Voorwoord

Petje af dat je dit boek hebt gekozen. Daar geef je mee aan dat je hebt besloten doelbewuster, plezieriger en completer te gaan leven. Je hebt besloten je leven niet langer te laten afhangen van toeval maar van bewuste keuzes. Kortom je neemt het stuur in handen in plaats van je te laten rijden. En daar feliciteer ik je mee. Naar aanleiding van de vorige boeken in de reeks van De monnik die zijn Ferrari verkocht, heb ik talloze brieven van lezers ontvangen die mij lieten weten dat hun leven veranderd was dankzij de wijsheid die zij hadden ontdekt. De reacties van deze mannen en vrouwen inspireerden en ontroerden me tegelijk. Veel brieven die ik mocht ontvangen motiveerden me om alles wat ik had geleerd over de kunst van het leven in een serie levenslessen te gieten. En dus begon ik het beste wat ik te bieden had op papier te zetten voor een boek waarvan ik zeker weet dat het zal helpen bij de transformatie van je leven.

De woorden op de volgende pagina’s komen recht uit het hart en zijn geschreven in de hoop dat je niet alleen kennisneemt van de wijsheid die ik in alle bescheidenheid aanbied, maar dat je er ook naar handelt om in alle aspecten van je leven blijvende verbeteringen te creëren. Door schade en schande ben ik erachter gekomen dat het niet genoeg is om te weten wat je moet doen – we moeten op grond van die kennis handelen om het leven te krijgen dat we willen.

Ik hoop van harte dat dit boek een bron van wijsheid voor je zal zijn die de kwaliteit van je beroepsmatige, persoonlijke en spirituele leven zal verrijken. Ik wens je veel vrede, voorspoed en vele gelukkige dagen in een leven waar alles een waardig doel heeft.

Robin S. Sharma

1. Ontdek wat je roeping is

Toen ik opgroeide zei mijn vader iets wat ik nooit zal vergeten: ‘Toen je geboren werd moest jij huilen terwijl de wereld om je heen zich verheugde. Leef je leven op zo’n manier dat wanneer je doodgaat, de wereld moet huilen terwijl jij je verheugt.’ We leven in een tijdperk waarin we zijn vergeten waar het in het leven om draait. We kunnen zonder problemen iemand op de maan zetten, maar we hebben moeite om de straat over te steken om een nieuwe buur te ontmoeten. We kunnen een raket met grote precisie waar dan ook op de wereld laten inslaan, maar we hebben moeite om een datum te prikken om met onze kinderen naar de bibliotheek te gaan. We hebben e-mail, faxapparaten en mobiele telefoons zodat we voortdurend met elkaar in verbinding kunnen blijven en toch leven we in een tijd waarin mensen nog nooit zo ver van elkaar hebben gestaan. We zijn onze medemenselijkheid uit het oog verloren. We zijn ons doel uit het oog verloren. We zijn de dingen waar het om gaat uit het oog verloren.

En dus vraag ik je bij het begin van dit boek beleefd: Wie zal er om je huilen als jij voorgoed de ogen sluit? Hoeveel levens heb je geraakt in de tijd die je op deze aarde was gegund? Welke impact heeft je leven op de generaties die na jou komen? En welke erfenis laat je achter nadat je je laatste adem hebt uitgeblazen? Eén van de lessen die ik in mijn leven heb geleerd is dat als jij geen greep krijgt op het leven, het leven jou in zijn greep neemt. De dagen worden weken, de weken worden maanden en de maanden worden jaren. Nog even en het is allemaal voorbij en blijf je achter met een van spijt vervuld hart over een half geleefd leven. Toen George Bernard Shaw op zijn sterfbed werd gevraagd: ‘Wat zou je doen als je je leven over mocht doen?’ dacht hij even na en antwoordde toen met een diepe zucht: ‘Ik zou graag degene zijn geweest die ik had kunnen zijn maar nooit was.’

Ik heb dit boek geschreven met de bedoeling dat een en ander jou niet zal overkomen.

Als beroepsmatig spreker besteed ik een groot deel van mijn werkzame leven aan het houden van redevoeringen op bijeenkomsten over geheel Noord-Amerika. Ik vlieg daarbij van stad naar stad om mijn inzichten wat betreft leiderschap in zowel zakelijk als dagelijks leven te delen met veel verschillende mensen. Hoewel zij uit alle lagen van de bevolking afkomstig zijn, komen door de bank genomen hun vragen tegenwoordig steeds op hetzelfde neer: Hoe kan ik meer betekenis in mijn leven vinden? Hoe kan ik een blijvende bijdrage leveren door mijn werk? En hoe kan ik mijn leven zo inrichten dat ik van de reis van mijn leven kan genieten voor het te laat is?

Mijn antwoord daarop begint altijd op dezelfde manier: Vind je roeping. Ik geloof dat wij allemaal bijzondere talenten bezitten die op een gegeven moment moeten worden aangesproken voor de waardevolle zaak. Wij zijn hier allemaal op aarde met een uniek doel, een of ander nobel streven, waarvoor wij het beste uit onszelf moeten halen terwijl we tegelijkertijd van meerwaarde zijn voor de levens in onze omgeving. Als je eenmaal weet wat je roeping is, betekent dat niet dat je je huidige werkzaamheden moet staken. Het betekent eenvoudigweg dat je meer van jezelf in je werk moet stoppen en moet focussen op de dingen waar je het best in bent. Het betekent dat je niet langer hoeft te wachten op andere mensen om de gewenste veranderingen in je leven tot stand te brengen. Zoals Mahatma Gandhi zei: ‘Wees zelf de verandering die je het liefst in je wereld ziet.’ Dan pas zal je leven veranderen.

2. Wees iedere dag vriendelijk tegen een medemens

Toen Aldous Huxley op zijn sterfbed het belangrijkste wat hij tijdens zijn leven had geleerd wilde samenvatten, verzuchtte hij: ‘Laten we wat aardiger zijn tegen elkaar.’

Maar al te vaak geloven we dat we iets heel bijzonders moeten verrichten om te kunnen spreken van een leven dat waarlijk iets betekent. Niets is echter minder waar! Wanneer je een leven lang iedere dag gewoon aardig en vriendelijk bent voor een medemens, staat dat bij elkaar opgeteld voor een zinvol en werkelijk waardevol leven.

Iedereen die je leven binnentreedt, heeft wel iets wat je van hem of haar kunt leren of een verhaal waarnaar je kunt luisteren. Iedereen die je in de loop van de dag tegenkomt, biedt je de gelegenheid uiting te geven aan je medemenselijkheid door een beetje medeleven en vriendelijkheid te tonen. Waarom zou je niet wat meer jezelf worden en positief in je omgeving gaan staan? Als je in de loop van de dag in staat bent om ook maar één iemand aan het lachen te krijgen, is wat mij betreft je dag al geslaagd. Gewoon een beetje aardig zijn – zie het als de huur die je moet betalen voor de plek die je hier op aarde inneemt.

Probeer op een speelse manier te tonen dat je om je medemens geeft. Betaal eens het parkeergeld voor iemand die geen kleingeld op zak blijkt te hebben, sta in de bus eens op voor iemand die moeilijk ter been is en wens als eerste eens iemand goedendag.

Onlangs ontving ik een brief van een vrouw die De monnik die zijn Ferrari verkocht had gelezen. Ze schreef: ‘Het is mijn gewoonte mensen die mij op mijn spirituele pad hebben geholpen een tiende deel van mijn inkomen te schenken. Bij deze sluit ik een cheque van 100 dollar bij met mijn zegen en dankbaarheid.’

Haar geste gaf het belang aan van de les om iemand recht uit het hart iets te geven.

3. Relativeren moet je leren

Omdat het bed naast het raam al bezet was, werd de nieuwe patiënt aan de muurkant van de tweepersoonsziekenzaal gelegd. De beide patiënten raakten bevriend met elkaar en de man die bij het raam lag begon zijn aan het bed gekluisterde kamergenoot op levendige wijze te vertellen wat hij buiten allemaal zag. Op sommige dagen beschreef hij de schoonheid van de bomen in het park aan de overkant van het ziekenhuis en hoe de bladeren in de wind dansten. Op andere dagen vermaakte hij zijn vriend door in detail de mensen te beschrijven die langs het ziekenhuis liepen.

Naarmate de dagen verstreken, begon de nieuwe patiënt zich erover op te winden dat hij niet zelf al het mooie kon zien dat zijn vriend beschreef. Na verloop van tijd werd van zijn kant de vriendschap minder en uiteindelijk begon hij zelfs een hartgrondige hekel te krijgen aan de man in het bed bij het raam.

Na een hevige hoestbui stopte de patiënt naast het raam op zekere nacht met ademen. In plaats van op de bel te drukken voor hulp, besloot de kamergenoot niets te doen. De afloop was fataal: de volgende morgen werd het dode lichaam van de patiënt die zijn vriend zoveel mooie momenten had bezorgd door te vertellen wat hij buiten allemaal zag, weggereden. De overgebleven man verzocht meteen of hij bij het raam mocht liggen. En zo geschiedde... Maar toen zijn bed naar het raam was gereden, kon hij zijn ogen niet geloven: het enige wat hij zag was een hoge stenen muur. Zijn overleden kamergenoot had uit vriendschap alle verhalen verzonnen om het leven van zijn vriend in moeilijke tijden wat aangenamer te maken. Hij had gehandeld uit naastenliefde.

Telkens wanneer ik aan dit verhaal denk, leidt dat tot een bijstelling van mijn eigen perspectief. Om een gelukkiger, bevredigender manier van leven te leiden, moeten we in geval van moeilijke omstandigheden, ons perspectief bijstellen en ons voortdurend afvragen of er niet een wijzere, meer verlichte manier van kijken naar deze schijnbaar negatieve omstandigheden mogelijk is. Stephen Hawking, een van de grootste fysici ooit, schijnt eens gezegd te hebben dat we op een minuscuul klein planeetje wonen dat zich als een middelmatig sterretje aan de buitengrenzen bevindt van één van de miljoenen melkwegstelsels. Hoe vind je die gedachte om je perspectief bij te stellen? Zijn tegen de achtergrond van dit gegeven je problemen echt zo groot? Zijn de problemen die je hebt ervaren of de uitdagingen waarmee je nu misschien geconfronteerd wordt, echt wel zo ernstig als je ze hebt voorgesteld? We verblijven maar heel eventjes op deze planeet. In het geheel der dingen zijn onze levens niet meer dan speldenprikken op het doek der eeuwigheid. Dus heb de wijsheid om zolang de reis duurt er van te genieten.

4. Wees streng voor jezelf

Zelfdiscipline loopt als een rode draad door een succesvol en betekenisvol leven. Discipline zorgt ervoor dat je al die dingen waarvan je diep vanbinnen weet dat ze gedaan moeten worden, ook daadwerkelijk doet. Dingen die men over het algemeen niet doet, omdat men er geen zin in heeft. Zonder zelfdiscipline kun je geen duidelijke doelen stellen, niet doeltreffend je tijd indelen, goed met mensen omgaan, het hoofd boven water houden in moeilijke tijden, voor je gezondheid zorgen of positief denken.

Ik noem de eigenschap zelfdiscipline ‘strenge eigenliefde’ omdat streng zijn voor jezelf in wezen een vorm van grote liefde is. Door streng te zijn voor jezelf, ga je bewuster en volgens eigen richtlijnen leven. Leef je leven niet als een blad van een boom dat op zekere dag wordt meegevoerd in stromend water. Hoe strenger je voor jezelf bent, des te makkelijker komt het leven naar jou toe. Dat is wat ik de mensen op mijn seminars leer. De kwaliteit van je leven wordt uiteindelijk bepaald door de kwaliteit van je keuzes en beslissingen. Dat geldt voor het werk waar je voor gekozen hebt en voor de boeken die je leest, voor het uur dat je ’s ochtends opstaat en voor wat je gedurende je dag allemaal denkt. Wanneer je voortdurend je wilskracht inzet voor alleen het maken van die keuzes waarvan je weet dat ze juist zijn (in plaats van voor de gemakkelijke weg te kiezen), neem je je leven in eigen hand. Gemotiveerde mensen met een duidelijk doel voor ogen verdoen hun tijd niet door voor de op het oog gemakkelijkste oplossingen te kiezen. Zij hebben de moed naar hun hart te luisteren en te doen wat verstandig is. Deze eigenschap maakt hen bijzonder.

‘Mensen die succes hebben, doen juist de dingen die anderen niet graag doen,’ merkte schrijver en denker E.M. Gray op. ‘Niet dat zij die dingen altijd even graag doen, maar hun tegenzin is ondergeschikt aan de kracht waarmee zij hun doel willen bereiken.’

De negentiende-eeuwse Engelse schrijver Thomas Henry Huxley kwam tot eenzelfde conclusie toen hij stelde: ‘Het meest waardevolle van de opvoeding is mogelijk het vermogen jezelf te dwingen dat te doen wat op een gegeven moment gedaan moet worden. Of je het nu leuk vindt of niet.’ En Aristoteles gaf deze wijsheid weer een andere draai: ‘Wat we leren, leren we in feite door het te doen. Mensen worden bijvoorbeeld huizenbouwers door huizen te bouwen en harpspelers door de harp te bespelen. Op dezelfde manier wordt men rechtvaardig door rechtvaardig te handelen, beheerst door beheerst te handelen en dapper door dapper te handelen.’

5. Zet je ervaringen op papier

Een van de beste initiatieven die je kunt nemen voor persoonlijk groei is dagelijks een verslag te maken. Van het dagelijks opschrijven van je ervaringen – inclusief de lessen die je eruit getrokken hebt – zul je met de dag wijzer worden. Je zult zelfbewustzijn ontwikkelen en minder fouten maken. Het maken van een verslag helpt om je bedoelingen helder te krijgen, waardoor je gefocust kunt blijven op de dingen die er werkelijk toe doen.

Het maken van een verslag biedt je de gelegenheid één-op-één-conversaties met jezelf te voeren. Het dwingt je diep na te denken in een wereld waar diep nadenken tot het verleden behoort. Het zorgt ook dat je helderder gaat nadenken en doelgerichter en verlichter gaat leven. Daarbij biedt het je een centrale plek waar je je inzichten over belangrijke onderwerpen kunt vastleggen en de strategieën kunt opschrijven waarmee je succes hebt gehad. Kortom een plek waar je alle zaken kwijt kunt waarvan jij weet dat zij belangrijk zijn voor een kwalitatief hoogwaardig beroepsmatig, persoonlijk en spiritueel leven. Bovendien biedt een persoonlijk dagboek je een privé-ruimte om je fantasie de vrije loop te laten en je dromen onder woorden te brengen.

Een verslag is niet hetzelfde als een dagboek. Een dagboek is een plek waar je gebeurtenissen vastlegt, terwijl een verslag de plek is waar je gebeurtenissen analyseert en evalueert. Bij het maken van een verslag word je aangezet om na te denken over wat je hebt gedaan, waarom je iets doet en wat je hebt geleerd van alles wat je hebt gedaan. Het maken van een verslag is een prima vorm van kennisoverdracht die de persoonlijke groei bevordert doordat het je een forum biedt waar lering voor de toekomst verkregen kan worden uit de lessen van het verleden. Medisch onderzoekers hebben vastgesteld dat een kwartiertje besteden aan het schrijven van een verslag zowel je gezondheid als je levenshouding kan verbeteren. Onthoud dat als je leven het waard is om over na te denken, het de moeite waard is erover te schrijven.

6. Spreek de waarheid en hou je aan je woord

We leven in een wereld van gebroken beloften. In een tijd dat mensen hun eigen woorden niet meer serieus nemen. We beloven een vriendin dat we haar volgende week bellen om te gaan lunchen terwijl we weten dat we daar geen tijd voor hebben. We beloven een collega dat nieuwe boek waar we zo van genoten hebben mee te nemen terwijl we weten dat we nooit onze boeken uitlenen. We beloven onszelf dat we dit jaar iets aan onze conditie gaan doen, wat minder moeilijk te doen en wat positiever in het leven te gaan staan zonder echt de structurele veranderingen te maken die noodzakelijk zijn om dat te bewerkstelligen.

Dingen zeggen die we niet echt menen wordt een gewoonte wanneer we ons er lang genoeg aan schuldig maken. In principe is het zo dat als je je woord niet houdt, je aan geloofwaardigheid inboet. En wanneer je je geloofwaardigheid verliest, breek je de vertrouwensband. En het breken van de vertrouwensband leidt uiteindelijk tot een reeks van gebroken relaties.

Teneinde een eerlijke levenshouding te ontwikkelen, moet je eens een week lang de kleine onwaarheden die je vertelt bijhouden. Houd voor de komende zeven dagen eens een ‘waarheidsvasten’ en beloof jezelf volledig eerlijk te zijn in de omgang met anderen – en met jezelf. Iedere keer dat je niet het juiste doet, zorg je voor brandstof om het verkeerde te doen. Iedere keer dat je niet de waarheid vertelt, zorg je voor voedsel voor de gewoonte om onwaarachtig te zijn. Wanneer je iemand belooft iets te doen, doe het dan. Wees een man van je woord in plaats van iemand met veel geschreeuw en weinig wol. Zoals Moeder Teresa zei: ‘Er moet minder gepraat worden. Preken is leuk; doen is beter. Pak een bezem en maak het huis van iemand schoon. Dat zegt meer dan woorden.’

7. Eer je verleden

Iedere seconde die je aan het verleden besteedt, steel je van je toekomst. Iedere minuut die je besteedt aan je problemen, gaan ten koste van het vinden van oplossingen. Aan alle dingen denken waarvan je zou willen dat ze je nooit zouden zijn overkomen, blokkeert in feite de dingen waarvan je zou willen dat ze je wél zouden overkomen. Gegeven de eeuwige waarheid dat je wordt waar je de hele dag aan denkt, heeft het geen zin je zorgen te maken over gebeurtenissen of fouten uit het verleden, tenzij je ze voor de tweede maal wilt meemaken. Gebruik in plaats daarvan de lessen die je eruit hebt geleerd om naar een hoger bewustzijns- en verlichtingsniveau te stijgen.

De grootste tegenslagen van het leven bieden tegelijkertijd de grootste kansen voor het leven. Zoals Euripides stelde: ‘In het grootste ongeluk zitten de meeste kansen voor een gelukkige wending.’ Als je meer dan een gemiddelde portie tegenslag in het leven te verwerken hebt gekregen, is het zeer wel mogelijk dat je bent voorbestemd een of ander hoger doel te dienen waarvoor je de wijsheid nodig hebt die je door je beproevingen hebt opgedaan. Gebruik deze levenslessen als brandstof voor je toekomstige groei. Onthoud dat gelukkige mensen dikwijls evenveel tegenslag gehad hebben als mensen die ongelukkig zijn. Het grote verschil is dat de eerstgenoemden zo creatief met hun herinneringen omgaan dat het hun leven verrijkt.

En ook is het zo dat als je meer fouten hebt gemaakt dan andere mensen, de kans groot is dat je ook meer uit het leven haalt dan die anderen. Degenen die meer risico durven lopen en meer ondernemen dan anderen, maken vanzelfsprekend meer fouten. Persoonlijk heb ik liever de moed om iets te proberen wat vervolgens verkeerd uitpakt dan het helemaal maar niet te proberen. Liever probeer ik de dagen die mij nog resten te vullen met pogingen mijn grenzen te verleggen en proberen het onmogelijke mogelijk te maken, dan een leven van gemakzuchtigheid, zekerheid en middelmatigheid te leiden. Dat is de essentie van een waarlijk geslaagd leven. Zoals Herodotus zo wijs stelde: ‘Het is beter dapper risico te lopen en daadwerkelijk de helft van het verwachte kwaad over ons heen te krijgen, dan lafhartig te blijven zitten waar we zitten uit angst voor wat er kan gaan gebeuren.’ Of zoals Booker T. Washington zei: ‘Ik heb geleerd dat succes niet zozeer wordt afgemeten aan de verkregen positie in het leven, maar aan de obstakels die men heeft moeten nemen om te slagen.’

8. De morgenstond heeft goud in de mond

De manier waarop je je dag begint bepaalt hoe de rest van je dag verloopt. Ik noem de eerste dertig minuten nadat je wakker bent geworden ‘het ideale halfuurtje’ omdat deze dertig minuten in feite de waardevolste momenten van je dag zijn en van verregaande invloed op de kwaliteit van iedere minuut die erop volgt. Indien je de wijsheid en zelfdiscipline bezit om gedurende deze sleutelperiode alleen de schoonste gedachten te denken en kwaliteitshandelingen te verrichten, zul je merken dat je dagen zich voortdurend op de meest fantastische wijze ontwikkelen.

Onlangs nam ik mijn twee jonge kinderen mee naar de spannende film Everest. Behalve de adembenemend in beeld gebrachte fantasie en machtige heldhaftige daden, bleef mij één ding bij: om de top te bereiken was voor de bergbeklimmers een stevig basiskamp steeds van essentieel belang. Zij konden onmogelijk de top bereiken zonder een kamp waar zij konden rusten, herstellen en brandstof innemen. Eenmaal Kamp Twee bereikt, werd daar een paar weken gerust om de batterijen weer op te laden. Na Kamp Drie volgde dezelfde procedure voor de tocht naar Kamp Vier, waar de voorbereidingen werden gestart voor de laatste klim naar de top. Op dezelfde manier denk ik dat om te kunnen pieken en de dagelijkse confrontaties het hoofd te kunnen bieden we allemaal ‘het ideale halfuurtje’ in ons basiskamp zouden moeten doorbrengen. We hebben een plek nodig waar we weer worden herinnerd aan onze levensmissie, waar we onszelf opnieuw kunnen opladen en opnieuw kunnen focussen op de dingen waar het werkelijk om gaat.