Proloog

Op 9 maart 2012 ga ik op aanraden van mijn huisarts de medische check-up toch maar doen. Koud zweet loopt van mijn lichaam als ik me, slechts gekleed in onderbroek, laat knijpen met een vet-tang. Een tang waarmee je het vetgehalte kunt meten. Tijdens het wegen houd ik mijn buik in en bij het meten zegt de arts:

‘Een meter zevenentachtig.’

‘Eh dokter, hoe kan dat? Ik bedoel eh, ik ben mijn hele leven al een meter negenentachtig, en eh hoe kan ik dan nu, nu opeens, een meter zevenentachtig zijn?’

‘Ja, dat is heel normaal, u bent gekrompen meneer.’

‘A zo, gekrompen.’

Dan zegt de arts: ‘Een meter zevenentachtig en negenentachtig kilo, dat is drie kilo te zwaar. Die moet je wel mee de berg op tillen zo direct.’

Omdat het bijna mei is en we bijna gaan vertrekken, ik in meer oefenfietstochten geen zin heb, besluit ik om dan maar het dieet te volgen van niets eten en dat je toch wel whisky, wodka en wijn mag blijven drinken. Mijn eigen dieet. Een meter negenentachtig zal ik nooit meer worden. Maar op 30 maart van het jaar 2012 weeg ik vierentachtig kilo.

Dag 1 

Zaterdag 12 mei 2012 

Amsterdam–Heeswijk-Dinther 

Het is zo ver. Om negen uur verzamelen bij Nico en dan langs de Amstel en dan naar Rome. Twee fietstassen met een broek, twee paar sokken, een trui, een regenjack, boxers, een paar T-shirts, schoenen, een klein toilettasje en de spullen die ik aan heb, meer heb ik niet bij me. Ik ben gespannen en neem me voor om van dag tot dag te gaan denken. Wat me niet goed lukt. De anderen zijn het ook, gespannen. Dat kan niet anders. Als we eerst Nederland maar uit zijn, denk ik steeds. Als we Basel maar halen, daarna, denk ik nerveus. Niet doen. Niet aan gaan denken. Dag voor dag. Eigen tempo. Dan een kus en daar gaan we.

Naast Joep, Nico en Maarten worden we voor de gelegenheid op deze eerste dag vergezeld door nog twee bevriende fietsers die ’s avonds zullen worden opgehaald. Een van de twee heet Paul, hij leest wielrenboeken. Onderweg naar Utrecht leer ik van hem over de notariszoon uit Leiden.

Profrenner Gerben Karstens de clown van het peloton. Gerben nam dan een sprintje en verdween de bocht om waar hij zich snel verstopte achter een boom om dan stiekem later weer achteraan aan te sluiten terwijl ze voorin probeerden hem in te halen.

Belangrijke informatie en goed om te weten nu ook ik een wielrenner ben. Ik ben nu onderweg en ik zal er aan moeten geloven. Die verhalen horen erbij. Net als mijn rooie glimmende Heinz Tomatenketchup wielrenpak. Net als de ooit door mij o zo verfoeide ploegjes van felgekleurde mannen die uit de verte al heel hard gaan schreeuwen dat ze er aankomen. Al die erge dingen horen erbij en zo ben ik nu ook… Ik ben blij dat niemand me hier herkent en dat de kans hierop steeds kleiner wordt naarmate ik verder van huis kom. Ik weet bijna zeker dat Joep en Nico deze gêne niet kennen. Zij hebben dit eerder gedaan. Hun pakken zitten als gegoten en ze zijn er trots op. Voor Maarten durf ik mijn hand niet in het vuur te steken. Voor hem is het ook de eerste keer. Hij heeft een fiets met een hulpmotortje en drie keer zoveel kleren en spullen als wij, maar hij is een stuk zenuwachtiger. Op het laatst was hij ambivalent over het hele idee. Hij zou, zo maar, na drie dagen de trein naar huis kunnen nemen. Volgens Joep had hij dat op eerdere vakanties ook gedaan.

Waarom fietsen wij hier?

Joep fietst omdat hij dit altijd al wilde, omdat het nu pas kan, omdat hij net met pensioen, oké met emeritaat, is gegaan. 

Nico fietst omdat het zijn idee is en omdat hij al een keer van Rome naar Amsterdam is gefietst en toen halverwege moest opgeven.

Maarten fietst omdat hij graag met ons mee wilde, maar eerst niet durfde, maar toen hoorde dat je tegenwoordig ook fietsen kunt kopen met een elektrisch motortje, en toen zo’n fiets gekocht heeft.

Ik fiets mee omdat ik, toen ik van het idee hoorde, meteen dacht, ik wil mee.

Uit Utrecht gaan we door een weiland en zie ik al een echte rivier, welke weet ik niet, maar ik vind hem mooi. Alles is mooi, het is zonnig en dank ook aan de Heer voor windkracht 4 in de rug, zo kan ik het net bijhouden, zo gaat het nog lukken ook. Na Gerben krijg ik van Paul ook nog een privéles in het echte werk, het werk waar het allemaal om gaat.

‘Je trapt te zwaar,’ zegt hij opeens. ‘Je moet lichter trappen.’

Om de grote kenner en coureur Paul niet voor zijn hoofd te stoten en omdat hij morgen toch niet meer mee zou rijden, doe ik mijn verzet een stuk lichter, en zeg: 

‘Ja, veel lekkerder.’ 

Om me daarna snel te laten vallen en ’m stiekem weer op zwaar te zetten. Ik had deze opmerking al eerder gekregen, maar een stuk lichter gaan fietsen had telkens een naar gevoel van ‘veel te vermoeiend in het niets hard doortrappelen’ opgeleverd. Ik denk dat ik een renner ben die weerstand moet voelen, anders krijgt hij een soort kriebel in zijn benen waar het alleen maar erger van wordt en waar hij uiteindelijk doodop van raakt. 

Om één uur krijgen we honger en rijden we een lekkere vreettent voorbij omdat er verderop ook nog wel een zal komen en zo nemen we om drie uur uitgehongerd plaats in het cafetaria in Tiel op de kade van de Waal. Uitgedroogde dooiers met vierkante ham op een taaie, witte fabrieksboterham nemen we op de koop toe. Het meisje dat ze maakt kan er niets aan doen. Ze is in loondienst – dat kan je zo zien – en ze heeft zelfs al tevergeefs eens geklaagd bij haar baas over de kwaliteit van waren waarmee ze een en ander moet bereiden. Dat kan je ook zo zien. Daarna gaan we, net als de geallieerden of andere helden, met een pont de rivier over. 

Tussen Drummel en Lith, de vermoeidheid is nakend en de zon staat al lager, moeten we over een stuk met mul zand. Indra, de andere gastrenner, die ook al in Utrecht een lekke band had, rijdt er als eerste doorheen, zakt weg, en valt om als een zak aardappelen. Ik heb er op veilige afstand naar gekeken en ik heb er van geleerd en ik ben hem er dankbaar voor. Vandaag heb ik twee dingen geleerd: 1. rijd nooit een lekkere vreettent voorbij als je honger hebt en 2. ga met je dunne racefietsbandjes nooit door mul zand.

Indra heeft geen ernstig letsel en daarom ben ik nog blijer dat het hem is overkomen en niet mijzelf. Hij kan morgen lekker in zijn eigen bed naar misschien een blauwe plek kijken, terwijl ik als echte deelnemer dan allang weer op de fiets moet zitten. Ook mentaal zou voor mij als echte deelnemer de klap veel harder aangekomen zijn. Nee het is goed zo, dit is de Tour, ‘the War is on’, en het is ‘dog eats dog out here’.

Als we de 4e pont van vandaag nemen, zijn we moe en weten we niet meer waar we zijn. Een van ons stelt aan de veerman onbedoeld de grappige en gevaarlijke vraag: ‘Weet u welke rivier dit is?’

De veerman is genadig en zegt: ‘Waar zijn jullie op school geweest?’

Joep was professor op het AMC, Maarten is dermatoloog en Nico heeft bedrijfskunde gedaan. Wat de anderen doen, weet ik niet, maar iedereen houdt zijn kop.

Om half 6 komen we aan bij het hotel. De Garmin van Nico zegt: 111 kilometer, 3743Kcal. Ik ga even liggen en doe een tukje van 6 tot half 8. Dan gaan we eten en om 11 uur gaan we naar bed. Ik slaap bij Joep. Joep doet een ontdekking. Joep heeft dezelfde tandpasta als ik en ook nog dezelfde tandenborstel!

Ik droom van de verjaardag bij Joep in het najaar van 2011. Waar ik voor het eerst van het idee had gehoord. Waar ik meteen van had gedacht: dat wil ik ook. Ik droom van mijn Decathlon-racefiets die ik in januari aanschaf en van de drie oefenfietstochten die ik daarna met Nico en Maarten onderneem. Nico die me steevast helemaal wegfietst. Maarten die op zijn elektrobike achter Nico aan fietst. Hoe ze me kwijtraken. Hoe ik alleen in Weesp aankom. Hoe ik later, alleen met Joep, een dagje oefen in de bergen van Zuid-Limburg. Hoe Joep, die vierenzestig is en bijna tien jaar ouder, me in de bergen wegfietst. Ik droom dat je renners hebt die meer van het vlakke parkoers houden en dat je klimmers hebt. Voor mijn groep is er geen naam. Maar ik droom ook dat ik nu zo oud ben dat ik nergens meer bang voor ben, dat ik wil en dat ik gegaan ben, naar Nico’s huis en toen langs de Amstel, via Utrecht naar Rome.

Dag 2 

Zondag 13 mei 2012

Heeswijk-Dinther–Noorbeek

Op de kaart een lange etappe. Nederland uit, België in, en dan Nederland weer in, om ergens op het randje van Zuid-Limburg, nog net in Nederland, in Noorbeek weer neer te strijken. En ja, er zullen bergen komen. Aan het einde van de dag komen we in dezelfde buurt waar ik eerder met Joep mijn eerste stapjes heb gezet. 

Om een uur of acht in de ochtend is het behoorlijk koud. Ik houd, net als gisteren, alles aan, ook de fleece ski-band over mijn voorhoofd moet blijven. De dreunende voorhoofdsholteontsteking en het groene snot liggen altijd op de loer. Paul en Indra zijn weg en nu zijn we alleen, alleen met z’n vieren en nu gaat het echt beginnen. De zon doet gelukkig nog mee, maar de heerlijke rugwind van gisteren is weg.

Het begint met wat geklungel en gekronkel door een paar dooie dorpjes, afgewisseld met hier en daar wat rechte stukken, waar ik meteen al honderden meters achterop raak. Joep en Nico, steeds ver voor mij, wisselen elkaar op de rechte stukken aan de kop professioneel af. Maarten fietst bloedserieus, als ware hij ook een wielrenner, een beetje heen en weer tussen iedereen in. Soms rijdt hij ver vooruit om dan tegen een boom te gaan wachten totdat iedereen voorbij is, om ons daarna weer in te halen. Gisteren viel het niet op, maar nu vallen de gaten. De verschillen zijn groot. Als het zo tot aan Rome doorgaat, wordt het een hel.

‘Gaat het?’ 

En daar gaan ze weer. Ik vraag me af of je iemands rug kunt haten. Ben ik met een zooitje gekken op stap?

Dan, na een eeuwigheid, wordt het een uur of elf. Ik weet niet eens waar we zijn. Helmond hoor ik. De vieze koffie uit het koffiesysteem is niet erg, even normaal zitten, even niet op mijn fiets, en even die band van mijn kop. Terwijl ik me net wil gaan afvragen, waarom ik dit doe, hoor ik:

‘Kom op, we gaan weer’.

Omdat ik mijn bril niet in mijn zak krijg, heb ik meteen dertig meter aan mijn broek. Ik ken dit achteropraken al van heel lang geleden. Van de lagere school. Astmatische kinderen kunnen niet lang rennen. Ik loop er achteraan. Daarna mogen ze niet meedoen, worden ze verstoten door de groep en op het laatst word ik een prooi. Eggie Hendrickx die me bijna iedere dag in mekaar slaat. Blind, huilend van woede en onmacht onderga ik iedere dag mijn lot, niet in staat om er iets, maar dan ook iets, tegenin te brengen. Het zijn mijn Tom Brown’s School Days, die ik op een vreemde manier ook koester. Ik vraag me af of de kinderen die nooit gepest zijn, deze, of andere zielige films, wel goed kunnen begrijpen. Of ze zonder gepest te zijn überhaupt iets kunnen begrijpen. Misschien dat ik me door mijn allergie en Eggie, het eenzaam zijn, maar ook het inleven en levendig fantaseren, toen te overdreven goed heb aangeleerd. Mijn vader doet me teneinde raad op judo, wat niet veel helpt, niet tegen het pesten, en niet tegen het eenzaam zijn en dromen. Ik heb in mijn kamer zelf een kleine pick-up waar ik honderden keren de platen van Cliff Richard opzet. Summer Holiday is het mooiste en meest ontroerende nummer dat ik tot dan toe gehoord heb. Als ik Eggie vandaag voor mijn wielen krijg, zou ik keihard gas geven. Nee. Maar dat het een slecht mens was geworden en dat-ie zijn kinderen sloeg, dat was zeker. Gewoon doortrappen nu, dat is het enige wat me rest.

De vraag is waarom ik dit hier doe. Waarom ik meteen dacht bij het aanhoren van het idee: Dat wil ik ook. Waarom toch, waarom heb ik er zelf voor gekozen om hier op een van de onzaligste plekken ter wereld op een zondagochtend, wetende dat ik niet kan fietsen, weer met Eggie te gaan vechten en weer af te zien.

In de vroege middag komen we op lange, lelijke wegen die ons door België heenvoeren, richting Maaseik. Nog steeds geen lolletje, maar nu hang ik ergens tussen Nico en Joep in. Joep zit ergens achter mij. Of hij dit uit piëteit doet of omdat hij slechte benen heeft gekregen, zal me een zorg zijn. Ik ben ongehoord blij dat ik even niet alleen achteraan rij. Misschien heb ik goeie benen.

Eindelijk in Maaseik vinden we midden in de winkelstraat, waar alles dicht is, toch nog een restaurant waar je hamburgers kan krijgen uit een plastic zak. Maaseik heeft deze week een feestweek met als thema China, of de Chinees, waardoor er slingers met lampionnen in de straat zijn opgehangen en er echte Chinese muziek uit de luidsprekers klinkt.

Daarna gaat het weer richting Nederland, Nederlands Limburg. Hoog in de verte zie ik dreigende vlammen die horen bij olie of gas en die volgens Joep in de buurt van Geleen moeten liggen. Zeer langzaam, komen ze dichterbij en ik ben blij als we er voorbij zijn. Ik besluit om niet meer achterom te kijken. Ik haat: troep, olie, vlammen, fabrieken en industrieterreinen en alle andere dingen die de wereld bedreigen. Iedere vernieuwing die iets extra’s oplevert, is me er een te veel. Weg met de groei! Weg met plastic en iPhones en iPads, het gefrutsel aan die knopjes en nieuwe technieken. En weg ook met alles wat groot nieuw en lelijk is. 

Ik lijk op mijn moeder. Ik vraag me af of mijn afkeer van nieuwe dingen en techniek iets met dommigheid te maken kan hebben. Mijn vader was slim, hield van techniek en nieuwe dingen, mijn moeder niet, zij was lief. Veel oude mensen die nog graag en goed met computers overweg kunnen, zijn ook vaak slim. Met de gedachte dat er ook voor hen een dag komt dat ze de nieuwste app niet meer gaan downloaden, stel ik me gerust. Ik heb er nu al geen zin meer in, loop gewoon een beetje op de rest vooruit. 

Alsof het een natuurfenomeen is dat ik nooit eerder aanschouwde zie ik, aangekomen in Geleen, opeens heuvels liggen. Vanaf nu is het afgelopen met de vlaktes en de polders. We zitten er middenin. Geschrokken door het nieuwe geweld maar vooral vermoeid en dromerig vergeet ik te schakelen en word ik meteen ingehaald door Joep. Ik schakel terug en met veel kracht sluit ik net aan zijn wiel aan. 

De heuvel wordt nu steeds steiler en het lijkt op het steilste stuk uit de Vaalserberg die ik op de oefenfietstocht weken eerder met Joep had gefietst. Het enige verschil met de moordenaar van Vaals is dat ik toen niet en nu wel het einde van de berg in zicht heb. Het lijkt alsof Joep veel minder moeite doet. Fietst hij lichter dan ik? Zou kunnen, maar nu terugschakelen naar het allerlichtste verzet durf ik niet vanwege dom in de lucht trappelen en helemaal doodop raken. En belangrijker, ik zie de top. Zo ga ik het ook wel halen. 

Maar, hé, wat is dat? Wat is dat nu? Wat zullen we nou krijgen? Wie is dat nou, die tien meter voor ons uit fietst? Verdomd, het lijkt wel of hij stilstaat. Nu is het nog maar zes meter. En hup daar gaat Joep, d’r op en d’r over. Weg is Nico. Ik kan het haast niet geloven, maar met hetzelfde gemak schiet ik hem nu ook voorbij. En daar gaan we. Joep en ik ‘up to the top’. Ik kan nog steeds niet geloven met welk gemak we Nico voorbij schoten, maar we zijn er nog niet. Misschien zit-ie nog vlak achter me en komt-ie zo direct met gemak mij weer voorbij. Niet achterom kijken en doortrappen is het beste. Het is oorlog en het is ieder voor zich.

Het bonst in mijn hoofd, opeens is het nog maar twintig meter die ons scheidt van de top. Waarom zou ik niet gewoon wat harder trappen, het kan toch! Ik hoop niet dat Joep me kinderachtig vindt, maar ik zet aan en trap zo hard ik kan en kom naast hem en net een meter of twee voor de top ga ik voorbij. Meteen laat ik alles los, fiets uit, en schaam me. Wat was dat? Welke idiotie had zich daar meester van me gemaakt? Die trouwe Joep, die me nota bene mee had genomen naar Limburg. Die me de bergen had leren kennen en die me nu de berg op had meegenomen om samen slag te leveren. Was het niet al mooi genoeg geweest dat we samen ‘het kanon van het vlakke land’ hier op deze berg voor eeuwig hadden vernederd? Even later fietsen Joep en ik weer gewoon naast elkaar en is er niets aan de hand, gelukkig. Ik ben zelfs blij als Nico ons even later weer voorbij fietst.

Veel eerder dan Joep en ik nog had Maarten de top bereikt. Hij was net als op het vlakke stuk ons keihard voorbij gescheurd. Hij zal dus, nu ook in de bergen, nooit echt meedoen.

Na de slag om Geleen fietsen we nog eindeloos heuvel na heuvel en berg na berg om na de laatste stop in Schimmert, nog veel meer heuvels – en dan komt Margraten – en bergen te fietsen en daarna nog meer. Het zijn er teveel om nog een wedstrijdje te gaan zitten doen, maar ik zie dat ik makkelijk mee kan. Na 135 kilometer bereiken we de lieve en gezegende herberg Sint Brigida te Noorbeek. Een oud hotelletje met een heerlijk terrasje, man in de keuken en zijn vrouw die ons verder helpt.

‘Hier naar boven,’ zegt ze. Ik neem de smalle treden stapje voor stapje. Iedereen moet nu pijn hebben.

‘Douchen is veel lekkerder,’ zegt Joep, als hij opgewekt en frisgewassen het terras op komt.

Maarten en ik zijn bezig aan ons tweede drankje als Joep ons op deze onthulling trakteert.

‘Douchen is veel lekkerder?’ vraagt Maarten.

‘Ja, wat is er nou gewoon aan douchen, als je niet gefietst hebt.’

Ik begrijp wat Joep wil zeggen, maar kan het honderd procent vrolijke gedoe nu ook nog niet delen. Waarom kan hij het nu wel en ik nog niet. Ik schaam me voor mijn cynisme. Waarom niet een beetje opgeschoven naar Joeps vrolijkheid. Waarom niet. Want, hebben we het niet geflikt? Honderdvijfendertig kilometer met als toetje eindeloze heuvels en bergen? En zitten we hier niet in de zon op het liefste terrasje van Sint Brigida? Natuurlijk is douchen nu het lekkerst wat er is. Net als de witte wijn hier, ik had het verdomme net nog zelf tegen Maarten gezegd, over de lekkerste wijn. 

’s Avonds zou blijken dat ze hier ook nog de lekkerste vissoep, de lekkerste asperges, de lekkerste rode wijn, de lekkerste toetjes, en de lekkerste bedden hadden.

Vlak voordat ik in slaap val speel ik de film van vandaag nog een keer af. Vanochtend was ik een kind, tot Maaseik was ik een puber, en na Geleen was ik al een man geworden. Al met al was het net een spannende wereldreis geweest en hoefde ik nergens meer bang voor te zijn. Nu moest ik alleen nog leren om er echt van te gaan genieten. Ik was goed in de bergen, ik ging goed omhoog, alles zou goed komen. Meer hoef ik niet te weten, want ik ben te moe en dan slaap ik. 