.’

En zo is dat. Voor de vierde keer sloot zich het luik. Het gele licht in de cabine was alweer uitgegaan. Ik ontgrendelde de deur, liep naar buiten, botste op tegen Groen.

‘Nou?’

Ik zei niks en keek maar wat naar de in en uit lopende mannen. Ze hadden haast als ze een hokje binnengingen. Ze hadden nog meer haast als ze het hokje verlieten. Groen deed moeilijk met zijn truien die hij om zijn schouders had geslagen. Hij had een blikje Diet Pepsi uit een automaat getrokken.

‘Wat sta je daar nou, Raam?’ vroeg ’ie. ‘Je staat zowat te hyperventileren. Mafkees.’

‘Groen, dit kán gewoon niet. Ik bedoel, die vrouwen daar, ze zijn allemaal mooi!’

‘O, nee! Raam, we zitten hier in New York en niet in Appelscha. ’t Is maar dat je het even weet. Hou toch je gemak, man. If you can’t take it, fake it. Snap je?’

Rondom ons liepen mannen. Slenterend, haastig. Jongens van zestien, zeventien, junkies, speedy, geil. Ouwe mannen, geroutineerd. Negers. Puertoricanen. Chinezen, veel Chinezen. Maar vooral veel blanke patsertjes met aktetassen, de middle-class in gevoerde jassen en voortsnellend op krakende, nepleren kantoorschoenen.

‘Ik ga nog een paar van die tokens kopen.’

‘Aha! Onze beste brave Raam vindt het dus tóch spannend,’ zei Groen zangerig. En zette het blikje aan zijn bek.

‘Spannend?’ zei ik. ‘Spannend?’

Ik lachte veel te hard, er werd naar me gekeken.

Er zit een handjevol munten in mijn binnenzak. Ik speur de benen af, zoek het Whitney Houston-negermeisje.

‘Tipping?’

Ik geef haar drie dollar. Het negermeisje draait zich om, buigt voorover, maakt heupbewegingen, wiegt met haar kont vlak voor m’n gezicht. Spreidstand. En buigt nog iets verder voorover. Een klein en kaarsrecht kutje, alles in proportie, dus niet van die openhangende saloondeurtjes, het haar er ordelijk en rustgevend omheen gedrapeerd – een kutje als een beestje, een bevertje, het ruggetje van een bever. Ik steek mijn arm uit en leg mijn hand tussen haar benen, alsof ik een kommetje vasthoud. Tot ik aan mijn pols voel hoe het luik omhoogkruipt, tegen mijn arm duwt. En opnieuw een munt, opnieuw drie dollar. Het meisje pakt de biljetten aan, ze heeft een heel stapeltje in haar ene hand.

Ik raak haar niet meer aan. Er is niets te zien, alleen maar haar billen, dijen, de haast symmetrische, vertrouwenwekkende kut die ertussen zit. Steeds maar die welving voor mijn ogen, strak, droog, formeel.

‘Ya pay for it, y’can touch me, hunney,’ zei ze nog. Ik zei dat dat niet hoefde. Mijn gezicht, ik zou mijn gezicht ertegenaan willen leggen. Ik zou willen, ik zou willen... Ik zou willen dat ik klein was, veel kleiner dan het negermeisje, ik zou willen dat ik zo klein was dat ik door het luikje kon klimmen, dat ik net zó klein was als dat kutje van haar. Dan zou ik mezelf kunnen oprollen, mijn hele kleine knieën opgetrokken tegen mijn hele kleine borstkas, ik zou aan het negermeisje vragen of ze mij na haar werk in haar jaszak of in haar handtas zou willen meenemen, naar haar appartement, naar haar slaapkamer. Dan zouden we gaan slapen, zij in haar bed en ik, nog steeds minuscuul, tussen haar benen. Haar rechte, strenge kutje als een bedje, haar lippen zouden de dekens en de lakens zijn. Dan moet ze mij toedekken en mij en zichzelf aaien, in slaap wiegen, totdat ik helemaal weg ben, opgelost, verdwenen in haar warmte. Nooit meer wakker, altijd thuis.

Nog iets van een halve minuut of zo stond ik in de weer verduisterde cabine, mijn schouder tegen het gesloten luik.

Bij de trap stond Groen.

‘Zo. Daar heb je lang over gedaan. Je hebt er je jas helemaal voor uitgetrokken.’ Groen keek naar me, iets te lang naar mijn idee. Zei: ‘Je ziet lijkbleek, man, je lijkt wel een zombie. Wat heb je uitgevoerd daarbinnen?’

‘Helemaal niks, Groen. He-le-maal niks.’

We liepen de trap af. Horny Show! Tits! Pussy Pussy!

‘Jaja,’ antwoordde Groen, ‘dat zeggen ze allemaal. Als je je handen maar een beetje fatsoenlijk hebt afgeveegd.’

Groen trok zijn truien aan, ik mijn leren jas. Buiten weer die fuckin’ vrieskou die als cocaïne door me heen sneed, alsof ik inmiddels was veranderd in één groot neusgat met geen ander doel dan alle kou op te snuiven.

‘Zo,’ zei Groen, ‘dat was de eerste tent. Nu gaan we naar hiernaast, naar “Lafayette”. Daar is wat meer te zien, meer harde shows. Kom op, gaan we de boel daar eens even inspecteren.’

Ik zei Groen dat ’ie dat maar even zonder mij moest doen.

‘Wat?’

Alleen een ouwe, kromgegroeide Puertoricaan met een joekel van een bontmuts op z’n kop keek even naar ons op.

Groen hield zijn pas in.

‘Maar... de beste acts heb je nog niet gezien,’ zei ’ie verongelijkt.

‘Dat komt morgen dan wel.’

‘Morgen, tomorrow, mañana, wat is dat voor een instelling?’

Ik voelde niet veel voor nog meer gezeik, dus zei ik dat ik honger had en dorst en dat we maar steaks moesten gaan eten of zo. We stonden op de hoek van 42nd Street en 10th Avenue. Er was hier minder straatverlichting, meer oude neonreclame, een beetje heavy atmosfeer. Veel schreeuwende negers in lange, zwarte leren jassen, aan de andere kant van de straat twee fikkende afvalbakken met eromheen een stuk of tien schimmen die hun handen stonden te warmen. Midden op het kruispunt twee blauwwitte politiewagens. Het leek wel een televisieserie, eentje uit de jaren zeventig.

Deel 1: oktober

Mondriaan-vlinders

Als ik aan haar vraag hoe laat het is, zegt het meisje met de zonnebril dat ze vreselijk, vre-se-lijk gelukkig is en dat ze alles te weten wil komen behalve of het nou vroeg, laat of misschien wel te laat is.

Het is dus waarschijnlijk te laat. Op de dansvloer sloven alleen nog maar wat lacherige studenten en een handjevol hyperactieve nichten zich uit. Even verderop aan de bar staan Eckhardt en Groen te praten over computerkunst en over belastingen. Maar vooral over de nieuwste drugs... want dat is tegenwoordig ook niet meer bij te houden.

Zo’n drie jaar geleden heb ik besloten om in discotheken op tijdstippen als deze niet langer te gaan staan piekeren over wat ik hier doe en waarom en tot hoe laat en hoe kom ik in jezusnaam naar huis als er niemand meer is om een taxi te betalen. Ik bedoel, ik ben er dus gewoon. En ik wacht nog maar even tot niet het meisje met de zonnebril maar een zwartharig, onopgemaakt en hooggehakt weekend-vampje van de plee terugkomt en, aan de andere kant van de dansvloer, weer aan haar whisky-cola gaat staan nippen. Heb ik tenminste wat om naar te kijken.

Ik ben vergeten naar wie ik vanavond nog meer heb gekeken. Het moeten er in ieder geval veel zijn, heel veel, want het meisje met de zonnebril heeft me eerder op de avond minutenlang uitgelegd en aangewezen wie er allemaal met wie neukt. En wie met wie hééft geneukt.

‘Zul je alles onthouden wat ik je vertel?’ vroeg ze.

Ik zei dat ik mijn best zou doen. Maar ze bleef maar zaniken over dat ik alles moest onthouden. Ze bestelde bessenjenever (voor zichzelf) en Glenfiddich (voor mij). Met ijs.

Behalve die zonnebril heeft ze wel wat. Toen ze me voor de zoveelste keer had gezegd dat ik alles moest onthouden, antwoordde ik dat ik al die mensen die ze me had aangewezen helemaal niet kende. En hoe ze dan wel mochten heten. Keek ze me ongelovig aan. Liet ze haar zonnebril zakken.

‘Ja maar, ken je al die mensen dan écht niet?’ vroeg ze verbijsterd.

Ik wees naar Eckhardt en Groen en zei dat ik hen wél kende. En zij kende Eckhardt en Groen weer niet, maar ze was teleurgesteld toen ik vertelde dat ze stonden te lullen over drugs.

‘Blèèèh, ik vind het zo oubollig, dope, zo banaal. Elke tweedejaars student in de rechten heeft tegenwoordig een rietje en een halve gram coke op zak. Vervelend hoor. Neem ik bijvoorbeeld een of ander piepjong knulletje mee naar huis, een grappig gymnasiumjongetje, dan moet ’ie per se een snuif nemen voordat we gaan neuken. Nee hoor, ik hou nog het meest van naturel. Zonder drugs en zonder condoom. En verder drink ik alleen nog maar een borrel. Heel degelijk.’

Het onopgemaakte weekend-vampje met de hoge hakken is weer teruggekeerd naar de toiletten en heeft zich opgemaakt. En haar haar opgestoken. Midden op de dansvloer gaat ze staan praten met een zwaar transpirerende nicht met biceps. De nicht met biceps legt zijn hand in haar nek, en als Run dmc door de ruimte dreunt gaan ze dansen. De nicht strak en geconcentreerd, het weekend-vampje met rechte rug en snelle pasjes.

Gimmick, tegen sluitingstijd. Grote tent, voor Amsterdamse begrippen dan. Twee verdiepingen en een cocktailbar, art deco, high-tech, minimaal barok – een discotheek met een ratjetoe aan interieurs.

De barman brengt me een Glenfiddich. Rondje van Eckhardt. Groen kijkt in mijn richting. Is it tears of is it cheers? Ik knik maar wat en maak daarna een vragend zwaaitje met mijn hoofd richting meisje met de zonnebril. Die inmiddels in gesprek is geraakt met een volledig kale neger met uitpuilende ogen die twee handen op haar kont heeft gelegd. Groen haalt zijn schouders op. Kent haar niet. Niemand weet dus wie het is, maar zijzelf kent zowat iedereen en weet wie het met wie doet en desnoods hoe vaak.

De dansvloer dunt uit maar de gespierde nicht en het hooggehakte meisje doen nog steeds hun best – op een klassieker van Smokey Robinson nu. ‘The tracks of my tears’. My smile is my make-up I wear since my break-up with you. Zingt Smokey met afgeknepen stemmetje. Groen gebaart iets van ‘goede middenklasse’ als ik hem, ook weer met een handgebaar, heb gevraagd het meisje met de zonnebril te taxeren. Als ze op me afloopt schiet me weer te binnen dat ik wilde weten hoe laat het was. En ik weet niet hoe het komt maar ik krijg jeuk in m’n knieholten.

‘Met wie neukt die kale neger eigenlijk?’ vraag ik haar. De muziek dreunt, ik sta te schreeuwen.

‘Niet zeuren!’ roept ze terug en vraagt me wat ik wil drinken.

‘En jij, met wie neuk jij?’ schreeuw ik in haar oor. En zijn dat nou twee of drie verfrommelde briefjes van tweehonderdvijftig in haar portemonnee?

‘Nou, ik dacht dus met jou, eikel,’ zegt ze, schreeuwt ze. En wandelt met twee bessen met ijs naar de neger die al die tijd naar haar benen heeft staan kijken.

Op de dansvloer gaan de zaallichten aan. Het is dus zes uur, sluitingstijd. Er klinkt nog een rap van L. L. Cool J., ‘Going back to Cali’. De laatste bezoekers lopen onwillig richting garderobe, alleen een paar studenten blijven dansen. Het weekend-vampje slaat haar armen om de nicht met biceps die misschien geen nicht is of juist weer wel want veel mooie meisjes vallen op nichten die dan voor een keertje doen alsof ze geen nicht zijn en uit balorigheid maar een avondje gaan neuken met iets waar ze niet op vallen. Het bevalt me helemaal niet dat het neonlicht is aangegaan. Ik heb haast. Ik bedoel, ik vind dat ik haast moet hebben.

Het meisje heeft waarschijnlijk op het neonlicht gewacht alvorens haar zonnebril af te zetten. De kale neger ziet haar ogen en druipt onmiddellijk af.

‘Zo,’ zegt ze tegen mij, ‘wat heb ik weer veel beleefd.’

Haar ogen staan flets en opgefokt tegelijk, en ze heeft wallen, ze is oud, te oud, misschien wel dertig. De muziek sterft af. Ik kijk naar haar benen. Zwarte netkousen dus. Gympies: Harlem Stars. Zwarte overslagrok, baseballjack met daaronder een t-shirt met de freaky kop van Albert Einstein erop gedrukt.

‘Nou ja, ga maar gewoon met me mee naar huis,’ zegt het meisje, en ze bergt haar zonnebril op. Overal is nu het in rokkostuum gestoken personeel van de disco ijverig bezig glazen te verzamelen.

Buiten staat het weekend-vampje – colbertjasje van Mexx, Wrangler-spijkerbroek, zwarte pumps, oranje strik in het haar – ruzie te maken met de nicht.

‘Waarom ben je eigenlijk zo vreselijk gelukkig?’ vraag ik aan het meisje met de zonnebril. Ze heeft mij haar fiets aangereikt.

‘Fiets jij maar,’ zegt ze. Door haar gewiebel achterop klappen we bijna tegen een voorbijwankelende en jammerende ouwe vent aan.

‘Wat zei je nou daarstraks?’ roept ze.

Het wordt al een beetje licht en ze geeft me haar zonnebril. Ze knijpt me even in m’n zij. Op haar aanwijzingen fiets ik naar haar huis en als we voor haar deur staan weet ik niks te zeggen en zij ook niet. Haar mascara is uitgelopen en ze zoekt omslachtig naar de sleutels van haar drie fietssloten, dus vraag ik uiteindelijk nog maar een keer waarom ze zo vreselijk gelukkig is. Ik ben weer eens niet dronken. Het meisje wordt plotseling heel ernstig. Ze ziet er slecht uit, ze legt haar hand op mijn wang en staat even te wankelen als ze zegt: ‘Vanavond hebben twee mensen gezegd dat ze jaloers op me zijn omdat ik er zo gelukkig uitzag. Zo hoor je nog eens wat.’

Ze zoent me en knalt zowat haar hele tong in mijn mond. Ik laat de fiets vallen.

‘Ik heb een driekamerappartement en alles hier is nieuw, dus ik hoop dat je niet in de wasbak pist maar gewoon op de wc. Oké?’ Oké.

Maar ik moet helemaal niet pissen. Ik bekijk haar kamer een beetje. Aluminiumstoeltjes van Philippe Starck, iets te poenige zwartleren driezitsbank, glazen tafeltjes her en der in de kamer, halogeenverlichting – design or not design, that’s the question. Ze heeft zo’n tweehonderd cd’s en een paar rijen videobanden. Verder twee reproducties van Matisse boven de bank, wat het interieur om de een of andere reden weer een beetje Ikea maakt. Ik loop naar de keuken en pak twee spekkies op die op de koelkast liggen. Steek ze alle twee tegelijk in mijn mond. Het fietstochtje heeft me opgefrist. Ik ben klaarwakker.

‘Hé, Walter.’

Ze staat in de deuropening en heeft haar zonnebril weer opgezet. Ze is dronken. Ze heeft haar kleren uitgetrokken. Ze draagt alleen nog een bodystockingachtig iets.

‘Hé, Walter. Ik vind dat jij me maar naar bed moet brengen.’ Er ligt een derde spekkie naast het fornuis, tussen twee besmeurde pannetjes en een allesmixer.

Als ze is neergeploft op haar tweepersoonsbed en half onder het dekbed is gekropen, draait het meisje zich naar mij toe.

‘Eén ding moet je weten, Walter. Ik ga niet met je neuken. Ik neuk namelijk niet met dronken mannen.’

Ze heeft haar knieën opgetrokken en zich nu helemaal onder het dekbed gewurmd. Ik maak een tweede ronde door het huis en kijk in haar agenda die bij de b&o-televisie ligt.

Dan loop ik terug naar de slaapkamer en ik tik het meisje op waar ik denk dat ze haar schouders heeft verstopt.

‘Heb je hier ook een videorecorder?’

Gemompel van onder het dekbed.

‘Heb ik opgeborgen. In de kast naast het bed. Als je maar geen lawaai maakt. Ik hou niet van dronken mannen die lawaai maken.’

Ik sleep de Sony vhs naar de huiskamer. Kan kiezen tussen La Terrazza, 8 1/2, Storia di Pierra, Doctor Zhivago, Die Stand der Dinge en, ’s kijken, Last tango in Paris, Kaos, Raging bull en voor de rest uit veel, heel veel films uit Spanje en Italië, Italië en Spanje. Het wordt – ik heb de film al een keer of drie gezien maar je moet toch wat – , het wordt Last tango in Paris.

Marlon Brando rent Maria Schneider achterna. Maria Schneiders tieten. La dee da. Ik herinner me hoe Marlon Brando op een gegeven moment iets zegt van ‘als iets is afgelopen, dan begint het weer opnieuw’ – maar wannéér zegt ’ie dat, in het midden, aan het eind? Ik draai de band vooruit en weer terug en weer vooruit en kies uiteindelijk voor een paar clips op mtv.

Als je een uur naar videoclips kijkt, zitten er altijd wel twee of drie tussen die je bevallen. Deze ochtend allemaal oude clips. Robert Palmer met om zich heen allemaal vrouwen. Bryan Ferry met om zich heen nog meer vrouwen. Ik zet de tv zachter en bel een paar 06-lijnen. Rook me suf aan de Gauloises Blondes die ik in de keuken heb gevonden. Drink een half pak Yogi-Drink leeg, perziksmaak. Het meisje met de zonnebril woont drie-hoog, en vanuit het trappenhuis klinkt nu al een halfuur lang het geschreeuw en gegiechel van twee jongetjes waar ik nogal zenuwachtig van word. Pak nog maar het staartje van Last tango in Paris mee: ligt Brando weer eens dood te bloeden.

Als ik naast haar ga liggen is het tien uur. Een tijdstip om... ja, om wat? Om naar de tandarts te moeten, zoiets.

Het meisje wordt wakker. Ze zucht. Ze zegt: ‘Mmm, ik vond het heel lekker met jou vannacht. God, wat kan jij het goed, zeg... je bent echt heel lekker.’

Een kwartier later is ze klaarwakker. In het trappenhuis krijsen nu de twee jongetjes. Surinaams accent. En nog eens zegt ze dat ze het ‘heel lekker’ vond.

‘En ik heb geeneens een kater!’ roept ze glunderend. Ze zit rechtop in bed. Ze heeft vaalwitte borsten met grote, donkere tepels. ‘Maar ik moet wel weg, hoor. Naar de studio.’

Ik hou wel van meisjes die ’s ochtends vroeg naar studio’s moeten. Ik wil haar zeggen dat ik ook ergens heen moet, naar Groen, naar Eckhardt, naar mijn atelier – maar dat laatste krijg ik sowieso m’n strot niet uit. Ze is uit bed gestapt en kleedt zich aan. Warhol-t-shirt en zwarte strakke broek met daaronder platte schoentjes met een tijgermotief op de neuzen. Ze pakt een nieuwe zonnebril uit een wit ladenkastje, een vlinderbrilletje dit keer. Ze zet het ding niet op haar neus maar – hardhandig – op de mijne en duwt me vervolgens terug onder het dekbed.

‘Ga nog maar even slapen. Dat heb je wel verdiend.’ En voordat ze de deur uitgaat zegt ze giechelend: ‘Vergeet je niet de plantjes water te geven?’

Ik wil pas gaan slapen nadat ik Sammie heb gebeld.

Maar Sammie heeft haar ochtendhumeurstem. Ze sliep.

‘Sam, doe niet zo lullig. Is het te vroeg om je te bellen, of te laat?’

Sam heeft een tweepersoonsbed met lakens met malle, rechthoekige vlindertjes erop. Rode en blauwe en gele vlinders. Een soort Mondriaan-vlinders.

‘Het is vroeg én laat.’ Ze knort.

‘Wat ben je aan het doen?’ Doe-hoen, zeur ik.

‘Ik denk na en ik wil slapen.’

Ik wil nog iets antwoorden maar ze heeft al opgehangen.

Ik doe er natuurlijk het beste aan om naar huis te gaan. Maar eerst nog wat cd’s uitzoeken om mee te nemen. Ik pluk twee Billie Holidays uit haar verzameling. Rest me alleen nog het schrijven van een beleefdheidsbriefje – maar het meisje met de zonnebril heeft haar agenda meegenomen, dus moet ik iets anders vinden met haar naam erop. Beneden, beneden bij de voordeur is haar naambordje.

‘Motherfucker!’ zegt het ene Surinaamse jongetje als ik de trap afloop. Op het moment dat ik de benedendeur open, hoor ik boven een andere deur dichtslaan. Ik ren weer naar boven. Is het misschien de deur van de buren, de deur van de Surinaamse jongetjes?

Het is niet de deur van de Surinaamse jongetjes.

‘You son of a bitch’ (sunuvvabits), zegt het andere Surinaamse jongetje.

Goed. Haar deur is dichtgeklapt. En: bij haar in huis ligt m’n jas, met daarin m’n huissleutels en de sleutels van m’n atelier.

Het ene jongetje heeft een te klein streepjes t-shirt aan, hij staat zichzelf vrolijk op een stuk ontblote buik te roffelen. De ander is breeduit gaan zitten op de trap.

‘Moet je d’r nou alweer langs, klojo?’ Het jongetje dat is gaan zitten heeft inmiddels een zakmes te voorschijn gehaald en pielt ermee in het hout van de trapleuning.

‘Gaan jullie nou met dat zakmes maar even gezellig een ouwe vrouw rippen, oké?’

Allebei de ventjes rollen zowat de trap af van de pret. Als ik de benedendeur achter me dichttrek, roepen ze met overslaande stem: ‘Laat je nakijken, motherfucker! Laat je nakijken!’

Are you attracted to famous men?

‘Goeie timing, Raam! Niet te kort! Wat kom je doen?’

Groen stond net te boksen tegen zijn met graffiti overdekte bokszak. Groen woont in een gloednieuw pand waar tien studio’s worden verhuurd aan kunstenaars. Die van Groen is veertien bij zes, slaap- en woonkamer plus douche en zo niet meegerekend. In het midden van de studio liggen grote, zwarte vellen papier met daarop goudglanzende tekens, Chinees, Japans, ik weet het niet. Voordat ik hem kan antwoorden wat ik kom doen, wijst Groen me op een paar schilderijen die in een verre hoek staan opgesteld.

‘Kijk, is dit werk nou materie of is het transactie?’

Ik zeg dat ik het niet weet en dat ik mijn sleutels kom ophalen.

‘Sleutels, sleutels! Shit Raam, wel even bij de les blijven, right? Ik bedoel, jij komt hier zomaar binnenvallen, en dan begin je meteen slap te lullen over sleutels! Trouwens, over welke sleutels heb je het?’

‘De reservesleutels van mijn huis. Die heb ik toch ooit aan jou gegeven?’

Er komt een piepklein maar nogal macho meisje uit de keuken gewandeld met twee koppen koffie in haar handen. Het meisje loopt op balletschoentjes en draagt verder alleen maar een van Groens witte overhemden. Komt tot haar knieën, dat overhemd.

‘Jajajajaja,’ zegt Groen gehaast, als hij ziet dat ik naar het meisje kijk. ‘Mag ik je even voorstellen aan mijn nieuwe reddingsvestje? Je kent ’r niet, het is Dolfijntje. Dolfijn, dit is Raam.’

De twee werktafels van Groen liggen vol met stapels tijdschriften (Interview, Flash Art, Playboy), dus zet het meisje de twee koffiekoppen op de grond. Ze heeft grote, donkere ogen, zuidelijk type. Een parel met zwart halflang haar, jaren vijftig-kapseltje. Ze komt glunderend op me af gestapt. De juiste benen, de juiste move.

‘Dag. Walter van Raamsdonk.’

‘Hoi. Ik ben Tamara.’ Haags accentje, kleine tegenvaller.

Groen maakt boksbewegingen. Ik voel hoofdpijn opkomen.

In mijn jaszak zaten dus nog zeker drie uppers.

‘Raamsdonk? Ráááámsdonk?’ zegt Groen snerpend. ‘Dit is gewoon Raam hoor. En Dolfijntje is Dolfijntje. Bij mijn weten.’

‘Wil je koffie?’ vraagt Dolfijntje.

Groen slaat me tamelijk hardhandig op mijn schouder. ‘Zijn deze schilderijen materie of transactie, Raam? Nounounou, ik moet je weer van alles bijbrengen, mafkees. Deze waanzinnig goeie nieuwe doeken zijn dus anti-materietransacties, Raam. Anti-materietransacties. Ik bedoel, snap je dat?’

Ik heb nog nooit van anti-materietransacties gehoord, maar Groen vertelt dat een of andere Amerikaan vijf jaar geleden in Rio de Janeiro de eerste anti-materietransacties heeft geëxposeerd en dat Europa en zeker Amsterdam nu rijp is voor het concept van de anti-materie gekoppeld aan de transactie. Groen heeft er subsidie op aangevraagd bij de Raad voor de Kunst, vertelt ’ie.

‘Veertigduizend. Twintig voor de werken, zes voor de boterhammen, tien voor de meisjes en vier voor het koud buffet.’

‘Hoe kom je aan Dolfijntje?’ vraag ik.

‘Fuck Raam, steek die kutneus van je toch niet in andermans zaken! Hou jij je nou maar bij je sleutels.’

Dolfijntje brengt me koffie. We drinken er Armagnac bij. Ik kijk naar de borsten onder Dolfijntjes overhemd terwijl Groen de teksten op de zwarte vellen declameert. Een of ander Japans oorlogsdocument. Groen vertelt dat hij samen met een Japanse vriend de tekst heeft vertaald en er vervolgens een belangrijke wijziging in heeft aangebracht. Overal waar ‘het Japanse leger’ stond staat nu ‘westerse seks’.

‘de westerse seks is gedisciplineerd en toegerust met onvervangbare middelen!’ Ik wil maar zeggen, hij galmt het door de studio. ‘alleen met behulp van de westerse seks is het voortbestaan van de japanse traditie gewaarborgd!’ Ik sta me af te vragen hoe en waar Groen ooit Japans heeft geleerd. Ondertussen zit Dolfijntje in hoog tempo aan de Armagnac te nippen. Ik vraag Groen hoe hij aan het document komt. Groen antwoordt dat weer een andere Japanse vriend het voor hem heeft geschreven.

‘Dus het is geen origineel document?’ vraag ik.

Groen reageert een beetje gefokt.

‘Origineel, origineel, wát nou origineel? Zijn de wallen onder die ogen van jou origineel? Ja? Nou, be sensible, Raam. Laat ze dan maar keurig verwijderen in het amc en vraag of je ze mee naar huis kan krijgen, dan kan je er een Japanse tekst over schrijven.’

Een alleen voor hemzelf begrijpelijke associatie heet bij Groen: humor. Dus lacht ’ie uitbundig en schopt per ongeluk zijn koffie om. Dolfijntje krabt aan haar buik. Ze wroet met een pink in haar navel en kijkt van Groen naar mij en dan weer naar Groen. Ik zeg tegen Groen dat ’ie niet zo gestresst moet doen. Groen zegt dat ’ie helemaal niet gestresst doet maar dat ik niet zo moet mekkeren over wat origineel is en wat niet. En of ik niks anders weet te zeggen.

‘Origineel. O-rie-sjie-neel,’ zegt Dolfijntje. ‘Als je het een paar keer achter elkaar zegt, begint het heel maf te klinken. Net een ziekte.’

‘Precies!’ zegt Groen. ‘Met Dolfijn kan ik tenminste praten. Ze heeft gelijk. Originaliteit is een ziekte. Wij houden van alles wat voos en onecht is. Nietwaar, Dolfijn?’

Dolfijn snuffelt aan haar pink. Groen leest nog een paar zinnen voor. Eerst in het Japans, daarna in het Frans. En ten slotte in het Nederlands.

Dolfijntje begint te giechelen. Groen zegt dat de halve wereld onecht is en de rest nog onechter en zet een cd op van Otis Redding.