Spelenderwijs bewegen

voor 0 tot 4 jaar

Leuke, prikkelende beweegprogramma’s

bevat onderdelen ontleend aan Beweegkriebels van het Nederlands Instituut voor Sport & Bewegen (NISB)

Eileen Kalkman en Miranda Rep

Elsevier gezondheidszorg, Maarssen

Elsevier gezondheidszorg, Maarssen 2008

Omslagontwerp: VerheulCommunicatie.com, Alphen aan den Rijn

Basisontwerp binnenwerk: VerheulCommunicatie.com, Alphen aan den Rijn

Foto’s van beweegprogramma’s: Bernice Sieuwe, Amsterdam

Met dank aan de medewerkers, kinderen (en hun ouders) van Kindercentrum Het Groeiparadijs van Impuls, Amsterdam

Elsevier gezondheidszorg is een imprint van Reed Business bv, Postbus 1110, 3600 BC Maarssen.

Aan de totstandkoming van deze uitgave is de uiterste zorg besteed. Voor informatie die nochtans onvolledig of onjuist is opgenomen, aanvaarden auteur(s), redactie en uitgever geen aansprakelijkheid. Voor eventuele verbeteringen van de opgenomen gegevens houden zij zich gaarne aanbevolen.

Waar dit mogelijk was, is aan auteursrechtelijke verplichtingen voldaan. Wij verzoeken eenieder die meent aanspraken te kunnen ontlenen aan in dit boek opgenomen teksten en afbeeldingen, zich in verbinding te stellen met de uitgever.

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp, www.reprorecht.nl). Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, www.cedar.nl/pro). Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) van deze uitgave ten behoeve van commerciële doeleinden dient men zich te wenden tot de uitgever.

ISBN 978 90 352 3002 6 (boek) 978 90 352 3299 0 (Ebook)
NUR 854

Voorwoord

Bewegen:
leuk én belangrijk

Kinderen bewegen graag, binnen hun eigen mogelijkheden, in hun eigen spel, met hun eigen voorkeuren. Het is leuk om te kijken naar een bewegend en spelend kind. Het kind bedenkt nieuwe activiteiten, maakt eigen regels en gaat op in het spel.

Bewegen is plezierig en leuk maar ook belangrijk voor de totale ontwikkeling van (jonge) kinderen. Belangrijk voor de motorische, sociale, emotionele en cognitieve ontwikkeling én bewegen draagt bij aan het voorkomen van overgewicht. Actief zijn is belangrijk voor de gezondheid, het hele leven lang.

Hiervoor is het van belang dat groepsleiding werkend met jonge kinderen voldoende deskundigheid bezit om de kinderen spelenderwijs uit te dagen tot bewegen. Dit boek kan daarbij helpen. In het boek worden vele verschillende beweegprogramma’s beschreven waarmee de groepsleiding direct aan de gang kan in de praktijk.

Onderdelen uit de programma’s zijn ontleend aan de aanpak Beweegkriebels van het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Beweegkriebels is een visie en werkwijze gericht op het uitdagen van 0- tot 4-jarige kinderen om spelenderwijs te bewegen. Binnen deze aanpak staat het bewegen, spelen en ontdekken van jonge kinderen centraal. NISB heeft Beweegkriebels ontwikkeld als reactie op vragen uit de kinderopvang over hoe om te gaan met bewegen met baby’s, dreumesen en peuters. Beweegkriebels is een veelbelovende aanpak, die inmiddels met veel enthousiasme door verschillende organisaties wordt toegepast.

De auteurs van dit boek zijn beide door NISB opgeleide Beweegkriebels-trainers. Met de vanuit Beweegkriebels opgedane ervaringen en vanuit hun eigen ervaringen en ideeën hebben zij een leuk en goed activiteitenboek geschreven, waar de groepsleiding direct mee kan werken.

We hopen dat het boek inspireert en aanzet tot véél ‘spelenderwijs bewegen’ met jonge kinderen, dus aan de slag en veel beweegplezier!

Yrsa Wagemaker en Monique Hampsink
Ontwikkelaars van Beweegkriebels, werkzaam bij NISB

Inhoud

Introductie

Hoofdstuk 1

De voorbereiding

Hoofdstuk 2

Beweegprogramma’s

1 - Dieren

2 - Dozen

3 - Op reis

4 - Kranten

5 - Konijnen

6 - Springen en dansen

7 - Knijpers

8 - Ballonnen

9 - Circus

10 - Lakens

11 - Bierviltjes

12 - Ontdek je lichaam

13 - Ballen

14 - Het oud-Hollandse beweegprogramma

15 - Verjaardagsprogramma

Hoofdstuk 3

Baby’s en bewegen

Hoofdstuk 4

Ruimte en materiaal

Hoofdstuk 5

Buiten spelen

Hoofdstuk 6

Spelenderwijs bewegen in je organisatie

Hoofdstuk 7

Betrek de ouders erbij!

Literatuur, cd’s en websites

Introductie

Dit boek is geschikt voor iedereen die werkt met kinderen van 0 tot 4 jaar. Dit kan zijn in de kinderdagopvang, peuterspeelzalen, buurthuizen en bij de peutergym. Het boek biedt volop inspiratie om kinderen te laten bewegen. Er zijn tips over bewegen met baby’s, kant-en-klare programma’s om te bewegen met kinderen van 1½ tot 4 jaar, tips over materiaal, de inrichting van binnen- en buitenruimte, en hoe je de ouders erbij kunt betrekken. Maar ook wordt aangegeven hoe je bewegen meer kunt borgen binnen een organisatie. Je kunt meteen aan de slag!

Natuurlijk is er ruimte voor eigen ideeën en aanpassingen. Dit boek leest net als een kookboek. In het begin doe je precies wat er staat maar na een paar keer ga je variëren en pas je ‘het recept’ aan je eigen smaak aan. Daarom staan er in het boek lege schema’s voor programma’s die je zelf kunt samenstellen.

Uiteraard zul je de tips gebruiken die voor jouw organisatie praktisch toepasbaar zijn. Probeer een vorm te vinden die past bij jou en je organisatie. Als bewust bewegen nog geen dagelijkse routine is, probeer het dan stap voor stap te integreren binnen de organisatie. Dit boek is laagdrempelig geschreven om op een makkelijke manier iedereen te stimuleren om bewust te bewegen met de kinderen. Als er over zij in dit boek gesproken wordt, is dit uiteraard ook te vervangen door hij en andersom. Hoewel er in de wandelgangen nog veel gesproken wordt over groepsleiding hebben we hier gekozen voor de term pedagogisch medewerker.

Over de auteurs

Wij, Eileen Kalkman en Miranda Rep, zijn oefentherapeuten-Mensendieck en trainers in gezond bewegen op de werkvloer. Tijdens onze tiltraining in de kinderopvang, Fit blijven met Kids, werd regelmatig gevraagd of we geen tips konden geven om meer te bewegen met kinderen. Wij ont wikkelden toen de training Spelenderwijs Bewegen. Deze is bedoeld om kinderen op een speelse manier meer te laten bewegen en om het bewegen te borgen in de dagelijkse activiteiten van een organisatie. Later hebben we de training aangevuld met onderdelen van Beweegkriebels van NISB. Deze training bleek aan een enorme behoefte te voldoen.

Vervolgens vroegen de deelnemers van deze training ons vaak of we de inhoud van deze training niet in een boek konden bundelen. Met veel plezier schreven we dan ook dit handige naslagwerk. Het is makkelijk leesbaar en vooral praktisch toe te passen. Ook wie niet de training Spelenderwijs Bewegen bij ons heeft gevolgd, kan dit boek goed gebruiken.

Dankwoord

Graag bedanken wij iedereen die een grote inspiratiebron voor ons is geweest: de kinderen, de groepsleiding en vooral de deelnemers van onze trainingen Spelenderwijs Bewegen die heel veel leuke ideeën hebben aangeleverd. Ook bedanken we graag Yrsa Wagemaker en Monique Hampsink van NISB. De opleiding tot gecertificeerd trainer voor Beweegkriebels, die wij bij hun hebben gevolgd, heeft ons veel professionele inspiratie en ideeën voor leuke spelactiviteiten opgeleverd. Ook hebben we veel te danken aan onze collega-trainers voor Beweegkriebels. Fennie Kuipers, Ines Graftdijk en Jelte Rep willen we bedanken voor het leveren van hun kritiek op de inhoud van dit boek.

We zijn trots en tevreden over het boek en wensen iedereen veel beweegplezier toe.

Eileen Kalkman en Miranda Rep

hoofdstuk 1

De voorbereiding

Hoera, we gaan bewegen!

Beweegprogramma’s voor dreumesen en peuters, zoals je die in hoofdstuk 2 vindt, zijn bedoeld als kant-en-klare gymlessen, die je gemakkelijk kunt uitvoeren. Ze zijn verantwoord opgebouwd met verschillende beweegactiviteiten. Actieve en rustigere onderdelen wisselen elkaar af.

Elk beweegprogramma bestaat uit:

Een inleiding ± 5-10 minuten

Activiteiten om in de sfeer van het programma te komen, die zijn bedoeld als warming-up.

Een kern ± 15-20 minuten

Een aantal beweegactiviteiten, waarbij rust en actie elkaar afwisselen. Start eventueel met vrij spel en materiaal ontdekken. Kinderen vinden het prettig als je de beweegactiviteiten een aantal keren achter elkaar herhaalt. Speel in op de leeftijd en op het ontwikkelingsniveau van de groep.

Een afsluiting ± 5-10 minuten

Activiteiten om rust te creëren, die functioneren als duidelijk einde van het programma.

Het is handig om de beweegprogramma’s goed voor te bereiden. Bedenk bijvoorbeeld van te voren wat je doel is, in welke ruimte je de beweegprogramma’s gaat uitvoeren, op welk tijdstip, hoe lang, met welke kinderen, met welk materiaal en waar je accenten op gaat leggen etcetera.

Natuurlijk kun je de beweegprogramma’s naar je eigen wensen en mogelijkheden veranderen. Met een kleine variatie pas je een beweegprogramma gemakkelijk aan. Bijvoorbeeld aan de leeftijd van de kinderen, de mogelijkheden van de ruimte en het beschikbare materiaal. Ook kun je ze eenvoudig koppelen aan een thema. De meeste programma’s zijn ook buiten goed uit te voeren.

In het begin

Wanneer je start met de beweegprogramma’s is dit voor iedereen een nieuwe ervaring, zowel voor jou als voor de kinderen. Kort daarom de eerste keer het beweegprogramma in. Begin wel altijd met de eerste beweegactiviteit van het programma. Dat is namelijk de inleiding en de warming-up. En eindig met de laatste beweegactiviteit van het beweegprogramma. Dat is de rustige afsluiting. Daar tussenin doe je één of twee beweegactiviteiten. Als de kinderen meer vertrouwd zijn met de beweegactiviteiten, kun je de kern van je programma steeds verder uitbreiden en variëren.

Nieuw materiaal∗

Laat de kinderen altijd eerst kennismaken met nieuw materiaal en hiermee vrij spelen. Gooi de bak met knijpers of bierviltjes gewoon eens verspreid door de ruimte. Geef de kinderen alle gelegenheid om het materiaal zelf te ontdekken. Ze vinden het heerlijk om erin te gaan liggen, te zwemmen, te tijgeren, ermee te gaan stapelen etcetera. Als je meteen met het nieuwe materiaal een spel gaat spelen, zullen ze nog veel te veel bezig zijn met het nieuwe van het materiaal en moeite hebben om het spel te volgen.

Zorg altijd voor meer materiaal dan er kinderen zijn. Zo hoeft niemand te wachten en is er altijd materiaal voorhanden. Stimuleer de kinderen het materiaal te ontdekken door ze uit te dagen met vragen als ‘Wie weet wat je allemaal met deze knijpers kunt doen?’ of ‘Ik zie dat Pieter eilandjes maakt van de bierviltjes. Zullen we hem allemaal gaan helpen?’

Wees zelf creatief

Je kunt de beweegprogramma’s zelf variëren en aanpassen zoals je wilt. Je kunt de programma’s korter of langer maken. Wees creatief - misschien heb je leuke aanvullingen, schrijf die er dan bij. Misschien wil je een eigen programma samenstellen met verschillende onderdelen uit meerdere programma’s in dit boek. Het kan allemaal. Bij de beweegprogramma’s vind je tips hoe je kunt variëren met de beweegactiviteiten. In hoofdstuk 2 staan lege schema’s die je zelf kunt invullen. Maak eens samen met je collega’s een paar nieuwe beweegprogramma’s.

Wees flexibel

Observeer continu hoe het beweegprogramma verloopt. Zorg dat iedereen in beweging is en plezier heeft. Dit is veel belangrijker dan dat het programma perfect volgens de regels verloopt. Verwacht niet dat alles meteen goed gaat. Chaos is goed, als er maar beweging in zit. Loopt het programma niet zo lekker, pas dan de inhoud aan. Maak het eenvoudiger of kies voor bekende beweegactiviteiten, of rond het programma eerder af. Maak ook gebruik van de inbreng van de kinderen en speel hierop in. Kinderen zijn vaak een kei in het bedenken van variaties op bestaande beweegactiviteiten. Wees hierin flexibel. Je hoeft je niet star aan het programma te houden.

Accenten leggen

Bepaal van tevoren wat je wilt bereiken met de programma’s Wat is je doel? Zorg dat je daaraan voldoet. Het is handig om bij het uitvoeren van de beweegprogramma’s je steeds af te vragen of er nog voldoende beweging voor iedereen in zit.

Je kunt natuurlijk ook eigen accenten toevoegen in de programma’s. Bijvoorbeeld kleuren benoemen, sociale vaardigheden erbij betrekken of de begrippen op, onder, voor, achter, groot, klein, of het ontdekken van het lichaam etcetera. Zeker wanneer de kinderen al vaker de beweegprogramma’s hebben gedaan, is het leuk om er andere accenten in te leggen. Zo worden de spelletjes steeds weer anders en doe je een beroep op alle competenties van het kind.

Waar?

Kinderen die gaan bewegen hebben veel ruimte nodig. Het meest ideaal is een gymzaal of een grote ruimte. Ook een bso-ruimte kan zeer geschikt zijn. Of kijk welke groepsruimte het meest geschikt is voor de beweegprogramma’s. Maak de ruimte zo leeg mogelijk. Natuurlijk zorg je dat de ruimtes waar de kinderen bewegen veilig zijn. Is het droog weer, ga dan lekker buiten bewegen! De meeste activiteiten van de beweegprogramma’s kun je zeer goed buiten uitvoeren.

Beschikt je organisatie niet over een ruimte waar je met een groep kunt bewegen, kijk dan of je in de buurt een ruimte kunt huren en maak er een echt uitje van. Sommige organisaties nodigen kinderen van buiten uit voor het beweegprogramma. Als je hiervoor promotie maakt in de regionale media, kan dit een mooie manier zijn om de naamsbekendheid van je organisatie te vergroten.

Wanneer?

Kies een tijdstip waarop de kinderen fit zijn. Bijvoorbeeld een moment tussen 10.00 en 11.30 uur of na het slapen tussen 15.00 en 16.00 uur. Kijk welke tijden passen bij jouw organisatie en dagindeling.

Hoe lang?

Voor dreumesen is een halfuurtje achter elkaar bewegen lang genoeg en voor peuters drie kwartier.

Hoe vaak?

Dit is afhankelijk van je mogelijkheden en wensen. Sommige organisaties kiezen ervoor om dagelijks te gymmen, andere één à twee keer per week. Het is van belang dat je dagelijks voldoende beweegmomenten aanbiedt. Je kunt dit doen in de vorm van een beweegprogramma van 30 tot 45 minuten. Je kunt de losse beweegactiviteiten van de beweegprogramma’s ook op andere momenten van de dag aanbieden. Doe dit vooral op de dagen dat je geen beweegprogramma hebt. Zorg dat je minimaal twee keer per dag een beweegactiviteit aanbiedt. Pas dit structureel in je dagindeling in zodat het bewegen een goede dagelijkse gewoonte wordt. Maak daarom samen met je collega’s een beweegplan voor je organisatie, zodat iedereen weet wanneer en hoe vaak er bewegingsactiviteiten zijn. In hoofdstuk 7 lees je hierover meer.

Als je bijvoorbeeld één à twee keer per week op vaste dagen een beweegprogramma aan wilt bieden, houd er dan rekening mee dat niet alle kinderen aan de gym kunnen meedoen. Bedenk van tevoren hoe je dit oplost. Mogen kinderen van de andere dagen, eventueel tegen betaling, speciaal komen voor het beweegprogramma? Of kunnen de gymdagen rouleren zodat alle kinderen van de organisatie aan bod komen?

Voor wie?

Voor dreumesen en peuters. Je kunt aparte groepen maken voor de peuters en dreumesen en je kunt ze samen in één groep doen. Het voordeel van samen in één groep is dat de dreumesen leren van de peuters door ze na te doen. En de peuters worden uitgenodigd de dreumesen te gaan helpen.

Het verschil in ontwikkelingsniveau tussen peuters en dreumesen kan groot zijn. Het nadeel van samen in één groep kan daarom zijn dat iets voor de dreumesen net te hoog gegrepen is en voor de peuters te weinig uitdagend.

Als je voorkeur uitgaat naar aparte groepen voor peuters en dreumesen, dan kun je bijvoorbeeld van twee verticale groepen op een kinderdagverblijf de dreumesen en de peuters bij elkaar doen.

Kleding

Vraag aan de ouders of ze hun kinderen makkelijk zittende kleding willen aandoen, zodat ze vrij kunnen bewegen. Laat de kinderen op blote voeten of met gymschoentjes aan bewegen, en niet op sokken. Zorg dat de kinderen geen sieraden om hebben.

Liedjes

Liedjes zingen en bewegen passen heel goed bij elkaar. Daarom vind je in de beweegprogramma’s veel liedjes. Voor de genoemde liedjes kun je gebruikmaken van de daarbij genoemde cd’s; dit hoeft niet. Kunnen de kinderen zelf de liedjes zingen, dan kun je ook prima zonder deze cd’s. Zing de liedjes ook regelmatig in de kring of zomaar tussendoor.

Ook spelen op muziekinstrumenten vinden kinderen vaak prachtig. Laat de kinderen bijvoorbeeld vrij door de zaal dansen, terwijl ze op een muziekinstrument spelen.

Het is leuk een vast startliedje te zingen, eventueel met bewegingen, voordat het beweegprogramma begint of als je naar de ruimte loopt. Bijvoorbeeld De peutergym en Het opstartlied, dit zijn liedje 1 en 2 van de cd Peuter in beweging. De tekst ervan staat in het boekje dat geleverd wordt bij deze cd van de KNGU. Je kunt natuurlijk zelf ook een ander liedje verzinnen.

Natuurlijk ook buiten bewegen

De meeste onderdelen van de beweegprogramma’s zijn zeer geschikt om buiten uit te voeren. Stel met je collega’s een aantal specifieke beweegprogramma’s voor buiten samen.

Het is voor de kinderen leuk om ook buiten gericht of geleid te spelen in plaats van individueel. Je bent zelf ook lekker in beweging en in de winter zul je zo het zeker niet koud krijgen.

Thematisch werken

Met bewegen kun je heel goed thematisch werken. Bijvoorbeeld met de thema’s: (wilde) dieren, circus, op reis, kleuren, de seizoenen, Zwarte Pieten, het lichaam, verjaardag, kerst of vakantie.

Maak eens een beweegprogramma met beweegactiviteiten gericht op één thema. Het is leuk dit thema terug te laten komen in de kring en bij het knutselen. Bestaande beweegspelletjes en liedjes kun je vaak eenvoudig zo veranderen dat ze gericht zijn op een thema.

Voorbeelden van thema’s

• Winter

Ga tijdens de beweegprogramma’s ijsschotsen springen, ijsberen vangen, maak van proppen kranten sneeuwballen en gooi ze in een grote mand. Ga schaatsen naar de overkant met bierviltjes of vaatdoekjes onder de voeten. Lees in de kring winterverhalen voor over schaatsen, sneeuw, ijsberen etcetera. Knutsel ijspegels en sneeuwpoppen. Drink warme chocolademelk.

• Kleuren

Doe tijdens de beweegprogramma’s de knijperspelletjes met kleuren, werk met gekleurde bierviltjes, linten en stapplaten. Lees in de kring voor uit boeken met het thema kleuren. Teken mooie regenbogen of knutsel een kleurige slinger.

• Circus

Schmink de kinderen als clowntjes, acrobaten of circusdieren. Zet tijdens het beweegprogramma circusmuziek op. Maak een hindernisbaan door de ruimte waar de clowntjes, acrobaten en circusdieren zelf kunnen klimmen en klauteren. Doe de evenwichtswandeling, doe de bewegingen en de geluiden van de circusdieren na. Eindig met de clown die gaat slapen.

• Wilde dieren

Ga op tijgerjacht tijdens het buitenspelen. Doe een beweegprogramma met wilde dieren, lees in de kring spannende verhalen voor over wilde dieren en doe de bewegingen van de dieren na, zing liedjes over wilde dieren, knutsel tijgermaskers en eet tijgerbrood met kaas en tijgerstrepen van appelstroop.

Maak een beweegbak

Maak een kant-en-klare beweegbak, met al het benodigde spelmateriaal voor de beweegschema’s. Hiermee voorkom je dat de voorbereiding van de beweegprogramma’s veel van je kostbare tijd opslokt. Je zult merken dat het hierdoor voor iedereen gemakkelijker is om een beweegprogramma uit te voeren of losse beweegspelletjes te doen.

Tips:

Er zijn verschillende manieren om een beweegbak samen te stellen. Je kunt iedere groep een eigen bak geven of je maakt één bak voor de hele locatie. Je kunt al het benodigde materiaal voor alle beweegprogramma’s in één bak doen. Of je kunt per beweegprogramma een beweegbak maken, met het materiaal dat genoemd is voor dat bewuste programma. Stop dan ook een kopie van het beweegprogramma in de bak. Plastificeer de kopie zodat deze nog lang mee kan gaan. Ook kun je de inhoud van de beweegbak per maand of per twee maanden wisselen.

Een aparte bak met buitenmateriaal is aan te bevelen, zodat er bijvoorbeeld bierviltjes, knijpers en stapplaten zijn die alleen buiten gebruikt worden en niet binnen.

Goed zitten doe je zo

Veel in beweging zijn heeft een gunstige invloed op de lichaamshouding van kinderen. Door regelmatig te bewegen ontwikkelen kinderen meer spierkracht, coördinatie, souplesse, conditie en zelfvertrouwen, wat een positief effect heeft op hun lichaamshouding.

Een goede lichaamshouding is bijvoorbeeld belangrijk als een kind leert schrijven op de basisschool. Een goede houding geeft ook een zelfverzekerde uitstraling en kan later lichamelijke klachten voorkomen. Maak daarom ijdens de beweegactiviteiten zo nu en dan de kinderen eens spelenderwijs bewust van hun lichaamshouding.

Dit onderwerp past ook heel goed bij thematisch werken, bijvoorbeeld het thema gezond of lichaam.

Beweegactiviteiten om de rugstrekking te bevorderen:

Liggend op de buik:

– zwembewegingen maken

– torens bouwen

– bal overrollen

– ballonnen wegslaan

– kruipen als een slang

Lopen met een voorwerp op je hoofd

Op je tenen lopen

Evenwichtsspelletjes

Onder begeleiding op de buik op een skippybal als een vliegtuig vliegen

Bewegingen maken waarbij de armen ver omhoogreiken

Maak de kinderen bewust van het verschil tussen gestrekt en ingezakt zitten. Dit kan tijdens een kringactiviteit, zittend op de stoel of bank, of tijdens een beweegprogramma zittend op de grond in kleermakerszit met de handen op de knieën. Laat ze afwisselend ingezakt en gestrekt zitten. Als ze gestrekt zitten vraag je of ze zich lang kunnen maken terwijl de schouders laag en ontspannen blijven.

Voelen ze dat ingezakt zitten een slappe houding is, en dat gestrekt zitten een actieve houding is waar je spierkracht voor nodig hebt?

Maak de kinderen steeds ervan bewust dat ze op twee billen moeten zitten en met hun billen goed naar achter in de stoel. Het zitten op (kleine) skippyballen stimuleert ook een goede zithouding. De kinderen moeten dan wel met hun voeten op de grond kunnen steunen.

Jonge kinderen hebben meestal van nature een vrij gestrekte lichaamshouding. Zodra ze gaan zitten en tegen een rugleuning kunnen steunen, zie je bij sommige kinderen een meer ingezakte houding ontstaan. Vraag deze kinderen zo nu en dan of ze met hun billen tegen de rugleuning willen gaan zitten. Zo corrigeer je hun houding op een eenvoudige manier. Laat de kinderen aan tafel altijd recht achter hun werk of eten zitten.

Stel een instelbare kinderstoel zo in, dat het kind rechtop aan tafel kan zitten met de schouders ontspannen en de voeten goed ondersteund. Een tafelhoogte op ellebooghoogte van het kind is het meest ideaal. Een kind dat te laag zit ten opzichte van de tafel, gaat namelijk zijn schouders optrekken om te kunnen eten of knutselen. Een kind dat te hoog zit, moet zijn rug buigen om aan tafel te werken. Voorkom dat je iedere stoel bij iedere tafelactiviteit opnieuw moet instellen. Zorg daarom dat er van tevoren een aantal stoelen op dreumeshoogte en een aantal op peuterhoogte zijn ingesteld. Markeer ze eventueel met een sticker met ‘groot’ en ‘klein’.

Maken jullie al gebruik van computers op de kinderopvang, zorg dan dat de kinderen ook daar goed voor zitten. Dus dat de computerplekken op kindermaten zijn ingesteld met een kindermuis en kindertoetsenbord. Natuurlijk moet je de kinderen niet te lang achter de computer laten zitten.

Tip:

Omdat kinderen volwassenen nadoen, is het belangrijk dat jij en je collega’s hierin het goede voorbeeld geven. Maak dus altijd gebruik van een goed ingestelde leidsterstoel en ga niet op de kinderstoel of -bank zitten.

∗Bron: Beweegkriebels, een methode van het Nederlands Instituut voor Sport & Bewegen (NISB).