I. Aankomst

Het vliegveld heet Hosea Kutako.

Dat klinkt wat verder weg dan Schiphol, Zaventem of Heathrow.

Misschien is Hosea Kutako een belangrijk politicus en draagt het vliegveld daarom zijn naam. Zoals Kennedy en de Gaulle een vliegveld hebben gekregen. Zal het straks eens vragen. Terwijl ik niet van plan was vragen te stellen. Namibië betekende vakantie en zeker niet vragen stellen en of ik wel of niet wil schrijven.

Wil ik dan schrijven?

Ik ga te snel.

We landen over tien minuten en dat is maar goed ook want ik heb er meer dan genoeg van. De tijd dat ik niet kon wachten in een vliegtuig te stappen ligt ver achter mij. Vliegen is een noodzakelijk kwaad geworden, zeker nu de ruimte tussen mijn stoel en die van de reiziger vóór mij gereduceerd is tot het absolute minimum. Als mijn moeder langdurig op een ongemakkelijke stoel had gezeten zei ze: ‘Ik heb een kont van koper.’

Ik ben van top tot teen van koper.

Of ik mijn seatbelt wil vastmaken.

Geen gehoorzamer passagier dan ik.

Voor mijn gevoel zit ik al een maand met die band om m’n buik.

Ruim tien uur vliegen van Amsterdam naar de tussenlanding in Johannesburg. In het holst van de nacht op weg naar een onpersoonlijke, gladde kamer in een onpersoonlijk glad hotel, in de stilte van de uitgestorven straat het door de muren weerkaatste sombere geluid van de wieltjes onder m’n koffer. Een bijna in slaap gesukkelde geüniformeerde meneer vragen of we gewekt kunnen worden. Niet kunnen slapen en als het eindelijk lukt een mechanische stem die waarschuwt dat het vijf uur is. Snel douchen en de lift in. Geen ontbijt, wel een doos met een klef broodje, een plak kaas en een hard ei. Nog vóór de kippen van hun stok fladderen alweer op weg naar het vliegtuig dat ons naar Windhoek moet brengen en dan toch dezelfde zenuwen als die eerste keer dat ik mijn buurmeisje zoende, omdat een stem me vertelt dat ik over vijf minuten neerdaal in een land waar ik eens, maanden geleden, hoopte veilig te landen.

Windhoek is de hoofdstad van Namibië.

Dat is ongeveer het enige wat ik van Namibië weet.

Wat las ik voor vertrek naar Namibië?

De volgende zin, in Zipper en zijn vader van Joseph Roth: ‘En bij een schrijver begint al waar hij zwijgt de leugen.’ Als een schrijver zwijgend al liegt, wat dan te zeggen als hij zich aan het schrijven zet? De waarheid is dat ik mij had voorgenomen voor één keer onvoorbereid op reis te gaan, ‘het land op mij af te laten komen’ zoals dat heet. Hetgeen slechts ten dele gelukt is want ik dacht aan de woorden die ik ontelbare keren in bibliotheken en zaaltjes aan een in reizen geïnteresseerd publiek heb verteld: ‘U maakt foto’s om de reis zolang mogelijk vast te houden, maar u kunt al maanden eerder op reis door veel over het land te lezen. Niet alleen gidsen maar óók romans.’

In een ver verleden luisterde ik naar een jonge vriendin die in Namibië haar huwelijksreis had doorgebracht. Ze vertelde enthousiast, maar ik voorzag haar verhaal van het bekende korreltje zout, immers zij was op huwelijksreis en dan is men geneigd het dorste landschap of de saaiste stad liefdevol te beschrijven. Aanhoudende regen ‘hoorde bij het land’, kakkerlakken in de kamer ‘vonden we authentiek’ en zelfs die zakkenroller kon er niets aan doen immers ‘hij was eigenlijk heel arm.’

De meneer aan het gangpad links van mij heeft zijn seatbelt niet vastgemaakt.

Gezien de omvang van zijn buik kan ik daar enig begrip voor opbrengen. De stewardess niet en wijst hem er op, volgens mij uiterst vriendelijk, maar hij reageert alsof een lerares hem op spieken betrapt. Vraag me af of kinderen bij het huidige computeronderwijs nog de kunst van het spieken beheersen. Misschien kennen ze het woord niet eens. Pieker nog in de wolken of ik dat als vooruitgang moet beschouwen of als verloren romantiek. Mocht iemand mij naar mijn mening vragen dan zou ik antwoorden dat ik het een gemis vind en dat uitsluitend omdat ik er een meester in was.

We zijn uit de wolken en ik zie leeg land.

Zelden een huis. Door het lege land kronkelen zandweggetjes. Geen riviertjes. Ik denk aan het opstijgen vanaf Schiphol, hoe vol Nederland is. Met ook nog eens erg veel water.

De piloot heeft het vaker gedaan.

Gelukkig geen applaus.

Vanaf het vliegtuig wandelen we naar de aankomsthal. Met wandelen bedoel ik echt wandelen. Het nationale vliegveld van een groot land dat je niet lopend door een sluis tegemoet treedt maar in de open lucht, dat geeft een gevoel van vrijheid. Koeien die na maanden in de stal worden losgelaten. Zal de omvangrijke mevrouw die voor me schommelt ongetwijfeld geen leuk beeld vinden. De weg wordt gewezen door vriendelijk naar ons lachende mannen en vrouwen. Die weg hadden we zonder kans te verdwalen ook zelf kunnen vinden maar juist die vriendelijke zorgzaamheid maakt de aankomst persoonlijk. Er zijn vliegvelden waar het zo druk is dat je van de een naar de ander botst en je je na de zoveelste aanvaring en zenuwachtig koekeloeren welke richting je op moet, afvraagt waarom je zo nodig op reis moest. Hier botst niemand en waar je heen moet wordt liefdevol gewezen.

Ongekend zorgeloos vervolg ik de wandeling. Meestal wil ik na een lange vlucht zo snel mogelijk naar de uitgang, vandaag op m’n dooie gemak.

Windhoek heet dus de hoofdstad van dit land.

Windhoek, dat klinkt erg Hollands, hetgeen me verbaast, want Namibië is eens een Duitse kolonie geweest. Lief vliegveld.

Vliegveldje, het is dat er vliegtuigen staan, anders zou het voor een groot busstation kunnen doorgaan.

Het passeren van de douane verloopt gemoedelijk.

De man die ik mijn paspoort overhandig lijkt bijna dankbaar dat ik van zo ver gekomen ben.

‘You will love my country,’ lacht hij.

‘Dat doe ik nu al,’ wil ik antwoorden maar slik het in. Vriendelijk zijn is prima maar je moet maat weten te houden.

Ben vergeten te informeren hoe het vliegveld heet.

De man vóór me eens vragen.

Hij loopt met de zekere tred van iemand die het hier goed kent. Ik loop iets harder tot ik naast hem ben. Vraag hem of hij Engels spreekt. Natuurlijk spreekt hij Engels, de hele wereld spreekt Engels! ‘Ik vlieg voor zaken drie keer per week naar Johannesburg.’ Voor zaken, ik mocht eens denken dat hij voor z’n lol drie keer per week naar Johannesburg vliegt. Hij blijkt geen haast te hebben. Of hij vindt het leuk dat een buitenlander hem een vraag stelt over zijn land. Hij zet z’n koffertje neer en haalt een zonnebril tevoorschijn. Alles wijst op een lang verhaal. Na zijn uitleg dat het vliegveld Hosea Kutako heet, de naam van een Herero-leider – ‘een van de stammen die streefde naar onafhankelijkheid’ – wil hij weten waar ik vandaan kom, hoelang ik in Namibië blijf, of ik een hotel in Windhoek geboekt heb, dat ik niet moet vergeten Lüderitz te bezoeken en dat… Ik leg een hand op zijn schouder en wijs op mijn vrouw die verderop staat te wachten.

Mijn vrouw.

Sommige schrijvers doen in hun schrifturen of ze alleen reizen, terwijl je later in een interview leest dat hun echtgenote de hele reis meemaakte. Ik reis al bijna vijftig jaar met mijn vrouw en ik noem haar regelmatig in mijn boeken. Ze heet Lout – spreek uit Loet, een afkorting van Louise – en zonder haar was ik nooit verder dan de hoek van mijn straat gekomen.

Thans geïntroduceerde Lout wacht op me.

‘Je hebt helemaal geen haast,’ zegt ze, een constatering die op die vijftig jaar samenzijn wijst, want ik heb altijd haast. Ik verbaas me er zelf ook over en wijt de rust in me aan de gemoedelijke omgeving. Neem me voor dat woord, gemoedelijk, te noteren. Tenslotte zijn eerste indrukken vaak de juiste.

Samen wandelen we richting een auto, in gezelschap van een jongeman die met een bord, waarop onze namen, bij de uitgang op ons staat te wachten. Als alles verloopt zoals we per email hebben afgesproken brengt hij ons naar de camping.

‘Een lief vliegveld,’ zegt Lout tegen hem.

Hij lacht dankbaar of hij het hoogst persoonlijk heeft aangelegd.

De parkeerplaats is opwekkend klein.

Zelfs de mannen die op zakenreis zijn doen het kalm aan. Ze lopen en kijken anders dan toeristen. Of ze willen zeggen ‘de wereld draait dan wel niet geheel om ons maar wel voor een belangrijk deel, wij zullen het zaakje wel even opknappen.’ Of ze veel op te knappen hebben weet ik niet maar ik gun ze de overtuiging. Misschien vallen die mannen op doordat ze wél haast hebben, ze precies weten waar ze heen moeten, een pak en een das dragen en ze, in tegenstelling tot ons, simpele reizigers, de omgeving geen blik waardig keuren. Hoe hoger op de maatschappelijke ladder hoe steviger hun pas. Ze weten dat ze worden afgehaald en time is nu eenmaal money. De wereld is aan veranderingen onderhevig maar money en time zullen onverbrekelijk met elkaar verbonden blijven.

‘Hebt u een goede reis gehad?’ vraagt de jongen wiens naam ik nu al vergeten ben.

‘We vonden het wel erg lang,’ zegt Lout.

Ongetwijfeld heeft hij dat vaker gehoord.

Windhoek ligt op 45 km van het vliegveld en de camping op de helft daar tussen in, vertelt onze chauffeur.

Ik vind het onaardig hem nog eens naar zijn naam te vragen.

Er is amper verkeer.

In eigen land zou ik dit géén verkeer noemen.

Van het nationale vliegveld naar de hoofdstad en af en toe een auto.

Dat belooft wat.

Ineens herinner ik me dat het meisje dat hier op huwelijksreis is geweest vertelde dat ‘Namibië groter is dan Frankrijk en Duitsland samen’ en ‘dat er twee miljoen mensen wonen’. Turend naar het lege landschap en de spaarzame auto’s dringt de betekenis van die woorden pas echt tot me door. Zoals iemand je vertelt dat in Wellington altijd de wind waait en die onbelangrijke mededeling plotseling betekenis krijgt wanneer je, jaren later aldaar wandelend, uit je kleren wordt geblazen. Of dat je in Brussel de lekkerste chocola kunt kopen en dat dat dan zo is. Of dat, wanneer je de lekkerste haring wilt eten, je in Scheveningen moet zijn bij die winkel op de hoek van de haven en dat het dan ook de lekkerste haring is…

Naarbuiten kijkend naar landschap dat niets dan vredige rust vertoont schiet mij een artikel te binnen dat ik voor vertrek las. Onder de kop herero stond ‘Wie de foto’s ziet van tot op het bot uitgemergelde slachtoffers en weet dat Duitsers de daders waren, krijgt op slag bepaalde associaties. Toch gaat dit om een andere genocide en wel die op de Herero en de Nama in huidig Namibië. Deze volkeren verzetten zich begin 20ste eeuw tegen de kolonisator, die zich in de zogeheten “Scramble for Africa” Zuidwest-Afrika hadden toegeëigend. Toen de stammen in opstand kwamen tegen plannen hun gronden te confisqueren, sloegen de Duitsers genadeloos toe. Keizer Willem II was woest en er volgden orders om geen Herero in leven te laten: mannen, vrouwen en kinderen. Voor de zekerheid werden de waterputten in het kurkdroge land ook nog eens vergiftigd. Geschat wordt dat zo’n 65 duizend Herero en 10 duizend Nama omkwamen in het geweld. Voor deze en andere wreedheden begaan door de koloniale machten in Afrika was destijds minder oog en na de Tweede Wereldoorlog domineerde de Holocaust het debat over genocide. Het zou dan ook tot 2004 duren, zo’n honderd jaar na het drama, voor de Duitse regering officieel excuses aanbood.’

Van de Herero was Hosea Kutako de leider.

Naar wie dus, als dank, dit vliegveld is vernoemd.

Een deel van die geschiedenis heeft zich afgespeeld terwijl ik opgroeide.

En ik wist van niets.

* * *

(Later, terugdenkende aan de woorden van het meisje op huwelijksreis, zoek ik een en ander voor de zekerheid op. Een meisje op huwelijksreis mag overdrijven, maar dit zijn de harde cijfers:

Omvang Namibië: 825.615 km2.

Frankrijk: 551.695 km2.

Duitsland: 357.050 km2.

Waarmee is vastgesteld dat Namibië weliswaar een groot land is, maar niet groter dan Frankrijk en Duitsland samen. Om dichterbij huis te blijven… Nederland heeft een omvang van 41.543 km2. )

* * *

Ik dwing me goed naar het landschap te kijken.

‘Dromerig landschap,’ hoor ik Lout zeggen, ‘als je mocht schrijven moet je dat onthouden.’

Ik ben helemaal niet van plan te schrijven.

Maar dat zeg ik niet.

Want ik weet het niet.

Uit mijn raam turend pieker ik over hoe dat precies zit met de Duitsers in Namibië.

* * *

Na aankomst op de camping krijgen we onderwijs in hoe om te gaan met de camper. Vrijwel altijd gebeurt dat door een meneer of mevrouw die dat wekelijks ettelijke malen doet en die dus vergeten is met goedwillende doch zenuwachtige klanten te maken te hebben. In ons geval dan ook nog iemand (ik) die liefst direct het sleuteltje in het contact stopt onder het roepen van ‘de rest ontdekken we vanzelf wel’. Veel rampspoed is mij bespaard gebleven door de grondiger door het leven gaande Lout, die niet alleen het naadje van de kous wil weten, maar ook nog vragen stelt over eventuele ernstige calamiteiten zoals ongelukken op de weg, ontploffingen met het gas of lekkages in de watervoorziening. Toen we begonnen met reizen dacht ik dat de camperverhuurster of -verhuurder geïrriteerd zou raken door haar vele vragen, maar al gauw zag ik dat die dat juist waardeerden en opgewekt veel meer tijd voor de les uittrokken dan ze aanvankelijk van plan waren geweest.

En laat ik dit er direct bij zeggen: die uitleg is belangrijk. Ten slotte sta je op het punt met een onbekende camper door een onbekend land te reizen en dat het dus handig is te weten waar alle knoppen toe dienen. Een camper is niet alleen vervoersmiddel, het is ook je huis. Als iemand je vertelt wat je in geval van een lekke band moet doen kan het een oplossing zijn te denken ‘dat gebeurt mij niet’, maar ik denk toch dat het verstandiger is goed te luisteren waar het gereedschap zit – de krik! – en waar de reserveband.

Waarmee ik wil zeggen dat ik mijn uiterste best doe ieder woord in m’n hersens te prenten, af en toe een vraag te stellen en zelfs iets op te schrijven. En dát omdat ik ervan doordrongen ben dat Namibië een heel groot en heel leeg land is. ‘Er is hier geen Wegenwacht die u kunt bellen’, is een zin die ik wel degelijk in mijn geheugen opsla. De gedachte ‘er komt altijd wel iemand’ duw ik diep terug in mijn binnenste.

‘Heb je echt goed geluisterd?’ vraagt Lout bezorgd. ‘Ons kan niets meer gebeuren,’ antwoord ik met alle beslistheid die ik kan opbrengen.

Maar als het mobieltje de volgende dag ter sprake komt staat ineens mijn oude vijand weer naast me: de zorgeloosheid.

Ik: Waarom hebben we een telefóón nodig? We kennen hier toch geen hond, wil je soms naar huis bellen? (En pathetisch voeg ik er aan toe: Ik wil juist zo graag vrij zijn!)

Lout: Als er iets met de camper is moeten we toch een garage kunnen bellen? Dat heeft die mevrouw nog zo gezegd!

Ik: Maar met mijn mobiel kunnen we sowieso niet bellen.

Lout: Juist daarom!

Ik: Wat wil je daar mee zeggen? (en ik weet precies wat we moeten doen!)

Lout: We moeten naar een winkel om er zo’n nieuw ding in te zetten.

Ik: Helemaal naar Windhoek?

Lout: Da’s maar 24 kilometer.

Ik: En 24 kilometer terug!

Lout: Dan ga ik wel alleen!

Op de televisie hoor je om de haverklap iemand zeggen ‘kijk, ik ben zo iemand die…’ een bekentenis die mij volstrekt overbodig lijkt, maar om onze conversatie ieder vertoon van gewichtigheid of ernstig meningsverschil te ontnemen zeg ik nu voor één keer: Ik ben zo iemand die zijn ongelijk makkelijk kan toegeven…’

Want…

De volgende dag rijden we naar Windhoek.

Wil van de camping heeft uitgelegd waar we een winkel kunnen vinden, eerste straat voorbij de Mandela Avenue naar rechts, een kind kan de was doen. Aan een beeldschoon meisje leg ik uit wat de bedoeling is, ze bekijkt mijn mobieltje en terwijl ze informeert uit welk oudheidkundig museum ik dit vreemde apparaat gehaald heb peutert ze met lenige vingers een piepklein vierkant, akelig dun soort doosje in mijn mobiel, overhandigt mij dat en begeleidt de handeling met de onvergetelijke tekst ‘Ziezo, nu kunt u iedereen in heel Namibië bellen’. En ik, die mij zo verzet heb tegen de gang naar Windhoek, stap als een kind zo blij naar buiten en roep opgetogen ‘ik heb het gefikst!’

Hoezeer de Nederlander geneigd is te denken dat alles buiten ons land ontwikkelingsgebied is moge blijken uit de zin die ik op de terugweg hardop uitspreek en wel deze ‘Dat ze die dingen in Namibië ook al hebben…’

II. Bomen

Keetmanshoop.

Ligt op de route naar en van Zuid-Afrika en geniet alleen daarom al bekendheid.

Ik denk niet dat veel reizigers Keetmanshoop bezoeken, maar het kan goed zijn dat wij dat als excuus gebruiken omdat we het ook links laten liggen. Dat ligt niet aan de naam, want die is leuk en ook een tikkeltje intrigerend, dat komt omdat we nog niet zover zijn dat we steden willen bezoeken. Over de naam, eens heette het nog leuker: Modderfontein. En zo mogelijk daarvoor nog leuker: Swartmodder. Aldus genoemd door de Nama, naar ik aanneem vanwege de rivier die door Keetmanshoop loopt. De huidige naam heeft het te danken aan meneer Johan Keetman die de nodige pecunia schonk om een kerk te laten bouwen. Die overigens geen dienst meer doet als kerk, er is nu een museum in gevestigd. Ook dat zouden wij kunnen bezoeken, maar de interesse om ‘een Nama-tent naast een ossenkar’ te bewonderen, ontbreekt nog.

Soms weet je niet waar zinnen, beelden of kennis vandaan komen. Naarmate je ouder wordt groeit de verbazing over wat er onverwacht opduikt. Heb ik ooit van m’n leven gehoord over het bestaan van de kokerboom? Bijvoorbeeld op school bij Natte His, zoals we Natuurlijke Historie noemden? Heb ik een boek gelezen waarin de kokerboom werd genoemd of beschreven?

Kan het me niet herinneren.

Zou iemand tegen me zeggen ‘Ik wil het vandaag met jou eens over kokerbomen hebben’ zou ik hem toch raar aankijken en uitroepen ‘Over de wáát?’ En vandaag, tegen het eind van de middag, amper gewend in dit land, sta ik op een camping, de Quivertree Camping in de buurt van Keetmanshoop, en in de op lava lijkende rotsen groeien niets anders dan… wat zijn dat voor wonderlijke bomen? Als Lout dan zegt ‘kokerbomen’, knik ik of ik er alles van weet en dat heeft niet te maken met niet willen toegeven dat zij meer weet dan ik, dat knikken komt voort uit ‘Heb ik ooit eerder over de kokerboom gehoord?’

Weinig over Namibië weten en dan wel beleefd knikken in de richting van kokerbomen?

Vreemd.

Ik vind het direct bij kennismaking een boom die terecht en openhartig, ja zelfs bonkig, om aandacht vraagt. Als je niet in hun richting zou kijken en zou lopen alsof ze er niet staan zou je voor straf eeuwig binnen moeten blijven. Normaliter heb ik het niet met bomen, ik loop door een park en vind het een al of niet mooi park. Dat er bomen staan zie ik maar wat voor soort bomen, dat te willen weten heb ik niet in huis. Misschien een beuk omdat die nootjes produceerde die ik als kind verzamelde, maar ik ben al lang geen kind meer. Bovendien zie je beuken minder en minder.

De kokerboom is de derde boom die ik nooit meer zal vergeten. Eigenlijk de eerste want wie is niet verliefd op de palm? Voor mij boom nummer één. Zou er iemand op aarde rondlopen die beweert een palm lelijk te vinden? Bestaat niet. De palm zal eeuwig geprezen, bezongen, gefotografeerd en geschilderd worden. Om een palm te beschrijven moeten woorden worden uitgevonden, met elegant, verleidelijk, gracieus, bekoorlijk, vrouwelijk en ga zo nog een tijd door, ben je er niet. Om aandacht vragend en toch bescheiden. Vriendelijk wuivend, maar oersterk wanneer het stormt. En vergeet niet, de palm heeft humor want hoe mooi je ook over haar denkt, je verandert subiet van gedachten als je een kokosnoot op je hoofd krijgt.

Mijn tweede boom: de baobab.

Een mannelijke boom.

Niets vrouwelijks aan.

Een grotere tegenstelling dan tussen de palm en de baobab bestaat niet.

Een omgekeerde boom. Of ie op z’n kop staat, de wortels grijpend de lucht in. Vanbinnen is-tie hol, in Australië is een boab waarin gevangenen, die ergens naar toe werden gebracht, de nacht moesten doorbrengen. In die boom konden zes-en-dertig gevangenen door een spleet in de stam naar binnen worden… hoe moet je het noemen, zachtzinnig en beleefd zal het niet gegaan zijn, laat ik het duwen noemen, dus naarbinnen worden geduwd. Ik heb dat niet ergens gelezen, ik heb in die boom gestáán. En zorgvuldig gekeken hoe je daar zo’n hoeveelheid mannen in kon opbergen. Een dappere boom met takken die als wortels naar de hemel grijpen en die hoort bij eenzaam, droog en verlaten landschap.

De derde boom.

De kokerboom lijkt op de boab. Zou me niet verbazen als ze dichtbij of ver weg familie zijn. Ook de kokerboom is hol vanbinnen, en ook vanuit de kroon van de kokerboom grijpen, als de armen van het beroemde beeld van Zadkine in Rotterdam, de takken naar iets dat alleen zij zien. Maar vergeleken bij de stam van de boab is de kokerboom een scharminkel, zelfs de magerste gevangene zou er niet in passen. Wat wél in de stam van de kokerboom paste zijn de pijlen van de Bosjesmannen. Lees ik op dit moment en dat is weer zoiets aardigs met betrekking tot reizen, zou ik dit thuis lezen zou het weinig tot geen indruk maken, nu roep ik naar Lout ‘Weet je dat Bosjesmannen die kokerbomen gebruikten om er kokers voor hun pijlen van te maken?’ Om dan samen vast te stellen dat wij dat ook zouden doen, ware wij Bosjesman en Bosjesvrouw.

Je kunt een uur je best doen de boab en de kokerboom te beschrijven, verder dan dat het opvallende, grillige, leuke, bijzondere of rare bomen zijn kom je niet. Ik denk niet dat iemand aan schoonheid denkt. Ruwe, weerbarstige bomen, die het onverschillig is wat wij mensen van ze vinden.

Dat maakt ze sympathiek.

Denk niet dat de kokerboom in heel Namibië groeit, je moet er voor naar Keetmanshoop. Waarom alleen daar, vraag het de boom zelf maar. Of aan een in de kokerboom gespecialiseerde geleerde. Zou die nu op de camping naast me staan en zou hij, wijzend op de kokerboom recht voor me, vertellen dat ‘de kokerboom een aloë is in boomvorm’, ik zou beleefd luisteren en hem op z’n woord geloven.

Ik ben al een paar dagen in Namibië maar ineens, op dit moment, klimmend over de rotsen van koker naar koker, ben ik met huid en haar in Namibie. Niet omdat ik in een vliegtuig hier naartoe ben gevlogen, afgehaald door een auto, een camper gehuurd, al die dingen die je doet als je een reis begint door een onbekend land, maar omdat ik nu pas heel ver van huis ben. Tot nu toe was ik dan wel niet thuis, maar ook niet tienduizend kilometer van huis. We hebben pas een klein stukje van Namibië gezien maar dat stukje veroorzaakte geen schok. Welke reiziger is altijd eerlijk? Als je maanden naar een land hebt uitgekeken, wil je toch vanaf de eerste minuut dat alles anders is dan thuis? En dat gebeurt niet of zelden. Of je het wilt of niet, laat staan dat je het openlijk erkent, maar er komt een moment dat je teleurstelling voelt. Dat moment waarop je denkt ‘Is dit het nou?’

Ik had dat op weg van Windhoek naar Keetmanshoop.

Ik heb niets tegen Lout gezegd, want die verheugt zich altijd zo intens op een reis dat het even duurt voor alles net zo mooi wordt als zij zich had voorgesteld. Als ik dan teleurgesteld ga zitten doen, stort haar wereld in. Maar ik vond het behoorlijk saai, turend door mijn raampje. Leeg land is prettig als je uit de volte van Nederland komt, waarin de grote steden meer en meer naar elkaar toe, ja in elkaar groeien, maar na uren niet anders dan leegte, moet je toch je best doen juist die leegte prachtig te vinden. Dat heeft tijd nodig, wennen aan een land, wennen aan de leegte, je thuis voelen, opnieuw leren kijken.

Tot de kokerboom heb ik niet opnieuw gekeken. Mijn ogen waren nog thuis. Onverwacht doen ze wat van hen verwacht wordt: kijken.

Volstrekt onvoorbereid rijden we een camping op, parkeren, ik kijk wat rond tot Lout roept ‘Moet je die bomen zien’. En het gebeurt! Ik ben op reis, ver van huis, weg!

Door die kokerboom!

Minder dan een half uur later zitten we op een rotsblok. Of beter, was het dat maar. Een venijnig scherpgepunt stuk lava. Maar ik voel er niks van want de zon gaat roder dan rood onder en tegen de horizon staan, soms in groepjes, soms alleen, kokerbomen zo mooi te zijn dat wij geen woord tegen elkaar zeggen. Of omdat de zon niet van sentimentaliteit houdt, of omdat hij niet al zijn kruid wil verschieten en ons wil waarschuwen nog meer moois voor ons in petto te houden, ik weet het niet. Maar ik zucht vol begrip wanneer de zon afscheid neemt van ons, van de kokerbomen en van de dag.

Het eerste dat ik de volgende morgen doe is kijken of ze er nog staan. Dat doen ze en dat verbaast me. Waarom die verbazing? Omdat ik blijf denken aan het beeld van Zadkine en de kokerbomen daardoor iets menselijks krijgen? Hield ik er rekening mee dat ze wel eens op reis hadden kunnen zijn?

En nog ben ik niet klaar met de bomen.

We rijden, weken later, op de B8, ergens tussen Grootfontein en Rundu. Niet omdat we op weg zijn naar Botswana, want dat plan hebben we weken geleden opgegeven. Waarom we daar wél rijden vertel ik nog. Of wil ik het nu al vertellen?

Doe ik, alleen niet vergeten dat ik uitkom bij de palmboom.

Na in Grootfontein bij de Spar inkopen te hebben gedaan bereiken we Roy’s Camp. Aldaar aangekomen zetten we ons aan de bar en aan die bar zitten twee mensen. Naar al snel duidelijk wordt een echtpaar, Geertruida en Michiel. Een stevig echtpaar, niet volvet maar gespierd. Geertruida, als je zo’n naam hoort ga je toch onmiddellijk naast haar zitten? Dat doet Lout ook en de dames kletsen of ze elkaar al vanaf de peuterschool kennen. Ik gebruik ‘peuterschool’ omdat je aan de naam Geertruida geen kinderdagverblijf kunt koppelen. Ik wend me tot Michiel en aangezien hij en Geertruida 80 kilometer in het land samen een schapenfarm hebben, gebruikt Michiel het uur aan de bar in de camping om bij te praten, met wie dat ook is. In dit geval ben ik, nog wel helemaal uit het land zijner voorvaderen, de gelukkige. Op mijn vraag, typisch de vraag van een stadsmens, of het niet eenzaam is, zo ver van de wereld met alleen schapen om je heen en je vrouw als enig aanspreekpunt, kijkt hij me aan of hij snot ziet branden. ‘Eenzaam? Man we zijn de hele dag aan het werk, ben je wel eens op een schapenfarm geweest? ’s Avonds duiken we doodmoe in ons bed, de dichtstbijzijnde farm ligt 40 kilometer verderop, daar komen we eens in het jaar, en dan gaan we iedere maand een dag op en neer naar Grootfontein om de boodschappen te doen. Als je het mij vraagt zijn veel mensen in de stad eenzamer dan wij.’

Of hij een biertje van me wil.

Hij wil nog wel een biertje maar niet van mij.

Dan stel ik de vraag die ik vind dat ik moet stellen. Ik had me heilig voorgenomen op deze reis, voor één keer, die vraag niet te stellen, maar het bloed kruipt waar het kennelijk gaan wil. Hoe hij de toekomst voor de blanken in Namibië ziet. Michiel neemt een omvangrijke slok en gaat er eens goed voor zitten. ‘Ik zal je over mijn jeugd vertellen. Ik zat op school met zwarte kinderen. Die kwamen bij ons thuis en ik kwam bij de zwarten over de vloer. We speelden met elkaar, ik had zwarte vrienden. Dat was zo totdat we van school afkwamen, toen gingen we uit elkaar. Dat vind jij misschien vreemd, maar het is niet anders. Onze wegen scheidden en daar hadden beide partijen geen moeite mee. Omdat jij ver weg in een ander land leeft, ga jij nu vragen waarom dat zo was en daar heb ik dan maar één antwoord op: omdat we anders zijn. Ik zou je best een ingewikkelder antwoord willen geven, maar zo is het. En op je vraag hoe ik de toekomst voor de blanken in Namibie zie, zal ik je ook een duidelijk antwoord geven: wij blanken gaan er eens uit. Wij maken niet meer dan 6% van de bevolking uit, vergeet dat niet. Kijk naar de landen om ons heen, kijk naar Zimbabwe, kijk naar wat er in Zuid-Afrika gebeurt, dus het is niet tegen te houden. Het zal waarschijnlijk nog niet tijdens mijn leven gebeuren, maar dát het gebeurt, daar twijfel ik niet aan. Geertruida en ik hebben drie kinderen en die wonen allemaal in het buitenland. Dat zegt genoeg.’

Alsof het een vervolg is op wat hij net gezegd heeft, vraagt hij waar onze reis naartoe gaat. Ik pak de kaart en wijs op Rundu en vertel dat we een camping hebben opgekregen die aan de Okavango rivier ligt. ‘Niet doen,’ zegt Michiel, ‘als je niet naar Botswana gaat heeft het geen nut zover te rijden. Ik heb een camping voor je vlak voorbij Rundu en van hier naar Rundu heb je een prachtige weg, een van de mooiste van Namibie. Die camping is van Geetruida’s zuster en mijn zwager, wacht even, ik zal ze bellen.’ En hij haalt zijn mobiele telefoon tevoorschijn. Ik zit er onhandig bij, als iemand die nog wel in de gaten heeft dat de situatie hem volledig uit handen wordt genomen, maar die niet weet hoe in te grijpen. Want een onbekende die zonder mij te vragen of ik daar voor voel zijn schoonzuster of zwager belt, dat zou ik niet moeten vertrouwen… En toch laat ik het gebeuren, om geen andere reden dat Michiel een en al vertrouwen uitstraalt en dat hij straalt komt, zo voel ik dat, omdat een man die met zijn vrouw en honderden schapen tachtig kilometer het land in leeft, niet anders dan goede bedoelingen kan hebben met ons en, waarom niet, met zijn familie.

Esme, het meisje achter de bar, heeft het hele gesprek gevolgd en lacht me toe terwijl haar ogen zeggen ‘Vertrouw hem maar, ik ken Michiel’.

En zo belanden we op de mooiste camping van de hele reis.

Daarover straks, eerst de palmboom.

We nemen afscheid.