Pedagogisch kader gastouderopvang

Marianne Boogaard

Josette Hoex

Maartje van Daalen-Kapteijns

Mirjam Gevers Deynoot-Schaub

Met medewerking van

Clarine de Leve

Ine van Liempd & Ed Hoekstra

Petra Otten

Ans Vermeulen

Annet Weterings

Reed Business Education, Amsterdam

© Reed Business, Amsterdam 2013

Basisontwerp omslag en binnenwerk: VerheulCommunicatie, Alphen aan den Rijn

Fotografie: Rodney Kersten, en op p. 113 en 115. Patrick Beckers/VGN

Auteurs:

Marianne Boogaard (Kohnstamm Instituut)

Mirjam Gevers Deynoot-Schaub (Kohnstamm Instituut)

Maartje van Daalen-Kapteijns (Kohnstamm Instituut)

Josette Hoex (Nederlands Jeugdinstituut)

In opdracht van:

Bureau Kwaliteit Kinderopvang (BKK)

Financiering:

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)

Reed Business Education is onderdeel van Reed Business bv, Postbus 152, 1000 AD Amsterdam.

Aan de totstandkoming van deze uitgave is de uiterste zorg besteed. Voor informatie die nochtans onvolledig of onjuist is opgenomen, aanvaarden auteur(s), redactie en uitgever geen aansprakelijkheid. Voor eventuele verbeteringen van de opgenomen gegevens houden zij zich gaarne aanbevolen.

Waar dit mogelijk was, is aan auteursrechtelijke verplichtingen voldaan. Wij verzoeken eenieder die meent aanspraken te kunnen ontlenen aan in dit boek opgenomen teksten en afbeeldingen, zich in verbinding te stellen met de uitgever.

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp, www.reprorecht.nl). Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) van deze uitgave ten behoeve van commerciële doeleinden dient men zich te wenden tot de uitgever.

ISBN 978 90 352 3548 9(boek) 978 90 352 3549 6(ebook)

NUR 854, 847

Voorwoord

Er was al een pedagogisch kader voor de dagopvang en voor de buitenschoolse opvang. Vorig jaar verscheen ook het pedagogisch kader over omgaan met diversiteit. Met het nieuwe pedagogisch kader dat voor u ligt, schuiven de gastouders aan bij hun collega’s in de andere sectoren die de Nederlandse kinderopvang rijk is. Het verschijnen van dit Pedagogisch kader gastouderopvang – het vierde deel in vier jaar – maakt de canon van de Nederlandse kinderopvang voorlopig compleet.

Dat het boek voor de gastouders de rij sluit na de boeken voor dagopvang en buitenschoolse opvang is op zich niet verrassend. De gastouderopvang lijkt wat dat betreft misschien een beetje op Assepoester, die ook pas na haar zussen op het bal verscheen. En zoals de fee voor Assepoester een mooie baljurk maakte zodat zij toch op het feest kon stralen, zo hebben de schrijvers van dit boek een mooi pedagogisch kader gemaakt waar de gastouder goed mee voor de dag komt.

Deze nieuwe publicatie is alleen al door het onderwerp uniek. In de wereld van het Nederlands wetenschappelijk onderzoek is de gastouderopvang bepaald geen veelbekeken werkveld. De gastouderopvang is daarmee een onderbelichte sector. Meer wetenschappelijk inzicht in de pedagogische kwaliteit van de gastouderopvang als aanvullende opvoedomgeving is en blijft – ook met een eigen pedagogisch kader – broodnodig! Negatieve aandacht voor bepaalde gastouderbureaus die het met hun professionele ethiek niet zo nauw nemen, heeft bovendien het werk van de professionele gastouder overschaduwd. Mogelijk heeft daardoor nog niet iedereen opgemerkt dat de pedagogische kwaliteit van de gastouderopvang zich kan meten met die van andere vormen van kinderopvang.

Ik wens dit boek veel lezers toe. Ik hoop dat voor al die lezers duidelijk wordt hoe gastouderopvang, binnen een kleinschalige setting, verantwoorde kinderopvang kan bieden met een combinatie van flexibiliteit, stabiliteit en kwaliteit. Ik hoop ook dat gastouders en bemiddelingsmedewerkers op gastouderbureaus de inhoud van dit pedagogisch kader kunnen toepassen in hun dagelijkse praktijk. Dat kan hun werk verrijken, dat kan de sector als geheel verrijken. En sprookjes bestaan misschien niet, maar ik hoop dat de gastouderopvang en zijn pedagogisch kader nog lang en gelukkig zullen leven.

Ruben Fukkink

Hoogleraar kinderopvang en educatieve voorzieningen voor het jonge kind

Inhoud

Pedagogisch kader in schema

Inleiding

Waarom is een pedagogisch kader voor de gastouderopvang belangrijk?

Voor wie is dit boek geschreven?

Leeswijzer

Deel I Theorie

Wat hebben kinderen nodig?

HOOFDSTUK 1

De basis voor dit ‘Pedagogisch kader gastouderopvang’

Kenmerken van gastouderopvang

De werkrelatie van bemiddelingsmedewerker, gastouder en ouders

Verbinding met andere pedagogische kaders

Wetenschap, beleid en praktijk

Samengevat

HOOFDSTUK 2

Veiligheid en welbevinden

Een veilige basis

Emotionele veiligheid

Fysieke veiligheid en gezondheid

Samengevat

HOOFDSTUK 3

Spelen, leren en de wereld ontdekken

Begeleiden van ontwikkeling

Ontwikkeling in grote lijnen

Hoe leren kinderen?

Verschillen tussen kinderen

Samengevat

HOOFDSTUK 4

Leren omgaan met anderen: sociale relaties

Ontwikkeling sociale relaties bij kinderen van 0 tot 13 jaar

Samen opgroeien

Een positieve sfeer

Leren omgaan met verschillen

Lastig gedrag

Samengevat

HOOFDSTUK 5

Waarden en normen

Morele ontwikkeling in grote lijnen

Welke waarden en normen?

Hoe draag je waarden en normen over?

Samengevat

Deel II Pedagogische doelen en competenties

Wat willen we bereiken in de gastouderopvang?

Wat moeten we daarvoor weten, kunnen en doen?

Inleiding

HOOFDSTUK 6

De pedagogische doelen en kwaliteit van gastouderopvang

Opvoedingsdoelen

De pedagogische opdracht van een gastouder

Bijzondere opvangvragen

Opvang voor kinderen met fysieke beperkingen

Opvang voor kinderen met een ontwikkelings- of gedragsprobleem

Langdurende of (zeer) onregelmatige opvang

Opvang als deel van het gezin (nanny)

Samengevat

HOOFDSTUK 7

De gastouder als professionele opvoeder

Beroepscompetenties en beroepshouding

De rol van het gastouderbureau

Contacten in het dagelijks werk

Samengevat

Praktijk

Deel III Pedagogische middelen

Wat doen we in de gastouder opvang, en hoe doen we dat?

Inleiding

Vijf pedagogische middelen

Zes belangrijke opvoedvragen voor elke gastouder

HOOFDSTUK 8

Professioneel opvoeden

Bronnen voor opvoedkwaliteiten

Emotioneel ondersteunen

Autonomie ondersteunen

Leiding geven

Structuur bieden

Verzorgen

Kijken, nadenken en overleggen

Samengevat

HOOFDSTUK 9

Samenwerken met ouders

Communicatie is de basis

Openheid, eerlijkheid en wederzijds vertrouwen

Formele contactmomenten

Informele contactmomenten

Vormen van communicatie

Vaardigheden bij communicatie

Moeilijke situaties

Samengevat

HOOFDSTUK 10

Kinderen samen laten opgroeien

Aandachtspunten bij het aannemen van kinderen

Aandachtspunten bij het samen opgroeien

Samen spelen en alleen spelen begeleiden

Relaties met eigen kinderen

Kinderen met speciale behoeften

Samengevat

HOOFDSTUK 11

Aanbieden van spel, activiteiten en spelmaterialen

Spelen en laten spelen

Kijk op spelen

Spel en ontwikkeling

Spel begeleiden

Materialen

Samengevat

HOOFDSTUK 12

Werken in een woonomgeving

Fysieke en emotionele veiligheid

Ontwikkeling en zelfstandigheid

Sociale competenties

Waarden en normen

Slapen en rusten

Verschonen, wassen en plassen

Buitenruimte

Wonen en werken combineren

Samengevat

Literatuur

Pedagogische begrippen

Met dank aan!

Over de auteurs

Inleiding

Waarom is een pedagogisch kader voor de gastouderopvang belangrijk?

Josette Hoex

Woensdagochtend, acht uur. Gastouder Paula doet haar voordeur open voor Pieter (5). Ze zwaait naar zijn moeder die gehaast wegfietst. Pieter loopt de kamer in. Daar zijn Lotje (3) en Halim (7) al bezig om een grote treinbaan te maken. Paula staat op de drempel van de kamer en vraagt zich af: ‘Hoe maak ik Pieters moeder duidelijk dat ze iets meer tijd moet nemen ’s ochtends? Ik kan nooit eens iets aan haar vragen.’ Intussen komt puberdochter Ellen (15) van de trap gerend. Snel een boterham en wegwezen! Zoon Thijs (17) heeft het eerste uur vrij, hij slaapt nog. Over een kwartier moeten Pieter en Halim naar school. Het regent, dus allemaal de laarzen aan. Wat zal ze eens met Lotje gaan doen vanochtend? Vanmiddag komt Adriaan (6 maanden) er nog bij. Dat wordt een gezellige, maar drukke dag!

Professionele opvoeder

Net zoals gastouder Paula zorgen duizenden gastouders voor hun gastkinderen, bij henzelf thuis, of thuis bij de kinderen. Dat doen zij als beroep; het zijn professionele opvoeders. Het werk van een gastouder is elke dag weer anders. Iedere opvangdag start met de vraag: ‘Hoe pak ik het vandaag eens aan?’ Bij een gastouder krijgen kinderen de kans om nieuwe, leuke en spannende dingen mee te maken. Natuurlijk houdt zij¹ daarbij rekening met de behoeften en wensen van al haar gastkinderen.

Een goede opvangomgeving maken is belangrijk en echt niet altijd eenvoudig te doen. Ga er maar aan staan met verschillende gastkinderen van verschillende leeftijden. Ook kan een gastouderdag veel verschillende momenten hebben: van héél vroeg in de ochtend tot héél laat in de avond. En soms zelfs met de nacht erbij. Al die kinderen hebben heel verschillende ouders met eigen vragen en wensen. Goede opvang heeft goed contact met ouders nodig. Tussendoor organiseert de gastouder haar eigen gezin of het huishouden van de ouder, als zij daar de opvang doet. Het is dus wel duidelijk: een gastouder moet een soort duizendpoot zijn!

Voor wie is dit boek geschreven?

Pedagogisch kader gastouderopvang laat zien waarom het zo belangrijk en leuk is om een gastouder te zijn, maar ook dat het meer is dan ‘even op de kinderen passen’. De belangrijkste taak van een gastouder is de zorg voor haar gastkind(eren). Het is haar beroep om te begrijpen wat een kind bezighoudt en om daar zorgzaam en passend op te reageren. Een gastouder draagt verantwoordelijkheid voor het opvoeden en de ontwikkeling van een kind. Dat doet zij met kennis van zaken en met betrokkenheid.

Pedagogisch kader gastouderopvang is geen receptenboek om een goede duizendpoot te worden. Wel staat in dit boek veel informatie die een gastouder kan gebruiken om haar werk voor elkaar te krijgen. Een boek met voorbeelden, uitleg, tips en ideeën. Dit boek is ook geschreven voor de bemiddelingsmedewerker van het gastouderbureau. Zij kan Pedagogisch kader gastouderopvang gebruiken bij het (nog) beter uitvoeren van haar taken. Zij is de spil tussen de ideeën en eisen van het gastouderbureau en de uitvoering door de gastouder. In dit boek gaat het daarom ook over de inzet van bemiddelingsmedewerkers.

Voor opleidingen is het handig dat alle pedagogische beroepskennis bij elkaar staat. En er is een groep mensen, zoals ouders en beleidsmakers, die graag méér willen weten over het werk van een gastouder. Wat hebben al die verschillende lezers aan Pedagogisch kader gastouderopvang?

Praktische informatie, achtergrondkennis en inspiratiebron voor gastouders

In de Wet kinderopvang (www.wetten.nl) staat dat een gastouder verplicht is om ‘verantwoorde kinderopvang’ aan te bieden. Daarmee wordt kinderopvang bedoeld die bijdraagt aan een goede ontwikkeling van een kind in een veilige en gezonde omgeving. Pedagogisch kader gastouderopvang geeft informatie over hoe een gastouder dat kan doen. Daarvoor gebruiken we drie vragen als kapstok:

Wat hebben kinderen nodig?

Wat willen we bereiken in de gastouderopvang?

Wat doen we in de gastouderopvang?

Pedagogisch kader gastouderopvang biedt in de eerste plaats veel achtergrondinformatie over de ontwikkeling en het gedrag van kinderen. Dat sluit aan op de vraag: Wat hebben kinderen nodig? Daarnaast krijgt de gastouder nieuwe praktische ideeën voor haar opvang en helpt het boek haar om kritisch naar haar eigen aanpak te kijken en om die aanpak te verbeteren.

Een gastouder heeft niet alleen te maken met de gastkinderen, maar ook met hun ouders. Gastouder Paula uit het voorbeeld had graag even met de moeder van Pieter willen praten. Ze wil horen of Pieter nog steeds oorpijn heeft en ze wil overleggen of Pieter na school ook eens bij een vriendje mag gaan spelen. Of misschien wil ze wel iets zeggen over de scheldwoorden die Pieter van zijn grote broer overneemt; mag hij die van zijn ouders gebruiken? In dit boek staan veel onderwerpen voor gesprekken met ouders. Over welke onderwerpen praat je met ouders, en op welk moment? Niet ieder onderwerp bespreek je zomaar even aan de voordeur. Pedagogisch kader gastouderopvang gaat ook over ‘goed communiceren’ en legt uit hoe je dat doet. Die informatie helpt een gastouder om een plezierig contact op te bouwen met ouders in het belang van het kind.

Iedere gastouder kan de informatie uit dit boek gebruiken op de manier die bij haar past. Pedagogisch kader gastouderopvang schrijft niet voor wat een gastouder moet doen of hoe zij moet werken, maar is vooral bedoeld als inspiratiebron voor de professionele gastouder.

Pedagogische leidraad voor gastouderbureau en bemiddelingsmedewerkers

Iedere gastouder staat ingeschreven bij een gastouderbureau. Een gastouder krijgt steun, hulp en informatie van de bemiddelingsmedewerker van haar gastouderbureau. Pedagogisch kader gastouderopvang is daarom óók een leidraad en gebruiksboek voor de bemiddelingsmedewerker. Zij vindt er de belangrijkste thema’s en onderwerpen voor het werk van de gastouder. Haar inzet op de juiste manier en het juiste moment is een belangrijke steun voor gastouders en ouders. De kwaliteit van haar werk heeft directe invloed op de kwaliteit van de opvang. In de tekst staan soms adviezen en tips die speciaal zijn bedoeld voor de bemiddelingsmedewerker. Op andere momenten zal de bemiddelingsmedewerker over haar eigen taken gaan nadenken omdat zij leest wat gastouders nodig hebben.

Een gastouderbureau kan dit pedagogisch kader op verschillende manieren benutten:

Bij het beschrijven van de pedagogische visie: wat vinden wij belangrijke pedagogische onderwerpen die een plaats moeten krijgen in ons pedagogisch beleidsplan?

Bij het beschrijven van informatie voor ouders en gastouders (werving): welke ideeën over pedagogische kwaliteit staan in onze organisatie hoog in het vaandel?

Bij de intake van nieuwe gastouders (selectie): aan welke eisen moet een gastouder voldoen om bij ons gastouderbureau ingeschreven te kunnen worden?

Bij de scholing en ondersteuning van gastouders (begeleiding): aan welke thema’s besteden we in ieder geval aandacht tijdens gesprekken, themabijeenkomsten of scholing?

Kennisbron voor opleidingen

Sinds 2010 moeten gastouders voldoen aan officiële, toetsbare kwaliteitseisen. Het gastouderschap is een volwaardig beroep. Een goede gastouder ben je niet zomaar. Een professionele gastouder beschikt over een goede basis van pedagogische kennis en vaardigheden. Ook opleidingen kunnen voor hun onderwijs gebruikmaken van Pedagogisch kader gastouderopvang. Hier staan de relevante inzichten uit de pedagogiek en de belangrijke thema’s voor het werkveld bij elkaar.

Informatie voor iedereen die meer wil weten over gastouderopvang

Tot slot is Pedagogisch kader gastouderopvang ook informatief voor alle ‘betrokken buitenstaanders’. De professionele kant van het werk van een gastouder is bij veel mensen nauwelijks bekend. Wat gebeurt daar eigenlijk precies? Het boek geeft inzicht in de kennis en praktijk van het gastouderschap, en is daarom ook interessant voor:

ouders die gebruik (willen gaan) maken van gastouderopvang;

beleidsmakers, wetenschappers, adviseurs en inspecteurs die meer zicht willen krijgen op de kenmerken van gastouderopvang;

collega’s in kindercentra en jeugdwelzijnswerk;

leraren, directie en andere teamleden van basisscholen die beter of vaker willen gaan samenwerken met gastouders.

Pedagogisch kader gastouderopvang is in de eerste plaats een boek voor gastouders en bemiddelingsmedewerkers van het gastouderbureau. Maar hoe meer mensen dit boek óók gaan lezen en gebruiken, hoe meer erkenning en waardering het werk van gastouders zal krijgen!

Leeswijzer

Er zijn nog een paar opmerkingen vooraf voor de lezer.

Gekleurde kaders in de tekst

Op iedere bladzijde van dit boek staan drie verschillende vormen van informatie: tekst, foto’s en gekleurde kaders. De teksten zijn geschreven door verschillende auteurs maar vormen samen één geheel; de foto’s zijn gemaakt door een fotograaf bij verschillende gastouders in hun werksituatie. De kaders tussen de tekst en de foto’s hebben twee kleuren. In de oranje kaders staan teksten uit boeken of wetteksten (kennis). In de paarse kaders staan teksten uit het pedagogisch beleid van een gastouderbureau of beschrijvingen van opvangsituaties (praktijk). De meeste praktijkvoorbeelden zijn gebaseerd op verhalen die we meekregen van gastouders die hebben meegedacht en meegelezen tijdens het schrijven van dit boek. Hopelijk herkennen zij zichzelf, ook zonder onze bronvermelding.

PRAKTIJK

Gezocht: de enige echte gastouder!

Bij het schrijven van dit boek zijn wij gastouders tegengekomen die:

kinderopvang bieden in hun eigen huis (naast de opvoeding van hun eigen kinderen, nadat hun eigen kinderen het huis uit zijn, of zonder dat zijzelf kinderen hebben);

kinderopvang bieden in een aangebouwde of losstaande ruimte bij hun eigen huis die speciaal voor de opvang is ingericht;

kinderopvang bieden bij een (vraag)ouder thuis (met alleen de kinderen van dat gezin, of met kinderen uit verschillende gezinnen);

kinderopvang bieden in verschillende huizen van verschillende (vraag)ouders;

gastouderopvang zien als een kleine bijbaan naast hun gezin of juist als hun (belangrijkste) bron van inkomen;

gastouder zijn voor baby’s en peuters, of juist alleen maar voor schoolkinderen, of voor allemaal;

kinderopvang bieden voor kinderen met een bijzondere vraag vanwege beperkingen of een ontwikkelingsprobleem;

gastouder zijn voor één gastkind, of juist voor meerdere gastkinderen;

gastouder zijn voor kinderen die buiten de opvangtijd hun kleinkind, buurkind of neefje/nichtje zijn;

kinderopvang bieden van maandag t/m vrijdag, tussen zeven uur ’s morgens en zes uur ’s avonds;

kinderopvang bieden op zeven dagen van de week en op 24 uur van de dag;

kinderopvang bieden waarbij zij (een deel van de week) inwonen bij het (vraag)gezin;

En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Voor al deze gastouders is dit boek geschreven. Wij hopen dat zij allemaal voelen dat het ook ‘hun boek’ is!

Wat is ‘gastouderopvang’ in dit boek?

In Pedagogisch kader gastouderopvang beschrijven we de praktijk van professioneel werkende gastouders die bij een geregistreerd gastouderbureau staan ingeschreven. Gastouderopvang staat in de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen² als één van de drie officiële vormen van kinderopvang. De andere vormen zijn kinderdagopvang (0-4 jaar) en centra voor buitenschoolse opvang (4-13 jaar). Alle gastouderbureaus in Nederland moeten aan dezelfde kwaliteitseisen voldoen; als daaraan is voldaan, is het bureau een geregistreerde kinderopvangorganisatie. Een persoon is voor de Nederlandse wet een gastouder als zij staat ingeschreven bij een geregistreerd gastouderbureau. Het werk van een gastouder wordt beschouwd als een officieel beroep waar pedagogische kwaliteitseisen bij horen.

Opvang van kinderen door familie, buren of vrienden valt niet onder officiële kinderopvang als die opvang niet is geregeld via een geregistreerd gastouderbureau. Dit boek gaat niet over zulke informele opvang. Hetzelfde geldt voor opvang die is geregeld via een bemiddelingsbureau voor au pairs. Als het bureau niet voldoet aan de Wet kinderopvang valt hun aanbod buiten de reikwijdte van dit boek.

Pedagogische praktijk centraal

In een pedagogisch kader staat de pedagogische praktijk centraal. Dit boek gaat over de relatie tussen de gastouder en haar gastkind(eren). In die pedagogische relatie gaat het om de manier waarop de gastouder als ‘professionele opvoeder’ het gastkind steunt en begeleidt. En het gaat over hoe het gastkind de steun en begeleiding van de gastouder ervaart. De omgang van gastouder en kind is het hoofdthema dat door alle hoofdstukken heen loopt. Die omgang wordt beïnvloedt door de opvangomgeving, zoals de ouders, de eventuele huisgenoten van een gastouder en de inrichting van de ruimte waar de gastouderopvang plaatsvindt. Daarom komt ook die omgeving in dit boek aan bod.

Het werk van de bemiddelingsmedewerker wordt in dit boek beschreven als het gaat over haar bemoeienis met de pedagogische relatie tussen gastouder en kind. Gastouder en ouder rekenen immers op haar informatie en begeleiding zodat de omgang tussen gastouder en kind zo goed en prettig mogelijk verloopt.

We gaan niet in op de zakelijke kanten van de gastouderopvang, zoals contracten en uurtarieven, posten voor belastingaftrek, evenmin als de exacte inhoud van de Risico-inventarisatie Gezondheid (RIG) en de Risico-inventarisatie Veiligheid (RIV). We zeggen ook niets over alle organisatorische taken die een bemiddelingsmedewerker ook nog kan hebben. Natuurlijk horen deze thema’s ook bij de praktijk van de gastouderopvang, maar zij passen niet in een pedagogisch kader.

KENNIS

Wat verstaat de Wet kinderopvang onder ‘gastouderopvang’?

Artikel 1.1 Gastouderopvang is kinderopvang:

die plaatsvindt door tussenkomst van een geregistreerd gastouderbureau;

die plaatsvindt in een gezinssituatie door een ander dan degene die als ouder op grond van artikel 1.5, eerste lid, aanspraak kan maken op een kinderopvangtoeslag onderscheidenlijk een tegemoetkoming of diens partner;

waarbij de opvang plaatsvindt:

op het woonadres van de gastouder, met dien verstande dat op dit adres niet meer dan een voorziening voor gastouderopvang  is gevestigd,

op het woonadres van een van de ouders van de kinderen voor wie de gastouder opvang biedt, dan wel

op twee of meer van deze woonadressen; en

bestaande uit de gelijktijdige opvang van ten hoogste zes kinderen, waaronder begrepen de bloedverwant of aanverwant in de neergaande lijn van de gastouder of zijn partner, die in belangrijke mate wordt onderhouden door de gastouder of zijn partner en op hetzelfde woonadres als de gastouder staat ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens en de leeftijd van tien jaar nog niet heeft bereikt. Met een bloedverwant of aanverwant in de neergaande lijn wordt gelijkgesteld een pleegkind dat de leeftijd van tien jaar nog niet heeft bereikt.

bron: www.wetten.nl

KENNIS

Ontwikkelingen in gebruik kinderopvang

Als gevolg van de invoering van vraagfinanciering en de toegenomen subsidie op het gebruik van kinderopvang is het aanbod van kinderopvang fors toegenomen. Vanaf 2005 is het gebruik van kinderdagopvang bijna verdubbeld en het gebruik van buitenschoolse opvang bijna verdrievoudigd (zie figuur 1). Het gebruik van gastouderopvang is tot 2009 fors gestegen. Na de wetswijziging in 2010 nam het gebruik van gastouderopvang af van ruim 180.000 kinderen in 2009 naar een kleine 130.000 kinderen in 2011.

FIGUUR 1.1  GEBRUIK KINDEROPVANG NAAR OPVANGSOORT (2005-2011), JAARGEMIDDELDEN (AANTAL KINDEREN X 1.000)

Bron: Belastingdienst. Bewerking OCW/SZW

¹  Omdat bijna alle gastouders in Nederland vrouwen zijn, spreken wij in dit boek over hen in de vrouwelijke vorm. Wij hopen dat de mannelijke gastouder hiervoor begrip heeft. Hetzelfde geldt voor de mannelijke bemiddelingsmedewerker. De gastkinderen die worden opgevangen zijn jongens en meisjes. We verwijzen naar een kind volgens de regels van de Nederlandse taal: ‘Het (kind) laat zich gemakkelijk troosten door de gastouder’. En waar ouder(s) staat mag ook stiefouder(s) of verzorger(s) gelezen worden.

²  De teksten van de Wet kinderopvang en de Beleidsregels kwaliteit kinderopvang staan op www.wetten.nl.