Over het boek

Wanneer Simon Sinkelberg, beter bekend als cartoonist Zink, breekt met de redactie van zijn krant, gaan alle remmen los. Hij scheurt weg in zijn auto en neemt een jonge vrouw mee die met een cellokoffer staat te liften. Wat volgt is een dollemansrit die steeds mysterieuzere trekken krijgt, zeker wanneer Simons verleden hem onderweg komt inhalen. Waar wil de celliste heen? En wat zou er werkelijk in haar koffer zitten? De linkshandigen is een meeslepende roman over het karikaturale, over ironie, privacy en ‘de sinistere gave van de linkshandigheid’.

De pers over Euforie

*Christiaan Weijts is een van de meest getalenteerde auteurs van zijn generatie. – Het Parool

*Duizelingwekkende pagina’s (...) Een roman van het bovenmaatse niveau van Euforie is ongewoon, zelfs als we van deze schrijver nu eenmaal zulke romans gewend zijn. – Vrij Nederland

*Het intelligentste Nederlandstalige boek van het jaar. – Humo

*Sublieme romankunst. – De Telegraaf

Over de auteur

Christiaan Weijts (1976) is schrijver en freelancejournalist, onder meer voor nrc.next en De Groene Amsterdammer. Hij schreef de alom geprezen en meervoudig bekroonde romans Art. 285b (2006, Anton Wachterprijs, Gouden Ezelsoor), Via Cappello 23 (2008, Gerard Walschap Literatuurprijs), De etaleur (2009) en Euforie (2012, bng Nieuwe Literatuurprijs en genomineerd voor de Libris Literatuurpijs.)

Van Christiaan Weijts verschenen eerder bij De Arbeiderspers:

Art. 285b

Via Cappello 23

De etaleur

Euforie

Achternamiddagen

Christiaan Weijts

De linkshandigen

Roman

Uitgeverij De Arbeiderspers

Amsterdam – Antwerpen 2014

Copyright © 2014 Christiaan Weijts

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en / of openbaar gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van bv Uitgeverij De Arbeiderspers, Singel 262, 1016ac Amsterdam. No part of this book may be reproducedin any form, by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from bv Uitgeverij De Arbeiderspers, Singel 262, 1016ac Amsterdam.

Omslagontwerp: Studio Ron van Roon

ISBN 978 9029594561 / nur301

www.arbeiderspers.nl

www.christiaanweijts.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014

Hij is linkshandig, zie ik nu opeens, die schat, en ik ben ook links – zo zie je, dat niets in dit wereldbestel toevallig is.

Gerard Reve – Op weg naar het einde

Zondag

1

Simon Sinkelberg vindt zijn schoen terug op de zondag dat hij ontslag neemt bij de krant. Het is de rechterhelft van een veel te duur paar, Italiaans kalfsleer, dat hij ooit voor het huwelijk van zijn zus kocht, samen met – voor het eerst in zijn leven – twee cederhouten spanners. Een jaar geleden was de schoen ineens verdwenen. Op het rekje onder de kapstok stond het linker exemplaar in z’n eentje te glimmen, elke dag opnieuw, steeds vileiner.

Simon zocht overal. Dagelijks kamde hij een andere kamer of kast uit, maar hij vond niets, en de weesschoen begon hem uit te lachen: lapzwans, klungel, onnozelaar... Iets langer dan een maand verdroeg hij dit. Toen trok hij het ding aan de veters omhoog, sleurde het mee naar zijn atelier, stak een stanleymes in de gave, volmaakte huid, die hij aan repen sneed en in de vuilnisbak mikte.

Dat luchtte op. Uiteindelijk vergat hij het voorval, totdat hij nu, op weg naar een afspraak met zijn hoofdredacteur, in de hal een draadje opmerkt dat uit het luik naar de watermeter krult. Het is amper vijf centimeter lang. Hij hurkt neer. Het is het uiteinde van een veter. Als hij het luik opent ligt daar, glanzend alsof hij net uit de doos komt, de rechterschoen.

Hij begrijpt het niet meteen. Hij moet ooit de meterstand hebben opgenomen, waarna het luik open is blijven staan en de schoen vanaf het rekje het gat in is getuimeld. Hij moet op een dag in het voorbijgaan het open luik geregistreerd hebben en dit gedachteloos hebben gesloten.

Hij tilt zijn vondst op en laat die rusten op zijn handpalmen. Zo blijft hij een poosje onbeweeglijk in de hal staan.

2

Ergens in hem is altijd het jongetje blijven schuilen dat een tekening bij de juffrouw komt inleveren en een aai over zijn bol wil. Goed gedaan hoor, Simon. Juffrouwen werden kunstacademiedocenten, kunstacademiedocenten werden hoofdredacteuren, en hoofdredacteuren werden het publiek. De Spiegel was nog niet op de mat geploft of Simon Sinkelberg, bij de lezers bekend als cartoonist Zink, keek al naar de reacties op zijn tekening op Facebook en Twitter. Bij de laatste bezuinigingsoperatie (ook hier vermomd als ‘kwaliteitsimpuls’) had Ronald, de hoofdredacteur, besloten dat ‘de Zink’ achter een betaalmuur moest verdwijnen, in de hoop dat mensen de krant ervoor zouden gaan kopen. Tamelijk naïef bleek dat. Elke gek die om het plaatje moest grinniken maakte een foto, zodat Zink op zijn betere dagen al vóór negenen een zegetocht over het wereldwijde web had gemaakt. Goed gedaan hoor, zeiden al die likes en retweets die hem over de bol aaiden.

Vandaag verwacht hij niet geaaid te worden. Waarom vraagt Ronald hem, op zondag nota bene, naar de redactie te komen? En waarom heeft hij gisteren niet de Zink geplaatst die hij heeft gemaild, maar in plaats daarvan een oude, ooit afgekeurde grap van de plank getrokken? Hij heeft vermoedens, maar hij heeft nog niet besloten hoe hij zich zal opstellen.

Uit de autoradio hoort hij dat er langs de a4 vanmorgen verschillende ledematen zijn gevonden, op kilometers afstand van elkaar. Sommige lagen op een parkeerplaats, andere in de berm. ‘De politie kan nog niet zeggen of de ledematen van een en hetzelfde slachtoffer zijn. Ook is niet duidelijk of het om een misdrijf gaat.’

Hij heeft altijd de radio aan, in de auto, in zijn atelier, in bed. Hij neemt zijn taak zo serieus dat hij vindt dat hij voortdurend op de hoogte moet blijven. Al dat grotere en kleinere nieuws, die hele derrie van actualiteit moet hij elke dag weer over zich heen laten spoelen, zodat hij zich er min of meer op dezelfde manier toe verhoudt als de wisselende redactieleden met wie hij mailt, belt en sporadisch een biertje drinkt. Door er verslag van te doen wanen ze zich meteen ook een beetje de eigenaren van het wereldnieuws, alsof dit zonder hen niet kan bestaan, terwijl elke stratenmaker kan zien dat het natuurlijk precies andersom is. Toch blijven ze onvermoeibaar vasthouden aan hun rol van inspecteurs van het bestaan, waarin ze rondblikken met dat mengsel van vermaak en sarcasme dat hij meteen gewaarwordt als hij het strakke redactiegebouw binnenkomt in het centrum van Amsterdam.

‘Simon! Nog ledematen tegengekomen onderweg?’ vraagt een eindredacteur, waarop een binnenlandredacteur roept: ‘Lédematen! Dat zegt het politiebericht. Niet of het een arm is, of een been. Anne is erachteraan aan het bellen.’

‘Píémels!’

‘Hè gadver jongens...’

‘Lijkt me een onderwerpje voor jou, Zink.’

Onzinnig is dat niet. Hij tekent ze veel en gretig, die afgehakte armen, benen en hoofden. Misschien komt dat doordat zijn vader huisarts was, in Engeland, waar hij opgroeide in de stad Exeter. Als kind zag hij al die instrumenten in de spreekkamer – rubber, staal, chroom – en die moesten allemaal ergens in of omheen. Hij stelde zich al die openingen voor, en al die sappen die in zijn verbeelding door elkaar kolkten, en zo hun weg vonden naar zijn eerste werken in kleurpotlood en viltstift.

Hij glimlacht zonder iemand aan te kijken, vraagt naar Ronald, die net achter een spiegelkolom tevoorschijn komt en zegt: ‘Zolang het geen brute moord is, hoef ik het niet op de één te hebben. Dag Simon, loop even met me mee.’

Laconiek zijn als beroep: onder de blikken van de professionele nieuwsbrengers verschrompelt elke gebeurtenis tot het zoveelste dingetje. En hij, Simon Sinkelberg, moet die beschimpblik nog eens overtreffen, overal een absurde dimensie in ontdekken, achter deuren die niemand nog heeft opgemerkt. Waar de columnisten zich nog in grote lijnen aan de feiten moeten houden, en nijdige brieven van voorlichters krijgen als ze daar te fantasierijk mee omspringen, hebben cartoontekenaars een absolute vrijbrief. Je kunt de premier als travestiet in sm-outfit afbeelden en hem laten aftuigen door strenge meesteressen die martelwerktuig met eu-sterren hanteren, je kunt Jezus met een onwaarschijnlijk dikke dildo in zijn anus aan het kruis laten bungelen, en het applaus klinkt er alleen maar luider om.

Tot nu dus.

‘Het is gewoon niet grappig, Simon. Ik zíé het gewoon niet.’

‘Wat valt er niet te zien?’

Niets aan de voorstelling is onduidelijk: Margaret Stones, ceo van de Britse telecomgigant Stones & Middleton, bouwt een hek met prikkeldraad rond Nederland. Ze draagt een ss-uniform, haar oor is tot monsterlijke proporties uitvergroot en hangt als een stolp over de inwoners, met op hun armen getatoeëerde telefoonnummers (die op deze print niet leesbaar zijn, maar wel in het digitale bestand). Haar benen bevinden zich ergens in Frankrijk, en haar vagina hangt boven België (dat al twee jaar eerder in haar imperium is ingelijfd). De bollen van het Atomium ketsen tegen haar clitoris terwijl het glazen koepeldak van het Europese parlement haar penetreert.

Al drie maanden geleden, toen bekend werd dat s&m het grootste Nederlandse telecombedrijf wilde overnemen, heeft hij Margaret Stones afgebeeld met zo’n monsteroor, maar zonder het uniform. Over s&m wordt al jarenlang gezegd dat het schofterig omgaat met privégegevens van klanten. Niet alleen dataverkeer, ook de inhoud van complete e-mails zou worden doorverkocht aan bedrijven die daar commercieel hun voordeel mee doen. Op die manier, zo heeft Simon met deze Zink willen uitdrukken, maakt het van ons land één groot concentratiekamp. En Brussel, dat onze belangen zou moeten verdedigen, danst gewillig naar Margarets pijpen.

Ronald weigert Simon over zijn bol te aaien. ‘Hier krijgen we brieven over,’ zegt hij. ‘Die kregen we na die eerste tekening al. Toen hebben we afspraken gemaakt.’

‘Ik zou me eerder zorgen maken als de brievenbus leeg bleef.’

De ander neemt hem op met een vermoeide blik, alsof hij een kamer vol troep ziet die hij mag gaan opruimen.

‘Je snapt het niet, ben ik bang. Je kunt een religie beledigen. Je kunt de koning beschimpen hoe je maar wilt. Nou ja, binnen zekere grenzen. Dat heb je allemaal gedaan en dat doe je... overtuigend. Maar je kunt niet zomaar in het wilde weg multinationals gaan aanvallen. Niet op deze manier. Hun juristen zijn geen derdejaars stagiaires. Die jongens komen met claims die ik niet kan betalen. Ik geef mijn geld liever uit aan goede stukken.’

De absurde macht die sommigen aan cartoonisten en andere grappenmakers toedichten heeft Simon altijd lachwekkend gevonden. Doodsbenauwd zijn ze dat één grap hun hele merk ruïneert. Welbeschouwd heeft hij zoiets maar één keer gedeeltelijk bereikt, met l’Oreille. Het cosmeticaconcern kwam in opspraak vanwege dierproeven, op het moment dat het ook een shampoo op basis van knoflook op de markt bracht, dat tegen haaruitval moest werken. Schets: hitsig snolletje in een konijnenpakje wordt in een laboratorium belaagd door een man in witte jas, die, met wasknijper op de neus, het giftig dampende knoflookgoedje uit een flacon op haar kut druppelt, waarop het schaamhaar wegschroeit. Tekst: ‘Omdat je het waard bent.’ Het cosmeticaconcern maakte het nog erger door een kort geding aan te spannen, wat uiteraard de aandacht op de cartoon verduizendvoudigde (en zelfs internationale belangstelling trok), waarna de knoflookshampoo voorgoed uit de productie kon worden gehaald.

‘Volgens mij vergeet je het belangrijkste argument,’ zegt Simon. ‘Namelijk dat ze adverteren in jouw zaterdagbijlage. Now we’re talking.’ Zo luidt de slogan die s&mal vanaf het begin voert en in elk veroverd land onvertaald handhaaft.

Ronald zucht diep, grist de tekening van tafel, alleen maar om die weer met een theatraal gebaar neer te kunnen smijten. ‘Mensen willen dit niet, Simon. Mensen willen dit gewoon niet naast hun ontbijtbord zien.’

‘Als ik zou tekenen wat de mensen willen, dan kan ik net zo goed illustraties gaan maken.’

‘Dat heb ik duizend keer liever dan dit. Wat móét ik hiermee?’

‘Netjes bewaren. Het is namelijk de laatste tekening die ik voor deze krant heb gemaakt.’

3

Hij is het niet van plan geweest, zomaar te stoppen, maar dat er nu geen weg terug is, begrijpt hij ook wel. Twaalf jaar lang heeft hij dagelijks zijn cartoon getekend voor De Spiegel, de laatste drie jaar zelfs op de voorpagina, en nu rijdt hij weg van de redactie, met loeiende motor.

Hij heeft niet eens geprotesteerd, die klootzak, denkt hij. Zelfs niet voor de vorm. Waarschijnlijk was ik de lift nog niet in of ze hebben daar met z’n allen staan juichen. Weet je wie ermee wil kappen? Zink. Haha, Zink! Hij kwam het hier zelf vertellen. Ze kloppen elkaar op de schouders. Het bericht gonst over de redactie en verspreidt er dezelfde onderhuidse jubelstemming als wanneer een van hun scoops door het tv-journaal is opgepikt. Even is er op de deelredacties nog ongeloof, maar algauw slaat die om in uitgelaten vreugde. Zink kapt ermee, Zink is het zat! Simon ziet voor zich hoe sommigen zijn tekeningen uitscheuren en er papieren hoedjes van vouwen – één, twee, drie, vier, hoedje van, hoedje van – terwijl anderen ze op de grond smijten en pletten onder hun schoenzolen. Schets: ze gieten schuimende champagne in hun bek, en op de plee pissen ze op zijn plaatjes. Tekst: ‘Hier, klootzak, zeikstraal... Ik zeik in je lelijke pismuil, Zink! Ik pis op je graf.’

Een vrachtwagen stoot een misthoornachtig claxonsignaal uit: Simon rijdt al een tijdje tussen twee rijbanen in, ergens op de a4 tussen Amsterdam en Schiphol. De zon schijnt zo laag en fel door zijn ruit dat hij de klep helemaal verticaal moet trekken om niet verblind te raken. Een auto op de vluchtstrook merkt hij pas op als hij er rakelings langs scheert. Als daar iemand een wiel stond te verwisselen had ik hem doodgereden, denkt hij. Dat besef kalmeert hem wat. Hij concentreert zich op de weg, waar hij acht tellen later bij de afrit naar een tankstation een gestalte opmerkt, met een kartonnen bordje in de hand.

Een lifter. Hij kan zich niet herinneren wanneer hij voor het laatst lifters heeft gezien. Bestaan die nog? Hij mindert vaart en kijkt uit het raampje, alsof hij op safari is. Het is een vrouw – niet jong, niet oud. Ze draagt een zonnebril en een zwarte hoed. Tegen de vangrail staat een witte cellokoffer rechtop in het bermgras. Opdringerig, bijna smekend draait ze de tekst op haar kartonnetje naar hem toe: belgië – la belgique. Alsof ze met de post mee moet, denkt hij. Een levend postpakketje, klaar om opgepikt te worden door een koeriersdienst. Hij trapt het gas diep in en observeert haar teleurstelling in zijn binnenspiegel.

Zink zou er wel wat mee kunnen. Schets: iemand gooit een muntje uit het raam en kijkt verveeld. Tekst: ‘Komt er nog wat van? Snelwegmusici, te lui om te werken voor hun centen.’ Schets: een populist met ‘1953’ op zijn kartonnetje. Ach nee... Schets: opgestoken duim van de lifter naast een middelvinger uit het raam, of iemand die die duim eraf hakt. Ook niet... Schets: ambulance rijdt langs en hakt hele arm met duim omhoog af en legt die op z’n dak; een passant fotografeert de verbouwereerde geamputeerde, waar het bloed uit gutst. Tekst: ‘Maar is het ook kúnst?’

Flauwekul, niks bruikbaars. Maar daar hoeft hij zich nu niet meer druk om te maken. Die afgehakte arm komt natuurlijk door dat berichtje op de radio. Even ziet hij ook de Zink over die knoflookshampoo weer voor zich. Dat plaatje zal nu vast terechtkomen in een overzichtje dat de krant plichtmatig zal afdrukken in de zaterdagbijlage. Those were the days, klootzak.

Een paar kilometer voorbij het tankstation is er een afslag en plotseling heeft hij zin om om te keren. Natuurlijk, hij heeft een fout gemaakt! Hij laat zijn richtingaanwijzer aanstaan om bij het stoplicht meteen de parallelweg op te zwenken. Ik had niet moeten doorrijden, denkt hij. Ik had haar niet moeten laten staan. En België? Waarom niet naar België? Hij ontwijkt een tegemoetrijdende tractor over de grasberm, trapt het gaspedaal nog dieper in, zodat hij vooruitschiet en de druk van zijn stoel voelt, alsof hij van plan is om op te stijgen.

Heeft hij zelf ontslag genomen of is hij ontslagen? Strikt genomen het eerste, maar de grens tussen die twee is even dun als die tussen struikelen en geduwd worden in een gevecht.

Hij remt vlak voor de bocht, en draait de snelweg weer op. Opnieuw brandt de zon in zijn ogen. Hij blijft op de rechterbaan achter een vrachtwagen met frambozentoetjes hangen tot bij het tankstation.

Ze staat er nog.

4

Instappen: dat is altijd vermakelijk bij zijn auto. Passagiers lopen steevast op het rechterportier af van de donkerblauwe Volvo die Simon uit zijn geboorteland heeft geïmporteerd. Ook de liftster is een moment in verwarring als ze geen bestuurder opmerkt op de daartoe geëigende plaats.

‘Het stuur zit aan de verkeerde kant,’ zegt hij, en hijst zich uit het voertuig. ‘Een ongelukkig fabrieksfoutje, maar als je ermee hebt leren leven wil je niets anders meer.’

Op de cellokoffer ziet hij wat scheef geplakte stickers – een muziekfestival in Edinburgh, een niet-rokenbord, een stadswapen met kasteeltorens. Half en half verwacht hij dat er nu een gespierde vriend van achter een struik tevoorschijn springt, zoals dat in films gebeurt, maar er is geen struik, geen vriend, geen film.

‘Mijn auto is stilgevallen,’ zegt ze, als hij een rode weekendtas van haar aanpakt. ‘Daarginds is hij stilgevallen.’ Zonlicht vlamt in haar glazen als ze wijst. ‘Hij begon als een gek te ratelen. Alsof er een bak knikkers in de motor zat. En toen hield-ie ermee op. Ik kreeg hem niet meer gestart.’

Een touringcar suist langs. Ze grijpt naar haar hoed, waarvan de rand omkrult in de wind. Eromheen wappert een smal lint in een patroon met vrolijke kleuren zoals ze die breien in Peru, Chili en andere panfluitlanden. ‘Ik kan op de Wegenwacht wachten maar ik heb een optreden.’

Hij knikt en trekt de achterklep open.

‘Ik heb m’n broer gebeld. Die regelt het met de auto. Die is onderweg. Maar ik móét door. Ik moet gewoon dóór.’

‘U boft maar, met zo’n broer,’ zegt hij, en zwaait de tas nonchalant tussen twee kratten met verfbussen in. Als hij ook het instrument wil aanpakken, klemt ze een arm rond het foedraal.

‘Die kan beter op de achterbank.’

‘U gaat nog even repeteren terwijl we rijden?’

‘Ik wil hem gewoon in de buurt hebben.’ Ze legt het instrument voorzichtig op de achterbank alsof het een kind is dat niet wakker mag worden.

Als ze instapt, ziet hij die schoen van Italiaans kalfsleer op de passagiersstoel. De koperen knop van de spanner glimt als om een binnenpretje. Met een zucht legt hij de schoen op achterbank. Hij klemt hem vast tussen de hals van de koffer en de stoelbekleding, waarna zij instapt en een tijdje met de sluiting van haar gordel frunnikt voordat ze die vastkrijgt. De hoed en de zonnebril houdt ze op. Het kartonnetje ligt met de tekst omhoog op haar schoot. belgië – la belgique.

‘Ik heb de cellosuites van Bach weleens op mandoline horen spelen,’ zegt hij. Hij trekt behoedzaam op. Nu hij iemand aan boord heeft, wil iets in hem overdreven de chauffeur gaan uithangen, de donzen lakei die schokloos schakelt. ‘En dat was bepaald geen succes.’ Hij rijdt tussen twee benzinepompen door en langs de geparkeerde vrachtwagens terug naar de snelweg. ‘Als je Bach op mandoline hoort, weet je weer wat een prachtig instrument de cello is. Vooral de zesde suite, de allemande daaruit. Dat vind ik het beste wat ze ooit hebben geschreven voor die uit de kluiten gewassen viool.’

‘Speelt u zelf ook?’

‘Het is wat ik het liefste doe. Maar helaas heb ik nooit een instrument leren bespelen.’

‘Te weinig talent?’ Nu zet ze de zonnebril af en kijkt ze hem aan. Ze heeft een lichtelijk donkere tint (een scheut bloed uit Indonesië? Sicilië? Israël?) en van die absurd heldere ogen, blauwgroen, die maken dat je je kapot schaamt als je er iets te lang in kijkt.

‘Te veel juist! Geen enkele muziekleraar wilde me aannemen. Ik hoefde maar ergens binnen te lopen en een deuntje te fluiten en ze wisten het: een wonderkind. Een wonderkind! Daar wil niemand z’n vingers aan branden. Wonderkinderen zijn de nachtmerrie van elke docent. Iemand zonder talent kun je misschien nog wat bijbrengen. Een wonderkind kun je alleen maar verpesten.’

Ze haalt haar schouders op. ‘Ik geloof niet meer in wonderkinderen.’

‘Speelt u al lang?’

‘Vanaf m’n achtste.’

‘Dan was u er vroeg bij.’

‘De cello trok mij aan omdat die hetzelfde bereik heeft als de menselijke stem.’

‘Ik kende het woord “bereik” nog niet op mijn achtste. Als ik een mobiele telefoon had gehad was dat vast anders geweest.’

Ze lacht niet. Hij denkt: zelfs een zwak glimlachje uit beleefdheid kun je niet opbrengen, al zouden de negen engelenkoren voor je neerknielen en het je smeken. Groot gelijk van Ronald om me te laten gaan. Het is gedaan met mijn grappen. Er komt een moment dat het op is. De meesten gaan dan gewoon door, zoals je doorrijdt met een defect aan je auto. Je weet wel dat het een keer mis kan gaan. Je voelt wel dat het niet meer loopt zoals het hoort te lopen, maar je hebt geen zin in het gedoe, en eerlijk gezegd weet je ook niet wat je anders moet. Je hebt een hypotheek op je verbouwde woonboerderij en in de bankensector is er weinig clementie voor types als jij.

Schets: kunstenaar met zwerversuiterlijk tegenover een bankdirecteur. Tekst: ‘Zal ik dan maar opschrijven dat u een heroriëntatietraject in gaat voor wat betreft uw creatieve uitgangspunten?’Schets: kunstenaar knikt glazig. Tekst: ‘In dat geval hoeft u bij ons onder de nieuwe voorwaarden geen extra formulieren in te vullen. In dat geval verstrekken wij namelijk geen leningen meer.’

Ze zwijgen. Steeds als hij van baan wisselt wendt hij voor in zijn buitenspiegel te kijken. Die hoed, denkt hij, die lijkt niet bij je hoofd te passen. Die is als het ware lichaamsvreemd. Maar juist daarom staat die je toe om je zo op te stellen, zo schijnbaar luchthartig. Toch ben je overduidelijk niet gewend iets op je hoofd te dragen. Je bent je te bewust van dat deel van je lichaam, als iemand die net een kapperszaak verlaat.

‘België...’ zegt hij, of eigenlijk laat hij het woord door het interieur van de auto walsen als in een wijnglas. ‘België, België...’ Alsof hij na moet denken waar dat ook al weer ligt. ‘Dat is wel een verdraaid globale omschrijving van uw reisdoel. Had u een specifieke plaats in gedachten, of mag ik u gewoon ergens tussen Knokke en Zeebrugge langs de kant van de weg zetten?’

‘U gaat mij toch niet dat hele eind...’

‘Wie zegt dat het een heel eind is? In de eerste plaats ken ik uw bestemming niet. In de tweede plaats kent u de mijne niet. Misschien ben ik wel op weg naar Santiago de Compostella. Dan is Knokke maar een voetstap hiervandaan.’

Hij is impulsief de a4 op gereden en niet de a9 die hem gewoonlijk via Haarlem naar zijn huis brengt, een verbouwde boerderij net buiten het Noord-Hollandse dorpje Vogelenzang. Nu hij zijn cartoon kwijt is, kan hij overal heen.

‘U hoopte misschien op een vrachtwagen, maar trof een halve Brit.’

‘Gaat u soms naar de Kanaaltunnel?’

‘Misschien,’ mijmert hij, en als hij begrijpt dat zijn vaagheid weinig geruststelt, zegt hij: ‘Ik moet in elk geval eerst in Rotterdam iets regelen, maar dat kan in een kwartiertje gepiept zijn.’

Het uitspreken van de plaatsnaam tovert ook zijn impulsieve plan weer tevoorschijn. Als Ronald hem niet meer moest, dan klopte hij toch bij de concurrent aan? Voor jou tien anderen. Nou ja, ééntje in elk geval. Maar dan ook meteen! Plankgas naar de burelen van De Ochtend. Ter plekke de zaak beklinken zodat morgenochtend al de Zink met de telecomkampbeul op de mat ploft bij de lezertjes van De Ochtend. Dan zullen we eens zien of mensen die uitgewoonde hoerenkut van Margaret Stones naast hun ontbijtbord willen.

Zoiets vertelt hij zijn liftster tussen Hoofddorp en Leiden, in grote trekken. Tot zijn teleurstelling is er bij haar geen spoor van herkenning als hij, eerst losjes terzijde, daarna met volle nadruk, de naam Zink laat vallen. Mooi is dat, denkt hij. Zelfs de cellospelende elite heeft geen flauw idee meer wie ik ben.

Hij vraagt: ‘Is daar nog tijd voor, voor een tussenstop in Rotterdam? Hoe laat begint het?’

‘Het is in Antwerpen. Het is maar een simpele schnabbel. Ik speel in een strijkkwartet. Bij een opening. In een museum. Aan de haven.’

Hij kijkt haar onderzoekend aan en vraagt: ‘Kan het zijn dat ik u ken?’

‘Als ik er tegen zeven uur ben, is alles goed. Dat moeten we halen, want het is nu... kwart over vier,’ leest ze voor van haar telefoonscherm.

‘Ik bedoel, zou ik u moeten kennen? Misschien bent u wel wereldberoemd. Met uw cello.’

Hij weet zich geen wereldberoemde celliste voor de geest te halen. Zelfs geen landelijke. Geen levende althans. Verder dan Jacqueline du Pré komt hij niet.

‘Katharina Landaart.’

Dé Katharina Landaart? Dat hoort hij nu misschien wel verbouwereerd uit te roepen, maar de naam zegt hem niets, al kan het best zijn dat ze zo bekend is dat ze hém, onnozel krantentekenaartje, nu in stilte verwijten maakt, het arme kind. Kind: dat is hoe hij haar ziet. Sinds hij vijfenveertig is geworden beschouwt hij iedereen onder de vijfendertig als kind. Overal om hem heen zijn het de kinderen die het overnemen, alle indianenverhalen over de vergrijzing ten spijt. De krantenredacties zijn bevolkt door kinderen die net van school komen. Op televisie ziet hij kinderen. Zelfs zijn nieuwe huisarts is een kind.

‘En ik ben een jij,’ zegt ze.

‘Maar dat is een onwaarschijnlijk toeval! Dat ben ik ook!’ En zo klinkt hij precies als de ouwe zak die hij is. Hij kan zich niet herinneren wanneer hij voor het laatst een vrouw naast zich in de auto heeft gehad. Goed, er waren zijn twee vriendinnen geweest, maar de laatste was ook al weer een jaar of drie verdwenen. Incidenteel is er een vriendinnetje, maar er wordt nooit bij hem overnacht. Als het al tot overnachten komt. Een vrouw naast je in de auto hebben – hij schat haar halverwege de dertig – doet in intimiteit niet veel onder voor naast haar in bed liggen, denkt hij. Schets: man rijdt kalmpjes in de auto, z’n vrouw zit achterin, vastgebonden en haar mond dichtgeplakt met tape. Tekst: ‘Naast het echtelijk bed leent niets zich zo goed voor lange stiltes als de automobiel.’