1

Vliegveld Curaçao.

Een lange betonnen streep evenwijdig aan de blauwe zee. Niet echt overal blauw, soms ineens groen, dan weer heel licht doorschijnend blauw, glijdend in grijs, dan bijna zwart. Koppen van golven die met eeuwenoude regelmaat voorzichtig over de rotswand komen kijken en snel weer terugschrikken.

Ze staart voor zich uit en probeert zich te realiseren waar ze is.

CU-RA-ÇAO.

Het zegt haar niets.

De man naast haar is haar man, ze noemt hem Sjoerd, waarschijnlijk weet ze bijna alles van hem en hij van haar, maar toch is hij nu niet meer dan een man die toevallig aan hetzelfde tafeltje zit. Voor het raam staan haar zoontjes, Roland en Michiel. Ze heeft ze zelf gebaard, allebei in dezelfde half wit half zachtgroen geverfde verloskamer van het Zuidwal Ziekenhuis, maar ook zij zijn verder van haar verwijderd dan vijf minuten nadat ze geboren waren, en de vreugde dat alles er op en er aan zat was overgegaan in een vermoeid gevoel van eenzaamheid.

Ze krijgt de stank van kroketten in haar neus en kijkt om zich heen.

Overal duidelijk Hollanders, die hier allang wonen en hetzelfde geel uitgeslagen kleurtje hebben. Net als vroeger mensen uit Indië. Nu ziet ze de Hollander ver van huis, in een wereld die hun eigendom is geworden, maar die voor haar niets dan geheimen heeft. Ze zijn allemaal druk bezig en hard pratend met zichzelf, hun kinderen en wie daar in de buurt maar voor in aanmerking komt. Velen hebben een draagbare radio bij zich, da’s waar ook, in Nederland stonden de kranten vol over een of andere cup-wedstrijd. Nederland, hoe lang is dat geleden? Ze kijkt naar de stijve, witte overhemden, sommige met korte mouwen, veel met opgerolde. Blote voeten in sandalen, of dezelfde grijs uitgeslagen sokken die de dag in Nederland al zo somber doen beginnen. Niet doen, deden, goed onthouden Christine, Nederland is deden, je bent weg, je zit in de Antillen, de Koninklijke Nederlandse Antillen.

Sjoerd moet hier felle kleuren dragen.

De jongens ook.

Aan het tafeltje naast haar zitten vier meisjes opgewonden en ouderwets puberachtig te doen. In Nederland zijn meisjes van veertien geen veertien meer, deze hier lijken op hoe zij toen, god weet hoe lang geleden, geweest moet zijn. Allevier een spijkerbroek en korte truitjes waardoor je hun blote, bruine buiken ziet. Ze kijkt jaloers naar de gladde buiken, hoewel... godzijdank zie je haar striae niet, ze kan best een bikini aan. Bruin worden, dat kan hier tenminste. De meisjes zijn zwaar opgemaakt, trekken hard aan sigaretten die hun een houding moeten geven.

De sfeer van ontwakende seks die ze nog weet alsof het gisteren was. Dat zal nooit lang geleden lijken. De zwarte obers kijken er verlangend naar, toch ook met een superieure lach over dat veel te opzichtige, veel te duidelijke gedoe van kijk wij es groot zijn, kijk wij es durven. Eigenlijk de beste leeftijd, tussen veertien en zeventien, wanneer je nog gelooft dat alles mogelijk is.

Hitte.

Niet zo maar een beetje warm hebben, maar een stiekem op je af sluipende hitte. Je merkt het niet, en ineens ben je drijfnat, geniepige straaltjes zweet die langs je hoofd, in je ogen, in je neus, langs je mond naar beneden kruipen. Ze heeft met haar benen over elkaar gezeten en voelt nu dat haar knieholte nat is. Met een servetje probeert ze haar voorhoofd af te vegen, het servetje wordt zwart maar haar hoofd blijft nat. De airco werkt niet, knikt een meneer haar vriendelijk toe. Te laat schiet het haar te binnen dat airco de afkorting moet zijn van airconditioning. Ze lacht terug, probeert zo vriendelijk mogelijk te kijken.

Vliegveldpersoneel loodst met de vingers in hun oren een enorm vliegtuig binnen, ze weet niets van vliegtuigen maar dit lijkt op het toestel waar ze zelf mee gekomen zijn, en dat weet ze dan, dat was een DC8. Een man zwaait overtuigd met een vlag, het vliegtuig draait en komt vlak voor het restaurant tot stilstand. Twee grote AA’s staan erop.

Voor het raam waaien vlaggen, ze telt er negen, herkent alleen de Hollandse, Engelse en Amerikaanse. Waarom hier een Engelse vlag? Komen er hier zoveel Engelsen? Hebben de Antillen eigenlijk een eigen vlag?

Ze zucht.

Wat is Nederland ver weg, doordat alles om je heen toch half Hollands aan doet merk je het niet zo, maar door die vlaggen moet ze aan daarginds ver weg, achter die zee denken. Ze bedenkt dat de Noordzee smerig en grijs is, dat ze voor het eerst van haar leven een werkelijk blauwe zee ziet, met schuim dat echt wit is. Dat het nu over zessen is en nog steeds heet, dat alle bedienden zwart zijn, dat de drie mannen die naast haar voor het raam staan, geen Nederlands praten maar iets dat op Spaans lijkt. Dat er grote blokken ijs in haar sherry zitten, d’r helpt geen lieve jezus meer aan, ik zit hier en kan met geen mogelijkheid meer terug.

Twee jaar.

Het zweet stroomt nu van haar af.

Hitte, zweet, angstzweet, paniekzweet.

Wil je nog iets drinken Chrisje, hoort ze Sjoerd vragen. Hij lacht bemoedigend, noemt haar Chrisje.

Dat doet hij als hij lief voor haar wil zijn. Ze lacht terug, vraagt heb jij het niet warm, meer om wat te vragen want hij is kurkdroog. Antwoordt dan geef maar wat jij drinkt, het kan me niet schelen, als het maar veel en koud is.

Annette, roept een van de meisjes, Lex zou toch ook komen, hij is er nog steeds niet, waarom niet?

Annette antwoordt iets waar haar tafel hard om moet lachen.

Hé lnge, we dachten dat je in Holland zat?

Over twee weken, het is uitgesteld.

Hooghartig meisje, die lnge.

Wel mooi, ze is de enige met een jurk aan, mini.

Sjoerd kijkt naar de meisjes met een vaderlijke glimlach. Hij ziet meisjes alleen als aanstaande vriendinnen voor zijn zoons.

Zou ze nog veertien willen zijn?

2

Ik moet altijd lachen wanneer ze mijn trap komen opstommelen. Zo nonchalant mogelijk sta ik dan boven te wachten, met het touw nog in mijn hand, en prijs me gelukkig dat ik negentien treden heb om te wennen.

Meestal heb ik de jongen die naar boven komt één keer gezien, en dan nog vluchtig. Op een feest, waar hij na een paar keer dansen heeft gevraagd of hij me es mag bellen. Dat telefoontje komt dan altijd wanneer ik ergens in het ziekenhuis bezig ben, dus dan kom je ook niet veel verder dan: wat zeg je, volgende week zaterdag, ja dat kan, hoe laat? half negen, goed ik zal zorgen dat ik klaar ben. En dan ineens is het half negen en wordt er gebeld.

Wat weet je van die jongen af? Behalve hoe hij heet en hoe hij eruit ziet? Daarom ben ik blij met die trap.

Ik roep dan dat hij op moet passen bij de negende tree z’n hoofd niet te stoten en dat ene zinnetje is net genoeg om de eerste onwennigheid weg te nemen. Bovendien geeft het mij een zeker gevoel dat meneer omhoog moet klimmen om mij mee uit te nemen. Ik kijk naar beneden en zie hem langzaam dichterbij komen.

Hij heet Wilbert en studeert.

Hoe hij van achteren heet ben ik vergeten. Hij ziet er goed uit.

We vragen of het goed met ons gaat en ik wijs hem naar binnen. Hij kijkt om zich heen, zegt gezellig en gaat zitten. Gelukkig is ie niet nerveus, als ik ergens de pest aan heb is het aan zenuwachtige kerels.

Ik wil hem net vragen wat hij eigenlijk studeert, wanneer hij mij – natuurlijk ook om het gesprek te beginnen – vraagt of ik het druk heb gehad.

Nogal ja.

Ik vraag of we nog tijd hebben voor een kop koffie die ik al heb klaarstaan, en hoor hem naar de keuken roepen wat ik dan allemaal gedaan heb.

Als je ’t precies wilt weten, roep ik terug, er zijn zes personen naar het hiernamaals overgegaan, en op mij rustte de taak deze personen op hun weg te begeleiden, en eenmaal bij het eindpunt aangekomen, om hun familie van het vertrek op de hoogte te stellen.

Waarom doe ik nu zo populair, iedere keer dat ik het meemaak ga ik er kapot aan.

Vind je dat niet moeilijk?

Ik kijk hem aan maar heb geen zin er op in te gaan. Hij zit hier juist om me alles te doen vergeten. Ja wat dacht je zeg ik en sta op.

Zullen we gaan?

Rustig, we hebben geen haast, even m’n koffie.

Da’s waar ook, studenten komen altijd te laat.

Hij slurpt z’n koffie op, kijkt ijdel in de spiegel en draait zich dan met een brede, zelfverzekerde lach naar me om. Godallemachtig wat is ie sexy, en hij weet het ook. Wat ik zelf bedacht had zegt hij hardop; zullen we blijven? Ik vergeet dat ik hem weinig ken en antwoord: kun je niet wachten? Goed zo, hij is overtroefd. Wat een stuk, denkt hij. Er is niets mooiers dan wachten probeert hij, en we stappen m’n gangetje in. Bij de trap gaat hij eerst naar beneden, dat staat in het boekje, de man gaat als eerste de trap af, zoals hij ook als eerste de trap opgaat. Zeker om de vrouw niet in de broek te kunnen kijken. Nou van mij mag ie.

Maar studenten weten verdomd goed hoe het hoort.

Ineens stopt hij z’n tong in mijn oor, hij denk natuurlijk dat ik daar geil van word. Klopt toevallig ook nog. Ik streel hem voorzichtig in z’n nek, met de toppen van m’n vingers. Ik voel dat hij een harde krijgt en druk me nog dichter tegen hem aan. Hij is lekker denk ik, en aardig, het zou me geen donder kunnen schelen als ik hem na morgen nooit meer zag, maar deze avond kan geen mens me meer afnemen. Dat is onzin natuurlijk, ik zou hem best graag willen blijven zien, maar ik wapen me omdat ik precies weet hoe het zal gaan. Feessie, het bed in, aankleden en dan bij de deur nou tot gauw hè. Ja, dan kan je zeggen kruip maar niet dat bed in, dan heb je kans dat hij nog es terugkomt, maar wat schiet je daar

mee op? Iedere dag is er een.

Ik probeer om me heen te kijken en zie dat iedereen aan dezelfde dingen denkt als wij. Er is bijna geen licht meer, de beat heeft het moeten afleggen tegen de rustige vertrouwde slow fox, de lucht ademt zwaar sensueel. Allemaal tikkie bezwete mannetjes, met in hun armen tikkie bezwete meisjes. Zou Wilbert nog denken hoe moet ik haar straks versieren? Nee, dat heeft ie wel gemerkt, ik zit goed, heeft hij tegen zichzelf gezegd. En mag hij? Deze avond zal hem genoeg kosten. Ik moet lachen, om dat versieren van mij, en hij voelt m’n buik natuurlijk even schudden.

Wat is er?

Ik verzin gauw: moet je dat stel hiernaast zien, nog even en hij komt klaar.

Waarom nou zo grof, ik heb er onmiddellijk spijt van en geneer me rot. Kerels houden er niet van als vrouwen gore dingen zeggen.

Wilbert is geschrokken, ik voel dat hij niet weet wat hij moet antwoorden, er is weerstand in z’n lichaam, plotseling is er ruimte tussen ons, hij heeft geen harde meer. Ik wil zeggen ik bedoelde het niet zo, maar laat maar, de avond is nu toch verpest. Eén zinnetje, en de hele stemming is kapot. Nu is het alleen nog maar het bed, omdat het erbij hoort, waarom moet ik alijd zo tof doen?

In de auto zegt hij weinig. Dat komt mij wel goed uit, want ik blijf er maar over doordenken, waarom ik dat net zei, en waarom ik altijd aan seks moet denken. Heb ik dat vroeger ook gedaan, of is het pas in het ziekenhuis begonnen? Woorden als kut, lul, neuken en klaarkomen zijn daar doodnormaal, je hebt een heleboel meisjes die je na ieder weekend uitvoerig vertellen met wie ze in bed gelegen hebben en wat er allemaal is gebeurd. Film, televisie en seks, da’s alles waar ze onder elkaar over praten. Dus is het begrijpelijk dat ik veel met seks bezig ben, waar of niet? Maar er zijn er ook die dat niet doen, die verloofd zijn of een vriend hebben en heus niet alleen trutten.

Fijne meiden die zich wezenloos zouden kunnen naaien. Toch hebben ze een vaste vent.

Ik zou ook best verloofd kunnen zijn, misschien wel getrouwd. Waarom niet? Niets is makkelijker dan dat, je hoeft er alleen maar een beetje behoorlijk voor uit te zien. Maar langer dan een maand heb ik het nooit met iemand kunnen uithouden. Dan gaat het stierlijk vervelen, bioscoop, feestje, etentje, zullen we gaan zwemmen, zullen we naar de ijshockey gaan, en dan tussendoor naar bed. Ook dat gaat meestal vervelen. Nee, een keer samen goed naar bed, en daarna niks meer. Dan weet je niets van elkaar en zit je later ook niet met de pijn in je lijf. Jezus dat verdriet als een jongen je laat zitten. Nooit meer. Dat is het waarschijnlijk, ik heb een verschrikkelijke angst op m’n donder te krijgen, angst dat iemand me verdriet zal doen. De psychiater zou zeggen dat ik daarom zo grof in de mond ben en altijd zo tof doe. U wilt de ander voor zijn, mevrouwtje.

Mooi, dan hoeven we dus niet meer naar de psychiater, da’s een heleboel geld uitgespaard.

Toch zou ik best anders willen, want je kunt kletsen wat je wilt, dat weekendgeneuk gaat goed gauw vervelen. Als ik naar Wilbert kijk weet ik nu al hoe het zal gaan. Eerst, een drankje, dan beetje met kleren aan op bed vrijen, handig of onhandig je jurk loskrijgen – Wilbert ziet er handig uit – licht uitdoen en hupsakee.

Ik zou het zo graag es met het licht aan doen, maar voordat je het weet lig je in het donker. En dan dat lege gevoel als het gebeurd is.

Een praatje houden omdat je niet kunt zeggen sodemieter nou maar

op, hier kwam je toch voor.

Tante Hannie heeft gelijk, ik ben ontzettend grof in de mond. En ik vloek als een vent.

Ik ga het hem gewoon vragen.

Wilbert, vond je me grof toen ik daarnet klaarkomen zei over dat stel naast ons?

Welk stel?

Hè god, wat lullig, hij houdt zich onwetend. Wat laf. Ik haat mensen die moeilijk doen. Dan kan het me ook niets meer verdommen.

Die meid die hem bijna uit die vent z’n broek haalde en die jongen die stond klaar te komen. Ik kan het niet laten, en ga door; zij had blonde haren, jeugdpuistjes en stonk naar okselzweet, en hij...

O bedoel je die, ben je besodemieterd, dat deden ze toch?

Wat bedoel je, vraag ik nu schijnheilig.

Nou, bevredigd geworden geweest zijn raken.

Hij lacht en dat is dan dat. Het bewijs is geleverd, directe eerlijke vragen lossen alles op. Ik glijd tegen hem aan.

Wat bedoel je daar nou weer mee, vraag ik. Vervolgens leg ik mijn hand op z’n dij en begin langzaam kringetjes te wrijven.

Terwijl ik de trap oploop vraag ik me af of ik eigenlijk nog wel zin heb.

Het loopt heel anders dan ik verwacht had.

Wilbert wil weer koffie – een goeie sterke kop – en ik sta godbetert

met een schort voor in de keuken.

Als ik binnenkom zit hij op bed, jas en rokvest uit, z’n boord ligt op de grond. Hij ziet er ineens ontzettend lief uit, net een werkman die moe thuiskomt van z’n werk, jezus ik weet ook niet waarom, maar het lijkt of ie er altijd gezeten heeft. Mijn vader droeg ook wel es losse boorden, als hij duur uit moest, naar een receptie of zo iets.

Wilbert zit aandachtig te kijken in het enige kunstboek dat ik rijk ben, van Chagall. Heb je wel es gezien wat Chagall in de Opera van Parijs gemaakt heeft, vraag ik. Ten slotte ben je met een intellectueel uit. Ik ben nog nooit in Parijs geweest antwoordt hij, terwijl hij het boek op de plank boven m’n bed terugzet.

Ik heb er drie maanden gewoond zeg ik, en heb er onmiddellijk spijt van, want nu gaat hij natuurlijk vragen wat ik daar deed, en voor je het weet zit je midden in vroeger, en dat hoeft voor mij niet. Straks is hij weg, en wat heeft hij dan nog te maken met mijn drie maanden in Parijs. Voor hij iets kan zeggen zet ik een plaat op.

Hij drinkt z’n koffie, staat dan heel vormelijk op en vraagt mag ik deze dans van je? We moeten er allebei om lachen. Het is belachelijk denk ik, op twee meter staat m’n bed en we spelen allebei kiekeboe. Door dat losse boord ben ik hem veel te lief gaan vinden. Stom.

Ineens, toch nog onverwacht en eindelijk, laat hij zich op m’n bed vallen, steekt z’n handen naar me uit en zegt: kom bij me. Terwijl ik me langzaam op hem leg denk ik het gaat toch weer als het gaan moet, maar als ik zijn handen langzaam naar beneden voel gaan vergeet ik alles. Ik vind het gewoon lekker en verdwijn in zijn lichaam.

Hij heeft het meer gedaan. Het is een heel goed nummer. Op dit soort momenten zou ik best in een god willen geloven, want wie het neuken ook bedacht heeft, het is me wel iemand geweest. Zo iets kan je niet bedenken zonder er zelf ook van te houden. Wie had dat ook weer tegen haar gezegd, al zouden ze iets anders uitvinden, dan bleef ik het er toch bijdoen? Ik durf me niet te bewegen, strijk hem zachtjes over z’n rug, bijna zonder hem aan te raken. Ik zou willen dat hij nog even bleef, dat onvermijdelijke moment straks, als hij weer tot leven komt, van me afglijdt, ik moet er niet aan denken. Ik wou dat hij nu zou zeggen zullen we de auto pakken en samen weggaan. Wat zouden we gaan doen? Naar Parijs, of dichterbij, Brussel, of naar een heel klein dorpje ergens in Limburg? Ik ben es in Zuid-Limburg met vakantie geweest, zou er nu best met hem naar toe willen. Wandelen, lekker veel drinken en eten, en vroeg naar bed. En er dan es echt de tijd voor hebben. Hoe kan dat nou eigenlijk dat twee mensen heel goed samen liggen te vrijen en elkaar dan misschien nooit meer zien.

Over vijftig jaar lees ik toevallig in de krant tot ons diepe leedwezen is na een kortstondig lijden van ons heengegaan onze geliefde man etc. etc. En ik maar denken ik ken die naam, Wilbert komt ten slotte niet dagelijks voor, waar ken ik die nou van? Triest dat zo’n lichaam dat nu jong en gespierd op me ligt ook oud gaat worden, het mijne ook. Zou ik hem echt nooit meer zien? Was het alleen maar om het neuken? Het is wel zo begonnen, maar op dit moment is hij lief, en hij moet mij toch ook wel aardig gevonden hebben. Ach al dat gelul, hoe vaak heeft ze niet gehoopt dat de jongen zal zeggen Christine het is zo ontzettend goed, ik blijf bij je.

Moeilijk, moeilijk, moeilijk.

Ergens tussen m’n borsten vandaan mompelt hij.

Heb je jenever in huis?

Ik geloof het wel, wacht maar, ik zal effe kijken.

Wat een klein jochie is hij nu, meestal is zo’n ingeschrompeld pikkie een afknapper, maar hij ligt daar zo vergenoegd op z’n rug.

Ze zoent hem, op z’n ogen, z’n wang, z’n mond. Hij lacht en probeert op haar billen te slaan, maar ze ontwijkt hem. Net of we bij elkaar wonen denkt ze, terwijl ze in de ijskast de bekende vierkante fles zoekt. Ook weer zo iets vreemds, ze houdt van jenever. Het smoel van de hoofdzuster toen ze op een avond zag dat ze een enorme bel jenever naarbinnen sloeg.

Ik heb zin om iets huiselijks voor hem te doen, eieren bakken, met kaas en tomaat, daar houdt hij vast van.

Zal ik een eitje voor je bakken?

Zeg eerst hoe laat het is, ik ben lijk en heb om negen uur een hockeytoernooi.

Waarom zegt hij dat nou, wil hij nu al weg?

Ik probeer het nog eens, ik wil dat hij blijft, ik wil niet alleen wakker worden.

Ik heb het zo klaar, in een minuut, als we nu jenever gaan drinken ben je morgen helemaal niets waard, maak je nooit een goal.

Ik doe nog leuk ook, wat kan mij dat hockey schelen.

Gelukkig, hij zit nog naakt, als hij zich al had aangekleed had ik hem de trap afgedonderd.

Hier, zet alles op bed en kom bij me zitten.

Zie je wel, hij blijft.

Ze zakt voorzichtig naast hem en zet het blad op haar buik. Een van de speelgoedberen die altijd op haar bed liggen zit half onder haar billen, maar ze durft niet te gaan verzitten.

Mag ik je wat vragen Christine?

Wat nou weer? Hardop; vraag maar op, als ’t maar niet te moeilijk is, en netjes. Wat je aan het begin van de avond vertelde, over die zes mensen die stierven, doet je dat nog wat? Ze kijkt verbaasd, denkt hij belazert me. Hij gaat door: ik begrijp best dat dit de geijkte vraag aan verpleegsters is, maar ik heb er toch de hele avond aan moeten denken, ik heb nog nooit een dooie gezien, ik zou er niet tegen kunnen, maar voor jou is het dagelijks voer, daarom vroeg ik me af, doet het je iedere keer weer wat? Of wen je er aan, kun je je ervoor afsluiten?

Hij kijkt heel ernstig, dat gebeurt niet vaak, iemand die naar d’r werk vraagt. Ja natuurlijk doet het je wat (je moest es weten hoeveel) vooral als je ze lang gehad hebt en aan ze gehecht bent geraakt. En als het een jong iemand is, nou... ze zoekt naar woorden, wil nu met opzet niet grof zijn… dan is dat naar, ja dan trek ik me dat erg aan. Donderdag had ik een jongen van 17 met leukemie, hij zat voor z’n eindexamen, had het er nog over dat hij wilde gaan studeren, scheikunde, als je daar dan bij bent als zo’n jongen sterft, dan doet je dat wel wat. (Nu niet langer op doorgaan.) Ze lacht. Daarom was ik blij toen jij belde.

En wie vertelt dat dan aan de ouders?

Ik natuurlijk, ik sta alleen op een afdeling, dus dat moet ik ook opknappen.

Hoe doe je dat dan?

Eerst bel ik ze op, en…

Zeg je zoiets dan door de telefoon?

Nee ben je gek, dan zeg ik alleen maar dat de toestand erger is geworden en dat ze zo snel mogelijk naar het ziekenhuis moeten komen.

Ook als de patiënt al dood is?

Wat dacht je dan, als de familie dan komt zeg ik dat hij helaas overleden is.

Hij kijkt gespannen voor zich uit, ik wou dat hij erover ophield, maar ’t lucht ook wel op er es over te praten.

En ben je er dan ook bij als ze gaan huilen en zo?

Niet de hele tijd, dan is de dokter er ook, maar meestal willen ze toch alleen met mij praten, want mij kennen ze al van de bezoekuren – ik merk dat ik uit mezelf ga praten, zou ik het zo graag kwijt willen? – dus ben ik vertrouwd. Zo’n dokter kennen ze vaak amper, en dus vragen ze mij hoe ie gestorven is, of ie bij bewustzijn was, of ie nog wat gezegd heeft, of ie pijn gehad heeft en dat soort dingen. Je maakt idiote dingen mee hoor, die je de familie ook nooit kunt vertellen natuurlijk. Laatst had ik een oude man die z’n hele leven z’n memoires had willen schrijven, dat had hij me al honderd keer verteld. Want van alle patiënten weet je binnen enkele dagen alles. Vlak voor z’n dood vraagt hij ineens om pen en papier, ik zeg er is geen papier, jawel zegt hij, in de la van mijn nachtkastje. Ik kijken, ligt niks, maar hij zegt brengt u maar hier, dus wat doe ik, net doen alsof ik iets heb. Rechts op het nachtkastje ligt mijn vulpen, wilt u die ook even pakken zuster? Ik weer doen of ik een pen breng, en tot mijn stomme verbazing begint hij te schrijven, als het niet zo zielig was zou je je rot lachen. Nou, en ineens was ie dood. Zulke dingen vertel je natuurlijk niet, dan zeg ik alleen uw man vertelde dat hij zo graag z’n memoires had willen schrijven, en dat herinnert zich dan opeens iedereen.

Begrijp je, zo doen we dat.

Ik schenk hem nog es in, voor mijn part wordt hij toeterbezopen, als hij maar blijft.

Moeilijk vak hoor, als je gezond bent denk je daar nooit zo aan, je denkt bij verpleegsters aan pispotten legen en met de dokter naar bed gaan maar dat er nog heel wat meer bij komt kijken, nee daar denk je nooit aan. Tenminste, ik niet.

Dan is het nog een leerzaam avondje voor je geweest ook.

Hij lacht, drinkt met één teug z’n borrel op en probeert overeind te komen. Ik doe niets, verlamd kijk ik toe hoe hij zich gaat aankleden. Eindelijk stotter ik wat ga je doen, ga je nu nog naar huis?

Ik moet wel, als ik bij je blijf kom ik morgen nooit op ’t veld.

Ik wil zeggen ben je nou helemaal bedonderd, ik wil z’n broek naar beneden trekken, ik voel een ontzettende drift in me opkomen, maar de teleurstelling is zo groot dat ik niets doe. Zoals je wilt zeg ik, en probeer zo vlak als maar mogelijk te blijven, m’n teleurstelling vooral niet te laten merken. Je moet die corsage in ’t water zetten, grapt hij, dan heb je er morgen nog wat aan.

Je hebt een mieterse kamer, meisjes kunnen het altijd gezelliger maken dan wij, je zou mijn kamer es moeten zien.

Nou wat let je denk ik, maar ik ben al zo afgeknapt dat ik m’n bek hou en alleen maar hoop dat hij zo snel mogelijk opdondert. Maar hij doet ’t op z’n dooie gemak, hij moet een systematisch ventje zijn, ontbreekt er nog maar aan dat hij vraagt of ik z’n knopen dicht wil maken.

Ik voel me ineens naakt. Snel kruip ik onder de dekens, steek een sigaret op en kijk voor me uit.

Mag ik je gauw nog es bellen?

Zie je wel, denk ik.

Met m’n liefste glimlach antwoord ik je moet altijd doen wat je niet laten kunt, maar deze maand niet want ik heb nachtdienst.

Een leugen, maar ik zal me niet laten kennen. Hij buigt zich over me heen, ik draai me af zodat hij alleen op m’n wang kan zoenen en fluistert: Dag, dank je wel, het was een machtige avond, ik bel je gauw.

Bedankt voor de azalea’s, ik zal de bloempjes in het water zetten.

Bij de deur aarzelt hij nog. Ook dat is bekend. Zal ik het licht in de keuken uitdoen? Nee laat maar, ik moet er toch nog zijn.

Okay, ga maar gauw slapen.

Ja, dag, wel thuis, en voorzichtig, je moet heel op ’t veld komen.

Hij lacht en is verdwenen. Stappen op de trap, heel rustig, tree voor tree. Keurig doet hij beneden het licht uit, wat waar is is waar, het is een keurige jongen.

Dag Wilbert, dat was het dan.

Stom om over ’t ziekenhuis te vertellen. Daar heeft geen mens een pest mee te maken.

Wat zeg je?

Jongen? Bert, praat es wat harder, ik kan je zo slecht verstaan, de radio staat aan, wacht even... zet de radio even zacht, ik kan m’n broer niet verstaan... Daar ben ik weer, zeg het es... wat zeg je... maar die moeten in Zwitserland zitten... auto-ongeluk. Bert vertel dan wat meer, jezus Bert vertel dan wat... Hè?... ja ik kom er aan, ik ben er in vijf minuten.’

Ze hangt op, holt de deur uit. Francine roept haar nog na wat is er, maar ze geeft geen antwoord. Ze springt op haar fiets en vliegt naar huis.

Christine, blijf kalm, kom zo snel mogelijk naar huis... pappie en mammie zijn hier gebracht... nee, niet in Zwitserland, ze hebben een auto-ongeluk gehad, kom nu maar gauw Christine, kom je?

O god, wat betekent dat nou, pappie en mammie gebracht, wat is nu brengen. Alsjeblieft laat er niets met ze zijn, tegen wie zeg ik alsjeblieft, misschien is er toch wel een god, je weet nooit, bij Francine thuis geloven ze er heilig in. Alsjeblieft god van Francine, maak dat er niets is. Godverdomme een stoplicht. Ik zal nooit meer vloeken, ik zweer dat ik in je zal geloven, o god, als er tien lantarenpalen staan is er niks ernstigs, als er meer staan is het... acht, negen, nee ik heb gezegd vijftien, klopt, precies vijftien, en ik had het niet gezien. Dus niks ernstigs. Je komt niet zo maar terug uit Zwitserland, het moet ernstig zijn, jezus ik kan niet meer, had verdomme m’n versnelling moeten laten maken, je komt niet terug als je een gebroken neusbeen hebt, hoe kom ik aan neusbeen, net met bio gehad, pappie had zich zo verheugd op de vakantie, wat bidden ze bij Francine ook weer aan tafel, onze vader die in de hemelen zijt, iets met dagelijks brood, daar staat Bert al, ik zal hem nooit meer pesten, jezus wat ziet ie wit, Bert zei gebracht, het moet erg zijn, gebracht, je zegt niet per ongeluk gebracht.

Geef mij je fiets maar, oom Harold is rechts voor.

Ze holt naar binnen, vliegt tegen oom Harold op. Hij heeft tranen in z’n ogen, hij huilt. Oom Harold die huilt! Hij wil wat zeggen, maar ze slaat haar hand tegen zijn mond. Niets zeggen, sist ze, niets zeggen! Een zuster komt uit pappies praktijkkamer en ze weet dat ze daar moet zijn. Ze laat oom Harold los en zweeft de gang door. De zuster wil haar tegenhouden maar ze huilt ga weg mens. Voor de deur blijft ze even staan, dan doet ze hem met een ruk open. Voor de boekenkast die pappie een maand geleden heeft gemaakt staan twee brancards. Nooit zijn lakens zo wit geweest. Pappie ligt links, z’n dikke buik bolt het laken omhoog.

Niet kijken, ga niet kijken, fluistert een stem in haar, maar ze heeft geen macht over zichzelf. Voor ze weet wat ze doet slaat ze het laken terug, voorzichtig als om hem niet wakker te maken. Dan krijst ze: nee, niet doen pappie, niet doen.

Woede voel ik, een vernietigend gevoel van woede en haat.

Bert naast me huilt, ik knijp z’n hand fijn, maar hij blijft huilen. Ik wil niet dat hij huilt, niet nu, wel straks weer als we alleen zijn, zoals vannacht, maar niet nu met al die mensen die hier niets te maken hebben.

Ik sla mijn arm om hem heen en druk voorzichtig m’n zakdoek op z’n mond. De wetenschap dat dit een vertederend beeld moet zijn, het jongere zusje dat haar oudere broer troost, maakt de woede nog groter. De kist met mammie is nu bijna niet meer te zien, die van pappie wacht, beladen met bloemen, naast het zwarte gat. Onze lelietjes liggen bovenop, ik heb er iets geks op geschreven, een rijmpje dat pappie altijd opzei toen ik klein was: een happie, van pappie, als ’t niet lekker is geef je pappie maar een klappie. En dan lachte hij. Iedere keer weer.

Niet huilen, ik zal ze de lol niet gunnen dat ik hier ga zitten grienen. Vuile schoften, vuile verderlevers, terwijl pappie en mammie daar in die kist liggen, kunnen jullie wel! Bewaren ze de kist of wordt die mee verbrand? Oom Harold gaat straks de mensen bedanken, dat ze gekomen zijn. Stel je voor. Maar goed dat zij niets hoeft te zeggen, ze zou ze verrot schelden! Al die ouwe lullen die daar staan en honderd worden. Meneer de Windt, is godverdomme – ja nou zal ik ook vloeken – drieënzeventig, Tante Coby over de tachtig, dat mens van de overkant dat er ineens ook zo nodig bij moest zijn, is dik over de zestig. Maar dat zootje leeft maar door, waarom pappie en mammie niet? Nog niet eens vijftig. Ik wou dat ze opdonderden. Ik wou dat ze godverdegodver opsodemieterden.

Als pappie me kon horen. Het enige dat je van me moet leren is nooit te vergeten dat je een meisje bent, je vader en moeder hebben ervoor gezorgd dat je welverzorgd ter wereld bent gekomen, gedraag je dus als een met zorg vervaardigd vrouwspersoon. Je zou al onze moeite je ter wereld te brengen te schande maken door ooit te vergeten dat je meisje bent. Gooi je niet weg aan de eerste de beste. Dat was zijn manier van zeggen van ga niet met iedereen naar bed, en jezus nog an toe, terwijl hij nog boven de grond stond heeft ze zich door die kloot Gerard Raaymaker laten naaien. Pappie weg, dan ook geen maagd meer.

’t Was niet eens lekker geweest. Was het verweer dat ze uitgerekend iets deed wat pappie niet begrepen zou hebben? En ik kan niet eens zeggen ik heb spijt, ik zal het nooit meer doen. Want op jou ben ik ook kwaad, omdat je me alleen laat, terwijl je weet dat ik je nodig heb! Meer dan wie ook, die patiënten kunnen barsten, die vinden wel een andere dokter, niet zo’n goeie, maar okay, hoeveel jaar zal dat schelen? Bert kan ook wel alleen, die heeft nooit iemand nodig, nu even mij, maar da’s morgen al over.

Maar ik, wat moet ik zonder jou? Ik heb iemand horen fluisteren dat het ongeluk ook nog jouw schuld was, je had geen voorrang verleend, maar dat geloof ik niet. Als er een goed auto reed dan was jij het. Wat doet het er toe, dood is dood.

Wat een verschrikkelijk woord is dood.

Twee kerels leggen je nu op dat gat. De een is zo oud dat hij bijna voorover lazert. Wat een vak. Ik wil niet maar ik moet kijken. Ik ga kotsen, jezus pappie, zonder jou kan het me geen barst meer verdommen, jij zult het toch niet meer weten. En die klootzakken hier om me heen hebben er niks mee te maken. Ja huil maar, snik maar in je eau-de-colognezakdoek, terwijl je denkt gelukkig hij en ik nog niet, het kan me allemaal geen ene moer meer schelen. School niet, jongens niet, niks niet. Wie heeft die muziek uitgezocht? Oom Harold lijkt ineens op vader. Weet je nog toen je wegging pappie, hoe ontzettend trots je was dat mammie die lange broek nog aankon, hoe voorzichtig Bert moest zijn met je nieuwe camera, hoe je moest lachen toen je de helft niet in de auto kon krijgen, en hoe pisnijdig je was toen je merkte dat ze je richtingaanwijzer niet gemaakt hadden. Je was in je zenuwen bijna vergeten mij een zoen te geven. Je zat al achter ’t stuur toen je je ineens naar buiten duwde en zei dag m’n lieve dochter, zou ik bijna zijn weggereden zonder je een zoen te geven, kom hier parel, let goed op Bert, het huis, prikkebeen, assepoester en toen fluisterend, dicht in m’n oor, en op jezelf meisje.

Het is stil, je bent weg.

Tante Hannie zit naast Christine.

Ze ziet haar lachen, een hele voorzichtige glimlach. Ze begrijpt er niets van.

Vreemd kind denkt ze. En die moet bij mij in huis.