1: Welkom bij Photoshop!

In dit hoofdstuk:

De sterke en iets minder sterke kanten van Photoshop

Wat je moet weten als je met Photoshop gaat werken

Wat je moet weten over het installeren van Photoshop

Zonder twijfel kan worden gezegd dat Adobe Photoshop het toonaangevende beeldbewerkingsprogramma is. Zelfs in het dagelijks leven heeft Photoshop een plek weten te veroveren. Niet zelden wordt de naam Photoshop als werkwoord gebruikt (‘Die foto is duidelijk gephotoshopt’) en in columns en krantenstrips worden grappen over Photoshop gemaakt. Photoshop is overal, en nu sta ook jij op het punt om deelgenoot te worden van dit geweldige fenomeen!

Voor ik je een uitgebreide rondleiding langs de verschillende onderdelen van Photoshop geef, maak je eerst wat algemener kennis met het programma. In dit hoofdstuk lees je waarvoor Photoshop is ontworpen, wat je ermee kunt doen (hoewel niet zo goed als met specialistische software) en wat je ermee kunt bereiken als je echt heel erg je best doet. We bekijken ook enkele algemene concepten over de werking van computers en stippen daarbij enkele punten aan waar Photoshop verschilt van de meeste andere programma’s. Om ervoor te zorgen dat het programma probleemloos werkt, krijg je aan het einde van het hoofdstuk nog enkele tips voor het installeren van Photoshop.

Adobe Photoshop leren kennen

Photoshop wordt voor enorm veel verschillende projecten gebruikt, zoals het bewerken en retoucheren van digitale foto’s, het voorbereiden van afbeeldingen voor tijdschriften en kranten, en het maken van afbeeldingen voor internet. Ook op de forensische afdelingen van politie, wetenschappelijke laboratoria en onderzoekscentra, bij tandartsen en artsen kom je Photoshop tegen, net als in klaslokalen, kantoren, studio’s en huizen overal ter wereld. Als helpdeskmanager van de National Association of Photoshop Professionals (NAPP) los ik samen met mijn team problemen op voor gebruikers uit elke hoek van het computerspectrum en uit alle hoeken van de wereld. Mensen doen soms verbazingwekkende dingen met Photoshop en bij sommige ervan sta je versteld hoe ver ze verwijderd zijn van de oorspronkelijke bedoeling van het programma!

Waar Photoshop voor is bedoeld

Adobe Photoshop is een beeldbewerkingsprogramma. Het is ontworpen om digitale en gedigitaliseerde beelden, foto’s en andere afbeeldingen te bewerken. Dat is de kerntaak van Photoshop. Maar in de loop der jaren is het programma gegroeid en uitgebreid met functies die deze hoofdtaak aanvullen. Toch is en blijft Photoshop een beeldbewerker. De meest basale gang van zaken in Photoshop ziet er ongeveer zo uit: je neemt een foto, bewerkt die foto en je drukt de foto af, zoals je ziet in figuur 1.1.

Figuur 1.1: De basis van Photoshop: maak foto, bewerk foto, druk foto af, drink koffie (optioneel)

Een afbeelding die je met een digitale camera maakt, via een scanner inleest of rechtstreeks in Photoshop maakt, bestaat altijd uit kleine gekleurde vierkantjes. Deze onderdelen van afbeeldingen heten pixels. In hoofdstuk 2 besteden we uitgebreid aandacht aan pixels en digitale afbeeldingen. In Photoshop draait alles om het wijzigen en aanpassen van de kleuren van die pixels, allemaal gelijktijdig, groepsgewijs of individueel, zodat je kunstwerk er precies zo uit gaat zien als jij dat wilt. In Photoshop zul je overigens geen knop tegenkomen met ‘Goede smaak’ of ‘Kwaliteit’ erop. Je bepaalt zelf wat bij je artistieke of persoonlijke ideeën past en wat aan je professionele eisen voldoet. In figuur 1.2 zie je enkele veelgebruikte beeldbewerkingstaken: het corrigeren van rode ogen en minimaliseren van rimpels (in hoofdstuk 9 komen deze beide onderwerpen aan bod) en het combineren van afbeeldingen (zie hoofdstuk 10).

Deze en andere taken zijn in de nieuwste versie van Photoshop gemakkelijker en efficiënter uit te voeren dan ooit. Zo bevat ook de normale versie van Photoshop CS6 nu functies voor videobewerking (zie hoofdstuk 17), kun je huidskleuren kiezen en gezichten automatisch laten herkennen wanneer je de optie Kleurbereik in het menu Selecteren gebruikt, kun je bij het werken met tekst stijlen voor tekenopmaak én alineaopmaak kiezen (zie hoofdstuk 13), en is er een optie genaamd Herstelinformatie automatisch opslaan, voor extra veiligheid in het geval dat Photoshop crasht.

Met dank aan NASA voor de foto van de astronaut

Figuur 1.2: Enkele veelgebruikte taken van Photoshop

Ben je fotograaf, dan zijn de interessantste nieuwigheden voor jou misschien wel de toevoeging van functionaliteit om de inhoud te behouden aan het gereedschap Reparatie, en het nieuwe gereedschap Verplaatsen met behoud van inhoud. Repareren met behoud van inhoud is zelfs nog krachtiger dan Vullen met behoud van inhoud, vanwege de vijf niveaus van aanpassing, die bepalen hoeveel vrijheid Photoshop krijgt om het omringende gebied te repliceren.

Het gereedschap Verplaatsen met behoud van inhoud deelt zijn plek met de gereedschappen Reparatie, Retoucheerpenseel en Snel retoucheerpenseel, en het biedt twee manieren van werken: de Verplaatsen-modus en de Extensie-modus. In de modus Verplaatsen kun je een selectie maken en deze verslepen, waarna het gebied van waaruit je sleept automatisch gevuld wordt met beeldinformatie die qua detail en kleur naadloos aansluit bij de omringende pixels. En de pixels die je sleept, worden eveneens naadloos in het nieuwe gebied ingepast. In figuur 1.3 zie je links de oorspronkelijke afbeelding en rechts het resultaat van het gebruik van Verplaatsen met behoud van inhoud in de modus Verplaatsen. In het deelvenster Lagen kun je zien dat ik eerst een lege laag heb toegevoegd om niet-destructieve bewerkingen te kunnen uitvoeren: ik heb zowel de verplaatse als de vervangende pixels elk hun eigen laag gegeven, zodat ik het resultaat later nog kon bijwerken of zelfs helemaal terugdraaien. De modus Extensie is erg geschikt om bijvoorbeeld buikjes platter te maken of gebouwen groter. Maak eenvoudig de selectie die je wilt uitrekken (of inkrimpen) en sleep dan naar buiten of naar binnen.

Figuur 1.3: Het gereedschap Verplaatsen met behoud van inhoud is een goede manier om pixels naadloos in elkaar over te laten gaan

Je hoeft de selectie niet per se met het Verplaatsen met behoud van inhoud-gereedschap zelf te maken. Als je tot een mooiere selectie denkt te kunnen komen met bijvoorbeeld de magnetische lasso, dan doe je dat. Voor het daadwerkelijke verslepen van de pixels schakel je daarna over naar Verplaatsen met behoud van inhoud. In het voorbeeld van figuur 1.3 heb ik de selectie gemaakt door haar als alfakanaal te schilderen, en heb ik Selecteren > Selectie laden gekozen voordat ik ging slepen met Verplaatsen met behoud van inhoud. In hoofdstuk 10 vind je meer over selecties en alfakanalen.

In de loop der jaren zijn allerlei krachtige vectorillustratiefuncties aan nieuwe versies van Photoshop toegevoegd. Tegenwoordig kun je in Photoshop vrijwel net zo goed met vectorafbeeldingen werken als in Illustrator. Verder beschikt Photoshop over uitstekende mogelijkheden voor het werken met penselen, waaronder de nieuwe erosieve penselen (waarvan de punt ‘slijt’ en dan weer ‘geslepen’ moet worden!) en nieuwe airbrush- en waterverfpenselen.

In figuur 1.4 zie je een vergelijking tussen een rasterafbeelding (de digitale foto links), een vectorafbeelding (de afbeelding in het midden) en een digitale tekening (rechts). Natuurlijk kun je deze stijlen ook in één afbeelding combineren. In hoofdstuk 11 bespreken we vectorafbeeldingen en in hoofdstuk 14 lees je over tekenen met Photoshop.

Figuur 1.4: Gebruik Photoshop voor rasterafbeeldingen, vectorafbeeldingen of zelfs om te tekenen

Photoshop CS6 bevat enkele eenvoudige mogelijkheden voor het maken van webafbeeldingen, waaronder segmenten en animaties, maar toch kun je hiervoor beter een echt webontwerpprogramma gebruiken, zoals Dreamweaver. Het bij Photoshop meegeleverde programma Adobe Bridge bevat zelfs de werkruimte Uitvoer, waarmee je je kunstwerken omzet in een website of opslaat als een PDF-presentatie, compleet met overgangen tussen de afbeeldingen. (In hoofdstuk 16 lees je alles over de werkruimte Uitvoer van Bridge.)

Photoshop CS6 en Photoshop CS6 Extended

Opnieuw biedt Adobe twee verschillende versies van het programma. Photoshop CS6 en Photoshop CS6 Extended bieden beide alle krachtige Photoshop-mogelijkheden voor beeldbewerking, vectortekenen, tekenen en tekst. Photoshop CS6 Extended bevat daarnaast enkele zeer gespecialiseerde, uiterst technische mogelijkheden voor onder andere wetenschappelijk onderzoek, videobewerking en 3D-ontwerp. Op www.dummies.nl, onder het kopje Downloads, vind je een bonushoofdstuk over Photoshop CS6 Extended.

Moet je je benadeeld voelen als je Photoshop CS6 en niet Photoshop CS6 Extended hebt? Welnee! Zolang je die extra mogelijkheden niet nodig hebt, is er geen enkele reden deze uitgebreide versie aan te schaffen. En als je Photoshop CS6 Extended als onderdeel van een Creative Suite of Adobe-softwarepakket hebt aangeschaft? Heb je dan betaald voor iets wat je niet nodig hebt? Een beetje misschien, maar toch ook weer niet helemaal. Degenen die Photoshop CS6 Extended als zelfstandig programma kochten, betaalden wel extra voor de uitgebreide mogelijkheden. Met die extra inkomsten wordt het onderzoek naar en de ontwikkeling van deze extra mogelijkheden betaald. Maar waarom kon ik bij de aanschaf van mijn pakket dan niet kiezen tussen Photoshop CS6 en Photoshop CS6 Extended? Je moet er niet aan denken dat de aanschaf van software net zo ingewikkeld wordt als laten we zeggen het bestellen van een kop koffie (‘Cafeïne, cafeïnevrij? Verkeerd, espresso, cappuccino? Witte suiker, bruine suiker of rietsuiker? Volle melk, halfvolle melk of magere melk? Klein, middel, groot, extra groot of overdreven groot?’). Het zou behoorlijk ingewikkeld kunnen worden. Stel je maar eens voor dat je zelf uit alle duizenden producten die Adobe aanbiedt je eigen bundel of pakket zou moeten samenstellen, waarbij elke mogelijke combinatie toegestaan zou zijn. Je zou zo lang bezig zijn je perfecte combinatie te zoeken dat je er nooit aan toe zou komen de software te gebruiken.

Andere mogelijkheden van Photoshop

Toegegeven, sommige dingen kan Photoshop gewoon niet. Het zet geen lekkere kop koffie voor je. Het strijkt je broeken niet. Het stofzuigt niet onder de bank. Het is zelfs niet te gebruiken als alternatief voor iTunes, Microsoft Excel of Mozilla Firefox. Al die dingen doet het gewoon niet.

Tegelijkertijd zijn er ook enkele dingen waarvoor Photoshop niet is ontworpen, maar die het toch probleemloos doet. Als je niet over InDesign beschikt, kun je toch een nieuwsbrief, tijdschrift of zelfs een boek opmaken. Jammer genoeg wel met één pagina tegelijk, maar in de werkruimte Uitvoer van Bridge kun je vervolgens meerdere pagina’s tot één PDF-document combineren. En heb je geen Dreamweaver of GoLive en wil je toch een website maken, gebruik dan Photoshop. Pagina voor pagina, gesegmenteerd en geoptimaliseerd, als je wilt met geanimeerde GIF’s. En hoewel je er niet snel een Oscar mee zult winnen, biedt Photoshop zelfs eenvoudige mogelijkheden voor het bewerken van video.

Het opmaken van pagina’s is in Photoshop niet bijzonder ingewikkeld als het gaat om één pagina of eventueel een kleine brochure. Het programma biedt uitstekende tekstfuncties, zeker als je bedenkt dat het in eerste instantie ontworpen is om met pixels te werken, niet met alinea’s. (Er zit zelfs een spellingcontrole in!) In de vervolgkeuzelijst met lettertypen in het deelvenster Teken geeft Photoshop een voorbeeld van elk lettertype; erg handig. In het menu Type kun je de tekengrootte voor de lettertypevoorvertoning kiezen (of deze uitschakelen). Het is echter niet mogelijk om in Photoshop tekstkaders aan elkaar te koppelen, waardoor je bij een omvangrijke wijziging boven in de eerste kolom gedwongen bent alle volgende kolommen handmatig opnieuw te ordenen. Een gespecialiseerd opmaakprogramma biedt het voordeel dat met behulp van stramienpagina’s en andere opmaakfuncties een consistente opmaak van pagina tot pagina wordt gegarandeerd. Gebruik InDesign als je regelmatig tekst moet opmaken.

Dreamweaver is een modern webontwerpprogramma, dat goed kan worden gecombineerd met Photoshop. Mocht je Dreamweaver niet hebben en per se een webpagina willen maken, dan kan Photoshop uitkomst bieden. Maak eerst de pagina op en creëer en segmenteer de afbeeldingen, en kies vervolgens de opdracht Opslaan voor web. Er wordt dan een HTML-document (je webpagina) gegenereerd en een map met de afbeeldingen die de pagina vormen (zie figuur 1.5). Een van de voordelen van het maken van een webpagina met Dreamweaver in plaats van met Photoshop is dat de tekst daadwerkelijk als tekst wordt opgeslagen in de HTML-code. Gebruik je Photoshop, dan wordt alle tekst op je webpagina opgeslagen in de vorm van grafische bestanden. Dit levert grotere webpagina’s op, die er langer over te doen om te downloaden, en de grootte van de tekst is daarna ook niet meer aan te passen in de webbrowser.

Figuur 1.5: Met Photoshop kun je complete webpagina’s maken

Adobe Premiere (en zijn vriendelijker geprijsde broertje Premiere Elements) en Adobe After Effects zijn fantastische programma’s voor het bewerken van video en het toevoegen van effecten. Maar Photoshop staat inmiddels ook zijn mannetje als het op deze taken aankomt en kan zelfs werken met audiotracks. (Dit geldt met ingang van CS6 ook voor de gewone versie van Photoshop, niet langer alleen voor de Extended-versie.) En hoewel Adobe Illustrator specifiek is ontworpen om te werken met vectorafbeeldingen, kan Photoshop hier ook wel mee overweg. En dan heb ik het over échte vectorafbeeldingen, niet over simulaties daarvan met vormlagen, zoals in vroegere versies. Maar natuurlijk blijft Illustrator de aangewezen route als je serieus met vectorafbeeldingen aan de slag wilt.

De elementen en processen van Photoshop

In veel opzichten is Photoshop net als elk ander computerprogramma: je start het programma, opent bestanden, bewerkt ze, slaat ze op en verlaat het programma tot slot weer. Veel gebruikelijke functies hebben bekende sneltoetsen. Je vergroot, verkleint, minimaliseert en sluit vensters net zoals je dat in andere programma’s doet.

Een aantal algemene computerbewerkingen

In hoofdstuk 3 lees je meer over specifieke Photoshop-aspecten zoals het werken met zwevende deelvensters, menu’s en submenu’s en de gereedschappen op de optiebalk. Maar eerst staan we even stil bij enkele elementaire computerconcepten.

Photoshop starten

Start Photoshop door te dubbelklikken op een pictogram, of via de map Programma’s (Mac) of het menu Start (Windows). Mac-gebruikers kunnen het programmapictogram (het feitelijke programma) naar het Dock slepen, waarvandaan Photoshop dan met één muisklik kan worden gestart. Je vindt dit programmabestand (Adobe Photoshop CS6.app) in de map Adobe Photoshop CS6, die zich op zijn beurt in de map Programma’s bevindt. In hoofdstuk 3 maak je kennis met de interface van Photoshop en leer je de weg kennen in het programma.

Open in Photoshop een afbeelding nooit rechtstreeks vanaf een verwijderbaar medium (zoals een cd of dvd, een externe harde schijf, een digitale camera of de geheugenkaart ervan, of een USB-stick) of vanaf een netwerklocatie. Kopieer het bestand dat je wilt openen altijd eerst naar een lokale harde schijf, open het vanaf die schijf en sla het daar ook op, en kopieer het pas terug naar de oorspronkelijke bestemming als je helemaal klaar bent. Hoewel het best mogelijk is om een bestand direct vanaf een externe harde schijf of ander verwijderbaar medium te openen, is het veel verstandiger om het eerst naar een lokale harde schijf te kopiëren, zodat je niet al je werk of zelfs de hele afbeelding kwijtraakt vanwege problemen met het lezen van of schrijven naar verwijderbare media.

Met afbeeldingen werken

In Photoshop werk je met individuele afbeeldingsbestanden. Elke afbeelding wordt op de harde schijf in een specifiek bestandsformaat opgeslagen. Photoshop opent vrijwel elke afbeelding die uit pixels bestaat en zelfs enkele bestandsformaten die dat niet zijn. In hoofdstuk 2 lees je alles over bestandsformaten. Je kunt een bestandsformaat wijzigen door het bestand te openen in Photoshop, waarna je met de opdracht Opslaan als een nieuw bestand maakt. Ik raad je aan altijd de bestandsextensie aan het eind van de bestandsnaam op te geven, zelfs al is dit theoretisch niet altijd noodzakelijk op de Mac. Als Photoshop een bestand niet kan openen, komt dat misschien doordat het bestandsformaat niet wordt herkend. Photoshop kan bijvoorbeeld geen Excel-spreadsheet of Word-document openen, want dat zijn geen afbeeldingsformaten. Photoshop is immers een beeldbewerkingsprogramma. Als Photoshop de Raw-afbeeldingen van je gloednieuwe digitale camera niet kan openen, kies dan Help > Updates om de meest recente versie van de plug-in Camera Raw te downloaden, die waarschijnlijk de nieuwste bestandsformaten ondersteunt. Maar wees niet te ongeduldig: als je een gloednieuwe camera koopt op de dag dat hij op de markt komt, verwacht dan niet dat de Camera Raw-plug-in van Photoshop direct bijgewerkt wordt. Tot die tijd kun je de software gebruiken die bij je camera zit.

Je bestanden opslaan

Met de opdrachten Opslaan en Opslaan als bewaar je de wijzigingen die je in afbeeldingen aanbrengt. Sommige van deze wijzigingen zijn onomkeerbaar zodra je een afbeelding hebt opgeslagen en afgesloten. Onthoud deze drie tips als je met een belangrijke afbeelding werkt:

Werk met een kopie van het afbeeldingsbestand. Maak een kopie van je afbeeldingsbestand voordat je het in Photoshop gaat aanpassen. Dankzij de back-up weet je dat je zelfs als er iets afschuwelijk mis gaat, je gewoon opnieuw kunt beginnen. Als je met een digitale foto in het bestandsformaat Raw (zie hoofdstuk 7) werkt, is het niet nodig een kopie te maken. Aangezien Photoshop het oorspronkelijke bestand niet kan herschrijven, bewerk je bij een Raw-foto feitelijk altijd al een kopie.

Gebruik de automatische herstelfunctie. Ga naar het onderdeel Bestandsbeheer, schakel de optie Herstelinformatie automatisch opslaan elke in en voer het gewenste tijdsinterval in. Mocht Photoshop crashen terwijl je bezig bent, en start je het programma daarna weer, dan is je kunstwerk hopelijk nog te herstellen tot de staat waarin het voor het laatst automatisch opgeslagen was.

Open als een slim object. Maak er een gewoonte van om Bestand > Openen als slim object te kiezen in plaats van Bestand > Openen. Bij het werken met slimme objecten kun je afbeeldingen zoveel schalen en aanpassen als je wilt zonder dat de kwaliteit daarbij steeds verder afneemt. En je kunt ook nog eens met slimme filters werken! In hoofdstuk 15 lees je hier meer over.

Sla je bestanden ook op als PSD. Vooral als je afbeelding lagen heeft, is het verstandig om haar compleet met alle lagen op te slaan in het eigen bestandsformaat PSD van Photoshop voordat je met de opdracht Opslaan als het eindresultaat in een ander bestandsformaat opslaat. Het maken van een kleine wijziging kan je uren kosten als je geen kopie van de lagen hebt gemaakt.

Als je probeert een afbeelding te sluiten of Photoshop te verlaten zonder dat je eerst je werk hebt opgeslagen, verschijnt er een vriendelijke waarschuwing waarbij je wordt gevraagd of je wilt opslaan, wilt sluiten zonder op te slaan of het sluiten wilt annuleren, zoals je ziet in figuur 1.6.

Figuur 1.6: Photoshop geeft een waarschuwing als je de laatste wijzigingen niet hebt opgeslagen

Sneltoetsen

De sneltoetsen in Photoshop zijn aan te passen (zie hoofdstuk 3), ook de sneltoetsen die zijn identiek aan die van andere programma’s. Openen, kopiëren, plakken, opslaan en sluiten gaat hetzelfde als in Microsoft Word, je e-mailprogramma en zo’n beetje alle andere software. Ik raad je daarom aan deze sneltoetsen te laten zoals ze zijn, zelfs als je andere sneltoetsen wel verandert. Hoewel... er zijn een paar sneltoetsen waarvan ik de standaardinstelling niet zo handig vind; in hoofdstuk 3 vind je mijn tips voor nieuwe sneltoetsen voor de opdrachten Ongedaan maken/Opnieuw en Stap terug.

Gedeeltelijk ongedaan maken

Er is een groot verschil tussen Photoshop en andere programma’s. Vrijwel alle moderne programma’s bieden de mogelijkheid om recente opdrachten of bewerkingen (of fouten) ongedaan te maken. Maar Photoshop biedt daarnaast een andere interessante functie waarmee je handelingen gedeeltelijk ongedaan maakt. Met het gereedschap Historiepenseel kun je vrijwel elk filter, elke aanpassing of elke opdracht gedeeltelijk ongedaan maken. Selecteer eerst het historiepenseel, kies dan een staat, ofwel een stadium in het ontwikkelingsproces van je afbeelding waar je naar wilt terugkeren en schilder dan over de gebieden van de afbeelding die je wilt laten terugkeren naar die eerdere staat.

Je kunt net zover teruggaan in het bewerkingsproces als je wilt, al gelden er wel enkele beperkingen: het deelvenster Historie (waar je de staat kiest waar je naar wilt terugkeren) bevat een bepaald aantal fasen. In het onderdeel Prestaties van de Photoshop-voorkeuren bepaal je hoeveel staten Photoshop moet onthouden (maximaal duizend). Besef dat het onthouden van veel staten extra geheugen vraagt die je misschien nodig hebt voor het verwerken van filters en aanpassingen. Dit kan voor vertraging zorgen. Voor de meeste projecten is de standaardinstelling van twintig historiestaten voldoende, maar als je een tekengereedschap of andere procedures met veel herhalende stappen gebruikt (zoals bijwerken met de gereedschappen Doordrukken, Tegenhouden of Kloonstempel), is een hoger aantal wellicht een beter idee, bijvoorbeeld zestig.

De tweede beperking is de afmetingen van de pixel. Je kunt niet terugkeren naar eerdere staten met het historiepenseel als je de werkelijke afmetingen (in pixels) van de afbeelding wijzigt met het gereedschap Uitsnijden of met de opdrachten Uitsnijden, Afbeeldingsgrootte of Canvasgrootte (alle in het menu Afbeelding). Je kunt wel een staat selecteren die ná de wijziging van de pixelafmetingen komt, maar niet een staat die ervoor ligt.

Hier volgt een voorbeeld van een creatieve toepassing van het historiepenseel. Open in Photoshop een kopie van een foto. Bewerk de foto en zet hem om in grijswaarden met de aanpassing Zwart-wit. Klik vervolgens in het deelvenster Historie in de linker kolom naast een snapshot (een eerdere staat uit de geschiedenis van je afbeelding), of naast de staat direct voorafgaand aan Zwart-wit, en wijs deze op die manier aan als de bronstaat, dus de weergave waarnaar je wilt terugkeren. Selecteer het historiepenseel en schilder over bepaalde gebieden van de afbeelding om die terug te laten keren naar de originele (gekleurde) weergave (zie figuur 1.7). En daar is het: een zwart-witafbeelding met enkele kleuraccenten. Goed gedaan, historiepenseel!

Photoshop biedt je nog een manier om iets gedeeltelijk ongedaan te maken, namelijk de opdracht Vervagen. Je vindt deze opdracht in het menu Bewerken en je moet hem kiezen direct nadat je een gereedschap hebt gebruikt (dus ook bijvoorbeeld het historiepenseel), een instelling hebt gewijzigd, een filter hebt toegepast of iets anders hebt gedaan waardoor het uiterlijk van de afbeelding veranderd wordt. Met Vervagen kun je dan aangeven in welke mate die meest recente verandering moet worden toegepast. Je past bijvoorbeeld het filter Verscherpen toe en gebruikt vervolgens de vervaagopdracht om de modus van dit filter te wijzigen in Lichtsterkte. In feite komt dit neer op het verscherpen van het L-kanaal in de Lab-kleurmodus zonder dat je daadwerkelijk van kleurmodus hoeft te veranderen. Maar onthoud: toen ik zojuist ‘direct nadat’ schreef, bedoelde ik ook echt direct. Je kunt zelfs niet even opslaan tussen het toepassen van het filter en het kiezen van Vervagen.

Figuur 1.7: Schilder terug in de tijd met het historiepenseel (rechtsboven zie je het origineel)

Photoshop installeren

Houd rekening met de volgende punten als je Photoshop CS6 of Adobe Creative Suite nog niet hebt geïnstalleerd:

Installeer alleen op de standaardlocatie. Photoshop vraagt veel schijfruimte. Door het te installeren op de standaardlocatie (de map Programma’s op de harde schijf van een Mac of C:\Program Files onder Windows) zorg je dat het programma de benodigde toegang heeft tot het besturingssysteem en hardware. Wanneer je het programma op een andere locatie installeert of in een netwerk probeert te draaien, kan dit tot frustrerende problemen leiden en kan werk verloren gaan.

Schakel alle spyware en antivirusprogramma’s uit vóór de installatie. Antivirussoftware kan sommige installatieprocedures verstoren omdat ze gezien worden als schadelijk voor de gezondheid van je computer. Dit kan leiden tot storingen, crashes, gegevensverlies, frustraties en dat wat ik het ‘computer-door-de-kamersyndroom’ noem. Als je antivirussoftware gebruikt (en als je Windows gebruikt, zou ik dat maar doen!), schakel die software dan uit voordat je een programma installeert, zeker bij een complex programma als Photoshop. Het pictogram van de antivirussoftware om de software uit te schakelen vind je waarschijnlijk op de taakbalk van Windows en anders bij Alle programma’s in het Start-menu. Kijk bij de Mac in het Dock. En vergeet niet de antivirussoftware weer in te schakelen na de installatie! Ik raad je aan de installatie ongedaan te maken en opnieuw uit te voeren als je de software al geïnstalleerd hebt en daarbij de antivirussoftware nog ingeschakeld had.

Schakel ook eventuele automatische back-upsoftware uit. Laat nooit automatische back-upsoftware draaien als je software installeert. Net als bij antivirussoftware kan dit problemen veroorzaken.

Maak verbinding met internet en activeer de software direct. Je doet er goed aan Photoshop te installeren terwijl je verbinding hebt met internet. Photoshop wordt dan direct geactiveerd, zodat je na voltooiing van de installatie direct aan de slag kunt.

Photoshop CS6 is 64-bits software (en ook 32-bits). Als je een 64-bits besturingssysteem hebt, gebruik je in principe ook de 64-bits versie van Photoshop. (Er zijn 64-bits versies van Windows 7, Vista en XP, en ook Mac OS is sinds Snow Leopard oftewel OS 10.6 als 64-bits verkrijgbaar.) Over het algemeen draait 64-bits software sneller en maakt het beter gebruik van het werkgeheugen dan 32-bits software. Heb je een 64-bits versie van Windows en gebruik je de standaardinstellingen tijdens de installatie, dan wordt bij jou automatisch ook de 32-bits versie geïnstalleerd, om precies in de map c:\Program Files (x86). Op de Mac is Photoshop altijd 64-bits. Gebruik je nog 32-bits plug-ins, vraag dan bij de auteur of uitgever na of er inmiddels een 64-bits versie van bestaat.

Sla plug-ins van derden op een andere locatie op. Filters en andere Photoshop-toevoegingen die je van andere bedrijven dan Adobe hebt, kun je beter opslaan in een andere map dan de Photoshop-map. Maak een alias (Mac) of een snelkoppeling (Windows) naar die map en sleep de alias/snelkoppeling naar de map Insteekmodules van Photoshop. Heeft je muis meerdere knoppen, klik dan met de rechtermuisknop op de map om een alias/snelkoppeling te maken. Klik terwijl je de Control-toets ingedrukt houdt als je muis maar één knop heeft. Zou je dan ooit Photoshop opnieuw moeten installeren, dan hoef je al deze plug-ins niet ook opnieuw te installeren. Je hoeft dan alleen maar een nieuwe alias/snelkoppeling te maken die je aan de nieuwe map Insteekmodules toevoegt. Vergeet niet de websites van je favoriete plug-ins te bezoeken. Wie weet zijn er updates!

Maak verzamelingen als je veel plug-ins hebt. Plug-ins gebruiken RAM-geheugen dat Photoshop nodig heeft voor het verwerken van je bewerkingsopdrachten. Grote hoeveelheden plug-ins zou je in groepen kunnen verdelen op basis van hoe en wanneer je ze gebruikt. Sorteer of installeer ze in verschillende mappen. Tip: voeg veelgebruikte plug-ins toe aan verschillende mappen. Wijs voor het laden van een bepaalde set via het onderdeel Insteekmodules van de voorkeuren een tweede map voor plug-ins aan en start Photoshop opnieuw.

Gebruik een lettertypebeheerprogramma als je gek bent op lettertypen. Als je veel lettertypen hebt (vraag me in alsjeblieft niet hoe, maar in de loop der jaren heb ik een collectie opgebouwd van ruim 12.000 lettertypen), gebruik dan een hulpprogramma waarmee je de lettertypen naar stijl in groepen indeelt, waarna je alleen die sets activeert die je op dat moment nodig hebt. De tekstfuncties van Photoshop vertraagt als er te veel actieve lettertypen zijn, waardoor de werking van het programma vertraagt. Mac OS heeft het ingebouwde hulpprogramma Font Book, maar je kunt ook het fantastische Suitcase Fusion 3 van Extensis (www.extensis.com) gebruiken, geschikt voor Mac en voor Windows.

Photoshop CS6 en Photoshop CS6 Extended

Opnieuw biedt Adobe twee verschillende versies van het programma. Photoshop CS6 en Photoshop CS6 Extended bieden beide alle krachtige Photoshop-mogelijkheden voor beeldbewerking, vectortekenen, tekenen en tekst. Photoshop CS6 Extended bevat daarnaast enkele zeer gespecialiseerde, uiterst technische mogelijkheden voor onder andere wetenschappelijk onderzoek, videobewerking en 3D-ontwerp. Op www.dummies.nl, onder het kopje Downloads, vind je een bonushoofdstuk over Photoshop CS6 Extended.

Moet je je benadeeld voelen als je Photoshop CS6 en niet Photoshop CS6 Extended hebt? Welnee! Zolang je die extra mogelijkheden niet nodig hebt, is er geen enkele reden deze uitgebreide versie aan te schaffen. En als je Photoshop CS6 Extended als onderdeel van een Creative Suite of Adobe-softwarepakket hebt aangeschaft? Heb je dan betaald voor iets wat je niet nodig hebt? Een beetje misschien, maar toch ook weer niet helemaal. Degenen die Photoshop CS6 Extended als zelfstandig programma kochten, betaalden wel extra voor de uitgebreide mogelijkheden. Met die extra inkomsten wordt het onderzoek naar en de ontwikkeling van deze extra mogelijkheden betaald. Maar waarom kon ik bij de aanschaf van mijn pakket dan niet kiezen tussen Photoshop CS6 en Photoshop CS6 Extended? Je moet er niet aan denken dat de aanschaf van software net zo ingewikkeld wordt als laten we zeggen het bestellen van een kop koffie (‘Cafeïne, cafeïnevrij? Verkeerd, espresso, cappuccino? Witte suiker, bruine suiker of rietsuiker? Volle melk, halfvolle melk of magere melk? Klein, middel, groot, extra groot of overdreven groot?’). Het zou behoorlijk ingewikkeld kunnen worden. Stel je maar eens voor dat je zelf uit alle duizenden producten die Adobe aanbiedt je eigen bundel of pakket zou moeten samenstellen, waarbij elke mogelijke combinatie toegestaan zou zijn. Je zou zo lang bezig zijn je perfecte combinatie te zoeken dat je er nooit aan toe zou komen de software te gebruiken.